1 / 172

Wst ęp do wsp ółczesnej inżynierii Elektrotechnika

Wst ęp do wsp ółczesnej inżynierii Elektrotechnika. 201 3. Kontakt:. Dr inż. Marek Ossowski m arek .ossowski @p.lodz.pl Zakład Uk ładów i Systemów Nieliniowych Al.Politechniki 11 pok.14 Ip Tel.(42) 6312515 Tel 501673231  tylko w sprawach niezwykle ważnych!!!!. Program wykładów.

reya
Download Presentation

Wst ęp do wsp ółczesnej inżynierii Elektrotechnika

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Wstęp do współczesnej inżynierii Elektrotechnika 2013 WdWI 2013 PŁ

  2. Kontakt: • Dr inż. Marek Ossowski • marek.ossowski@p.lodz.pl • Zakład Układów i Systemów Nieliniowych • Al.Politechniki 11 pok.14 Ip • Tel.(42) 6312515 • Tel 501673231  tylko w sprawach niezwykle ważnych!!!! WdWI 2013 PŁ

  3. Program wykładów • Wprowadzenie • Inżynieria? • Próba definicji „elektrotechniki” • Przegląd historyczny • Elektrotechnika i społeczeństwo • Podstawowe prawa elektrotechniki • co należy wiedzieć aby próbować zrozumieć współczesną technikę (Ładunek i pole elektryczne, prąd elektryczny, pole magnetyczne i indukcja.....) WdWI 2013 PŁ

  4. Program wykładów (cd) • Energetyka • Sposoby wytwarzania i przesyłania energii elektrycznej • Niekonwencjonalne rozwiązania • Problemy z magazynowaniem energii • Transport – współczesność i perspektywy • Projekt KDP • Przegląd wybranych dokonań współczesnej inżynierii ze szczególnym uwzględnieniem „wynalazków elektrotechnicznych” WdWI 2013 PŁ

  5. Warunki zaliczenia przedmiotu: a) pozytywnywyniktestuzaliczeniowego (10pkt.) sumarycznie >24pkt b) obecność na wykładach (nieobecność = -1pkt) *nieobowiązkowa prezentacja „Wybrany problem wpółczesnej elektrotechniki” – możliwość zaliczenia nieobecności nieusprawiedliwionych WdWI 2013 PŁ

  6. Literatura • Teoria Pola cz.I – A.Kuczyński • Wykłady z Fizyki, t.2 cz.1 – Feyman • Encyklopedia TECHNIKI, Świat Książki • Internet • Studium projektowe CTS CETRANS WdWI 2013 PŁ

  7. Wykład 1i2 • Inżynieria i elektrotechnika – podstawowe pojęcia • Rys historyczny • Naukowcy i wynalazcy • Zastosowania wiedzy elektrotechnicznej • Polacy w elektrotechnice • Wielkości fizyczne i jednostki stosowane w elektrotechnice WdWI 2013 PŁ

  8. Rodzaje sił w przyrodzie • Co to jest pole elektromagnetyczne • Podstawy pola elektrostatycznego • Ładunek elektryczny • Prawo Coulomba • Wzór Lorentza • Natężenie pola elektrycznego • Linie sił pola WdWI 2013 PŁ

  9. Zjawisko polaryzacji. Indukcja • Strumień indukcji • Prawo Gaussa • Pole magnetostatyczne • Natężenie i indukcja • Siła Lorentza • Prawo Biota-Savarta • Strumień magnetyczny • Napięcie magnetyczne. Prawo przepływu • Zjawisko indukcji elektromagnetycznej • Indukcja własna i wzajemna WdWI 2013 PŁ

  10. Inżynieria ??? • działalność polegająca na • projektowaniu, • konstrukcji, • modyfikacji • i utrzymaniu efektywnych kosztowo rozwiązań dla praktycznych problemów, z wykorzystaniem wiedzy naukowej oraz technicznej. Wymaga ona rozwiązywania problemów różnej natury oraz skali, zajmuje się też rozwojem technologii. • INACZEJ: inżynieria to używanie właściwości materii, energii oraz obiektów abstrakcyjnych dla tworzenia konstrukcji, maszyn i produktów, przeznaczonych do wykonywania określonych funkcji lub rozwiązania określonego problemu. WdWI 2013 PŁ

  11. Inżynier ??? • osoba wykorzystująca • wyobraźnię • doświadczenie, • umiejętność oceny • rozumowanie, • własną wiedzę do projektowania, tworzenia, eksploatacji i usprawnienia użytecznych maszyn oraz procesów. WdWI 2013 PŁ INŻYNIER = WIEDZA + UMIEJĘTNOŚCI + DOŚWIADCZENIE

