1 / 31

Stofnmat byggt á aldursgreindum afla - Seinni hluti

Stofnmat byggt á aldursgreindum afla - Seinni hluti. Fyrirlestur #8 Haustönn 2006 Einar Hjörleifsson. Bakreikningur vs. framreikningur. Stofnmat sem byggt er á gögnum um aldursgreindan afla má gera með tvennum hættir: Bakreikningur Aðferð sem þróuð var fyrst

sage
Download Presentation

Stofnmat byggt á aldursgreindum afla - Seinni hluti

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Stofnmat byggt á aldursgreindum afla - Seinni hluti Fyrirlestur #8 Haustönn 2006 Einar Hjörleifsson

  2. Bakreikningur vs. framreikningur • Stofnmat sem byggt er á gögnum um aldursgreindan afla má gera með tvennum hættir: • Bakreikningur • Aðferð sem þróuð var fyrst • Byggir á því að bakreikna fjölda í stofni með því að bæta náttúrulegum dauða við fjölda landaðra fiska • Gerir ekki ráð fyrir neinni skekkju í lönduðum afla • Byggir ekki á formlegri tölfræði, er í raun bara “reikniverk” • Framreikningur • Byggir á því að framreikna stofnstærð og afla • Er með formlegt tölfræðilegt markfall sem er lágmarkað þannig að spáður afli eftir aldri sé með minnsta frávik frá mældum afla.

  3. Bakreikningur vs. framreikningur

  4. Stofnmat byggt á bakreikningi Líkan sem byggir á bakreikningi á stofnstærð þar sem gert er ráð fyrir að engin skekkja sé í aldursgreindum afla Eftirfarandi glærur eiga eingöngu við þetta líkan.Áður hefur verið fjallað um framreikning á stofnstærð

  5. Fjöldi fiska álífi íupphafi árs Fjöldi fiska álífi ílok árs Fjöldi veiddrafiska áárinu Fjöldi dauðrafiska áárinu = + + Bakreikningur á stofnstærð Fjöldi fiska álífi í upphafi árs Fjöldi veiddrafiska áárinu Fjöldi dauðrafiska áárinu Fjöldi fiska álífi ílok árs = - -

  6. Fjöldi fiska álífi íupphafi árs Fjöldi fiska álífi ílok árs Fjöldi veiddrafiska áárinu Fjöldi dauðrafiska áárinu = + + Núll á einhverjumtímapunkti, þ.e. þegar árgangurinn hefur gengið íveiðarnar Þekkt stærð Óþekkt stærð Bakreikningur á stofnstærð

  7. Fjöldi fiska álífi íupphafi árs Fjöldi fiska álífi ílok árs Fjöldi veiddrafiska áárinu Fjöldi dauðrafiska áárinu = + + Gert er ráð fyrir að ákveðið hlutfall affiskum sem er á lífi drepist á árinu. Bakreikningur á stofnstærð

  8. ATH! Árgangurinn hefur gengið að fullu í gegnum veiðina í þessu dæmi Bakreikningur á stofnstærð 1992 1990 árgangurinn 1993 1994 1995 1996 1997 Fjöldi fiska á lífi 1998 1999 Aldur (ár)

  9. Árgangar enn í veiði Bakreikningur á stofnstærð 1992 1993 1994 1995 Fjöldi í afla 1996 1997 1998 1999 2 3 4 5 6 7 8 9

  10. Vandamál í bakreikningi I • Ef við gefum okkur að fiskveiðidauði á síðasta ári sé þekktur (metinn) þá má reikna fjöldann á síðasta ári samkvæmt umskrifaðri aflajöfnu: • Fyrir næstsíðasta árið þá er aflinn þekktur og stofnstærðin fyrir árið á eftir er búið að reikna út. Með því að setja stofnjöfnuna inn í aflajöfnuna m.t.t. fjölda árið á eftir þá fæst: Táknum síðasta árið með A ====>

  11. Vandamál í bakreikningi II • Hér eru allar stærðir þekkar nema F. Þar sem ekki er hægt að leysa jöfnuna m.t.t. F þá verður að nota forrit eða töflur til að finna lausnina. • Í gamla daga voru notaðar töflur með N/C hlutföllum sem gáfu lausnina á F skv. ====>

  12. Lausn: Veiði á miðju ári • Náttúruleg afföll fram á mitt ár • Veiði á miðju ári bætt við • Náttúrleg afföll á síðari hluta ársins bætt við

  13. Veiði á miðju ári - myndræn framsetning

  14. Vegna bakreiknings snúum við jöfnunni .. • Þar sem jafnaná við um framreikning þá einangrum við fyrir Na • Þessi jafna er kennd við Pope sem að var fyrstur til að útleiða hana. Ofangreind jafna hefur stundum verið nefnd árganga jafna á íslensku. • Með þessari einföldun losnum við við vandamálið með að þurfa að leita uppi lausn í töflum (sjá glæru 11)

  15. En hvað með fiskveiðidauða á síðasta árs? • Hér á undan (glæra 10) var fundinn fjöldi fiska á síðasta ári með því að gefa sér fiskveiðidauða síðasta árs, þ.e. • En hvaðan fáum við F-gildi á síðasta aldursári? • Hægt er að sýna fram á að þegar lítill fjöldi fiska er eftir í stofni þá hefur gildið á F lítil áhrif í bakreikningi. Þetta hefur verið kallað “samleitni” í bakreikningi”.

