kirim kongo kanamali ate l.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ PowerPoint Presentation
Download Presentation
KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 65

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ - PowerPoint PPT Presentation


  • 534 Views
  • Uploaded on

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ. DOÇ. DR. ESRAGÜL AKINCI. TANIM. KKKA hastalığı; ateş yaygın vücut ağrısı bazı vakalarda deri, mukoza ve iç organlarda kanamalar ile seyreden kene kaynaklı viral enfeksiyondur . KKKA VİRÜSÜ.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
kirim kongo kanamali ate

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ

DOÇ. DR. ESRAGÜL AKINCI

tanim
TANIM

KKKA hastalığı;

ateş

yaygın vücut ağrısı

bazı vakalarda deri, mukoza ve iç organlarda kanamalar

ile seyreden kene kaynaklı viral enfeksiyondur

kkka v r s
KKKA VİRÜSÜ
  • Bunyaviridae ailesine bağlı Nairovirus soyundan zarflı bir RNA virüsüdür
  • Dış ortama dayanıksızdır
  • Konak dışında uzun süre yaşayamaz
  • %1 hipoklorit ve %2 gluteraldehide duyarlıdır
  • 56°C’de 30 dk’da inaktive olur
  • Ultraviyole ile hızla ölür
  • Düşük pH’da hızla inaktive olur
  • Kanda 40°C’de 10 gün yaşar

Zarf

G1: glycoprotein1

G2: glycoprotein 2

N: nucleoproteins

L: RNA polymerase

kkka v r s5
KKKA VİRÜSÜ
  • Segment analizlerine göre dünyada 8 farklı tür görülmektedir
  • Türkiye’de görülen türler Güney-Batı Rusya ve Kosova türleri ile yakın genetik benzerlik göstermektedir
  • Bu benzerlik nedeni ile göçmen kuşlarla taşınmış olabileceği konusunda görüşler ileri sürülmektedir
tar h e
TARİHÇE

KKKA ilk kez 1944 ve 1945 yılları yaz aylarında Sovyet askerleri arasında görülmüş ve hastalığa Kırım Kanamalı Ateşi adı verilmiştir

1956 yılında Zaire’de ateşli bir hastada Kongo virüsü tespit edilmiştir

1969 yılında her iki virüsün aynı virüs olduğu belirlenmiş ve Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) olarak hastalık yeniden adlandırılmıştır

co raf k da ilim
COĞRAFİK DAĞILIM

Hastalığın görüldüğü bölgeler:

  • Afrika
  • Asya
  • Orta Doğu
  • Doğu Avrupa

Virüs izolasyonu

Riskli ülkeler

Düşük riskli ülkeler

ep dem yoloj
EPİDEMİYOLOJİ

Ülkemizde ilk kez 2002 yılında görülen ve 2003 yılında tanımlanan hastalık, her yıl Nisan-Ekim ayları arasında görülmekte ve Haziran-Temmuz aylarında pik yapmaktadır

İlk kez Tokat yöresinde saptanan hastalık ağırlıklı olarak İç Anadolu Bölgesinin kuzeyi, Karadeniz Bölgesinin güneyi ve Doğu Anadolu Bölgesinin kuzeyinde görülmektedir

Ülkemizde ihbarı zorunlu C grubu hastalıklar arasında yer almaktadır

lkem zde co raf k da ilim
ÜLKEMİZDE COĞRAFİK DAĞILIM

Yoğun olarak görüldüğü iller:

Erzurum, Erzincan, Gümüşhane

Bayburt, Tokat, Yozgat, Sivas

Amasya, Çorum,Çankırı, Bolu

Kastamonu ve Karabük

kkka vakalar n n ve l mlerinin y llara g re da l m 2002 2009
KKKA Vakalarının ve Ölümlerinin Yıllara Göre Dağılımı (2002-2009)

