38
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 57

Myntsvæði og evran PowerPoint PPT Presentation


  • 70 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

38. Myntsvæði og evran. Evran: Til góðs eða ills?. Kostir og gallar sameiginlegrar myntar Kenningin um hagkvæm myntsvæði Er Evrópa hagkvæmt myntsvæði? Stjórn ríkisfjármála og myntsvæði. Göngum á röðina. Evran. Maastricht-sáttmálinn 1992 kvað á um:

Download Presentation

Myntsvæði og evran

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Myntsv i og evran

38

Myntsvæði og evran


Evran til g s e a ills

Evran: Til góðs eða ills?

  • Kostir og gallar sameiginlegrar myntar

  • Kenningin um hagkvæm myntsvæði

  • Er Evrópa hagkvæmt myntsvæði?

  • Stjórn ríkisfjármála og myntsvæði

Göngum á röðina


Evran

Evran

  • Maastricht-sáttmálinn 1992 kvað á um:

    • Ýmis skilyrði, sem lönd þyrftu að uppfylla til að fá aðgang að fyrirhuguðu myntbandalagi (EMU)

    • Tímatöflu fyrir sjósetningu sameiginlegu myntarinnar, evrunnar

    • Reglur um stofnun Evrópska seðlabankans (ECB)

  • Evran var tekin í notkun 1. janúar 1999

  • Fyrstu evruseðlarnir og peningarnir fóru í umferð 1. janúar 2002


Evran1

Evran

  • Fyrst voru evrulöndin 12, nú eru þau 17.

  • Efnahags- og myntbandalag Evrópu (EMU) var talið nauðsynlegur endahnútur á sameinaðan Evrópumarkað (SEM)

  • Sameinuðu Evrópulögin (e. Single European Act), sem voru samþykkt í Evrópuþinginu 1986, tiltóku 300 ráðstafanir, sem voru taldar nauðsynlegar til að reka smiðshöggið á samrunann: sameinaðan Evrópumarkað


Evran2

Evran

  • Ýmsum tilmælum (e. European Directives) var beint til ríkisstjórna aðildarríkjanna um ráðstafanir til að ná fjórum meginmarkmiðum:

    • Frjálst flæði vöru, þjónustu, vinnuafls og fjármagns milli aðildarlandanna (fjórfrelsið)

    • Samræming viðkomandi laga og reglugerða í aðildarlöndunum

    • Sameiginleg samkeppnisstefna handa öllum ESB-löndunum til að auka hagkvæmni

    • Sameiginleg viðskiptastefna: einn tollur út á við


Kostir og gallar sameiginlegrar myntar

1

Kostir og gallar sameiginlegrar myntar

  • Sameiginleg mynt hlýtur að hafa bæði kosti og galla

  • Hvers vegna?

  • Ef hún hefði eintóma kosti, myndu allar þjóðir taka hana upp – eða hvað?

  • Ef hún hefði eintóma galla, myndi engin þjóð líta við henni vitandi vits


Kostir sameiginlegrar myntar

Kostir sameiginlegrar myntar

  • Kostnaðurinn við að skipta einni mynt yfir í aðra er allratap (e. deadweight loss)

  • Þessi kostnaður minnkar með upptöku sameiginlegrar myntar: það er allra hagur í andstöðumerkingu við allratap

  • Sameiginleg mynt dregur úr líkunum á verðmismunun milli landa, því að ...

  • ... ef allir nota sömu mynt, er erfiðara að breiða yfir verðmismunun, sbr. lögmálið um eitt verð


Kostir sameiginlegrar myntar1

Kostir sameiginlegrar myntar

  • Engar gengissveiflur …

    • Það, sem ekki er til, getur ekki sveiflazt til

  • … og þar af leiðir minni óvissu um afkomu fyrirtækja í viðskiptum við önnur ESB-lönd

  • Fyrirtæki gætu að vísu tryggt sig gegn gengisáhættu, ...

  • ... en bankar taka gjald fyrir slíkar tryggingar

  • Sameiginleg mynt hlífir fyrirtækjum við þessum kostnaði


Kostir sameiginlegrar myntar2

Kostir sameiginlegrar myntar

  • Stöðugt gengi auðveldar rekstur fyrirtækja og bætir afkomu þeirra ...

  • ... og fólksins, sem þau hafa í vinnu ...

  • ... og örvar bæði innlenda og erlenda fjárfestingu – og hagvöxt!

