RODKI ERGOGENICZNE
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 125

Dr Tomasz Boraczynski Olsztynska Szkola Wyzsza im. J zefa Rusieckiego PowerPoint PPT Presentation


  • 145 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Tomasz Boraczynskipraca doktorska(1985) wykonana w Zakladzie Fizjologii Instytutu Sportu w Warszawiewieloletni pracownik Zakladu Fizjologii AWF Warszawa i Instytutu Sportu w Warszawie, adiunkt na Wydziale Wychowania Fizycznego OSW im. Jzefa Rusieckiegotrener I klasy lekkiej atletykikierow

Download Presentation

Dr Tomasz Boraczynski Olsztynska Szkola Wyzsza im. J zefa Rusieckiego

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

RODKI ERGOGENICZNE

A ZDOLNO WYSIKOWA W SPORCIE

dr Tomasz Boraczyski

Olsztyska Szkoa Wysza im. Jzefa Rusieckiego

Wilkasy 13.10.2007


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

Tomasz Boraczyski

  • praca doktorska(1985) wykonana w Zakadzie Fizjologii Instytutu Sportu w Warszawie

  • wieloletni pracownik Zakadu Fizjologii AWF Warszawa i Instytutu Sportu w Warszawie, adiunkt na Wydziale Wychowania Fizycznego OSW im. Jzefa Rusieckiego

  • trener I klasy lekkiej atletyki

  • kierownik Centralnego Laboratorium Badawczego w OSW


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

Olsztyska Szkoa Wysza im. Jzefa Rusieckiego

  • 10 lat tradycji

  • ponad 6000 studentw

  • studia magisterskiewychowania fizycznego

  • studia magisterskie fizjoterapii

  • nowoczesna baza dydaktycznai sportowa

Jednym z nadrzdnych celw Szkoy jest krzewienie idei zdrowego, racjonalnego treningu sportowego oraz wspomaganie sportowcw w deniu do mistrzostwa


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

Olsztyska Szkoa Wysza

im. Jzefa Rusieckiego

10-243 Olsztyn, ul. Bydgoska 33

Tel. (89) 526 04 00

www.osw.olsztyn.pl

[email protected]


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • rodki pobudzajce - zwane rwnie ergogenicznymi - to zwizki lub zabiegi stosowane w celu poprawy zdolnoci do wysiku powyej granic moliwych do osignicia poprzez normalny trening.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • rodki ergogeniczne su zwikszeniu

    siy fizycznej (fizjologiczne rodki ergogeniczne), odpornoci psychicznej (ergogeniczne metody psychologiczne)

    lub sprawnoci biomechanicznej (rodki polepszajce sprawno mechaniczn).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Fizjologiczne rodki ergogeniczne,

    w szczeglnoci za substancje farmakologiczne, dodatki i skadniki ywieniowe su zwikszeniu siy fizycznej poprzez przypieszenie tempa procesw metabolicznych, zaangaowanych w wytwarzanie energii podczas wysiku fizycznego. Dla przykadu, anaboliczno-androgenne steroidy i monohydrat kreatyny s stosowane dla zwikszenia siy i mocy.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Psychologiczne rodki ergogeniczne stosuje si w celu zwikszenia odpornoci psychicznej. Oddziaywuj one korzystnie na procesy psychologiczne przed zawodami i w czasie ich trwania. Na przykad hipnoz i techniki wyobraeniowe stosuje si dla wywoania dozna odprenia lub pobudzenia w zalenoci od specyfiki okrelonej dyscypliny sportowej.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Mechaniczne rodki ergogeniczne stosuje si dla polepszenia wydajnoci energetycznej organizmu. Dla przykadu obcisy ubir zmniejsza opr powietrza i pomaga zwikszy ruchliwo przy danym poziomie wydatku energetycznego w takich dyscyplinach sportu jak zjazdy narciarskie lub ywiarstwo szybkie.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • stosowanie fizjologicznych rodkw ergogenicznych - zwaszcza dopingowych preparatw farmakologicznych i metod oddziaywania na skad krwi - jest zabronione, poniewa mog prowadzi one do nieuczciwej przewagi w zawodach sportowych i stanowi powane ryzyko dla zdrowia sportowca.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • W przeciwiestwie do rodkw farmakologicznych stosowanie wikszoci odywek jest legalne.

