T r st kategor ler arasi l k ler n bel rlenmes
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 20

TÜRÜSTÜ KATEGORİLER ARASI İLİŞKİLERİN BELİRLENMESİ PowerPoint PPT Presentation


  • 80 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

TÜRÜSTÜ KATEGORİLER ARASI İLİŞKİLERİN BELİRLENMESİ. ‘’Bütün canlı varlıklar, atadan gelme dereceleri oranında birbirine benzerler. Öyleki, bunların gittikçe küçülen gruplar halinde sıralanması mümkün olabilir.’’

Download Presentation

TÜRÜSTÜ KATEGORİLER ARASI İLİŞKİLERİN BELİRLENMESİ

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


T r st kategor ler arasi l k ler n bel rlenmes

TRST KATEGORLER ARASI LKLERN BELRLENMES


T r st kategor ler arasi l k ler n bel rlenmes

  • Btn canl varlklar, atadan gelme dereceleri orannda birbirine benzerler. yleki, bunlarn gittike klen gruplar halinde sralanmas mmkn olabilir.

  • Snflandrmann devi, bu gruplarn snflandrlmas ve onlarn muntazam sra halinde tertip edilmesidir.

  • Bunu yapmaya alacak olan aratrc iin en nemli husus, takson ve kategori terimlerinin manasn iyi ekilde anlamasdr.


Y ksek taksonlar

Yksek taksonlar

  • Snflandrmada ilk adm, trlerin gruplardan birisine iaret eden benzerliklerini bulmak ve daha sonrada bu gruplarn, yani yakn gruplar arasndaki kopmalarn yerini tespit etmektir.

  • Yksek takson, dierlerinden kopmalarla ayrlm olan yakn trler topluluudur.

  • Bu tanma tam uymayan baz durumlar olabilir. Mesela monotipik taksonlar (trler topluluu) tek bir tr ihtiva edebilir.

  • Taksonun kademesini tespit etmeye yarayan herhangi bir tarif yapmak mmkn deildir. nk o, cinsten, familyadan balayp Phyluma kadar yksek taksonlarn hepsinde ayn derecede olmas icap eder.

  • Gerek bir takson, ayn mterek karakterlere sahip olup olmad bir tarafa, bir akrabalar grubudur. Akraba trlerden oluan bir grup, ortak bir atadan meydana gelen trleri ihtiva eder. Memelilerde olduu gibi, fosil durumu bilinenlerde yksek taksonlarn daha iyi bilinmesine olanak verir.


Linnaeus e ait hiyerar i

Linnaeuse Ait Hiyerari

  • Hayvanlar ve bitkiler ait taksonlar, onlarn geniliine bal olarak kategorik dereceler iinde sralanrlar.

  • Taksonomik kategorilerin tam olarak ortaya koyan ilk taksonomist Linnaeus, hayvanlar aleminde classis, ordo, genus, species ve varietas olmak zere yalnz be kategori tanmtr.

  • Daha sonra bilinen hayvanlar miktarlarnda art olunca, familya ve pyhlum kategorileri de ilave edilmitir.

  • Linnaeus tarafndan muhtelif tr ii varyant tipleri iin mecburi olmayan bir kategori olarak kullanlan variestaslar neticede ya atlm yada alttr ile yer deitirmitir.


T r st kategor ler arasi l k ler n bel rlenmes

  • Bylece, herhangi belirli bir tr, aada grlecei gibi yedi mecburi kategoriye baldr.

    KATEGORLERBALARISI

    1)Regnum Animalia

    2)Phylum Arthropoda

    3)Class Insecta

    4)Order Hymenoptera

    5)Familya Apidae

    6)Genus Apis

    7)Species mellifera


T r st kategor ler arasi l k ler n bel rlenmes

  • Bilinen hayvan trleri miktar ile bu trler arasnda akrabalklar arttka, trlerin taksonomik durumlarn daha ayrntl olarak gsterme mecburiyeti domutur.

  • Bylece 7 temel kategori paralanarak aralarna ilaveler yaplmtr. Bunlarn ou, esas kategori isimlerinin bana super veya sub n ekleri konularak meydana getirilmitir.

  • Bylece superorder, suborder, superfamily, subfamilya v.s.ler meydana gelmitir.

  • Cins ve familya arasna tribus kategorisi eklenmitir.

  • Vertebrata zerinde alan paleontologlar da order ve class arasnda cohort denilen bir kategoriyi kullanmay adet haline geitirmilerdir.

  • Baz yazarlar ise cladus, legio ve sectio gibi ilave altblm terimlerini kullanrlar.


T r st kategor ler arasi l k ler n bel rlenmes

  • Genel olarak kabul edilen kategoriler:

    • Regnum= Kingdom

    • Phylum

    • Subphylum

    • Superclass

    • Class

    • Subclass

    • Cohort

    • Superorder

    • Superfamily(-oidea)

    • Familya(-idea)

    • Subfamily(-inae)

    • Tribus(-ini)

    • Genus

    • Subgenus

    • Species

    • Subspecies

  • Parantez iinde gsterilenler tribus, subfamily, family ve superfamily isimlerini gsteren standart kelime ekleridir.