25.01.2010

slide13
Türkiye’de riskli bölgelerdeki erişkinlerde KKKA seroprevalansı:Şehirlere göre KKKA seropozitif olanlar
bula yollari
BULAŞ YOLLARI
  • Hyalomma cinsi kenelerin tutunması veya ezilmesi (kene kırma)
  • Viremik dönemdeki hayvanların kan ve dokuları ile temas
  • Akut dönemdeki hasta kanı veya enfekte sekresyonları ile temas
  • Virüs ile kontamine araç ve gereçlerle temas
  • Kan içeren damlacık yolu ile bulaş
lkem zde bula yollari
ÜLKEMİZDE BULAŞ YOLLARI

Sağlık Bakanlığı verilerine göre 2002 - 2007 yılları

arasındaki 1820 vakanın:

%68.9’unda kene tutunması veya kene ile temas

%61.7’sinde hayvanlarla temas öyküsü

nozokom yal bula
NOZOKOMİYAL BULAŞ
  • Hastadan hastaya bulaş
  • Hasta yakınlarına horizontal bulaş
  • Hastalardan sağlık personeline bulaş
  • Hastaların idrar ve tükürükleri bulaş açısından riskli

Gürbüz Y, et al. Int J Infect Dis. 2008

Saijo M, et al. Jpn J Infect Dis. 2004

http://www.ekmud.org/dosya/zoo08/slayt/zoo2-scom.pdf

Bodur H. Int J Infect Dis. 2009

sa lik personel ne bula yollari
SAĞLIK PERSONELİNE BULAŞ YOLLARI
  • Kontamine iğne ya da delici-kesici aletlerle yaralanma
  • Hastanın kan, doku ve vücut sıvıları ile bütünlüğü bozulmuş deri veya mukoza teması
  • Virüs ile kontamine araç-gereçlerle direkt temas
  • Damlacık yolu
    • Hava yolu (aerosol) ile bulaş gösterilmemiştir
    • Kan ile perkütan temas en önemli bulaş yoludur
slide21

SB verileri, 2009 sonu: 15 sağlık çalışanına bulaş

(6 doktor, 3 sağlık memuru, 5 hemşire, 1 ATT), 3 ölüm

r sk gruplari
RİSK GRUPLARI
  • Endemik bölgede yaşayan tarım ve hayvancılık ile uğraşan çiftçiler, çobanlar, kasaplar, mezbaha çalışanları
  • Veteriner hekimler
  • Veteriner sağlık teknisyenleri
  • Enfekte hastalarla temas eden sağlık personeli
  • Laboratuvar çalışanları
  • Hastaların yakınları
  • Askerler
  • Kamp yapanlar
patogenez
PATOGENEZ
  • KKKA hastalığının patogenezi tam olarak aydınlatılamamıştır
  • Virüs vücuda girdikten sonra retiküloendotelyal sistem başta olmak üzere, hedef doku ve hücrelere tutunur, çoğalır ve hasar yapmaya başlar. Karaciğer en çok etkilenen organdır
  • Temel patolojik bozukluklar, virüsün etkisi ile uyarılan antiviral immün cevabın doku ve organlarda meydana getirdiği hasara bağlıdır
  • Vasküler endotel virüsün direkt ve indirekt hedefleri arasındadır
  • Virüsün etkisi ile salınan proinflamatuvar sitokinler damar endoteli, hedef hücreler ve dokularda inflamatuvar immün cevaba neden olur
kl n k
KLİNİK

Kuluçka süresi (3-14 gün)

Kene tutunması: 1-3 gün (maks. 9 gün)

Enfekte kan/doku ile temas: 5-6 gün (maks. 13 gün)

Erken dönem (1-2. gün)

Ani başlayan yüksek ateş, titreme, baş ağrısı

Kas ve eklem ağrısı, bulantı-kusma, karın ağrısı

kl n k26
KLİNİK

Geç dönem (3-10. günler)