  12. Skąd te słowa? ETYMOLOGIA • "inżynieria" i "inżynier" pochodzą od francuskich słów ingénieur oraz ingénierie • od starofrancuskiego terminu engigneor oznaczającego konstruktora machin wojennych. • angielskie słowa engineering oraz engineer wywodzą się od łacińskiego terminu ingeniosus oznaczającego osobę wyszkoloną • engine (maszyna) nie jest tu wzorcem!!!!! WdWI 2013 PŁ

  13. Rozwój inżynierii • Historia pojęcia "inżynieria" sięga starożytności, kiedy ludzkość dokonała takich wynalazków jak koło, dźwignia czy bloczek. • "inżynier" oznaczał tu osobę dokonującą praktycznych i użytecznych odkryć. • Przykłady dokonań starożytnej inżynierii • Akropol i Partenon w Grecji, • Via Appia i Koloseum w Rzymie, • Wiszące Ogrody • piramidy w Gizie. WdWI 2013 PŁ

  14. Cd historii inżynierii • Najstarszy znany z imienia inżynier • Imhotep, jeden z urzędników faraona Dżesera, projektant i budowniczym Piramidy schodkowej w latach ok. 2630 – 2611 p.n.e. Prawdopodobnie był on pierwszym, który użył kolumn w architekturze. • Za pierwszego inżyniera elektryka uważa się • Williama Gilberta, który w roku 1600 w publikacji De Magnete użył jako pierwszy terminu elektryczność. WdWI 2013 PŁ

  15. Cd historii inżynierii • W XIX termin ten zaczął być stosowany w sposób bardziej wąski, do dziedzin, w których używano nauk przyrodniczych i matematyki  zawód inżynier • Inżynieria elektryczna ma swoje źródło w eksperymentach z początków XIX w. dokonywanych przez Alessandro Volty. • Wynalazki Thomasa Savery'ego i Jamesa Watta doprowadziły do powstania w Wielkiej Brytanii współczesnej inżynierii mechanicznej. WdWI 2013 PŁ

  16. Początki inżynierii mechanicznej • sięgają starożytności, kiedy to konstruowano wiele maszyn do użytku cywilnego i wojskowego. • Spektakularne przykłady: • Mechanizm z Antykithiry, maszyna o stopniu złożoności niespotykanym aż do XIV w. • śruba Archimedesa, przenośnik śrubowy WdWI 2013 PŁ

  17. cd historii inżynierii • Inżynieria procesowa źródło w czasach rewolucji przemysłowej, wymuszona przez zapotrzebowanie na nowe materiały i nowe procesy wytwarzania konieczne do produkcji na skalę przemysłową. • inżynieria chemiczna zaprojektowanie i eksploatacja fabryk zajmujących się tą produkcją. WdWI 2013 PŁ

  18. Metodologia • Istnieją rozwiązania dla konkretnych dziedzin techniki, opracowania tworzone przez poszczególne firmy • Brak uniwersalnej metodologii inżynieryjnej, niezależnej od specyfiki dziedzin inżynierii i używanych instrumentów! • inżynieria systemów, • inżynieria wiedzy (i meta-wiedzy) WdWI 2013 PŁ

  19. TEORIA SYSTEMÓW (ogólna teoria systemów) • Głównym paradygmatem teorii systemów jest holistyczne (całościowe) traktowanie rzeczywistości. • Teoria systemów od samego początki istnienia wykorzystywała i włączała w swoje ramy koncepcje istniejące w innych naukach, w tym również humanistycznych. • Teoria systemów jest zasobem wiedzy uzyskanej w wyniku badań systemowych w dającym się zaobserwować świecie. • INŻYNIERIA SYSTEMÓW– • INTERDYSCYPLINARNA INŻYNIERIA UKIERUNKOWANA NA ROZWIĄZYWANIU ZŁOŻO-NYCH PROBLEMÓW PROJEKTOWANIA I ZARZĄDZANIA. WdWI 2013 PŁ

  20. AKSJOMATY SYSTEMOWE 1. Aksjomat synergii: system przejawia cechę synergii 2. Aksjomat kontekstu: na każdy system oddziałuje jego otoczenie. 3. Aksjomat równoważności systemów: różne systemy mogą pro-wadzić do tego samego celu. 4. Aksjomat różnorodności Ashby’ego – każda różnorodność może być zrównoważona tylko przez inną różnorodność. 5. Aksjomat sprawności systemu: sprawność systemu pod wzglę-dem kryterium K zależy od sprawności jego najsłabszego elemen-tu pod względem tegoż kryterium K. WdWI 2013 PŁ