Y ksek kategor ler

YKSEK KATEGORLER

  • Yksek bir kategori, dereceli bir snflandrmada, ayn seviyede bulunan btn taksonlarn iine yerletirildii bir snftr.

  • Taksonlar zoolojik gerekler, kategoriler ise fikirler zerine dayanmaktadr.

  • Tr kategorisi, tabiatta nesil verme durumu kendi-kendini kontrol etme mekanizmasna sahip olduu halde, trst kategoriler iin somut olmayan tarifler mmkn deildir.

  • Tr kategorisi teklik, belirlilik ve farkll gsterdii halde, yksek kategorilerde trler arasndaki farkllklara nem vermekten ok, trler arasndaki akrabalklar dikkate alarak onlarn gruplandrlmalarn yapar. Bunlar mterek kavramlardr. Yani yksek kategori ierisine yerletirilen bir takson (eer iyi snflandrlmsa), ayn atadan gelenleri ihtiva eden tabii bir toplumdur.

  • Yksek taksonlarn snflandrlmasnda ve onlarn kategorik dzeyini ayarlamada karlatrmal bilgiler delil olarak kullanlrken, tr dzeyini tespit etmede iftleme ve nesil verme ls sz konusudur.


T r st kategor ler arasi l k ler n bel rlenmes

CNS

  • Cins yksek kategorilerin en alt basamadr.

  • Linneus iin cins, zel bir yer igal ediyordu. Aristotlea ait mantk ile snflandrmann binominal sistemini belirtmitir.

  • Modern taksonomistler iin, kavram olarak, familya, takm veya dier yksek kategoriden hi de farkl deildir.

  • Bir cinsin ihtiva ettii trler ayn atadan gelmi olmaldr.

  • Cins, ekolojik bir nite olup ihtiva ettii trler belirli ve zel bir hayat tarzna almlardr. Cinsin igal ettii alan, trn yayld alandan daha genitir.

  • Cins, taksonomik bir kategori olup, ayn dzeydeki dier taksonlardan (cinslerden) belirli bir bolukla ayrlan bir tek tr veya momophyletic tr gruplarn ihtiva eder.

  • Cinsi ayran taksonomik karakterler mevcut deildir. Cins karakterleri meydana getirir, fakat karakterler cinsi deil. (Linneus,1737)


Fam lya

FAMLYA

  • Herhangi bir ahsn bir cins hayvan olarak vasflandrld ok defa bir familyadr, mesela: gelinbcekleri (Coccinellidae), teke bcekleri (Cerambycidae), aakakanlar (Picidae), krlanglar (Hirundinidae) v.s. gibi.

  • Familya, taksonomik bir kategori olup bir tek cins veya ayn kkten gelen bir grup cinsler topluluudur ki dier familyalardan belirli bir bolukla ayrlmtr.

  • Cinsde de familyada da bu boluun bykl familyann ya da cinsin bykl ile ters orantldr.

  • Familyalar genelde baz evrelere uyma karakteri gsterirler. zel bir yere ya da blgeye uymaya elverilidirler.

  • Trkiyeye ait 560 Familyay bilen bir entomolog Afrikaya da gitse Avustralyaya da gitse hemen hemen btn familyalar benzer yerlerde bulacaktr.


Familya st y ksek kategoriler

Familya st Yksek Kategoriler

  • Familyann zerinde bulunan takm, snf, ube, alem gibi yksek kategoriler sabittirler.

  • Bu yksek kategoriler Uluslararas Hayvansal simlendirme Yasasnn konusu ierisine girmemektedir. Bu yasann I. maddesinde yasann sadece familya, cins, tr ve alttre yer verdii bildirilir.

  • Son yllara kadar bu yksek kategorilerden sadece 1-2 tanesinin deitii ve birka tane de yeni ube ilave edildii dnlrse bunlarn hemen hemen sabit olduklar kabul edilebilir.

  • Yksek kategoriler ok iyi bilinmekte olup, tam olarak tarif edilmilerdir.

  • Yksek kategoriler, kyaslamal bilgilerle yaratlr.

  • Son yaplan aratrmalara gre hayvanlar aleminin 25 phyla (ube), 80 class (snf) ve 350 ordo (takm)dan meydana geldii hesap edilmitir.


Taksonomistin u ra lar n d rt kademe ile karakterize etmek m mk nd r

Taksonomistin uralarn drt kademe ile karakterize etmek mmkndr.

  • Hazrlk uralar

    1.Bireyleri fenonlar ve bunlar da populasyonlara ayrmak.

  • Gerek snflandrma

    2.Populasyonlarn hangi trlere girdiinin belirlenmesi

    3.Trleri yksek taksonlar iin gruplandrmak

    • Akrabalklarn tespiti

    • Taksonlarn resmen tayini

      4.Taksonlarn kategorik hiyerari iinde deerlendirilmeleri


T r st kategor ler arasi l k ler n bel rlenmes

  • Filogenetik sistemetik, doada bir snflandrma hiyerarisinin zaten var olduunu, hiyerarinin her dzeyinin apomorfik karakterler yardmyla belirlenebileceini savunur.