  • W sprzeday znajduje si ogromna ilo dodatkw ywieniowych uznawanych za rodki ergogeniczne w sporcie.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • W skad rodkw ergogenicznych czsto wchodz: pyek pszczeli, pieprz Cayenne, Ginko Biloba (miorzb japoski), inozyna, e-sze, Oktakosanol, spirulina (znajdujca si w sinicach), witamina E oraz napj YerbaMate.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Naley podkreli, e dla sportowcw pierwszym i najwaniejszym zaleceniem jest stosowanie zdrowej zrnicowanej diety, zrwnowaonej zarwno pod wzgldem energetycznym, jak i zawartoci skadnikw pokarmowych.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Racjonalna dieta powinna spenia wymagania energetyczne i zawiera peny zestaw skadnikw pokarmowych, poprzez rozsdny dobr rnorodnych rodzajw pokarmu.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Suplementacja pokarmowa ma na celu uzupenianie zdrowej zbilansowanej diety.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Celem niniejszej prezentacji jest przedstawienie wybranych skadnikw i dodatkw ywieniowych, wanych ze wzgldu na ich waciwoci ergogeniczne.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • WGLOWODANY I ICH METABOLITY

  • Wglowodany s podstawowym rdem energii dla wykonywania aerobowych wysikw wytrzymaociowych o intensywnoci przekraczajcej 65-70% VO2max.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • wewntrzustrojowe zasoby wglowodanw, znajdujce si w miniach i wtrobie, s ograniczone, tote w cigu 90 min wysiku ich zawarto moe ulec bardzo znacznemu obnieniu.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Zasoby glikogenu w organizmie mona zwikszy poprzez spoywanie duych iloci wglowodanw, co opnia wystpienie zmczenia i polepsza zdolno wysikow np. podczas biegu maratoskiego o 2-3% (Hawley J.A. i wsp. 1997).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Wyniki licznych bada potwierdzaj skuteczno suplementacji wglowodanowej przed wysikami aerobowymi lub w czasie takich dugotrwaych wysikw na zdolno

    wysikow (Williams M. H 1998).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Teoretycznie, produkty rozkadu wglowodanw mog by bardziej wydajnym rdem energii ni inne wglowodany zoone.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Takie metabolity, jak np. pirogronian, fruktozo-1,6-dwufosforan oraz sole mleczanowe (wielomleczanowe) nie wywieraj znaczniejszego wpywu ergogenicznego ni bardziej naturalne rda wglowodanw, takie jak np. glukoza (Swensen T. i wsp 1994, Williams M. H 1998).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • LIPIDY I ICH METABOLITY

  • Tuszcze stanowi rdo energii podczas lekkich i umiarkowanych aerobowych wysikw wytrzymaociowych (< 50-65% V02max) lecz w przeciwiestwie do wglowodanw, wewntrzustrojowe zasoby tuszczu w postaci triacylogliceroli (TG) w tkance tuszczowej i miniowej s praktycznie nieograniczone.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Triacyloglicerole ulegaj przemianie do wolnych kwasw tuszczowych (WKT), ktre stanowi podstawowe lipidowe rdo energii podczas wysiku.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Strategie dietetyczne lub suplementacje maj na celu zwikszenie utleniania WKT,

    a co za tym idzie - zmniejszenie wykorzystywania wewntrzustrojowych zasobw glikogenu, oszczdzanie glikogenu miniowego, a w konsekwencji opnienie wystpienia zmczenia podczas dugotrwaego wysiku.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Niektre zwizki stosowane jako dodatki, jak np. L-karnityna i kofeina, teoretycznie powinny wywoywa podobne dziaanie.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Obcianie" tuszczem jest postpowaniem dietetycznym, polegajcym na zwikszeniu zawartoci tuszczu w poywieniu do 70% dziennego zapotrzebowania energetycznego. Ma to na celu zwikszenie udziau wewntrzustrojowych lipidw jako rda energii podczas wysiku.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Chocia hipoteza sugerujca korzystne efekty obciania" tuszczem jest intrygujca, jednak pimiennictwo naukowe jej nie potwierdza (Sherman i Leenders 1995).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Rozwaano take moliwo, e rednio-acuchowe triacyloglicerole (MCT), rozpuszczalne w wodzie, mog dostawa si do krenia atwiej ni normalne lipidy zawarte w diecie, a zatem mog by bardziej wydajnym rdem energii podczas wysiku.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Jednake rzetelne badania nie wykazay istotnego udziau doustnie podawanych MCT w metabolizmie energetycznym podczas wysiku. W innych badaniach stwierdzono nawet, e suplementacja MCT moe obnia tolerancj wysikow podczas zawodw kolarskich na dystansie 40 km (Williams M. H. 1998).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Pomimo to w pracy przegldowej Berning (1996) informuje, e niektre wyniki wstpnych bada byy obiecujce, zwaszcza gdy MCT podawano podczas wysiku razem z wglowodanami. Aby to potwierdzi, konieczne jest przeprowadzenie dalszych bada.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • BIAKA, AMINOKWASY I ICH METABOLITY

  • Suplementacj biakow zalecano sportowcom w celu zwikszenia retencji azotu i beztuszczowej (miniowej) masy ciaa, zapobiegajc rozpadowi (katabolizmowi) biaek podczas dugotrwaego wysiku, oraz podtrzymywania zwikszonej syntezy hemoglobiny, mioglobiny, enzymw utleniajcych i mitochondriw w trakcie treningu aerobowego.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Zapotrzebowanie sportowcw na biako