%75 oranında kanama bulguları

%50 hepatomegali

%10-25 merkezi sinir sistemi bulguları

İyileşme dönemi

9-10. günden itibaren

a irlik kr terler
AĞIRLIK KRİTERLERİ
  • Yüksek viral yük (>109 kopya/mL)
  • Beyaz küre sayısı > 10 000/mm3
  • Trombosit sayısı < 20 000/mm3
  • AST > 700 U/L
  • ALT > 900 U/L
  • APTT > 60 saniye
  • INR yüksekliği
  • Melena
  • Splenomegali
  • Bilinç değişikleri
slide29

TANI

IgM

IgG

Virüs/antikor kinetiği

viremi

gün

0

5

10

RT-PCR

16

Virüs izolasyonu

ELISA IgM IgG,

IFA

IgM pozitifliği: 2-3 ay (6 aya kadar devam edebilir)

ayirici tani
AYIRICI TANI
  • Sistemik salmonelloz
  • Bruselloz
  • Leptospiroz
  • Riketsiyoz
  • Tatarcık humması
  • Malarya
  • Akut viral hepatit
  • Sepsis
  • Hematolojik hastalıklar
  • Diğer viral kanamalı ateşler (Hantavirus vb.)
kl n k tanimlama
KLİNİK TANIMLAMA

Şikâyetler:

Ateş, baş ağrısı, genel vücut ağrısı, halsizlik, bulantı-kusma,

karın ağrısı, ishal

Laboratuvar Bulguları:

Lökopeni, trombositopeni, ALT, AST, LDH, CK yüksekliği

Destekleyici Bulgular:

Kanama bulguları

Epidemiyolojik Hikâye:

Kene ile temas

Kırsal kesimde yaşama, son 2 hafta içinde kırsal alan ziyareti

Hayvan dokusu, kanı veya vücut sıvıları ile yakın temas

Hastaların kan veya vücut sıvıları ile temas

Hasta çevresinde benzer şikâyeti olan başka vakaların varlığı

tedav
TEDAVİ
  • Destek tedavisi: Esas tedavi
  • Anti-viral tedavi: Ribavirin ?
  • İmmün plazma ?

Günümüzde etkinliği kanıtlanmış spesifik tedavisi yoktur

        • Korunma ve kontrol önemli
destek tedav s
DESTEK TEDAVİSİ
  • Trombosit süspansiyonu
  • Eritrosit süspansiyonu
  • TDP
  • Sıvı elektrolit dengesinin korunması
  • GİS kanama varsa parenteral beslenme
  • Midenin korunması (sükralfat, H2 res. blok.)
  • Gerektiğinde solunum ve diyaliz desteği
  • Ağrı ve ajitasyona yönelik tedavi
spes f k tedav r bav r n
SPESİFİK TEDAVİ: RİBAVİRİN
  • Rift Vadisi ateşi virüsü
  • Hanta virüs?
  • Lassa virüs
  • KKKA: İn-vitro Vero hücre modellerinde ve in-vivo hayvan modellerinde KKKA virüsünün replikasyonunu inhibe ettiği gösterilmiş

Etkili bulunmuş

Huggins JW. Rev Infect Dis.1989;11

1- Watts DM. Am J Trop Med Hyg.1989;41(5)

2- Tignor GH, Antiviral Res.1993;22(4)

kkka r bav r n
KKKA - RİBAVİRİN
  • WHO; KKKA tedavisinde ruhsatlı olmamasına rağmen, potansiyel etkisi nedeniyle ribavirin kullanılmasını önermektedir
  • Vaka serilerinde ribavirinin KKKA’lı olgularda etkili olduğu bildirilmiştir

(http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs208/en/print.html)