  21. MECHATRONIKA PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIE SYSTEMOWEGO WIDZENIA RZECZYWISTOŚCI • MECHATRONIKA • dział inżynierii systemów. • synergiczna agregacja inżynierii mechanicznej, elektrycznej, elektronicznej i informacyjnej. WdWI 2013 PŁ

  22. Lekcja natury Wymiary i perspektywy poznawcze mechatroniki jako części inżynierii systemów WdWI 2013 PŁ

  23. Ewolucja mechatroniki z techniki mechanicznej Elektrotechnika WdWI 2013 PŁ

  24. Podstawy metodologii • zrozumienie • celu zadania (problemu), • wymagań i ograniczeń dotyczących oczekiwanego rozwiązania lub produktu. • jakość produktu • dostępność surowców, • energochłonnością rozwiązania, • ograniczenia technicznymi lub fizycznymi • łatwość produkcji, wdrożenia i serwisowania. • możliwość modyfikacji istniejących rozwiązań • KOSZTY!!!! WdWI 2013 PŁ

  25. Jak rozwiązywać problemy? • Inżynierowie rozwiązują problemy konieczne do rozwiązania, ale zwykle nie określone na początku zbyt jednoznacznie, • zwykle możliwych jest kilka rozwiązań. • inżynierowie muszą oceniać wiele możliwości pod kątem ich przydatności, bezpieczeństwa i ekonomii i wybierać rozwiązania najlepiej spełniające założone wymagania wyjściowe. • Stworzenie odpowiedniego modelu matematycznego jest zwykle niezbędnym narzędziem inżyniera, pozwalającym analizować i testować potencjalne rozwiązania. • Genrich Altshuller postawił, tezę, iż • na "niskim poziomie" rozwiązania inżynierskie są oparte na kompromisach, • na "wyższym poziomie" praca inżyniera prowadzi do wybrania jako najlepszego takiego rozwiązania, które eliminuje główną trudność problemu. • Mimo stosowania różnych matematycznych algorytmów optymalizacji, inżynieria zadowala się zwykle rozwiązaniami wystarczającymi. WdWI 2013 PŁ

  26. Zasady rozwiązywania problemów inżynierskich – cechy rozwiązania • bezpieczeństwo • funkcjonalność • niezawodność i trwałość • sprawność • prawidłowość doboru materiałów • dobór właściwej technologii • lekkość (to o konstrukcji), • ergonomiczność • łatwość eksploatacji i napraw • niskie koszty eksploatacji • zgodność z obowiązującymi normami i przepisami • łatwość likwidacji • .....................................inne zasady i wymagania. WdWI 2013 PŁ

  27. Aksjomat synergii • Synergia – efekt współdziałania dwóch lub więcej czynników (elementów składowych, części itp.) w jakimś procesie lub układzie. • Przykładem efektu synergii jest praca zespołowa: w odróżnieniu od pracy grupowej, zespół wspólnie pracuje nad pewnym zagadnieniem, dążąc do wspólnego rezultatu, natomiast członkowie grupy pracują równolegle („współbieżnie”), ale każdy ma swój cel i zadanie. Całość, czyli system, nie jest prostą sumą części: nabiera właściwości, jakich nie mają jej po-szczególne części. • Synergizm jest uważany za uniwersalne prawo przyrody. WdWI 2013 PŁ

  28. Aksjomat kontekstu • Każdy system jest wyselekcjonowaną częścią rzeczywistości. • Zrozumienie systemu nie może ograniczać się wyłącznie do niego samego – do jego elementów składowych i relacji między nimi. • Otaczająca nas rzeczywistość jest ciągła każdy system musi być traktowany jako element pewnej szerszej całości. • W takim razie każdy system musi być podporządkowany owej szerszej całości, czyli podlegać określonym oddziaływaniom innych elementów, które – w razie traktowania go jako samodzielnej całości – stanowią jego otoczenie. WdWI 2013 PŁ

  29. Aksjomat równoważności systemów • systemy mogą być równoważne pod względem osiąganych rezultatów (celów, funkcji, właściwości). • Każdy z nich może jednak charakteryzować się inną miarą skuteczności i efektywności oraz innymi kosztami budowy i funkcjonowania. WdWI 2013 PŁ