  • sportowcy uprawiajcy dyscypliny siowe okoo 1,6-1,8 g biaka na kilogram masy ciaa,

  • sportowcy uprawiajcy dyscypliny wytrzymaociowe

    okoo 1,2-1,6 g biaka na kilogram masy ciaa,


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Takie spoycie biaka mona atwo osign stosujc typow diet, zawierajc dostateczn ilo biaka pochodzenia zwierzcego i rolinnego.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Oglnie rzecz biorc w badaniach, w ktrych zastosowano suplementacj biakow zalecajc diet zawierajc biako powyej podanych wyej wartoci, nie wykazano korzystnego jej wpywu na si, moc, mas (hipertrofi) mini lub fizjologiczne wskaniki wydolnoci fizycznej (Williams M. H. 1998).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Na rynek wprowadzano rwnie odywki zawierajce aminokwasy, ktre poprzez rozmaite mechanizmy miay zwiksza mas miniow i wytrzymao aerobow.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Opierajc si na przesankach teoretycznych stosowano arginin i ornityn, aby podwyszy poziom hormonu wzrostu (hGH) i/lub sekrecj insuliny w celu zwikszenia masy mini i ich siy poprzez wzmoone efekty hormonalne.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Z wielu dobrze zaprojektowanych bada - cznie z tymi, ktre przeprowadzono u ciarowcw - wynika, e podawanie aminokwasw nie podwysza istotnie poziomu hGH i insuliny w surowicy krwi, a take nie wpywa na rne wskaniki siy i mocy mini (Fogelholm G.M. i wsp 1993, Kreider R. i wsp 1993, Williams M. H 1998).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Asparaginiany potasu i magnezu s solami kwasu asparaginowego, ktry jest aminokwasem. Stosowano je jako rodki ergogeniczne prawdopodobnie w celu ograniczenia nagromadzania si amoniaku podczas wysiku fizycznego. Wpyw suplementacji asparaginowej jest wci jeszcze niejasny, aczkolwiek cz dostpnych wynikw bada dowodzi zwikszenia pod jej wpywem zdolnoci wysikowej (Williams M. H 1998).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Uwaa si, e tryptofan (TRYP) i rozgazione aminokwasy (BCCA) wpywaj na powstawanie serotoniny - neuroprzekanika, ktry moe by zaangaowany w rozwj zmczenia orodkowego ukadu nerwowego (OUN) podczas wysiku.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Jednake wedug zwolennikw suplementacji TRYP lub BCCA, hipotezy tumaczce wpyw serotoniny na rozwj zmczenia s kracowo rne. Wedug jednej z nich TRYP jest prekursorem serotoniny, neuroprzekanika mzgowego tumicego bl. Wolny tryptofan (fTRYP) wnika do komrek mzgowych tworzc serotonin.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Tak wic suplementacj TRYP stosuje si w celu zwikszenia fTRYP i produkcji serotoniny, aby zwikszy tolerancj blu podczas intensywnego wysiku i w ten sposb opnia rozwj zmczenia.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Dane dotyczce suplementacji TRYP s ograniczone, jednak w jednej z prac stwierdzono istotne wyduenie czasu wykonywania wysiku do wyczerpania przy obcieniu 80% V02max, przy rwnoczesnym obnieniu punktacji subiektywnej oceny zmczenia.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Z drugiej jednak strony lepiej zaplanowane badania z zastosowaniem biegu przy obcieniu odpowiadajcym puapowi tlenowemu (100% V02max) nie potwierdziy tych wynikw. Co wicej, inni badacze stwierdzili brak wpywu suplementacji TRYP na zdolno do wysikw wytrzymaociowych o obcieniu 70-75% V02max (Williams M. H 1998).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • W pracy przegldowej Wagenmakers (1997) dowodzi, e suplementacja TRYP nie wywiera wpywu na zdolno do wysikw wytrzymaociowych.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • W odniesieniu do drugiej hipotezy niektrzy badacze uwaaj, e podwyszony poziom serotoniny moe wywoywa zmczenie poprzez osabienie funkcji orodkowego ukadu nerwowego (Newsholme E. i wsp 1992)


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Podczas dugotrwaego wytrzymaociowego wysiku aerobowego glikogen miniowy ulega wyczerpaniu i minie mog w wikszym stopniu wykorzystywa jako rdo energii rozgazione aminokwasy, co prowadzi do zmniejszenia stosunku BCCA : fTRYP (Williams 2000).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Poniewa BCCA wspzawodnicz z fTRYP przy przechodzeniu do mzgu, niski stosunek BCCA : fTRYP mgby faworyzowa wejcie fTRYP do mzgu zwikszajc produkcj serotoniny i wywoujc zmczenie.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Hipotetycznie suplementacja BCCA moe opnia rozwj zmczenia podczas dugotrwaych aerobowych wysikw wytrzymaociowych poprzez utrzymywanie wysokiego stosunku

