faalangst n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Faalangst PowerPoint Presentation
Download Presentation
Faalangst

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 52

Faalangst - PowerPoint PPT Presentation


  • 243 Views
  • Uploaded on

Faalangst. Definitie, diagnose en behandelingsopties voor de huisarts. gebaseerd en met medewerking van dr. E. Depreeuw, psycholoog. Impression , soleil levant. Claude Monet (1840-1926). Inhoud. Omschrijving Proeven wat faalangst is, noodzaak voor diagnosestelling Behandelingsopties.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Faalangst' - Rita


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
faalangst

Faalangst

Definitie, diagnose en behandelingsopties voor de huisarts.

gebaseerd en met medewerking van dr. E. Depreeuw, psycholoog.

inhoud
Inhoud
  • OmschrijvingProeven wat faalangst is,noodzaak voor diagnosestelling
  • Behandelingsopties
definitie
Definitie
  • Weer een impressie faalangst.swf
    • is een beetje foute weergave: faalangst ≠ plankenkoorts faalangst begint al bij de voorbereiding
    • er is eigenlijk geen duidelijke definitie
      • is het wel een eigen entiteit?
      • of moet men het zien als een onderdeel/gevolg van de problemen van de patiënt?
definitie1
Definitie
  • het heeft wel zijn voordelen om faalangst als een aparte entiteit te zien:
    • je kan het als een entiteit behandelen zonder de doos van pandora van de patiënt te moeten openen (of achter de problemen moeten zoeken)
    • indien er toch zware problemen naar boven komen, kan het een indicatie zijn voor doorverwijzing
definitie2
Definitie
  • etio: vele leerprocessen worden geëvalueerd tegenover een standaard

impliciet

expliciet

ze krijgen een prestatiekarakter

tweedeling van de samenleving

zij die nog meekunnen, maar een hoge prijs moeten betalen

zij die niet meer meekunnen en afhaken

definitie3
Definitie

faalangst = angst(emotie)

  • definitie:

voorafgaand of tijdens men de indruk heeft een prestatie te leven

extern

dat geëvalueerd wordt

intern

CENTRAAL!= subj. indruk moet niet objectief aanwezig zijn!

 deze standaard niet halen = FALEN

beleefd als een reële bedreiging vd vitale psychosociale behoeften/motieven

men probeert de angst te reduceren (normale reactie)

geven echter dysfunctionele implicaties (infra)

slide9

… reële bedreiging …

“I was walking along the road with two friends.

The sun was setting.

I felt a breath of melancholy—

Suddenly the sky turned blood-red.

I stopped, and leaned against the railing, deathly tired—

looking out across the flaming clouds that hung like blood and a sword over the blue-black fjord and town.

My friends walked on—I stood there, trembling with fear.

And I sensed a great, infinite scream pass through nature."

Impressionisme(wat de omgeving geeft)



Expressionisme(wat er in u leeft)

The Scream, Edward Munch (1863-1944)

definitie4
Definitie

prestatiekenmerk van een situatie

subjectieve interpretatie

falen an sich

mogelijke consequenties

verantwoord

objectief gezien(volgens derden)

ANGST

niet verantwoord

definitie5
Definitie
  • motivatie en faalangst
definitie6
Definitie
  • nu de definitie een beetje uitgeklaard is, geef ik de componenten van faalangst om:
    • een idee van te hebben wat er in de praktijk gebeurt bij de patiënt
    • te kunnen herkennen bij een patiënt
componenten faalangst
Componenten faalangst
  • component 1: motivatie en behoefte

toenadering

= onaangenaam: contact met de angst

prestatiesituatie = uitdaging waarmee wat te winnen valt

actief faalangstige

intrinsiek: kennis, …

extrinsiek: diploma, …

passief faalangstige

prestatiesituatie = bedreiging voelen van eventueelfalen

verlies respect, …

vermijding

  • = onaangenaam
    • conflict ouders
    • afkeuren van collega’s
    • missen promotie
componenten faalangst1
Componenten faalangst
  • component 1: motivatie en behoefte: voorbeeld

Ik ga mij erg belachelijk maken. Stef zal weer zitten te gniffelen terwijl ik bezig ben. Wat zal die docent van mij denken? Als het nu fout loopt, mislukt mijn jaar en kan ik het schudden. Men zal merken dat ik niet bekwaam ben voor deze opleiding.De anderen hebben zoveel betere opzoekingsresultaten. Men zal merken hoe angstig ik ben en dan ga ik nog meer af. Ik durf ze niet meer onder de ogen te komen.

