Systemy wspomagania decyzji
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 44

Systemy wspomagania decyzji PowerPoint PPT Presentation


  • 81 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Systemy wspomagania decyzji. Joanna Michalik. 2010/2011. Techniki stosowane do wspomagania decyzji klinicznych. Algorytmy (protokoły) kliniczne Systemy eksperckie (ekspertowe) oparte na wiedzy regułowej Sieci neuronowe Systemy rozmyte

Download Presentation

Systemy wspomagania decyzji

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Systemy wspomagania decyzji

Systemy wspomagania decyzji

Joanna Michalik

2010/2011


Techniki stosowane do wspomagania decyzji klinicznych

Techniki stosowane do wspomagania decyzji klinicznych

  • Algorytmy (protokoły) kliniczne

  • Systemy eksperckie (ekspertowe) oparte na wiedzy regułowej

  • Sieci neuronowe

  • Systemy rozmyte

  • Systemy oparte na teorii zbiorów przybliżonych

  • Systemy oparte na twierdzeniu Bayesa


Algorytmy kliniczne

Algorytmy kliniczne

Definicja:

Spis kolejnych czynności wykonywanych dla rozwiązania postawionego problemu lub osiągnięcia określonego celu w określonym czasie.

Mówi się również, że algorytm jest pewną ściśle określoną procedurą obliczeniową, która dla zestawu właściwych danych wejściowych pozwala uzyskać żądane dane wyjściowe.


Sposoby zapisu algorytm w

Sposoby zapisu algorytmów

Algorytm powinien precyzyjnie przedstawiać kolejne jego kroki. Do opisu tych kroków stosuje się następujące sposoby:

  • opisy werbalne

  • zapisy formalne:

    • zapisy graficzne (schematy blokowe),

    • formalne specyfikacje programów

    • zapisy w postaci pseudokodu (paraprogramu)

    • implementacje programów w dowolnym języku programowania


Schemat blokowy algorytmu

Schemat blokowy algorytmu

  • Jeden ze sposobów prezentowania algorytmu

  • Składa się z bloków - symboli graficznych o różnych kształtach

  • Różnym elementom algorytmu odpowiadają różne kształty

  • Każda czynność przedstawiona jest w odrębnym bloku


Symbole graficzne schematu blokowego

Symbole graficzne schematu blokowego

Początek lub koniec

Blok decyzji (Czy…? TAK lub NIE)

Blok instrukcji

Blok procedury


Przyk ad algorytmu klinicznego przedstawionego jako schemat blokowy

Algorytm:

Założyć rękawice

Które ramię?

Przygotować sterylną strzykawkę z igłą.

Założyć opaskę uciskową.

Zdezynfekować miejsce wkłucia.

Wykonać wkłucie.

Zdjąć opaskę uciskową.

Cofnąć tłok strzykawki pobierając wymaganą ilość krwi.

Założyć jałowy opatrunek, usunąć igłę, polecić pacjentowi ucisnąć miejsce wkłucia.

Zabezpieczyć pobraną próbkę

Przykład algorytmu klinicznego przedstawionego jako schemat blokowy

Informatyka medyczna. red. R.Rudowski, Wydawnicwo Naukowe PWN, Warszawa 2003


Cele stosowania algorytm w

Cele stosowania algorytmów

  • Zmniejszenie odchyleń od prawidłowych wzorców postępowania klinicznego – eliminowane są czynności zbędne i nieprawidłowe, wahanie się, skraca się czas działania.

  • Przypominanie o kolejnych czynnościach

  • Taka sama intensywność opieki nad pacjentami

  • Pomoc w procesach sądowych

    czyli w efekcie:

    poprawa jakości usług medycznych

    edukacja studentów i szkolenie personelu


Etapy opracowania skomputeryzowanego algorytmu

Etapy opracowania skomputeryzowanego algorytmu

  • Opracowanie reguł diagnozy lub terapii w grupie specjalistów

  • Zapis i testowanie algorytmy w formie schematu blokowego na papierze

  • Zapis w postaci skomputeryzowanej

  • Testy na danych archiwalnych

  • Testowanie i poprawianie w pracy ciągłej np. w oddziale

  • Przygotowanie do rutynowego użytku klinicznego – opracowanie dokumentacji, podręczników, prezentacji.