    BCCA : fTRYP, hamujcego tworzenie serotoniny.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Aczkolwiek wiele bada potwierdza t hipotez, zarwno Wagenmakers (1997), jak i Davis (1996) w opublikowanych pracach przegldowych wysuwaj wniosek, e nie istniej jeszcze wystarczajce dowody wskazujce na ergogeniczne dziaanie aminokwasw o rozgazionych acuchach.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Ponadto Davis (1996) sugeruje, e dodatkowe spoycie wglowodanw podczas wysiku fizycznego, poprzez opnienie wykorzystania aminokwasw o rozgazionych acuchach jako rda energii, moe suy temu samemu celowi co suplementacja BCAA.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • WITAMINY

  • Badania wykazay, e niedobr witamin moe niekorzystnie wpywa na tolerancj wysikow, lecz z oglnego przegldu pimiennictwa wynika, e suplementacja witaminami nie jest konieczna dla osb fizycznie aktywnych, pozostajcych na dobrze zbilansowanej diecie zawierajcej odpowiedni ilo kalorii.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • W wikszoci bada stwierdza si, e sportowcy spoywajcy wysokokaloryczne posiki, zawierajce wszystkie niezbdne skadniki spoywcze zgodnie z Zalecanymi Normami Dietetycznymi (RDA), s w niewielkim stopniu naraeni na niedobory witamin i/lub skadnikw mineralnych (Armstrong L., Maresh C 1996).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • W wielu doskonale przeprowadzonych badaniach wykazano, e suplementacja multiwitaminami i skadnikami mineralnymi przez duszy okres (do omiu miesicy) nie wywiera istotnego wpywu na wyniki laboratoryjnych testw wysikowych lub testw specyficznych dla danej dyscypliny sportowej (Singh A. i wsp 1992, Telford R. i wsp 1992).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Niemniej jednak suplementacja witaminowo-mineralna moe by zalecana sportowcom pozostajcym na diecie niskokalorycznej ze wzgldu na konieczno utrzymywania masy ciaa zgodnie z wymogami wybranych dyscyplin sportu (Williams M. H. 1998).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • W niektrych badaniach wykazano, e podawanie okrelonych witamin moe przynosi korzyci podczas zawodw w dyscyplinach, w ktrych nadmierne zdenerwowanie moe by szczeglnie niewskazane.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Stwierdzono, na przykad polepszenie wynikw uzyskiwanych w strzelaniu z pistoletu po suplementacji tiamin (wit. B1, pyridoksyn (wit. B6) i kobalamin (wit. B12), prawdopodobnie ze wzgldu na korzystny wpyw tych witamin na dziaanie neuroprzekanikw w mzgu (Bonke D 1986).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Przyjmuje si, e suplementacja wieloma witaminami o dziaaniu antyoksydacyjnym (beta-karoten, witamina C, witamina E) moe zapobiega uszkodzeniom mini, zwizanym z tworzeniem wolnych rodnikw podczas wysikw o duej intensywnoci.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • W najnowszych pracach przegldowych zwraca si jednak uwag, e badania dotyczce znaczenia terapeutycznego antyoksydantw u sportowcw nie przyniosy jednoznacznych wynikw.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Inni autorzy (Dekkers J. i wsp 1996, Packer L 1997) wskazuj jednak na znaczn liczb prac badawczych sugerujcych, e dodawanie do diet witamin antyoksydacyjnych ma korzystny wpyw na peroksydacj lipidw i wywoane wysikiem uszkodzenie mini.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Uwaa si, e witaminy antyoksydacyjne, zwaszcza C i E poprawiaj zdolno do wysiku w sporcie. Wykazano,bowiem e suplementacja witaminy C polepsza tolerancj wysikow osb z niedoborem tej witaminy. Suplementacja witaminy C nie zwiksza jednak zdolnoci do wysiku u osb prawidowo ywionych (Gerster H. 1989).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Suplementacja witaminy E moe podwysza poziom witaminy E w tkankach i surowicy krwi, lecz brak jest dostrzegalnego jej wpywu na przebieg treningu i wyniki sportowe zarwno osb uprawiajcych sport rekreacyjnie jak i wyczynowo (Tiidus P., Houston M 1995).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • SKADNIKI MINERALNE

  • Podobnie jak w przypadku witamin, badania naukowe wykazay, e niedobr skadnikw mineralnych moe obnia zdolno do wysiku.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Wrd sportowcw najbardziej rozpowszechniony jest niedobr elaza.