componenten faalangst2
Componenten faalangst
  • component 2: kansen op succes, risico op falen

= inschattingsproces / mentale balans

OPDRACHT

IK

eisen gesteld inde prestatiesituatie

mogelijkheden & beperkingen

= SUBJECTIEF

kunnen op een zinvollemanier aangepast worden

echter ook objectieve situaties spelen een rol: aanwezigheid publiek, tijdsdruk, beoordelaar, aard leerstof, …

componenten faalangst3
Componenten faalangst
  • component 2: kansen op succes, risico op falen

motivatie = f(Waarde x Verwachting)

belang van deprestatie(stabiel)

subjectieve inschattingvan slaag/faalkansen(veranderlijk)

vb: na een geruststellinggeloof ik er terug in

faalangstigen

catastrofalegevolgen

overschatten hunkans op falen

ANGST

x

componenten faalangst4
Componenten faalangst
  • component 2: kansen op succes, risico op falen: voorbeeld

Ik breng er niets van terecht, je zal het wel zien. Ik mag mijn tekst niet gewoon aflezen en mijn geheugen laat het op zo’n momenten altijd afweten. Mijn stem zal trillen. Mijn gegevens stellen niet veel voor.

= zelfvertrouwen ↓

componenten faalangst5
Componenten faalangst
  • component 3: doelstellingen

actief faalangstigen: extreem hoge inzet (bvb: 100% cursus kennen)

doel:actieve vermijding van de ‘reële bedreiging’ door 100% controle

passief faalangstigen: angst verminderen

doel:passieve vermijding van de ‘reële bedreiging’ door mentaal/fysiek van de prestatiesituatie weg te lopen (doelstelling laag houden)

!

kan veranderen!

actief faalangstigen kunnen vlak voor prestatie afhaken (0% doelstelling)

passief faalangstigen kunnen op het laatste moment in beperkte tijd alles willen leren (100% doelstelling)

componenten faalangst6
Componenten faalangst
  • component 3: doelstellingen: voorbeeld

Ik mag geen enkele fout maken: maximaal voorbereiden en geen detail over het hoofd zien. Het moet lukken anders …

componenten faalangst7
Componenten faalangst

eigen aan de faalangst (≠ sociale fobie, plankenkoorts, …)

  • component 4: voorbereiding

op dit moment komen ze bij de huisarts (te laat voor degroepstherapie)

angstbeleving

stijgt bij de faalangstige naar de examens toe!

(niet bij de nt-faalangstige)

waarnemingen en denkenwordt hierdoor negatief beïnvloed

angstbeleving ↑

(= ze schatten situaties fout in)

actief faalangstigen: aangezien hun enige controle op de angst studeren is, gaan ze, naarmate de examens aankomen, zichzelf fysisch verwaarlozen om te blijven studeren (weinig slaap, slecht eten, geen ontspanning); de gevolgen kunnen dan desastreus zijn: verminderde concentratie tijdens studeren, met als gevolg groter schuldgevoel dat ze niet studeren met als gevolg dat de ‘reële bedreiging’ dichterbij komt; ook black-outs zijn mogelijk door een/enkele nachtjes door te doen; …passief faalangstigen: hun controle is ontwijken, met een opstapeling van schuldgevoel en verlaging van zelfvertrouwen. Op een bepaald moment is een ‘switch’ goed mogelijk: opeens ‘keihard’ te studeren, soms echter te laat …

componenten faalangst8
Componenten faalangst
  • component 4: voorbereiding: voorbeeld

Ik lees mijn gegevens steeds opnieuw door maar heb geen concentratie meer. Mama tracht mij moed in te spreken “Het zal wel lukken, want je doet het altijd wel beter dan je zelf verwacht”. Dat helpt een beetje maar tegelijkertijd denk ik dat ze mijn angst niet goed begrijpt en verwacht dat ik het alleszins goed zal doen. Mijn maag krimpt ineen, ik kan niets door mijn keel krijgen. Om de vijf minuten moet ik naar de WC.

componenten faalangst9
Componenten faalangst
  • component 5: eigenlijke uitvoering (examen!)

faalangst heeft minder invloed op de uitvoering dan op de eigenlijke voorbereiding (≠ plankenkoort, sociale fobie, …) !!!!

taakresponsen(in lange termijngeheugen)

