1 / 22

Zachowania Zdrowotne: pojęcie, typy, przykłady

Zachowania Zdrowotne: pojęcie, typy, przykłady. Zachowania zdrowotne - definicja. To takie zachowania, które wywołują pozytywne lub negatywne skutki zdrowotne u osób je realizujących.

roz
Download Presentation

Zachowania Zdrowotne: pojęcie, typy, przykłady

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Zachowania Zdrowotne: pojęcie, typy, przykłady

  2. Zachowania zdrowotne - definicja To takie zachowania, które wywołują pozytywne lub negatywne skutki zdrowotne u osób je realizujących. To zarówno reakcje na sytuacje związane ze zdrowiem (a więc w odpowiedzi na stan naszego zdrowia), jak i wynikające z postaw zachowania wpływające na stan tego zdrowia. Zachowania prozdrowotne Zachowania antyzdrowotne

  3. Zachowania zdrowotne a zachowania medyczne Zachowania zdrowotneoparte są na szerokiej definicji zdrowia i związane z wieloma obszarami aktywności ludzi, mającej wpływ na ich zdrowie Pyt. Fizjoterapia a fitness Zachowania medyczneto jedynie część ludzkiej aktywności, mająca związek z korzystaniem z instytucji medycznych Kategoria zachowań medycznychwyrasta z biologicznego rozumienia zdrowia

  4. Typy zachowań zdrowotnych i kryteria ich wyodrębnienia Kryterium stanu zdrowia człowieka Zachowania „w zdrowiu”(prozdrowotne, antyzdrowotne, profilaktyczne) Zachowania w „chorobie”(dwa etapy: gdy człowiek czuje się chory i gdy chorobę ma zdiagnozowaną) Krótko: chodzi o zachowania [zdrowotne] ludzi zdrowych i ludzi chorych

  5. Kryterium skutków dla organizmu (w sensie medycznym) Zachowania biopozytywne Zachowania bionegatywne Kryterium posiadanej wiedzy medycznej Zachowania laików Zachowania profesjonalistów Pyt. do fizjoterapeutów i kosmetolożek (czy już coś zmienili w swoim zachowaniu...) Typy zachowań zdrowotnych i kryteria ich wyodrębnienia

  6. Typy zachowań zdrowotnych i kryteria ich wyodrębnienia Kryterium źródła inspiracji [do działań] Zachowania inspirowane przez instytucje medyczne (np. fundacja SOS Życie p. Łucji Bielec z Mielca) Zachowania inspirowane kulturowo Kryterium podmiotu/przedmiotu działań Zachowania jednostkowe/skierowane na jednostkę Zachowania zbiorowe/skierowane na zbiorowość (znów fizjoterapia i fitness) (można je skrzyżować, uzyskamy wówczas cztery warianty)

  7. Typy zachowań zdrowotnych i kryteria ich wyodrębnienia Kryterium relacji z przedmiotem (jednostkowym/zbiorowym) oddziaływania 1. Zachowania bezpośrednio skierowane na zdrowie np. szczepienia ochronne 2. Zachowania pośrednio skierowane na zdrowie np. zadrzewianie

  8. Społeczno-kulturowe uwarunkowania zachowań zdrowotnych Uwarunkowania kulturowe Konkretnie związane z kulturą zdrowotną (będącą elementem kultury w ogóle) jako systemem wartości i norm kojarzonych ze zdrowiem: zarówno fizycznym, jak i psychicznym, jednostkowym i zbiorowym, ujmowanym subiektywnie, ale i obiektywnie. Innymi słowy to: systemy wartości, kulturowe wzory zachowań, wyobrażenia, nawyki nabyte w okresie socjalizacji

  9. Uwarunkowania kulturowe Wyobrażenia o zdrowiu i chorobie Wiedza na temat przyczynowości chorób Odczuwanie, postrzeganie i opisywanie objawów chorobowych Postawy i zachowania wobec własnej choroby Styl życia (jako decydujący czynnik determinujący zdrowotność danej zbiorowości) Zwyczaje kulinarne (co i jak jemy) Wykorzystanie czasu wolnego (wypoczynek i rekreacja) Higiena osobista i środowiska Stosunek do używek (alkohol, nikotyna, narkotyki) Zwyczaje związane z życiem płciowym