1- Fisher-Hoch SP. Lancet 1995

2- Mardani M. Clin Infect Dis. 2003

3- Ergonul O. Clin Infec Dis. 2004

kkka r bav r n36
KKKA - RİBAVİRİN

Bazı çalışmalarda ise etkisiz olduğu gösterilmiştir

1. Ozkurt Z, J Infect. 2006;52(3)

2. Cevik MA, et al. Journal of Infection 2008;57(4):350-1

3. Elaldi N, Bodur H, et al. J Infect. 2009 Feb 24

4. Bodur H, et al. IJID 2011

5. Elaldı N, et al. 47th ICAAC. September 17-20, 2007, Chicago

6. Koksal I, et al. J Clin Virol. 2010 Jan;47(1):65-8

kkka nterferon
KKKA - İNTERFERON
  • KKKA’da interferon kullanımı ile ilgili fazla bir deneyim bulunmamaktadır
  • Tygerberg hastanesinde nozokomiyal KKKA salgını sırasında kullanılmış
  • Yan etkileri ve hastalık semptomlarını taklit edici yan etkileri nedeni ile kesilmek zorunda kalındığından bahsedilmektedir

Van Eeden PJ, et al. S Afr Med J, 1985

kkka mm n plazma
KKKA – İMMÜN PLAZMA
  • IgG gelişen hastalarda mortalite düşmektedir
  • KKKA geçirip iyileşenlerin serumlarının akut hastalık döneminde tedavi amaçlı verilmesi prensibine dayanır
  • Tedavide yararlı olduğunu gösteren bilimsel veriler yoktur
  • İmmün plazma tedavisi ile ilgili çalışmalar yürütülmektedir
prognoz
PROGNOZ

Yaşayan hastalar genellikle iki haftada sekelsiz iyileşir

Relaps veya kronikleşme görülmez

Hastalığı geçirenler muhtemelen ömür boyu bağışıklık kazanır

korunma
Korunma

1. Riskli bölgelerde yaşayanların alması gereken önlemler

2. Sağlık kuruluşlarında alınması gereken önlemler

sa l k kurulu lar nda korunma nlemleri
Sağlık Kuruluşlarında Korunma Önlemleri
  • Hastanın izolasyonu
  • Temas izolasyon önlemleri
  • Damlacık izolasyonu
  • Kontamine alet, ekipman ve yüzey dezenfeksiyonu
  • Tıbbi atıkların dezenfeksiyonu
  • Cenazenin güvenli hazırlanması
  • Hastane personeli ve hasta yakınlarının eğitilmesi
hastan n zolasyonu
Hastanın İzolasyonu
  • Tuvaleti olan tek kişilik odada yatırılmalı;

bu mümkün değilse kohort uygulanmalı veya büyük bir odada diğer hastalardan uzak bir köşede izole edilmeli, yatağın çevresine bariyer konulmalı ve odaya

yakın ayrı bir tuvalet verilmeli

  • Hastaya kullanılan tıbbi aletler ayrı olmalı oda dışına çıkarılmamalı
hastan n zolasyonu44
Hastanın İzolasyonu
  • Odanın girişinde koruyucu ekipman ve dezenfektan solüsyonlar bulundurulmalı
  • Odaya giriş-çıkışlar sınırlandırılmalı
  • Öksürük veya ağızdan kanaması varsa hastaya maske takılmalı
  • Odaya girerken temas önlemleri ve damlacık önlemleri uygulanmalı
  • Hava yolu ile bulaştığı gösterilmediğinden rutin olarak hava yolu önlemlerine gerek yok
temas zolasyon nlemleri
Temas İzolasyon Önlemleri

Hasta, enfekte kan ve vücut sıvıları,

hastaya kullanılan tıbbi aletler ve

hasta odasındaki eşyalarla temas

öncesi uygulanması gereken önlemlerdir

zolasyon nlemleri
İzolasyon Önlemleri
  • Koruyucu önlük
  • Eldiven

Kontamine materyal elle tutulacaksa

çift eldiven

  • Cerrahi maske

Hastada öksürük, kanama, kusma, ishal varsa ya da bronkoskobi, endoskobi, resüsitasyon, entübasyon, otopsi gibi invazif işlemler yapılacaksa N95 maske