>

angstresponsen

student maakt bij het lezen van opgave een afweging

ik kan het niet

ik kan het

reële bedreiging

IK-gericht >>> TAAK-gericht

ANGST

gefixeerd op: “ik kan dit niet” (comp 2)

angst

somatische ervaringen: zweten, hartkloppingen, …

gefixeerd op gevolgen van falen (comp 1)

componenten faalangst10
Componenten faalangst
  • component 5: eigenlijke uitvoering (examen!)

medicatiegebruik

gemiddelde faalangstige student neem 1,5 tot 6 maal meer medicatie

concentratie ↓

wordt verder besproken onder behandeling (infra)

componenten faalangst11
Componenten faalangst
  • component 5: eigenlijke uitvoering (examen!)

Met trillende benen ga ik naar voor in het lokaal. Ik zie of hoor niets. Het duizelt in mijn hersenen. Ik beef zodanig dat ik mijn laptop niet aan de praat krijg. Ze zien nu hoe erg mijn handen beven. Hoe zit dat nu weer in elkaar? Ik spreek erg vlug, ik wil hier weg. Totaal fiasco, ik wel het lokaal uitlopen. Mijn hart slaat 200 per minuut.

componenten faalangst12
Componenten faalangst
  • component 6: resultaatsevaluatie

elke reeks van handelingen is verbonden met een terugkoppelingsmechanisme dat evalueert of handeling goed is verlopen

vb: naar de winkel gaan

faalangstigen doen dit fout!ze zoeken eerder wat er fout kon gelopen zijn en fixeren zich daarop

  • ze nemen verkeerde beslissingen
    • stoppen met de examens
    • veranderen van beroep
    • ondanks de objectief goede resultaten!
  • waarom?
    • zelfbescherming tegen een nog grotere ontgoocheling alshet resultaat echt negatief zou zijn
    • actief faalangstigen zijn perfectionistisch
componenten faalangst13
Componenten faalangst
  • component 6: resultaatsevaluatie

Het is voorbij maar wat een ramp. Niets heb ik ervan terechtgebracht. Ze hebben allerlei vragen gesteld waarop ik niet kon antwoorden. De docent leek helemaal niet geïnteresseerd en zat maar wat te schrijven.

componenten faalangst14
Componenten faalangst
  • component 7: oorzakelijk attributie

resultaat

onder controle van actor?

componenten faalangst15
Componenten faalangst
  • component 7: oorzakelijk attributie

door omstandigheid(extern)

door zichzelf (intern)

mislukking

succes

stabiel

niet onderzijn controle

variabel

niet onderzijn controle

moeilijk voor het opbouwen van zelfvertrouwen!

componenten faalangst16
Componenten faalangst
  • component 7: oorzakelijk attributie

Ik kan dat helemaal niet, zo’n presentaties. Anderen zijn daarin begaafd maar ik zal dat nooit leren want ‘ik heb het niet’.

componenten faalangst17
Componenten faalangst
  • component 8: permanent leerproces

cognitief component

gedrag

emotioneel component

zichtbare handeling

ervaring laat hierop sporen na (Pavloviaanse conditionering)

bepalen toekomstige (prestatie)situatie

= met dezelfde angst of erger worstelen door de volgende prestatiesituaties (dus niet de ‘reëele bedreiging’ alleen!)

faalangstigen haken af (stoppen met studeren of lager niveau)

componenten faalangst18
Componenten faalangst
  • component 8: permanent leerproces

En zeggen dat er de komende weken nog enkele presentaties en groepsdiscussies volgen. Ik houd dat niet vol. Misschien beter overstappen naar een andere studierichting?

slide32

heb je nu een impressie over de faalangst?

Impression, soleil levant. Claude Monet (1840-1926)

inhoud1
Inhoud
  • Omschrijving
  • Behandelingsopties
    • inleiding
    • intake
    • groepstherapie
    • relaxatietherapie
    • studieplanning
    • medicatie
    • cognitieve herstructurering
behandelingopties
Behandelingopties

de hoofddoelstelling voor de behandelaar is niet dat de patiënt slaagt voor zijn examen(hoewel dit wel de doelstelling is voor de patiënt)

de doelstelling is dat de patiënt vat krijgt op zijn faalangst en deze kan controleren

als men een doel voor ogen heeften men slaagt erin rustig te falenfaalt men minder kan men leren uit zijn falenen bovenalmen leeft gelukkiger

behandelingopties1
Behandelingopties

de patiënt moet in de eerste fase inzien dat hij faalangstig is!

niet zo eenvoudig:

  • faalangst is niet zo gekend
  • er moet erkend worden dat er een probleem is (perfectionisten!)
behandelingopties2
Behandelingopties

dan moet hij nog een behandeling willen!