  • Oddanie do rutynowego użytku klinicznego


Systemy eksperckie

Systemy eksperckie

Definicja:

System ekspercki (ekspertowy) to program komputerowy mający na celu zastąpienie pracy eksperta w danej dziedzinie wiedzy.

Jest to specyficzny program komputerowy o następujących cechach:

  • Wszystkie wiadomości z dziedziny wiedzy, będącej przedmiotem zainteresowania są zapisane w sformalizowany i uporządkowany sposób, tworząc strukturę zwaną bazą wiedzy.

  • Przetwarzanie wiadomości z bazy wiedzy dokonywane jest przez odpowiednio skonstruowaną część programu – maszynę wnioskującą

  • System zaopatrzony jest w interfejs użytkownika


Przyk adowe dziedziny zastosowa system w eksperckich

Przykładowe dziedziny zastosowań systemów eksperckich

  • Medycyna

    • Systemy diagnostyczne określające chorobę na podstawie objawów

    • Systemy terapeutyczne wspomagające proces leczenia

  • Technika

    • Systemy sterujące urządzeniami

    • Systemy diagnostyczne wykrywające awarie

    • Wspomaganie projektowania urządzeń

  • Chemia

    • Identyfikacja struktur molekularnych związków


Etapy tworzenia systemu ekspertowego

Etapy tworzenia systemu ekspertowego

  • zdefiniowanie problemu - identyfikacja

  • gromadzenie wiedzy (inżynier wiedzy + ekspert w danej dziedzinie)

  • formalizacja wiedzy (metody reprezentacji wiedzy)

  • realizacja

  • weryfikacja


Maszyna wnioskuj ca inference engine

Maszyna wnioskująca(inference engine)

Wnioskowanie w systemie ekspertowym jest procesem wyszukania konkluzji przy wykorzystaniu zbioru reguł i faktów w konkretnej sytuacji, w określonych warunkach.

  • Maszyna wnioskująca ma dać odpowiedź na następujące pytania:

  • jak zacząć proces wnioskowania?

  • którą regułę zastosować, gdy jest kilka reguł aktywnych?

  • jak znaleźć następne reguły?


Przyk ady system w eksperckich 1

Przykłady systemów eksperckich (1)

MYCIN (1976) – najstarszy spośród nowoczesnych i udanych systemów ekspertowych. Jest systemem regułowym. Dotyczy diagnostyki i terapii bakteryjnych chorób krwi.

HELP (1989) - zintegrowany szpitalny system informatyczny stosowany w Szpitalu w Salt Lake City USA. Zawiera kilka systemów eksperckich. System powiadamia i alarmuje o nieprawidłowościach, analizuje procesy, tworzy diagnozy, proponuje terapie.

PRODIGY - wspomaga lekarzy w wyborze odpowiednich lekarstw. Podaje porady kliniczne, zalecenia terapeutyczne przy wyborze odpowiedniego leku, zaraz po postawieniu diagnozy. Powstał w latach 1996-1999, wspiera EHR w Wielkiej Brytanii


Przyk ady system w eksperckich 2

Przykłady systemów eksperckich (2)

ORTHOPLANNER pomaga wybrać odpowiednią technikę leczenia wad zgryzu.

Program wykorzystywany jest na co dzień Wielkiej Brytanii, gdzie 50 % leczenia ortodontycznego przeprowadzane jest przez dentystów bez specjalizacji, którzy styczność z ortodoncją mieli tylko na studiach, w czasie podstawowych zajęć teoretycznych.

W trakcie oceny działania stwierdzono, że ORTHOPLANNER kwalifikuje pacjentów do leczenia podobnie do ortodonty z 10-letnim stażem i doświadczeniem (Stephens i Mackin,1998).