  • Trst taksonlarn kkeninde de sadece bir tr vardr. Ancak, trst kategoriler kendi balarna birer tarihsel ve jeolojik olgudurlar.

  • rnein cins, ayn atasal trden kken alm terminal trlerin cisimlendirdii tarihsel bir olgudur. Ayn biimde familya cinslerin, takm familyalarn bilekesi olan tarihsel birer olgudur.

  • Bir cins aa kmadan bir familyann aa ktndan sz edilemez.


T rlerin y ksek taksonlar i erisinde s n fland r lmas

Trlerin yksek taksonlar ierisinde snflandrlmas

  • Her bir trn en yakn akrabasn tespit etme.

  • Trleri topluluklar ve topluluk gruplar iine tertip etmeye elverili boluklar arama ve bu topluluklar resmi ekilde cinsler olduuna ve dierlerini de resmi olmayan tr gruplar eklinde olduklarna karar verme.

  • Cinsleri yksek ve daha yksek taksonlar iinde gruplandrarak tertipleme ve bunlar taksonomik hiyeraride doru kategoriler iinde deerlendirme.


S n fland rma ve derecelendirmeyle lgili l ler

Snflandrma ve Derecelendirmeyle lgili ller

  • Yaplan snflandrmalar taksonlarn tanmlanmasn salayan aadaki 5 noktaya riayet ederek hazrlamallar.

    1.Belirlilik (boluun bykl)

    2.Adaptif blgenin tabiat

    3.Farkllk derecesi

    4.Taksonun bykl

    5.Akraba taksonlarn dercelendirilmesinde denklik


1 belirlilik bo lu un b y kl

1)Belirlilik (boluun bykl)

  • ki topluluk arasndaki boluk byk olduu oranda her iki topluluun ayr taksonlar olarak tannmalar geerlilik kazanr.

  • Boluun bykl yalnzca fenetik mesafe ile llmez, farklln biyolojik nemi ile de deerlendirilir.

  • Taksonlar arasndaki boluklar evrimin sonucudur. Evrimin devamll ve bu boluklarn mevcudiyeti arasnda fiili veya kavramsal hibir elime yoktur.


2 adaptif b lgenin tabiat

2)Adaptif Blgenin Tabiat

  • Herhangi bir yksek takson ana bir tr veya trler soyundan gelir. Daha sonra ise istikbal vaad eden yeni bir blgeye adapte olmak zere yer deitirir. Daha sonra yeni ortama geen herhangi bir takson, genellikle bu gibi ekolojik zellikten mahrum olan taksondan daha yksek bir derece kazanr.

  • Sistematikilerin amalarndan bir tanesi de, taksonlarn ekolojik zelliklerini belirlemek ve bu bilgiyi delilin deerlendirilmesinde kullanmaktr.

  • ok iyi snrlandrlm olan yksek taksonlar, hemen hemen sabit olan kesin bir ekolojik zellie sahiptir.

  • Kediler, kpekler, atlar, aakakanlar veya yaprakbitleri tabiatta ok iyi bilinen belirli adaptif blge veya ortamlar iinde yaarlar. Bylece onun adaptif ve evrimsel rolne olan dikkat, yksek bir taksonun kategorik derecelendirilmesinde nemli bir faktrdr.


3 derece fark

3)Derece Fark

  • ki tr topluluu arasndaki farkllk derecesi dendii zaman, taksonomist genellikle iki tr grubunun arasndaki ortalama mesafeyi dnr. Bu deer, yalnzca kmenin dal ile kme ve dierleri arasndaki devamszlk miktar (boluk) ile beraber kullanlr.

  • Tr topluluu ne kadar sk ve niform olursa, onu resmen tanmakta o kadar hakllk kazanr.

  • Bir toplulukta en uzak trler arasndaki farkllk en fazla olursa, taksonun ayrlmasnda ki hakllk da o oranda fazla olur.


4 taksonun en uygun olan b y kl

4)Taksonun en uygun olan bykl

  • Bir taksonun iinde bulunan trlerin says onun bykln ifade eder.

  • Filogeniyi oluturan dallanma ve ayrlma gibi iki olay taksonlarda grlen farkl byklklerin balca nedenini oluturur.

  • Devaml ekilde farkna varlmadan olan zellik kazanma (dallanma), byk taksonlarn meydana gelmesini salar. Dallanmakszn ayrlma ise, monotipik taksonlarn olumasna ve en ekstrem halde de bir seri yksek monotipik taksonlarn meydana gelmesine sebep olur.


5 akraba taksonlardaki derecelendirme denkli i

5) Akraba taksonlardaki derecelendirme denklii

  • Derecelendirmede dikkat edilecek en nemli husus dengedir. Akraba taksonlardaki kategorik derece denk olmamaldr.


  • Login