  30. Aksjomat różnorodności Ashby’ego • Stopień różnorodności i elastyczności elementów systemu zależy od różnorodności i zmienności wejść do systemu. • Miarą trwałości systemu staje się wystarczający stopień różnorodności elementów składowych systemu oraz ich elastyczności w konfrontacji z otoczeniem. • Elastyczność każdego elementu wchodzącego w skład systemu musi być zbilansowana i skorelowana z elastycznością wszystkich pozostałych elementów: system musi być zbilansowany, aby żaden z elementów nie stał się „wąskim gardłem” systemu pod względem jego funkcjonalności. • Z kolei nadmierna elastyczność któregoś z jednostkowych elementów staje się jedynie przyczyną wzrostu kosztów funkcjonowania systemu: wprowadzenie i utrzymanie elastyczności kosztuje zarówno podczas konstruowania systemu oraz podczas jego funkcjonowania. WdWI 2013 PŁ

  31. Aksjomat sprawności systemu • sprawność systemu pod wzglę-dem kryterium K zależy od sprawności jego najsłabszego elementu pod względem tegoż kryterium K. • Kryterium K może oznaczać • niezawodność systemu, • jego dynamikę, • odporność na zakłócenia ze strony otoczenia, • elastyczność, o której wspomina aksjomat Ashby’ego, • siłę oddziaływania na otoczenie • i każdą inną cechę, jaką obserwator przypisuje danemu systemowi. WdWI 2013 PŁ

  32. MODELOWANIE INŻYNIERSKIE • Problem Model Rozwiązanie • DWA MOŻLIWE PODEJŚCIA: • 1. Problem ModelP RozwiązanieD(ModelP) • ModelP – przybliżony model problemu • 2. Problem ModelD RozwiązanieP(ModelD) • ModelD – dokładny model problemu • RozwiązanieP(ModelD) – rozwiązanie przybliżone modelu dokładnego WdWI 2013 PŁ

  33. OGRANICZENIA MODELOWANIA: • 1. Niedokładności modelowania. NIE MA MODELI IDEALNYCH !!!!! • 2. Niewystarczające umiejętności zawodowe (wiedza, praktyka). • 3. Niedokładności materiałowe. • 4. Niedokładności wykonania elementów. • 5. Niedokładności montażowe. • 6. Niedokładności eksploatacyjne (nie przestrzeganie przepisów, procedur KATASTROFY). WdWI 2013 PŁ

  34. Heurystyka w optymalizacji • Niepotrzebna jest znajomość „klasycznych” metod optymalizacji – wystarczy skoncentrować się na formułowaniu funkcji celu. • Metody koncentrują się na poszukiwaniu optimów globalnych. • Możliwość zastosowania do szerokiej klasy zadań optymalizacji (budowa maszyn, eksploatacja, zarządzanie, sterowanie itp.). • Możliwość rozpoczynania procedury z różnych punktów startowych. • Otrzymywanie kilku rozwiązań uruchomienie procedury decyzyjnej WdWI 2013 PŁ

  35. Mechanizm z Antykithiry • starożytny mechaniczny przyrząd, zaprojektowany do obliczania pozycji ciał niebieskich. • odkryty we wraku obok greckiej wyspy Antykithiry (Antikythera), pomiędzy Kíthirą i Kretą, datowany na lata 150-100 p.n.e. • do czasu XVIII-wiecznych zegarów nie jest znany żaden mechanizm o podobnym stopniu złożoności. WdWI 2013 PŁ

  36. Śruba Archimedesa • podajnik zbudowany ze śruby umieszczonej wewnątrz rury ustawionej skośnie do poziomu. • W czasie pracy dolny koniec śruby zanurzony jest w wodzie, a obrót śruby wymusza jej ruch do góry. WdWI 2013 PŁ

  37. ELEKTROTECHNIKA: Dział nauki o elektryczności obejmujący rozległy krąg zjawisk fizycznych wraz z ich zastosowaniami Obejmuje analizę zjawisk fizycznych występujących w obwodach elektrycznych i magnetycznych oraz w polu elektromagnetycznym w zakresie ich zastosowań technicznych WdWI 2013 PŁ

  38. WYBRANE DZIEDZINY ELEKTROTECHNIKI: • aparaty elektryczne, • urządzenia elektryczne, • instalacje elektryczne, • zabezpieczenia elektryczne, • maszyny elektryczne, • miernictwo elektryczne, • automatyka, • robotyka, • mechatronika, • technika świetlna, • elektrotermia. WdWI 2013 PŁ