    W szczeglnoci dotyczy to kobiet uprawiajcych te dyscypliny sportu,

    w ktrych konieczna jest staa kontrola masy ciaa.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Leczenie anemii, wywoanej niedoborem elaza, z zastosowaniem suplementacji tego pierwiastka przywraca zdolno wysikow do normy.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Jednake,liczne badania wskazuj rwnie, e suplementacja skadnikw mineralnych nie jest konieczna u aktywnych fizycznie osb pozostajcych na dobrze zbilansowanej diecie zawierajcej odpowiedni ilo kalorii.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Wiele skadnikw mineralnych pojawia si na rynku jako potencjalne zwizki o dziaaniu anabolicznym. Chrom jest kofaktorem insuliny i uwaa si, e jego ergogeniczny wpyw polega na podobnym dziaaniu do insuliny, uatwiajcym transport BCAA do mini. Pierwiastek ten reklamowany jest dla sportowcw uprawiajcych dyscypliny siowe.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • W licznych badaniach nie wykazano, aby suplementacja pikolinianem chromu zwikszaa mas mini lub obniaa zawarto tuszczu (Clancy S. i wsp 1994, Hallmark M. i wsp 1996, Trent L., Thieding-Cancel D. 1995). W kolejnych badaniach udokumentowano,

    e rwnie inne formy chromu, takie jak chlorek chromu, nie wywieraj wpywu na skad ciaa (Lukaski H. i wsp 1996).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Fosfor jest podstawowym skadnikiem pokarmowym wystpujcym w diecie w postaci fosforanu lub soli fosforanu. Fosforan wchodzi w skad szeregu zwizkw wysokoenergetycznych, odgrywa podstawow rol w dziaaniu witamin z grupy B i jest czci 2,3-DPG, zwizku kluczowego dla uwalniania tlenu z hemoglobiny.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • U podstaw suplementacji fosforanw ley teoretyczne zaoenie, e zwiksza si w ten sposb poziom 2,3-DPG u sportowcw uprawiajcych dyscypliny wytrzymaociowe.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • W najnowszych badaniach podaje si w wtpliwo korzystny wpyw obciania fosforanami na istotne funkcje fizjologiczne, wane dla wykonywania wysikw wytrzymaociowych.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • W kilku innych badaniach wykazano wzrost VO2max (o okoo 10%) i popraw zdolnoci do wysiku w wyniku suplementacji fosforanami (Cade R. i wsp 1984, Kreider R. i wsp 1990, 1992, Stewart I. i wsp 1990)


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Poniewa niektre wyniki bada s sprzeczne ze sob, naleaoby przeprowadzi dobrze zaplanowane badania w tym zakresie.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • UYWKI I RODKI ALKALIZUJCE

  • Midzynarodowy Komitet Olimpijski zezwala na stosowanie ograniczonej iloci dodatkw zwizanych z ywieniem, takich jak kofeina, alkohol, sole alkaliczne.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Kofeina jest rodkiem stymulujcym, ktry moe polepsza szereg funkcji metabolicznych i psychologicznych podczas wysiku fizycznego zwikszajc zdolno wykonywania rnorodnych zwizanych z nim czynnoci (Graham T., Spriet L. 1996, Spriet L 1995).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Korzystny ergogeniczny wpyw kofeiny na wysiek aerobowy trwajcy duej ni jedn godzin wykazano w wielu badaniach. Kofeina moe poprawia zdolno do dugotrwaego wysiku aerobowego poprzez zwikszenie poziomu adrenaliny i oszczdzanie glikogenu miniowego (Graham T., Spriet L 1991, Spriet L. i wsp 1992).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Inne badania wskazuj, e kofeina moe wywiera korzystne ergogeniczne dziaanie poprzez mechanizmy neurologiczne rwnie podczas krtszych wysikw wytrzymaociowych.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Wykazano na przykad, e suplementacja kofeiny poprawia wynik biegu na dystansie 1500 m, a wic podczas wysiku, ktry nie jest zaleny od stopnia wykorzystania glikogenu miniowego (Wiles J. i wsp 1992)


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Sole alkaliczne, takie jak dwuwglan sodu i cytrynian sodu stosowane doustnie przed aerobowym wysikiem o duej intensywnoci, mog zwiksza rezerw zasadow i buforowa powstajcy w komrkach miniowych kwas mlekowy.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Takie dziaanie mogoby wpywa na popraw zdolnoci do wysikw opierajcych si gwnie na procesie glikolizy beztlenowej. Badania naukowe wykazuj, e dodatki soli alkalicznych powoduj podwyszenie pH w surowicy krwi i mog polepsza wykonywanie wysikw, zwaszcza wielokrotnie powtarzanych, ktre wymagaj maksymalnej produkcji energii w cigu 1-6 minut.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Wyniki szeregu bada, zarwno laboratoryjnych, jak i terenowych, potwierdzaj korzystny ergogeniczny wpyw suplementacji dwuwglanem sodu i cytrynianem sodu.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Pewne korzystne efekty stwierdzono podczas dugotrwaych, aerobowych wysikw wytrzymaociowych, jednak kwestia ta wymaga dodatkowych bada (Williams M. H 1998).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • DODATKI YWIENIOWE