Oprócz porad dotyczących technik leczenia, program zawiera również instrukcje dla pacjentów, listy oraz 200-stronicowy podręcznik, z ponad tysiącem odsyłaczy do innych źródeł.


Rysowanie schematu blokowego

Rysowanie schematu blokowego


Symbole graficzne schematu blokowego1

Symbole graficzne schematu blokowego

Początek lub koniec

Blok decyzji (Czy…? TAK lub NIE)

Blok instrukcji

Blok procedury


Linki do stron www prosz oceni wiarygodno wiedzy medycznej

Linki do stron WWW - proszę ocenić wiarygodność wiedzy medycznej

  • http://izik.nd.e-wro.pl/pierwsza-pomoc/index.htm

  • http://www.pierwszapomoc.com/

  • http://www.prc.krakow.pl/2010/index.html


Systemy wspomagania decyzji

P

Algorytm ABC


Systemy wspomagania decyzji

P

Algorytm ABC

Zawołaj pomoc

Wezwij karetkę


Systemy wspomagania decyzji

P

Algorytm ABC

Zawołaj pomoc

Wezwij karetkę

Czy osoba

jest przytomna?

TAK

NIE


Systemy wspomagania decyzji

P

Algorytm ABC

Zawołaj pomoc

Wezwij karetkę

Czy osoba

jest przytomna?

TAK

NIE

Ułóż w pozycji

bezpiecznej

Czekaj na

karetkę

K


Systemy wspomagania decyzji

P

Algorytm ABC

Zawołaj pomoc

Wezwij karetkę

Czy osoba

jest przytomna?

TAK

NIE

Czy dr. oddechowe

są drożne?

Ułóż w pozycji

bezpiecznej

TAK

NIE

Czekaj na

karetkę

K


Systemy wspomagania decyzji

P

Algorytm ABC

Zawołaj pomoc

Wezwij karetkę

Czy osoba

jest przytomna?

TAK

NIE

Czy dr. oddechowe

są drożne?

Ułóż w pozycji

bezpiecznej

TAK

NIE

Czy oddycha?

Udrożnij

Czekaj na

karetkę

K


Systemy wspomagania decyzji

P

Algorytm ABC

Zawołaj pomoc

Wezwij karetkę

Czy osoba

jest przytomna?

TAK

NIE

Czy dr. oddechowe

są drożne?

Ułóż w pozycji

bezpiecznej

TAK

NIE

Czy oddycha?

NIE

Udrożnij

Czekaj na

karetkę

TAK

K


Systemy wspomagania decyzji

P

Algorytm ABC

Zawołaj pomoc

Wezwij karetkę

Czy osoba

jest przytomna?

TAK

NIE

Czy dr. oddechowe

są drożne?

Ułóż w pozycji

bezpiecznej

TAK

NIE

Czy oddycha?

Czy ma tętno?

NIE

Udrożnij

Czekaj na

karetkę

TAK

NIE

TAK

K


Systemy wspomagania decyzji

P

Algorytm ABC

Zawołaj pomoc

Wezwij karetkę

Czy osoba

jest przytomna?

TAK

NIE

Czy dr. oddechowe

są drożne?

Ułóż w pozycji

bezpiecznej

TAK

NIE

Czy oddycha?

Czy ma tętno?

NIE

Udrożnij

Czekaj na

karetkę

TAK

NIE

TAK

sztuczne

oddychanie

sztuczne

oddychanie

+

zewnętrzny

masaż serca

K


Systemy wspomagania decyzji

P

Algorytm ABC

Zawołaj pomoc

Wezwij karetkę

Czy osoba

jest przytomna?

TAK

NIE

Czy dr. oddechowe

są drożne?

Ułóż w pozycji

bezpiecznej

TAK

NIE

Czy oddycha?

Czy ma tętno?