“ik moet het zelf oplossen”

“het is mijn eigen probleem”

“het is tijdverlies: met die tijd (=therapie) kan ik even goed studeren,dat is immers de enige oplossing”

behandelingopties3
Behandelingopties

pt komt met FA als hoofdprobleem

je merkt het optijdens een consult

opvolging met opdrachten

intake

doorverwijzen

t

behandelingopties4
Behandelingopties
  • Intake: beginnen bij het begin (½ uur)
    • heeft de patiënt het door dat hij FA heeft?
    • wilt hij therapie? en waarom? (motivatie)
    • hoe erg is de faalangst? (cfr componenten)
      • dagritme (slapen, studeren, …)
      • angst
      • medicatie
      • vorige examens (perfectionisme? bisser?)
      • lichamelijke stressklachten
      • wat is de reële bedreiging (beseffen ze meestal niet)
      • antecedenten (angstaanvallen, black out)
    • peil of er een onderliggende psychiatrische pathologie ligt (VG?, R/?, fam. VG, …)
    • wat is de thuissituatie? (verwachtingen, beroep, …)
    • hoe staat pt tegenover groepstherapie?
behandelingopties5
Behandelingopties
  • groepstherapie

voordeel: meer patiënten tegelijk behandelen (wachttijden)

soms weerstand voor het bespreken van meer “persoonlijke onderwerpen” in het publiek

behandelingopties6
Behandelingopties
  • relaxatietherapie
    • kan je zelf doen (met recorder) of met CD
    • eerste keer tijdens gesprek, met evaluatie
      • doel: op natuurlijk manier zichzelf relaxeren => geeft pt gevoel van controle
      • nadeel: werkt niet direct (=normaal, aanmoedigen, …)
    • ook buikademhalingsoefeningen mogelijk bij tekens van chronische hyperventilatie (pijn op borst, tintelend gevoel vingers/mond, ijlig hoofd, …)
behandelingopties7
Behandelingopties
  • studieplanning
    • is essentieel voor faalangstige om vicieuze cirkels te doorbreken (cfr: passief en actief faalangstige)
    • geeft een positieve feedback bij het afsluiten van de dag => zelfvertrouwen↑
    • geeft recht op ontspanning!
behandelingopties8
Behandelingopties
  • studieplanning

Slapen: minstens 8h-10h/nacht tijdens blok. Nacht voor examen kan minder (6h), maar moet ingehaald worden.

Studeren: ideaal 8h/dag, meer is soms nodig. Ook vooraf plannen wat wanneer moet gestudeerd worden. (Dit is betere vorm van controle op de angst.) Plan ook extra dagen voor achterstand heeft.

Ontspanning: is verplicht en een noodzaak! Het is een soort beloning voor de geleverde inspanning van de dag. Ongeveer 2-4h/dag. Korte maaltijd is geen ontspanning!

Beter is een weekschema, zodat men in functie van grote ontspanningen (film) en examens kan plannen.

behandelingopties9
Behandelingopties
  • medicatie: benzodiazepines
    • doel: reductie/controle van angst, studievermogen↑
    • voordeel: werken onmiddellijk en doeltreffend (in tegenstelling tot AD en buspiron)
    • alleen te gebruiken voor korte periodes: examens
    • Folia raadt aan om langwerkende te gebruiken (diazepam) omdat angst een chronisch probleem is (is dit dan ook toepasselijk voor faalangst?)
    • doosje op zich heeft ook een therapeutisch effect: geeft controle op de angst(“men weet dat men geen paniekaanval gaat krijgen”)
    • posologie: geen gegevens in de literatuur in verband met afhankelijkheid/gewenningmijn voorstel: laag beginnen (beginnen met halfjes), alleen als het nodig is, de eerste niet nemen in de buurt van examen (hang-over), maximumhoeveelheid instellen per dag (enkel in samenspraak met arts maximum verhogen)
behandelingopties10
Behandelingopties
  • medicatie: hypnotica
    • doel: controle op slaap, studievermogen↑
    • probeer zo mogelijk eerst slaaphygiëne aan te leren (NHG-patiëntenbrief)
    • uitleg geven: het is een chemische slaap (inductie), dewelke een gemakkelijkere overgang geeft naar normale slaap. De normale slaap is echter noodzakelijk (recapitulatie van de dag, alsook leerstof + mentale rust)
    • dus de hele slaapduur moet 8-10h zijn!
    • posologie: zelfde idee als benzo’s, enkel zo nodig, niet starten de nacht voor examen (hang-over)!
    • type: folia raadt aan: half-langwerkende (alprazolam, …). Nieuwe generatie (zolpidem, …) hebben geen meerwaarde.
    • praktisch:

in bed metrelaxatie-CD

45’