  • Na rynku znajduje si wiele dodatkw ywieniowych przeznaczonych dla osb aktywnych fizycznie. Reklamy przekonuj, e zwikszaj one produkcj energii i mas mini, natomiast zmniejszaj zawarto tuszczu w organizmie lub wywouj inne efekty ergogeniczne.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Wikszo tych produktw komercyjnych nie jest przebadana naukowo pod ktem zgodnoci ich dziaania z przedstawianym w reklamach.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Cholina - jest amin wchodzc w skad wielu produktw ywnociowych. Jest to zwizek uczestniczcy w tworzeniu acetylocholiny, neuroprzekanika, ktrego obnienie poziomu w ukadzie nerwowym wpywa na szybszy rozwj zmczenia.

  • Niektre napoje przygotowane dla sportowcw oprcz wglowodanw i elektrolitw zawieraj rwnie cholin.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Poniewa - jak stwierdzono - poziom choliny w osoczu krwi ulega istotnemu obnieniu po takich zawodach sportowych jak bieg maratoski, sugerowano e suplementacja tego zwizku moe zapobiega zmczeniu podczas wytrzymaociowych wysikw aerobowych.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Badania wykazay, e podawanie choliny zwiksza jej poziom we krwi zarwno w spoczynku, jak i podczas dugotrwaego wysiku. Niektre badania laboratoryjne i terenowe dowodz, e podwyszony poziom choliny wie si z istotnym skrceniem czasu biegu na dystansie 20 mil.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • W innych, dobrze zaprojektowanych badaniach laboratoryjnych stwierdzono, e suplementacja cholin, pomimo podwyszenia poziomu tej aminy w osoczu krwi, nie wykazuje wpywu ani podczas krtkotrwaego anaerobowego testu wysikowego o duej intensywnoci, ani podczas duszych wysikw aerobowych (Williams M.H., Branch J.D 1998).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Wyniki bada na ten temat nie s zatem jednoznaczne i z tych wzgldw niezbdne s dalsze badania, zwaszcza podczas dugotrwaych wysikw aerobowych o charakterze wytrzymaociowym (Kanter M., Williams M 1995).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Koenzym Q10 (Ubichinon)