NIE

Udrożnij

Czekaj na

karetkę

TAK

NIE

TAK

sztuczne

oddychanie

sztuczne

oddychanie

+

zewnętrzny

masaż serca

K


Wiczenie 1 algorytm post powania przy nieprawid owym poziomie glikemii

Ćwiczenie 1Algorytm postępowania przy nieprawidłowym poziomie glikemii

Przypomnienie: insulina obniża glikemię (poziom glukozy) we krwi, podanie glukozy podwyższa

  • Założenia:

    • Mierzymy poziom glikemii co 5 minut

    • Jeżeli wartość jest prawidłowa (w granicach normy), czekamy do ponownego pomiaru

    • Hipoglikemia () - podajemy 20% glukozę dożylnie

    • Hiperglikemia () - podajemy insulinę krótkodziałającą dożylnie


Systemy wspomagania decyzji

TAK

P

Pomiar glikemii

co 5 minut

Czy wynik

w normie?

NIE

Czy ma

hipoglikemię

TAK

NIE

Podaj

20% glukozę

dożylnie

To jest

hiperglikemia

Podaj insulinę

dożylnie


Systemy wspomagania decyzji

TAK

P

Pomiar glikemii

co 5 minut

Czy wynik

w normie?

NIE

Czy ma

hiperglikemię

TAK

NIE

Podaj

insulinę

dożylnie

To jest

hipoglikemia

Podaj 20%

dożylnie


Systemy wspomagania decyzji

P

Pomiar glikemii

co 5 minut

Czy ma hipoglikemią

TAK

Podaj

20% glukozę

dożylnie

NIE

Czy ma

hiperglikemię

TAK

NIE

Podaj

insulinę

dożylnie

Wynik

w normie


Wiczenie 2

Ćwiczenie 2


Oparzenie termiczne

Oparzenie termiczne

Oparzenia ze względu na głębokość dzielimy na 4 stopnie

I° - uszkodzenie naskórka

II°- uszkodzenie naskórka i w różnym nasileniu skóry właściwej.

IIA - najczęściej występujące np. po oblaniu gorącą wodą, objawy to pęcherze skórne z płynem, żywo bolesne, miękkie; gojenie przez naskórkowanie ok. 3 tygodnie.

IIB - oparzenie obejmuje warstwę wewnętrzną skóry właściwej, występuje żółtawe zabarwienie bez pęcherzy, przeświecają skoagulowane naczynia; gojenie > 3 tygodni, mogą powstać przerosty, blizny.

III°- uszkodzenie dotyczy conajmniej całej grubości skóry, zasięg w głąb może być bardzo różny

IV° - uszkodzenia głębszych narządów, mięśni, kości

Bardzo często oparzeniom towarzyszy uszkodzenie dróg oddechowych i zaburzenia oddychania

Materiały z Serwisu Internetowego MEDIWEB


Oparzenie termiczne1

Oparzenie termiczne

W ocenie rozległości oparzenia można posłużyć się:

  • regułą dziewiątek - przyjmuje się, że głowa stanowi 9% powierzchni ciała, każda z rąk także po 9%, tułów z przodu 18%, tułów z tyłu 18%,każda z nóg po 18%

  • założeniem, że powierzchnia ręki chorego 1% powierzchni ciała

Materiały z Serwisu Internetowego MEDIWEB


Objawy oparzenia

Objawy oparzenia

Stopień nasilenia objawów zależy od rozległości oraz głębokości oparzenia. W zależności od tego wyróżniamy rożne stopnie objawów oparzenia:

I° - żywo-bolesne zaczerwienienie, po 3-6 dniach dochodzi do złuszczenia uszkodzonego naskórka.

II°- uszkodzenie naskórka i w różnym nasileniu skóry właściwej

IIA - pęcherze skórne z płynem, żywo bolesne, miękkie; gojenie przez naskórkowanie ok. 3 tygodnie

IIB - żółtawe zabarwienie bez pęcherzy, przeświecają skoagulowane naczynia; gojenie > 3 tygodni, mogą powstać przerosty, blizny

III°- oparzenie jest niebolesne (im głębsze oparzenie tym mniej bolesne, gdyż uszkodzenie dotyczy również włókien nerwowych przewodzących ból) najczęściej bez pęcherzy, skóra jest biaława lub występuje czarny strup; konieczne jest leczenie szpitalne - przeszczep skórny wykonywany najczęściej do 10 doby