  • Allir hagnast! – eða hvað?


Gallar sameiginlegrar myntar

Gallar sameiginlegrar myntar

  • Land, sem gengur í myntbandalag, fórnar sjálfstæði sínu í peningamálum ...

    • ... það fórnar frelsi sínu til að stjórna peningamálum, t.d. vöxtum, á eigin spýtur …

  • … og þar með getunni til að bregðast við áföllum með því að breyta gengi eigin gjaldmiðils með gamla laginu

    • Ekki er hægt að breyta því, sem ekki er til


Gallar sameiginlegrar myntar1

Gallar sameiginlegrar myntar

  • Hugsum okkur breyttan smekk: fólk vill ekki lengur þýzkar vörur, heldur franskar

  • Heildareftirspurnarkúrfan hliðrast til vinstri í Þýzkalandi og til hægri í Frakklandi

  • Af þessu leiðir tvennt

    • Meira atvinnuleysi og minni verðbólguþrýsting í Þýzkalandi

    • Minna atvinnuleysi og meiri verðbólguþrýsting í Frakklandi


Mynd 1 breyttur smekkur vi f stu gengi eftirspurn flyzt fr zkum v rur yfir franskar

Mynd 1. Breyttur smekkur við föstu gengi: Eftirspurn flyzt frá þýzkum vörur yfir á franskar

Heildarframboð til lengdar

Verðlag

Verðlag

Heildarframboð í bráð, AS1G

Heildarframboð til lengdar

2

2

1

1

Heildareftirspurn, AD1G

Framleiðsla

Framleiðsla

Þýzkaland

Frakkland

Bæði löndin færast fyrst úr A í B og síðan smátt og smátt í C, þar eð laun lækka með auknu atvinnuleysi í Þýzkalandi og laun hækka með minnkandi atvinnuleysi í Frakklandi


Gallar sameiginlegrar myntar2

Gallar sameiginlegrar myntar

  • Ef ríkisstjórnir Þýzkalands og Frakklands gera ekkert í málinu og gengið er fast, kemst full atvinna samt aftur á að endingu

    • Atvinnuleysi leitar í eðlilegt horf fyrir tilstilli launabreytinga, svo að náttúrulegt atvinnuleysi kemst aftur á

  • Ef löndin tvö hefðu hvort sína mynt, hefðu skammtímasveiflur heildareftirspurnar mildazt fyrir tilstilli gengisbreytinga


Mynd 2 breyttur smekkur vi flj tandi gengi

Mynd 2. Breyttur smekkur við fljótandi gengi

Raungengið er E = eP/P*, svo að lækkun P og hækkun P* þýðir lækkun E í Þýzkalandi, en í Frakklandi leiðir hækkun P og lækkun P* til hækkunar E

Heildarframboð til lengdar

Verðlag

Verðlag

Heildarframboð til lengdar

Framleiðsla

Framleiðsla

Þýzkaland

Frakkland

Raungengi þýzka marksins lækkar, svo að hreinn útflutningur eykst og heildareftirspurn réttir úr kútnum

Raungengi franska frankans hækkar, svo að hreinn útflutningur minnkar og aukning heildareftirspurnar snýst við


Gallar sameiginlegrar myntar3

Gallar sameiginlegrar myntar

  • Ef gengið er fast, þ.e. ef löndin hafa eina og sömu mynt, þá

    • kynni þýzka ríkisstjórnin að vilja lækka vexti til að örva fjárfestingu og heildareftirspurn, ...

    • en franska stjórnin kynni að vilja hækka vexti til að hemja fjárfestingu og heildareftirspurn

  • Seðlabanki Evrópu gæti ekki komið til móts við óskir beggja landa í senn

    • Vextirnir eru í grófum dráttum eins í öllum ESB-löndum


Gallar sameiginlegrar myntar4

Gallar sameiginlegrar myntar

  • Seðlabanki Evrópu hefur sett sér verðbólgumarkmið

  • Ef verðbólgan í einu ESB-landi er neðan við meðaltal ESB-landanna, þá telst peningastjórnin vera of ströng í því landi

  • Ef verðbólgan í einu ESB-landi er ofan við meðaltal ESB-landanna, þá telst peningastjórnin vera of slök í því landi


Kenningin um hagkv m myntsv i

2

Kenningin um hagkvæm myntsvæði

  • Sum myntsvæði eru klárlega of lítil

    • T.d. Breiðholtið, Villingaholt …

    • ... og Vestmannaeyjar

  • Er nokkurt myntsvæði of stórt?