  • Gözlük
  • Bone
  • Galoş

Yerde enfekte materyal varsa

zolasyon nlemlerini kimler uygulamal
İzolasyon Önlemlerini Kimler Uygulamalı ?
  • Hastaya bakım veren tüm sağlık personeli
  • Temizlik personeli
  • Laboratuvar çalışanları
  • Tıbbi atık personeli
  • Çamaşırhanede çalışanlar
  • Cenaze ile uğraşanlar
  • Hasta yakınları
enfekte materyalle temas durumunda
Enfekte materyalle temas durumunda:
  • Temas eden bölge (iğne batması, deri ve mukozalar ile temas) su ve sabun ile yıkanır, dezenfektan ile silinir
  • Göze sıçrama olması durumunda bol su ile göz yıkanır
  • İki hafta ateş ve diğer semptomların (miyalji, lökopeni, trombositopeni vb) takibi yapılır
profilakside ribavirin
Profilakside Ribavirin
  • Ribavirin profilaksisinin korunmadaki yeri tartışmalı
  • Profilakside ribavirinin dozu ve süresi belli değil
  • Günlük pratikte, tedavideki doz ve sürede uygulanmakta

Azeem S. Sheikh et al. IJID (2005) 9, 37-42

dezenfeksiyon
Dezenfeksiyon
  • Sodyum hipoklorit virüse oldukça etkilidir
  • 1:10 ve 1:100’lük solüsyonları kullanılır
  • 1:10’luk solüsyonu kuvvetli dezenfektan özelliğindedir (kontamine yüzeylerde)
  • Su ve sabunla organik materyaller uzaklaştırıldıktan sonra kullanıldığında etkisi artar
  • Hazırlandıktan 24 saat sonra etkinliği azaldığı için günlük hazırlanmalıdır. Hazırlandığı oda iyi havalandırılmalıdır
dezenfeksiyon nerelere yap lmal
Dezenfeksiyon Nerelere Yapılmalı ?

Yer ve yüzeyler

Tıbbi aletler (termometre, steteskop vb)

Hastanın eşyaları (tabak, kaşık, çatal vb)

Sürgü ve çöp kovaları…

laboratuvarlar n g venli i
Laboratuvarların Güvenliği
  • Laboratuvar işlemleri enfekte aerosol oluşumuna neden olabilir
  • Laboratuvar testleri sınırlandırılmalı gereksiz tetkik istenmemeli
  • Tüm işlemler biyogüvenlik-3 düzeyinde önlemler alınarak yapılmalı, virüs izole edilecekse biyogüvenlik-4 düzeyindeki laboratuvarlarda çalışılmalı
  • Laboratuvar personeli koruyucu ekipman (eldiven, önlük gibi) kullanmalı
cenazenin haz rlanmas
Cenazenin Hazırlanması
  • Ölen hastanın vücudu 1:10’luk sodyum hipoklorit sprey sıkılarak güvenli bir şekilde ceset torbasına konulmalı, ceset torbasına da 1:10’luk solüsyon sıkılmalı
  • Yıkamanın yapıldığı bütün yüzeylerin 1/10'luk çamaşır suyu çözeltisi ile dezenfeksiyonu yapılmalı
  • Tüm bu işlemleri sırasında ve cenaze taşınırken eldiven, önlük, maske gibi koruyucu giysiler giyilmeli
cenazenin g m lmesi
Cenazenin Gömülmesi

Mezarın derinliği en az 2 metre olmalı ve cenazeler tabutla gömülmeli

Defin işlemleri sonrasında cenaze naklinde kullanılan araç 1/10’luk çamaşır suyu çözeltisi ile yıkanmalı

e itim
Eğitim
  • Sağlık personeli ve hasta yakınları hastalığın bulaş yolları ve korunma önlemleri hakkında bilgilendirilmeli
  • Hastanenin diğer birimlerinde çalışan personel (servisler, acil, çamaşırhane, laboratuvar....) uyarılmalı
slide56
Uygun giyim

Riskli alanlarda yaşayanlar/bulunanlar günlük olarak vücutlarını kene yönünden kontrol etmelidirler

Vücuda tutunan kene deriye yapıştığı yerden bez, peçete yardımıyla elin direkt teması önlenerek elle veya pens benzeri malzeme yardımıyla tutularak çıkarılmalıdır. Ezilmemelidir. Kene ne kadar kısa sürede çıkarılırsa hastalık riski de o kadar azdır.

