sa l n geli tirilmesi ve bu alandaki ba ar l uygulamalar l.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Sağlığın Geliştirilmesi ve Bu Alandaki Başarılı Uygulamalar PowerPoint Presentation
Download Presentation
Sağlığın Geliştirilmesi ve Bu Alandaki Başarılı Uygulamalar

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 23

Sağlığın Geliştirilmesi ve Bu Alandaki Başarılı Uygulamalar - PowerPoint PPT Presentation


  • 567 Views
  • Uploaded on

Sağlığın Geliştirilmesi ve Bu Alandaki Başarılı Uygulamalar. Doç Dr Birgül Piyal Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi piyal@health.ankara.edu.tr. Ottawa Sözleşmesi. Sağlığı Geliştirme Etkinlikleri 1. Sağlıklı Kamu Politikaları Oluşturmak 2. Destekleyici Çevreler Yaratmak

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Sağlığın Geliştirilmesi ve Bu Alandaki Başarılı Uygulamalar' - Albert_Lan


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
sa l n geli tirilmesi ve bu alandaki ba ar l uygulamalar

Sağlığın Geliştirilmesi ve Bu Alandaki Başarılı Uygulamalar

Doç Dr BirgülPiyal

Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi

piyal@health.ankara.edu.tr

slide2

OttawaSözleşmesi

Sağlığı Geliştirme Etkinlikleri

1. Sağlıklı Kamu Politikaları Oluşturmak

2. Destekleyici Çevreler Yaratmak

3. Toplum Etkinliklerini Güçlendirmek

4. Kişisel Becerileri Geliştirmek

5. Sağlık Hizmetlerini Yeniden Düzenlemek

Sağlığı GeliştirmeninOmurgası

(Anahtar Stratejiler)

1986

slide3

“Sağlığı Geliştirmenin Etkililiğinin Kanıtı”

Yeni Avrupa’da Halk Sağlığını Biçimlendirmek

Uluslararası Sağlığı Geliştirme ve Sağlık Eğitimi Birliği

(IUHPE)

Avrupa Komisyonu’na Hazırlanan Rapor

Birinci Bölüm Çekirdek Doküman

İkinci Bölüm Kanıt Kitabı

slide4

Sağlığı Geliştirme Sonuçları Modeli

Sağlığı

Geliştirme

Eylemleri

Sağlığı

Geliştirme

Sonuçları

Orta

Dönem

Sağlık

Sonuçları

Sağlık Sonuçları

ve Toplumsal

Sonuçlar

slide5

Çizelge 1. Sağlığı Geliştirme İçin

Bir Sonuç Modeli a

Toplumsal

hareketlilik

Eğitim

Savunuculuk

Sağlığı

Geliştirme

Eylemleri

Hasta eğitimi,

okul eğitimi,

görsel ve

yazılı basın

iletişimi gibi

örnekleri kapsar

Toplum kalkınması,

grupsal

kolaylaştırma,

teknik öneri

gibi örnekleri kapsar

Lobicilik,

politik örgütlenme ve

eylemlilik, bürokratik

durağanlığın

üstesinden gelme gibi örnekleri

kapsar

slide6

Çizelge 1. Sağlığı Geliştirme İçin

Bir Sonuç Modeli b

Sağlık

okuryazarlığı

Toplumsal

eylem ve

etki

Sağlıklı

kamu politikaları

ve kurumsal

uygulama

Sağlığı

Geliştirme

Sonuçları

Sağlığa ilişkin

bilgi, tutumlar,

güdülenme,

davranışsal

niyetler,

kişisel

beceriler,

öz-efficaccy

kapsayan ölçütler

Toplum katılımı,

toplumsal

güçlendirme,

toplumsal normlar,

kamu görüşü

kapsayan

ölçütler

Politik veriler,

mevzuat,

düzenleme,

kaynak aktarımı,

kurumsal

uygulamaları

kapsayan

ölçütler

(müdahale etkisi

ölçütleri)

slide7

Çizelge 1. Sağlığı Geliştirme İçin

Bir Sonuç Modeli c

Sağlıklı

yaşam

biçimleri

Etkili

sağlık

hizmetleri

Sağlıklı

çevreler

Orta

Dönem

Sağlık

Sonuçları

Güvenli

fizik çevre,

destekleyici

ekonomik ve

toplumsal koşullar,

iyi gıda sunusu,

kısıtlanmış

tütün ve alkol

erişimini kapsayan ölçütler

Tütün kullanımı,

yiyecek seçimleri,

fiziksel etkinlik,

alkol ve yasadışı

ilaç kullanımını

kapsayan ölçütler

Koruyucu

hizmet sunumu,

sağlık

hizmetlerinin

uygunluğunu ve

erişimini

kapsayan ölçütler

(modifiye edilebilir

sağlık belirleyicileri)