IV° - ciężkość oparzenia zależy od rozległości i głębokości obrażeń, ważne są także wiek (dzieci < 2 roku życia i osoby starsze gorzej rokują), lokalizacja i dodatkowo występujące urazy np. klatki piersiowej, głowy, które pogarszają rokowanie

Materiały z Serwisu Internetowego MEDIWEB


Rozpoznanie

Rozpoznanie

  • wywiadu od oparzonej osoby

  • wywiadu od świadków zdarzenia

  • typowych objawów klinicznych

Materiały z Serwisu Internetowego MEDIWEB


Algorytmy

Algorytmy

  • Rozpoznanie → algorytm diagnostyczny

  • Postępowanie → algorytm terapeutyczny


Jaka jest najwa niejsza czynno przy udzielaniu pomocy osobie oparzonej

Jaka jest najważniejsza czynnośćprzy udzielaniu pomocy osobie oparzonej ???


Post powanie

Postępowanie

  • Zawsze konieczna jest hospitalizacja, gdy:

    • oparzenie obejmuje dłonie, stopy, krocze, większe powierzchnie twarzy, oczu

    • oparzenie dotyczy małego dziecka poniżej 2rż oraz osoby w wieku powyżej 70rż

    • istnieje podejrzenie oparzenia wziewnego (oparzenie dróg oddechowych)

    • przyczyną było oparzenie elektryczne (porażenie prądem)

    • chory prawdopodobnie nie będzie przestrzegał zaleceń lekarskich

    • istnieje podejrzenie, że rana nie zagoi się samoistnie w przeciągu 3 tyg

  • Ambulatoryjne leczenie stosuje się w przypadku:

    • oparzenia I° i II° obejmującego mniej niż 15-20% powierzchni ciała (mniej niż 10% u dzieci),

    • oparzenia II° o średniej głębokości lub głębokie obejmujące mniej niż 10% powierzchni ciała,

    • oparzenia III° obejmującego mniej niż 1% powierzchni ciała

Materiały z Serwisu Internetowego MEDIWEB


Post powanie1

Postępowanie

  • I°- oparzone miejsce należy natychmiast schładzać zimną wodą przez 15-20 minut, co skraca w ten sposób czas przegrzania co może zmniejszyć głębokość oparzenia a w przypadku oparzenia chemicznego zmywa substancję chemiczną. Nie należy stosować spirytusu, tłuszczu, ewentualnie można zastosować krem natłuszczający. Jeżeli po 2 godz. od oparzeniach utrzymuje się gorączka oraz ból należy zgłosić się do lekarza, aby złagodzić dolegliwości bólowe można przyjąć środki przeciwbólowe

  • II° i III° -postępowanie podobne jak w w oparzeniu I°. Dodatkowo nakładamy sterylny opatrunek (gaza) na oparzone miejsce, nie należy nakłuwać, przecinać samodzielnie pęcherzy. Jeżeli oparzenie obejmuje staw- należy go unieruchomić; ważną czynnością jest uniesienie oparzonej kończyny powyżej poziomu serca. Można ją opuszczać w ciągu dnia na krótko do 20min. Opatrunek powinien być zmieniany zgodnie z zaleceniami dwukrotnie w ciągu dnia a przed nałożeniem na ranę nowej dawki leki dokładnie spłukać pozostałości po leku wodą z mydłem

Materiały z Serwisu Internetowego MEDIWEB


Systemy wspomagania decyzji

P

Czy chory

może być leczony

ambulatoryjnie ?

TAK

NIE

Schłódź

okolicę

zimną wodą

Zawieź

do szpitala

Czy oparzenie

jest II° lub III° ?

K

NIE

TAK

Czy oparzony

jest staw?

Oparzenie I°

TAK

NIE

Unieruchom

staw

Załóż

opatrunek

Czy po 2h

nadal ból?

TAK

NIE

K


Literatura

Literatura

  • Informatyka medyczna. red. R.Rudowski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003


  • Login