    • Allur heimurinn eitt myntsvæði?

  • Hvar liggja mörkin?


Hagkv m myntsv i

Hagkvæm myntsvæði

  • Hagkvæmt myntsvæði er hópur landa, sem sjá sér hag í að sameinast um eina mynt og mynda myntbandalag

  • Kenningin um hagkvæm myntsvæði leitast við að tilgreina þau skilyrði, sem myntsvæði þarf að fullnægja til að geta talizt vera hagkvæmt

  • Með ,,hagkvæmu” myntsvæði er átt við getu landanna á svæðinu til að draga úr kostnaðinum, sem fylgir myntbandalagi, og nýta sér kostina, sem fylgja bandalagi


Hagkv m myntsv i kostir sameiginlegrar myntar

Hagkvæm myntsvæði: Kostir sameiginlegrar myntar

  • Ef raunlaun eru sveigjanleg og bregðast vel við breytingum á atvinnuleysi, kemst langtímajafnvægi fljótt á aftur í hagkerfinu í kjölfar ytri áfalla

  • Ef vinnuafl er hreyfanlegt milli aðildarlanda myntbandalags, verður stöðugleikinn í efnahagslífinu með líku lagi meiri en ella

    • Flutningur vinnuafls frá Þýzkalandi til Frakklands myndi draga úr verðbólguþrýstingi í Frakklandi og atvinnuleysi í Þýzkalandi, sbr. Kaliforníu og Texas

    • Sameiginleg tunga skiptir máli


Hagkv m myntsv i kostir sameiginlegrar myntar1

Hagkvæm myntsvæði: Kostir sameiginlegrar myntar

  • Ef fjármagn er hreyfanlegt milli landa, verður efnahagslífið ónæmara fyrir ytri áföllum

  • Íbúar lands, þar sem efnahagslífið er í lægð, geta tekið lán í öðrum löndum, þar sem efnahagslífið er í uppsveiflu, til mótvægis við tímabundna lægð heima fyrir – og endurgreitt í næstu uppsveiflu


Hagkv m myntsv i kostir sameiginlegrar myntar2

Hagkvæm myntsvæði: Kostir sameiginlegrar myntar

  • Mikil viðskipti milli landa gefa enn meira af sér en ella, ef löndin stofna myntbandalag sín á milli

  • Þjóðmynt er viðskiptahindrun ...

    • ... eða ígildi viðskiptahindrunar

  • Það kostar sitt að þurfa sífellt að skipta einni mynt yfir í aðrar


Er evr pa hagkv mt myntsv i

3

Er Evrópa hagkvæmt myntsvæði?

  • Hlutdeild útflutnings og innflutnings aðildarlanda ESB til annarra ESB landa í landsframleiðslu hvers lands er til marks um það, hversu náin viðskiptatengslin eru innbyrðis í ESB

  • Við getum kallað þetta viðskiptadýpt


Tafla 1 tflutningur og innflutningur 15 esb landa til og fr rum esb l ndum af vlf

Tafla 1. Útflutningur og innflutningur 15 ESB- landa til og frá öðrum ESB-löndum (% af VLF)

Evrusvæðið

Belgía

Þýzkaland

Grikkland

Spánn

Frakkland

Írland

Ítalía

Lúxemborg

Holland

Austurríki

Portúgal

Finnland

Utan Evrusvæðis

Danmörk

Svíþjóð

Bretland

!

Ísland 2005: 50,3%

Heimild: Eurostat.


Vi skipti slands

Viðskipti Íslands

  • Mest viðskipti við Evrópu

    • ESB: 65% af útflutningi og innflutningi 2005

    • Evrópa: 73% af útflutningi og innflutningi 2005

  • Mun minni viðskipti við Bandaríkin

    • 24% af útflutningi og innflutningi 2005

    • Hlutur Bandaríkjanna í viðskiptunum var mun meiri fyrir nokkrum áratugum

  • Restin er einkum Asía

    • Japan: 3% af útflutningi og innflutningi 2005


Vi skipti slands1

Viðskipti Íslands

  • Tölur úr þjóðhagsreikningum fyrir 2005

    • Útflutningur vöru og þjónustu: 324 mkr.

    • Innflutningur vöru og þjónustu: 450 mkr.

    • Erlend viðskipti samtals: 774 mkr.