slide8

Çizelge 1. Sağlığı Geliştirme İçin

Bir Sonuç Modeli d

Toplumsal Sonuçlar

Yaşam kalitesi,

işlevsel bağımsızlık,

hakkaniyeti kapsayan ölçütler

Sağlık Sonuçları

ve Toplumsal

Sonuçlar

Sağlık Sonuçları

Azalmış morbidite,

sakatlık ve önlenebilir mortaliteyi

kapsayan ölçütler

ba ar l uygulamalar
Başarılı Uygulamalar
  • Sağlığı geliştirme önemli sağlık sorunları ile başa çıkmada ne kadar geçerlidir ?
  • Hangi kaynaklara gereksinim vardır ?
  • Hangi stratejiler işe yarar ?
  • Kanıtlar politika yapıcıları ikna edecek kadar güçlü müdür ?
ba ar l uygulamalar10
Başarılı Uygulamalar

Başarılı Uygulamalar I,II,III,IV

Diyet Müdahalesinin Sağlık Etkilerini

İnceleyen

Kontrollü Toplum Müdahalesi Çalışmaları

ba ar l uygulamalar i
Başarılı Uygulamalar I

Davranışsal

etkileri

Risk etm

etkileri

Morbidite/

mortalite

Çalışma

Program

10 yıllık

izlem sonrası

TC (E % 3

K % 1)

SBP (E % 4

K % 5)

DBP (E% 1,

K % 2)

CHD

mortalitesinde

5 yıllık

izlem sonrası

E %4 K %2

25 yıllık

izlem sonrası

E % 73

Kuzey

Karelia

Projesi,

1972

Eğitim,

toplumsal

örgütlenme,

kitle

iletişimi

10 yıllık

izlem sonrası

sigara

içmede

E % 28 fv

K%14 fy

E: Erkek K: Kadın fv: Fark var (p<0,05)fy: Fark yok (p>0,05) TC: Total Serum Kolesterol

SBP: Sistolik Kan Basıncı DBP: Diyastolik Kan Basıncı BMI: Vücut Kütle İndeksi

HDL: Yüksek Dansiteli Lipoprotein RHR: Dinlenme Hali Kalp Hızı CHD:Koroner Kalp Hastalığı

MI: Miyokard İnfarktüsü

slide12

Başarılı Uygulamalar II

Davranışsal

etkileri

Risk etm

etkileri

Morbidite/

mortalite

Çalışma

Program

Çoklu Risk Etmeni

Müdaha.

Çalışması

1973

Yüksek

riskli

grupların

eğitimi,

hipertansiyon

tedavisi

7 yıllık

izlem sonrası

sigara

içmede

%14

7 yıllık

izlem sonrası

TC % 2

DBP % 4

MI

mortalitesinde

azalma (fv)

E: Erkek K: Kadın fv: Fark var (p<0,05)fy: Fark yok (p>0,05) TC: Total Serum Kolesterol

SBP: Sistolik Kan Basıncı DBP: Diyastolik Kan Basıncı BMI: Vücut Kütle İndeksi

HDL: Yüksek Dansiteli Lipoprotein RHR: Dinlenme Hali Kalp Hızı CHD:Koroner Kalp Hastalığı

MI: Miyokard İnfarktüsü

slide13

Başarılı Uygulamalar III

Davranışsal

etkileri

Risk etm

etkileri

Morbidite/

mortalite

Çalışma

Program

Sigara içme

prevelansında

eğilimi

E bütün gruplarda

yılda (-% 1.5)

K tedavi grubunda

(- % 1.4)

Tedavi ve

kontrol

gruplarında

benzer

şekildeTCde

eğilimi

Yılda

(-1.12 mg/dl)

Kitle

iletişimi,

toplumsal

örgütlenme,

doğrudan

eğitim

Minnesota Kalp

Sağlığı Programı

1980

CHD ve inme

mortalitesi ve

morbiditesinde

anlamlı etki

yok

E: Erkek K: Kadın fv: Fark var (p<0,05)fy: Fark yok (p>0,05) TC: Total Serum Kolesterol

SBP: Sistolik Kan Basıncı DBP: Diyastolik Kan Basıncı BMI: Vücut Kütle İndeksi

HDL: Yüksek Dansiteli Lipoprotein RHR: Dinlenme Hali Kalp Hızı CHD:Koroner Kalp Hastalığı