  39. Zagadnienia dotyczące elektryczności są działami fizyki oraz techniki: W obrębie fizyki: • Elektrostatyka - zajmuje się oddziaływaniem pomiędzy nieruchomymi ładunkami elektrycznymi; • Elektrodynamika - obejmuje oddziaływania pomiędzy ruchomymi ładunkami, a w szczególności • elektromagnetyzm • prąd elektryczny • Magnetyzm - powstawanie oraz oddziaływanie pola magnetycznego na otoczenie • . WdWI 2013 PŁ

  40. W obrębie techniki: • Elektrotechnika • Elektroenergetyka • Energoelektronika • Elektronika • Technika świetlna • Elektrotechnologie • Mechatronika WdWI 2013 PŁ

  41. Organizacja Wydziału Elektrotechniki, Elektroniki, Informatyki i Automatyki • Instytut Systemów Inżynierii Elektrycznej • Instytut Automatyki • Instytut Mechatroniki i Systemów Informatycznych • Instytut Elektroenergetyki • Instytut Elektroniki • Katedra Aparatów Elektrycznych • Katedra Elektrotechniki Ogólnej i Przekładników • Katedra Informatyki Stosowanej • Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych • Katedra Przyrządów Półprzewodnikowych i Optoelektronicznych WdWI 2013 PŁ

  42. VI wiek p.n.e • VI w pne Grecja, właściwości rudy żelazna Fe3O4 przyciągania przedmiotów żelaznych • przyciąganie lekkich przedmiotów przez potarty bursztyn • Tales z Miletu  opis zjawiska WdWI 2013 PŁ

  43. Wiliam Gilbert • 1600 r „O magnesie, ciałach magnetycznych i o wielkim magnesie ziemskim”: • Dowiódł, że przyczyną orientacji igły magnesu jest magnetyzm ziemski • Odkrył indukcję magnetyczną • Niestety nie zauważył związku zjawisk elektrycznych z magnetycznymi • Wprowadził nazwę elektryczność (elektron=bursztyn) WdWI 2013 PŁ

  44. Butelka lejdejska • Pieter VAN MUSSCHEN-BROEK (1746) • Naukowiec z kamienia pomorskiego KLEIST (1745) próba naelektryzowania gwoździa (skóra ręki-warstwa wilgoci wewnątrz kolby=pierwszy opisany kondensator) • Arka przymierza • 1749 Watson naczynie oklejone folią cynkową WdWI 2013 PŁ

  45. SKOK W teraźniejszość Butelka lejdejska Naczynie ze szkła wypełnione wodą i zatkane korkiem który był przebity na wylot miedzianym drutem. Butelkę można było naładować elektrycznie stykając pręt z naładowanym ciałem. Poprzez drut i wodę prąd dostawał się do środka naczynia i ładował dodatnio lub ujemnie jego wewnętrzne ścianki. Pojemność elektryczną można zwiększyć pokrywając szkło od zewnątrz i wewnątrz folią przewodzącą prąd, oraz przedłużając drut tak, aby zetknął się z zewnętrzną warstwą folii. WdWI 2013 PŁ

  46. Teoria zjawisk elektrycznych • Benjamin Franklin (1706-1790) człowiek renesansu • Uniwersalna „materia elektryczna” • Pojęcie ciał naładowanych (dodatnio: nadmiar materii elektrycznej; ujemnie  niedomiar) • Elektryczna natura błyskawicy (1750) • Wynalazca piorunochronu (Dalibard z Francji chyba był pierwszy) WdWI 2013 PŁ

  47. Pierwsze eksperymentyCharles August Coulomb (F) 1736-1806 + + - WdWI 2013 PŁ

  48. Pierwsze eksperymentyCharles August Coulomb (F) 1736-1806 • Wyznaczył eksperymentalnie siłe oddziaływania na siebie ładunków • Waga skrętna • Ładunek punktowy  definicja (wymiary wielokrotnie mniejsze od odległości naładowanych ciał) WdWI 2013 PŁ

  49. Określenie siłę wzajemnego oddziaływania dwóch naładowanych kul • Zetknął trzecią nienaładowaną kulę z jedną z badanych (prawo zachowania ładunku) zmniejszając jej ładunek o połowę • Zmieniając odległości 2,3,4 krotnie uzyskał 4,9,16 krotne zmniejszenie siły oddziaływania WdWI 2013 PŁ

  50. Coulomb sformułował analogiczne prawo ujmujące w zależności ilościowe oddziaływanie na siebie mas magnetycznych • Dokonał przełomu otwierając okres ilościowego określania wielkości elektrycznych WdWI 2013 PŁ

More Related