  10. Uwarunkowania kulturowe Badania dowodzą, że nacje („kultury”) różnią się podejściem do zagadnień zdrowia i choroby. Przykład: Talcott Parsons o... • Amerykanach (zdrowie to b. cenna wartość instrumentalna – ze względu na pragmatyzm społeczeństwa i indywidualny sukces życiowy jako wartość nadrzędną) • Rosjanach (liczy się nie jednostka, lecz zbiorowość; ona jest wartością; aby uciec od wymuszonych działań na rzecz zbiorowości, jednostka traktowała chorobę jako zwolnienie z aktywności prospołecznej)

  11. Społeczne uwarunkowania zachowań zdrowotnych Wpływ na nasze zachowania zdrowotne ma nasze położenie społeczne, czyli usytuowanie na drabinie warstw/klas społecznych: od najniższej do najwyższej. Pojęcie stratyfikacji: hierarchiczny układ poziomów położenia społ., wyróżnionych ze względu na zakres władzy, prestiż i bogactwo. Poziomy te zwie się warstwami (łac. stratum = posłanie, warstwa), w sensie ekonomicznym - klasami. Empirycznie przynależność do nich ustala się na podstawie kryteriów mierzalnych (wysokości dochodów, wykształcenia, prestiżu zawodu).

  12. Społeczne uwarunkowania zachowań zdrowotnych - prawidłowości Im niższa warstwa/klasa społeczna, tym większa tolerancjana objawy chorobowe, tym bardziej ograniczone korzystanie z usług medycznych. Pacjenci z warstw/klas wyższych wykazują mniejszą tolerancjęna pojawienie się problemów emocjonalnych i zaburzeń w sferze zdrowia psychicznego i sami inicjują leczenie szpitalne. Członkowie warstw/klas niższych traktują aberracje jako normę, trafiają na leczenie w wyniku interwencji zewnętrznej.

  13. Społeczne uwarunkowania zachowań zdrowotnych - prawidłowości • Im wyższa warstwa/klasa społeczna, tym wyższe wymagania jej członków dotyczące opieki medycznej. • (hipoteza: Im niższa warstwa/klasa, tym gorsze traktowanie jej członków przez personel medyczny! – Co Państwo sądzą?)

  14. Społeczne uwarunkowania zachowań zdrowotnych - prawidłowości • Wraz ze wzrostem wykształcenia rośnie skłonność do uzależnienia korzystania z pomocy medycznej od charakteru dolegliwości. • Im wyższe wykształcenie, tym bardziej krytyczne sądy pod adresem opieki medycznej i większa skłonność do uzyskania porad kilku lekarzy. _______________________________________________________________________________________________________________________________________________ Im wyższa pozycja społeczna (wykształcenie, stanowisko, status materialny), tym bardziej prozdrowotny styl życia (deklarowany). Prozdrowotnym zachowaniom (deklarowanym) sprzyja też wielkomiejskość.

  15. Zachowania antyzdrowotne Zaliczamy do nich: • Picie alkoholu • Palenie tytoniu (papierosów) • Zażywanie narkotyków • Dlaczego ludzie to robią, choć wiedzą, że konsekwencje mogą być opłakane? Odp. tkwi być może w teorii dysonansu poznawczego. Czym jest dysonans poznawczy? Co w tym przypadku obejmuje, czego dotyka? • Selektywna ocena informacji (na temat szkodliwości i korzyści) • Rangowanie zdrowotnego wpływu różnych czynników ryzyka (są rzeczy szkodliwsze) • Wyłączanie siebie z grona zagrożonych (mnie to nie dotyczy...) • Potrafię nad tym zapanować • Straty byłyby większe niż korzyści

  16. Alkohol – wzory spożywania • Romański (kraje śródziemnomorskie; dominuje wino) • Anglosaski (w Europie Brytyjczycy, Irlandczycy, mieszkańcy krajów germańskich; piwo i drinki) • Północno-, środkowo- i wschodnioeuropejski (wódka); zwyczaje jednak się zmieniają, w Polsce pije się dziś dużo więcej piwa niż wódki... • O ile dwa pierwsze wzory oznaczają spożywanie większej ilości alkoholu lżejszego, o tyle wzór trzeci oznacza – modelowo – rzadsze spożywanie, za to dużo mocniejszych trunków, ze skutkiem wiadomym!