  16. Samleitni í bakreikningi

  17. Samleitni í bakreikningi: F-gildin

  18. Samleitni í bakreikningi: N-gildin

  19. Nálgun á F-gildum: Ítrun • Í stað ágiskunar er hægt er að nálgast stærðina á F í elsta aldursflokki með því að gera ráð fyrir að það sé svipað og í yngri aldurflokkunum: • Hér er lagt til grundvallar að sóknin í elstu aldursflokkana sé svipuð (F9=F8)

  20. Árgangar enn í veiði Vandamál með árganga sem enn eru í veiðum Framangreint gildir aðeins fyrir árganga sem eru gengnir í gegnum veiðina. Næsa glæra sýnir hvers vegna þetta er ekki hægt fyrir aldursflokka sem eru enni íveiði. 1992 1993 1994 1995 Fjöldi í afla 1996 1997 1998 1999 2 3 4 5 6 7 8 9

  21. “Samleitni” í bakreikningi • Áður var sýnt fram á að upphafsgildi á F í bakreikningi skiptir ekki máli þegar fáir einstaklingar eru eftir í árganginum (samleitni í bakreikningi). • Þetta gildir hinsvegar ekki þegar töluvert er eftir af fiskum í árganginum sbr.

  22. Um ítrun á F-gildum síðasta árs • Í “gamla daga” var oftast gert ráð fyrir að litlar breytingar ættu sér stað í veiðidauða milli ára. • Þessar forsendur eru ekkert óvitlausar ef að ekki er mikil breyting á flotanum milli ára, ekki er mikil breyting á hlutfalli af heildarafla sem mismunandi floti tekur o.s.fr. • Þessi forsenda var notuð til þess að meta fiskveiðdauða síðasta árs, og var þá yfirleitt beytt ítrun til þess að nálgast endanlegan veiðdauða og þar með stofnstærð ......

  23. Ítrun á F-gildum síðasta árs ... • Hér eru F-gildin fyrir síðasta ár fengin frá tímabili sem að er nokkur ár aftur í tímann. • Eðlilegra væri að taka meðaltal F-gilda nær í tíma. Það er náttúrulega hægt eftir að við höfum tekið fyrsta skrefið hér að ofan!

  24. Óvissan í stofnmati skv. aldurs afla aðferðinni er mest á líðandi stund vegna árganga sem eru að ganga inn í veiði eða eru enn í veiðum. Bakreikningar á stofnstærð

  25. Samstilling • Í stað þess að gera ráð fyrir að F-gildi síðasta árs séu svipuð og árin á undan þá er ekki óeðlilegt að nota stofnvístölur. • Þar sem fjöldi fiska í árgangi sem að gengið hefur í gegnum veiðina ræðst eingöngu af upp-summeruðum afla ásamt náttúrulegum dánarstuðli er hægt að meta samandið milli þess og stofnvísitölu sömu árganga. • Það samband má síðan nota til að meta árganga sem enn eru í veiði skv. nýjustu stofnvístölu.

  26. Fjöldi fiska á lífi Vísitala í síðasta SMB Samstilling: Fjöldi 2ja ára ýsu Árgangar sem gengnireru í gegnum veiðina

  27. Samstilling • Sýnt hefur verið fram á að samband er milli fjölda fiska á lífi í sjó skv. VP-greiningu og rallvísitölu: • Nay = hallatala * Uay • Nay = b*Uay • Sambandið er hugsanlega flóknara, t.d. • Nay = a + b*Uay • Nay = a*Ubay þ.e. • ln(Nay)= ln(a) + b*ln(Uay)

  28. Samstilling • Ef samband milli vísitölu og stofnstærðar er Uay = a + bNay þá er hægt að lágmarka frávikin:

  29. Samstilling • Í stað þess að gera línulega aðhvarfsgreiningu á Nay = f(Uay) þá má nota sambandið milli Fay og Nay, þ.e. • Cay = Fay/(Fay+M) * (1-exp(-(Fay+M))* Nay • umskrifað sem • Nay = (Fay+M)/Fay * 1/(1-exp(-(Fay+M))* Cay • Í þessu tilviki eru Fa fyrir síðasta aldursárið metið þannig að Na falli sem best að Ua

  30. Samstilling • Í því tilviki er yfirleitt gert ráð fyrir að veiðidauði á síðasta ári sé fall af veiðimynstri þess árs: • FaY = saY * FY • þ.e. • Nay = (saY * FY +M)/ (saY * FY) * 1/(1-exp(-(saY * FY +M))* Cay • Í þessu tilviki eru FY fyrir síðasta aldursárið metið þannig að Nay falli sem best að Uay • Yfirleitt er notað meðalveiðimynstur síðustu þriggja ára.

  31. NB! Engin skekkja í Cay Samstilling • Í þessu tilviki lágmörkum við eftirfarandi:

More Related