MI: Miyokard İnfarktüsü

slide14

Başarılı Uygulamalar IV

Davranışsal

etkileri

Risk etm

etkileri

Morbidite/

mortalite

Çalışma

Program

6 yıllık

izlem

sonrası

TC de

net (%2),

SBP de (%2)

ve DBP de(%2),

HDL ve BMI de

etki yok

Alman

Kardiyo-

vasküler

Koruma

Çalışması,

1984

Çok

etmenli

entegre

eğitim

programı

6 yıllık

izlem

sonrası

sigara

içmede

net (%7)

Ölçülmedi

E: Erkek K: Kadın fv: Fark var (p<0,05)fy: Fark yok (p>0,05) TC: Total Serum Kolesterol

SBP: Sistolik Kan Basıncı DBP: Diyastolik Kan Basıncı BMI: Vücut Kütle İndeksi

HDL: Yüksek Dansiteli Lipoprotein RHR: Dinlenme Hali Kalp Hızı CHD:Koroner Kalp Hastalığı

MI: Miyokard İnfarktüsü

slide15

Başarılı Uygulamalar

Müdahale

Erkek

Kadın

Sigara bıraktırma

Orta ve ağır HT nun tedavisi

Hafif HT nun tedavisi

Diyet tedavisi

HC nin ilaçla tedavisi

2,6083,738 $

8,56438, 678 $

11,90659,840 $

16,14220,158 $

33,85081,010 $

4,4826,756 $

9,58557,983 $

15,24886,075 $

57,17562,154 $

104,100259,150 $

Kardiyovasküler hastalıkları azaltma müdahalelerinden kazanılan yaşam yılları maliyeti

İspanya 1998, Kaynak : PlansRubrio

HT: Hipertansiyon HC: Hiperkolesterolemi

SÇS

slide16

Başarılı Uygulamalar E

  • Sağlığı Geliştirme ve Sağlık Eğitimi *
  • Modül 3
  • Değerlendirme, Kalite, Denetim
  • Illich (1975) “doktor yumruklayan” “çarpan”
  • Ian Kennedy (1981) BBC muhabiri(ekonomist), hedefi
  • hekimler özellikle de psikiyatristler
  • PetrSkrabenek (1984) hedefi sağlık bakım sistemi ve
  • tıbbi yerleşimler

* Baric L ve Baric LF

Barns Yayınları

slide17

Başarılı Uygulamalar E

Lalonde raporu ve BD Sağlık Bölümü’nün metni

“healhtist” kabul ediliyor

“sağlık bireysel davranışlara bağlıdır”

“kurbanın suçlanması”

* Baric L ve Baric LF

Barns Yayınları

slide18

Başarılı Uygulamalar E

PetrSkrabenek :

“healthism”

“lifestylism”

“coercievemedicine”

İnsan etkinlikleri

kabul edilen / edilmeyen

sağlıklı / sağlıksız

önerilen / yasaklanan

sorumlu / sorumsuz

* Baric L ve Baric LF

Barns Yayınları

ba ar l uygulamalar19
Başarılı Uygulamalar

North Karelia, Finlandiya (1972)

25 yıllık deneyim (35-64 yaş erkek nüfusta)

Kalp damar hastalıkları mortalitesi %68

Koroner kalp h mortalitesi %73

Bütün nedenlere bağlı mortalite % 49

Akciğer kanseri mortalitesi % 71

Diğer nedenlere bağlı kanser mortalitesi % 44

Puska ve ark 1998

ba ar l uygulamalar20
Başarılı Uygulamalar
  • Okullar
  • İşyerleri
  • Kentler ve
  • Yerel topluluklar

gibi bazı yerleşimler

sağlığı geliştirme açısından etkili

uygulama olanakları sunar (sağlar)

ba ar l uygulamalar21
Başarılı Uygulamalar

Bazı bilim adamlarının isteyeceği kadar

“saf” değildir

Bazı doğalcıların isteyeceği kadar da

“bilimsel” değildir

yüksek riskli gruplarda başarı daha iyi

kaynaklar
Kaynaklar
  • TheEvidence of HealthPromotionEffectiveness.
  • ShapingPublicHealth in a New Europe, IUHPE.
  • HealthPromotionandHealthEducation, Module 3.
  • Riddle V. : Reducingsocialinequalities in health: publichealth,
  • communityhealthorhealthpromotion. IUHPE-
  • Promotion&Education
slide23

OttawaSözleşmesi

 SAVUN ( Advocate )

 KOLAYLAŞTIR ( Enable )

ARACI OL ( Mediate )

1986