  17. Style picia • Neurasteniczny – „uspokajający”, tonujący napięcie, odprężający • Dionizyjski – wynikający z chęci oderwania się od nużącej rzeczywistości (break on through to the other side) • Kontaktywny – „protowarzyski”, ośmielający do kontaktów z innymi, przełamywania dystansu międzyludzkiego • Heroiczny – dodający odwagi, zapewniający poczucie mocy • Samobójczy – topienie smutków w alkoholu w przekonaniu, że jesteśmy tych smutków/kłopotów współwinni lub że nie potrafimy się z nimi uporać, że na to nie zasługujemy(to style wyróżnione przez Tadeusza Kępińskiego) • Ucieczkowy, społeczny, w poszukiwaniu przyjemności (Bohdan Woronowicz)

  18. Alkohol – prawidłowości, liczby, skutki • Płeć: mężczyźni piją 3-, 4-krotnie więcej niż kobiety • Wykształcenie: najwięcej piją osoby z wykszt. zasadn. • Wykształcenie plus płeć: u mężczyzn, im wyższe wykształcenie, tym niższe spożycie; u kobiet – odwrotnie • Praca lub jej brak: najwięcej piją bezrobotni (dwa razy więcej niż oficjalna średnia (7-8 litrów czystego spir.) • Miejsce zamieszkania: więcej pije się na wsi (dominuje wódka), mniej w mieście (tu piwo) • Obniża się wiek inicjacji alkoholowej(szkoła podstawowa), okazją – najczęściej imprezy rodzinne;uwaga na wpływ reklamy: Lech: Oj, będzie się działo! • Skutki społ.: degradacja zdrowotna (1 mln plus 2 mln), zgony i samobójstwa, dezintegracja rodzin, degradacja społeczna i zdrowotna (ok. 3 mln osób), przestępczość

  19. Palenie tytoniu – trendy ostatnich lat Płeć i miejsce zamieszkania: Wzrost udziału dziewcząt i kobiet wśród palaczy (podobno obecnie sięga po papierosy co czwarta kobieta/23 proc., w wieku 16+, gdy 30-40 lat temu paliła do siódma). Wzrosła też liczba kobiet mieszkających na wsi, które zaczęły palić, zmniejszyła sięnatomiast liczba palących mężczyzn - mieszkańców wsi. Dlaczego? Pali generalnie co drugi mężczyzna (47 proc.) Globalnie: Łącznie pali ok. 40 proc. dorosłych Polaków Około 10 mln Polaków pali 15-20 papierosów dziennie! Prognoza: 40 proc.nałogowych palaczy umrze przed65. rokiemżycia, a spośród niepalących tylko15 proc.

  20. Palenie tytoniu • Zawód: Najczęściej palą: robotnicy wykwalifikowani • i niewykwalif. oraz bezrobotni (50-60 proc.), gdy w kadrze kierowniczej i inteligencji co czwarta osoba, podobnie wśród uczniów i studentów. • Wykształcenie: palico druga osoba z wykszt. zasadniczym zawodowym i co czwartaz wyższym. • Skutki: Palenie tytoniu to najważniejsza przyczyna przedwczesnej umieralnościw Polsce. • Palenie koreluje z nowotworami: przełyku, wargi, języka, jamy ustnej, krtani, żołądka, wątroby, pęcherza, nerek, trzustki, szyjki macicy. • Sprzyjazapaleniu płuc, zwyrodnieniu mięśnia sercowego, nadciśnieniu, miażdżycy, wrzodom żołądka i dwunastnicy (uwaga na skutki palenia przez kobiety w ciąży – co trzecia tak robi - i palenia przy dzieciach)

  21. Narkomania – definicja, objawy To stałe bądź okresowe przyjmowanie, w celach niemedycznych, środków odurzających, psychotropowych bądź zastępczych, w wyniku którego może wystąpić uzależnienie. Objawy uzależnienia od narkotyków to: Przymusprzyjmowania środka odurzającego Psychiczne, fizyczne uzależnienieod jego działania (bez tego funkcjonowanie jest niemożliwe) Tendencja do zwiększaniadawki Łamanie wszelkich barierstających na przeszkodzie w zdobyciu środka odurzającego

  22. Narkomania – zależności, skutki Wiek: to głównie problem ludzi młodych (16-34 lata), z tendencją wzrostową w populacji do 24. roku życia Co sprzyja: • dezintegracjaz najbliższym środowiskiem • stan anomii, czyli chaosu wśród norm i wartości, zanik jednoznacznych drogowskazów postępowania • duże ośrodki miejskie(prawo popytu i podaży, słabsza kontrola społeczna) Skutki:zdrowotne, społeczne, przestępczość, prostytucja, epidemiologiczne (HIV)

More Related