45’

studeren

ontspanning

1ste halve pil

2de halve pil

behandelingopties11
Behandelingopties
  • medicatie: β-blokkers
    • doel: somatische symptomen van angst reduceren (tremor, hartkloppingen), verbreekt vicieuze cirkel

+

somatische symptomen

centrale angst

+

  • voordeel: heeft geen centraal effect (concentratie), geen gewenning
  • nadeel: meestal is angst chronisch en diepgeworteld: niet effectief genoeg
  • praktisch: overleggen met pt in functie van de symptomen
  • posologie: propranolol 10-40 mg, 3-4x/d
behandelingopties12
Behandelingopties
  • cognitieve herstructurering
    • is het centrale punt van de faalangsttherapie
    • is tijdintensief (meerdere sessies)
    • vergt ervaring
    • maar aan de andere kant: je ziet de pt evolueren!
behandelingopties13
Behandelingopties
  • cognitieve herstructurering

GEVOLG

GEBEURTENIS

  • blijkbaar geeft dezelfde gebeurtenis niet bij iedereen hetzelfde gevolg (vb: toneelstuk op school)
  • er is dus een tussenstap dat subjectief is: de gedachten (impressies)
behandelingopties14
Behandelingopties
  • cognitieve herstructurering

GEBEURTENIS

GEDACHTEN

GEVOLG

(gevoelens en gedrag)

  • formuleer deze gedachten
  • ga na of de gedachten waar zijn
    • is deze gedachte echt, ontegensprekelijk waar?
    • helpt mij die gedacht vooruit of achteruit?
  • Vervang de niet helpende door helpende gedachten
  • Het vastzetten van de beleving van helpende gedachten
    • studeren gaat beter met deze gedachten (pos. feedback)
    • ouder begrijpen me beter nadat ik het heb uitgelegd
behandelingopties15
Behandelingopties
  • cognitieve herstructurering: voorbeeld (doelstellingen)

Reactie 1: dat is een ramp. Ik kan er niet tegen dat ik mijn moeder ongelukkig maak. Als ik dat doe, ben ik een slechte zoon/dochter.

Gevolg: angst om te falen want een slechte zoon of dochter zijn, is iets vreselijks.

ik misluk in mijn examen ondanks een stevige voorbereiding: mijn moeder zal heel ontgoocheld zijn.

Reactie 2: ik vind het erg voor mijn moeder dat ze ontgoocheld is; eigenlijk ben ik zelf ook erg ontgoocheld en haar reactie maakt het nog zwaarder. We kunnen er eens samen over praten. Als ik gemeend zeg dat het me spijt voor haar, is het misschien al wat beter. Heb ik fouten gemaakt in mijn voorbereiding? Kan ik ze in de toekomst verbeteren (doelstellingen)? Hoe grijp ik een nieuwe kans aan? Eén nederlaag is nog geen verloren oorlog: ik doe door.Gevolg: slecht voelen, maar niet wanhopig; gerichtheid op de toekomst met bijgestuurde doelstellingen.

behandelingopties16
Behandelingopties
  • cognitieve herstructurering : oorzaken/reëele bedreiging zoeken
    • wat zijn de doelstellingen? zijn die te hoog geformuleerd? waarom? (=realistisch leren denken)
    • ben ik echt een mislukking indien ik niet zou slagen? waarom is die academische graad zo belangrijk voor mij? waarom moet ik mij zo bewijzen?
    • gaan mijn ouders echt teleurgesteld zijn als ik niet slaag? of denk ik dat maar?
    • wat moet ik bereiken om echt gelukkig zijn? is dat wel zo? ben ik dan echt gelukkig?
    • “toverstokje”
inhoud2
Inhoud
  • OmschrijvingProeven wat faalangst is,noodzaak voor diagnosestelling
  • Behandelingsopties
    • inleiding
    • intake
    • groepstherapie
    • relaxatietherapie
    • studieplanning
    • medicatie
    • cognitieve herstructurering