  • Koenzym Q10 (CoQ10), znany rwnie pod nazw ubikinon, jest tuszczem o waciwociach podobnych do witaminy. CoQ10 znajduje si w mitochondriach wszystkich tkanek, zwaszcza za w sercu i miniach szkieletowych. CoQ10 jest rwnie antyoksydantem.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Zwizek ten stosowany jest w leczeniu chorb serca, poniewa moe on zwiksza pobr tlenu przez mitochondria serca. Teoretycznie, polepszenie wykorzystywania tlenu przez serce i minie szkieletowe moe zwiksza wydolno aerobow podczas wysikw wytrzymaociowych.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Aczkolwiek wyniki bada naukowych sugeruj, e suplementacja CoQ10moe przynosi korzystne wyniki u pacjentw kardiologicznych, w wielu pracach wykazano, e postpowanie takie u zdrowych osb modych lub starszych, aktywnych fizycznie, nie wpywa na peroksydacj lipidw, czsto skurczw serca, V02max lub wytrzymao podczas wysiku na cykloergometrze (Braun B. i wsp. 1991, Laaksonen R. i wsp. 1995, Snider I. i wsp. 1992, Weston S. i wsp 1997).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Kreatyna -jest substancj zawierajc azot, znajdujc si w niewielkich ilociach w produktach pokarmowych pochodzenia zwierzcego. Udowodniono, e doustne podawanie kreatyny, codziennie przez okoo 5-7 dni, w formie monohydratu kreatyny zwiksza zawarto cakowitej kreatyny w miniach zarwno w postaci wolnej kreatyny, jak i fosfokreatyny - zwizku wysokoenergetycznego.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • W wielu pracach przegldowych znalazy si stwierdzenia, e suplementacja kreatyn moe wywoywa skuteczne dziaanie ergogeniczne w sporcie (Balsom R. i wsp 1994, Greenhaff R. 1995).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • W nastpstwie tych opracowa wykonano szereg dalszych bada, ktre wykazay dodatni ergogeniczny wpyw suplementacji kreatyn, zwaszcza w powtarzanych krtkotrwaych testach wysikowych o duej intensywnoci, przy krtkim czasie odpoczynku, w testach izokinetycznych i izometrycznych, lub w protokoach wysikowych stosowanych w testach na cykloergometrze.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Wykazano rwnie, e kilkudniowa suplementacja kreatyn prowadzi rwnie do zwikszenia masy ciaa (Williams M.H., Branch J.D. 1998).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Badania naukowe nie potwierdzaj na og ergogenicznego dziaania kreatyny w czynnociach zwizanych z wykonywaniem wysikw wymagajcych przenoszenia masy ciaa, np. w sprincie pywackim (Burke L. i wsp 1996) lub biegach sprinterskich (Redondo D. i wsp 1996).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Co wicej, w biegach wytrzymaociowych kreatyna moe wykazywa dziaanie ergolityczne (zmniejszajce zdolno wysikow) ze wzgldu na szybkie zwikszenie masy ciaa (Balsom R. i wsp 1993), ktre moe po prostu wynika ze zwikszenia si zawartoci wody wskutek onkotycznego dziaania kreatyny na minie.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Wykazano, e suplementacja kreatyn polepsza zdolno wysikow w wiolarstwie (Rossiter H. i wsp 1996), a wic w takim rodzaju wysiku, w ktrym masa ciaa jest podtrzymywana, a take z tych samych wzgldw w kolarstwie.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • e-sze - wycigi z roliny nalecej do rodziny Araliacea zawieraj rnorodne skadniki chemiczne, ktre mog wpywa na procesy fizjologiczne zachodzce w organizmie czowieka. Najbardziej istotne z nich to glikozydy i ginseozydy. cznie ekstrakty te s okrelane jako e-sze.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Przyjmuje si teoretycznie, e suplementacja e-szenia agodzi skutki przecienia (stresu) wysikowego, oraz e preparaty e-szenia posiadaj warto ergogeniczn, jednake mechanizmy lece u podoa takiego dziaania nie zostay jeszcze wyjanione.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Aczkolwiek w niektrych wczeniejszych badaniach stwierdzano ergogeniczne efekty suplementacji e-szeniem na zdolno wysikow, w pracy przegldowej Bahrke i Morgan (1994) wykazali, e badania dotyczce wpywu e-szenia na organizm czowieka charakteryzuj si licznymi metodologicznymi i statystycznymi niedocigniciami.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • W 1994 roku ww. autorzy stwierdzili brak niezbitych dowodw naukowych, wskazujcych na popraw zdolnoci wysikowej u ludzi pod wpywem e-szenia. Istnieje wic potrzeba prowadzenia dalszych waciwie zaplanowanych bada na ten temat.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Glicerol - przyjmowanie optymalnej iloci wody jest istotne dla utrzymania bilansu wodnego i regulacji temperatury ciaa podczas wysiku wykonywanego w gorcym rodowisku. Jak wykazano, uzupenienie zasobw wody w organizmie podczas wysiku fizycznego w wysokiej temperaturze otoczenia zmniejsza stres fizjologiczny, czego dowodem jest zwolnienie czstoci skurczw serca, mniejszy wzrost temperatury wewntrznej ciaa i zwikszenie wytrzymaoci podczas wysiku fizycznego.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Glicerol (gliceryna), alkoholowy produkt poredni hydrolizy tuszczw, badano pod ktem jego wykorzystania dla zwikszenia wpywu nawodnienia. W tym celu niewielkie iloci glicerolu miesza si z wod w ustalonych proporcjach i tak wod podaje si po uprzednim nawodnieniu organizmu. Kapsuki z glicerolem oraz napj dla sportowcw zawierajcy glicerol s dostpne na rynku.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Wykazano, e spowodowane podaniem glicerolu przewodnienie zwikszao cakowit zawarto wody w porwnaniu z tym efektem wywoanym przez sam wod (Freund B. i wsp 1995, Koenigsberg P. i wsp 1995, Latzka W. i wsp 1997).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • W wielu pracach stwierdzono, e przewodnienie wywoane glicerolem polepsza reakcje sercowo-kreniowe, regulacj temperatury ciaa oraz zdolno do wysiku na cykloergometrze w rodowisku ciepym i gorcym (Lyons T. i wsp 1990, Montner P. i wsp 1996).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • W innych pracach wykazano jednak, e zarwno suplementacja glicerolu, jak i wglowodanw zwiksza wytrzymao w porwnaniu z roztworami zawierajcymi placebo. Sugeruje to, e wglowodany s tak samo efektywne w zwikszeniu zdolnoci wysikowej jak podawanie glicerolu (Lamb D. i wsp 1997).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Istnieje wic potrzeba przeprowadzenia dalszych bada aby wyjani te zagadnienia, zwaszcza w takich dyscyplinach sportu jak biegi dugodystansowe, w ktrych zwikszona poprzez nadmiar wody masa ciaa, musi by przenoszona w moliwie najefektywniejszy sposb.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Inozyna - jest nukleotydem o szerokim zakresie proponowanych efektw ergoge-nicznych, wczajc zwikszenie wytrzymaoci podczas wysikw aerobowych poprzez uatwianie dostarczania tlenu do mini podczas wysiku.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • W dwch dobrze zaplanowanych pracach zastosowano rekomendowan metod suplementacji inozyny u sportowcw uprawiajcych dyscypliny wytrzymaociowe. Stwierdzono brak pozytywnego wpywu inozyny na funkcj ukadw sercowo-naczyniowego i oddechowego oraz na procesy metaboliczne podczas wysiku submaksymalnego lub maksymalnego.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • W obydwu pracach wysunito natomiast sugesti, e inozyna moe wywiera wpyw ergolityczny na pewne czynnoci sportowe angaujce anaerobow glikoliz (Starling R. i wsp 1996, Williams M.H. i wsp 1990).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • L-karnityna - jest zwizkiem o budowie podobnej do witaminy, wchodzcym w skad produktw pochodzenia zwierzcego, zwaszcza misa. Moe by ona rwnie wytwarzana w wtrobie z rnych aminokwasw.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • L-karnityna uatwia nie tylko transport kwasw tuszczowych do mitochondriw gdzie s utleniane, ale rwnie utlenianie szeregu aminokwasw i pirogronianu. S to procesy, ktre teoretycznie powinny prowadzi do oszczdzania glikogenu miniowego podczas wysiku oraz do zmniejszania produkcji mleczanu.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Jednake liczne prace przegldowe nie potwierdziy ergogenicznego dziaania L-kamityny na wykorzystywanie substratw energetycznych podczas wysiku, maksymaln czsto skurczw serca oraz na wyduenie czasu wykonywania rnorodnych wysikw aerobowych i anaerobowych do cakowitego zmczenia.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Nie stwierdzono take korzystnego wpywu suplementacji L-karnityn na zdolno wysikow ani w biegu maratoskim, ani w biegu na dystansie 20 km (Heinonen O. 1996, Wagenmakers A 1991, Williams M. H 1998).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • PODSUMOWANIE