KİŞİSEL KORUYUCU ÖNLEMLER

56

slide57
Eradikasyon imkânsız

Amaç, artan kene popülasyonunu kabul edilebilir düzeye indirmek

Evcil hayvanların akarisitler ile ilaçlanması

Yaban hayvanı ve çevre ilaçlaması?

Konak hayvan sayısının azaltılması

Kenelerin yaşam alanlarının değiştirilmesi

Kene Aşıları?

Biyolojik Kontrol

KENELERLE MÜCADELE

soru 1
SORU 1
  • Kene tutunan bir kişi keneyi nasıl çıkarmalıdır?

a- Kendisi çıkarmalıdır

b- Mutlaka en yakın sağlık kuruluşuna

başvurmalıdır

c- Cerrahi olarak çıkarmalı veya fiziksel ve

kimyasal yöntemlerle kene öldürülmelidir

soru 2
SORU 2
  • Kene çıkarılırken kenenin başı içeride kalırsa ne yapılmalıdır ?

a- Cerrahi olarak çıkarılmalıdır

b- Hiçbir şey yapmaya gerek yoktur, zamanla

kendiliğinden çıkar

soru 3
SORU 3
  • Kene tutunması ile başvuran bir kişiye yaklaşım nasıl olmalıdır?

a- Günlük olarak hemogram ve biyokimyasal

testler yapılmalıdır

b- Semptomlar açısından 2 hafta süre ile takip

edilmelidir

c- Tanısal amaçlı KKKA PCR veya ELISA-IgM istenmelidir

d- Profilaktik ribavirin başlamalıdır

kene karma
Kene Çıkarma
  • Kene ne kadar kısa sürede vücuttan uzaklaştırılırsa hastalık riski de o kadar azalır
  • Kenenin tutunduğu yerden çıkarılması işlemi sırasında asla çıplak elle temas edilmemeli, eldiven giyilmelidir
  • Vücuda tutunmuş kene vücuda tutunduğu en yakın kısmından uygun bir malzemeyle (eğri uçlu pens, cımbız ve eldiven gibi) tutularak çıkarılmalıdır
  • Çıkarılma işlemi sırasında kenenin başının içeride kalması KKKA hastalığı açısından bir risk oluşturmamaktadır
  • Kene çıkarıldıktan sonra antiseptik bir solüsyon ile silinmelidir
slide62

Kene Çıkarma

  • Çıkarılan kene, içinde çamaşır suyu veya alkol bulunan ağzı kapaklı bir şişe içine atılarak öldürülmelidir
  • Vücuda tutunan kenelerin uzaklaştırılması işlemini kişiler kendileri yapabilirler
  • Kene çıkartılırken ucu sivri forseps kullanılmamalıdır
  • Kenelerin üzerine sigara basmak, kolonya, gazyağı, alkol ve benzeri kimyasal ürünler dökmek gibi yöntemlere başvurulmamalıdır
  • Çıplak elle kene çıkartılmaya çalışılmamalıdır
slide65
Aşı
  • Bu gün için WHO’nun kabul ettiği standartlarda üretilmiş ve kullanıma sunulmuş bir aşı yoktur
  • Bulgaristan’da 1974 yılında bir aşı geliştirilmiştir
  • Endemik bölgedeki askerlere ve sağlık çalışanlarına uygulanmıştır
  • 1975-1996 yılları arasında vaka sayısının azaldığı, aşılı askeri personelde hastalık gelişmediği belirtilmektedir
  • Bulgaristan’da halen kullanılmaktadır

Christova I, Zoonotik Hastalıklar Sempozyumu Kitabı 2008;167-70