  • Wystarczajce spoycie wglowodanw, niezbdnych kwasw tuszczowych, biaka, witamin i skadnikw mineralnych oraz wody jest konieczne dla zapewnienia optymalnej zdolnoci wysikowej, poniewa niedobr jakiegokolwiek z tych podstawowych skadnikw diety, zwizanego z produkcj energii, moe ograniczy funkcje fizjologiczne lub psychologiczne podczas wysiku fizycznego.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Jak wynika z przedstawionej prezentacji, suplementacja rnych podstawowych skadnikw odywczych lub komercyjnych preparatw stanowicych uzupenienie diety, oglnie rzecz biorc nie poprawia zdolnoci do wysiku u dobrze odywionych, fizycznie aktywnych osb.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Jednake w badaniach naukowych mona znale potwierdzenie ergogenicznego dziaania niektrych skadnikw ywieniowych lub uywek (wczajc w to sole zasadowe, kofein, obcianie wglowodanami i kreatyn) w pewnych warunkach lub u niektrych sportowcw.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Zachodzi potrzeba prowadzenia dalszych bada w celu oceny ergogenicznego dziaania soli asparaginianu, choliny, glicerolu, MCT, fosforanw, pirogronianu oraz niektrych witamin (antyoksydantw: B1, B6, B12; E).


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Zaleca si ostrono przy stosowaniu jakichkolwiek ywieniowych rodkw

    ergogenicznych z zamiarem poprawy wynikw sportowych. Jak ju wspomniano, niektre produkty mog nawet upoledza tolerancj wysikow.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Rwnie stosowanie nieodpowiednich iloci moe spowodowa rnorodne problemy zdrowotne. Na przykad takie dodatki jak sole zasadowe mog by przyczyn zaburze odkowo-jelitowych i biegunek, podczas gdy inne, takie jak efedryna mog prowadzi do nieszczliwych wypadkw, a nawet mierci.


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Skuteczno niektrych ywieniowych rodkw erogenicznych

  • Pewne dowody:

  • Sole zasadowe (wytrzymao aerob.)

  • Kofeina (wytrzymao aerob.)

  • Wglowodany (wytrzymao aerob.)

  • Kreatyna (wytrzymao aerob.)

  • Woda (wytrzymao aerob.)


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Niepewne dowody

  • Alkohol (relaksacja nerwowo-miniowa)

  • Antyutleniacze (zapobieganie uszkodzeniom mini)

  • Asparaginiany (wytrzymao aerobowa)

  • Cholina (wytrzymao aerobowa)

  • Dwuhydroksyaceton pirogronianu (wytrzymao aerobowa)

  • Glicerol (wytrzymao aerobowa)

  • Fosforany (wytrzymao aerobowa)

  • Witamina E (wytrzymao aerobowa)

  • Witaminy B1, B6, B12 (relaksacja nerwowo-miniowa)


Dr tomasz boraczynski olsztynska szkola wyzsza im j zefa rusieckiego

  • Dzikuj za uwag


  • Login