    • VLF: 1.012 mkr.

  • Erlend viðskipti sem hlutfall VLF:

    • 774/1.012 = 77%

  • Viðskipti við ESB-lönd sem hlutfall VLF:

    • 65% af 77%, það er 50%, fjórða hæst í töflunni


Er evr pa hagkv mt myntsv i1

Er Evrópa hagkvæmt myntsvæði?

  • Viðskiptin eru mismikil, en dýptin er mikil að jafnaði

  • Dýptin hefur aukizt með tímanum

  • Vöxtur hennar hefur aukizt síðan evran kom til skjalanna

  • Viðskiptadýptin er innri stærð

  • Tafla 1 bendir til, að upptaka evrunnar hafi skilað talsverðum viðskiptahag


Er evr pa hagkv mt myntsv i2

Er Evrópa hagkvæmt myntsvæði?

  • Rannsóknir benda til, að vinnumarkaðurinn á meginlandi Evrópu sé ósveigjanlegri en víðast hvar annars staðar um heiminn

  • Vinnumarkaður Bretlands er nú orðið sveigjanlegri en víða annars staðar

  • Munurinn stafar m.a. af því, að miðstýring kjarasamninga á landsvísu tíðkast enn víða á meginlandinu, en ekki lengur á Bretlandi


Er evr pa hagkv mt myntsv i3

Er Evrópa hagkvæmt myntsvæði?

  • Upptaka evrunnar hefur þó aukið sveigjanleika launa og hreyfanleika vinnuafls í Evrópu

  • Breiðvirkir kjarasamningar, jafnvel á landsvísu, kveða á um laun í mörgum ESB-löndum

  • Evran gerir launamun milli landa gegnsæjan

  • Það er erfitt fyrir vinnuveitanda að standa gegn launahækkun í Þýzkalandi, ef hann verður að hækka laun í Frakklandi vegna mikillar samkeppni á frönskum vinnumarkaði, þótt atvinnuleysi sé í Þýzkalandi


Er evr pa hagkv mt myntsv i4

Er Evrópa hagkvæmt myntsvæði?

  • Stirður vinnumarkaður

    • Það kostar meira að reka og ráða starfsmenn á meginlandi Evrópu en í Bretlandi og Bandaríkjunum

    • Breytingar á raunlaunum virðast ólíklegar til að leiða til aðlögunar að ósamhverfum ytri áföllum (t.d. olíuverðshækkun) á evrusvæðinu, þar eð raunlaun eru ósveigjanleg niður á við


Er evr pa hagkv mt myntsv i5

Er Evrópa hagkvæmt myntsvæði?

  • Vinnuafl hreyfist hægt milli landanna tólf á evrusvæðinu

  • Innan hvers lands er vinnuaflið óhreyfanlegra en innan Bandaríkjanna, hvað þá milli landa á Evrusvæðinu

  • Evrópa talar ólík tungumál

  • Í þessu tilliti er Evrópa ekki hagkvæmt myntsvæði


Er evr pa hagkv mt myntsv i6

Er Evrópa hagkvæmt myntsvæði?

  • Áður en evran kom til skjalanna, áttu evrulöndin ekki mikil viðskipti með fjármagn sín í milli

  • Frá því evran var tekin upp, hafa fjármagnsviðskipti milli evrulandanna aukizt til muna

  • Fjármagnsmarkaður evrulandanna er hnausþykkur og vinnur vel

  • Vextirnir þar eru nær alls staðar eins


Er evr pa hagkv mt myntsv i7

Er Evrópa hagkvæmt myntsvæði?

  • Vextir á ríkisskuldabréfamarkaði evrulandanna eru svipaðir og sveiflast í takt

    • Það er til marks um mikla viðskiptadýpt á evrópskum fjármagnsmarkaði

  • Dýptin er minni í smásölu á bankamarkaði

  • Bankaviðskipti eru ekki mikil milli landa

  • Innlendir bankar eru reglan, og fákeppni

    • Erlendir bankar eru undantekning, fer fjölgandi

  • Bankavextir eru ólíkir í ólíkum löndum


Er evr pa hagkv mt myntsv i8

Er Evrópa hagkvæmt myntsvæði?

  • Hagsveiflur í evrulöndum fylgjast að

  • Uppsveiflur fylgjast að

  • Niðursveiflur fylgjast einnig að

  • Ótti við ósamhverf ytri áföll, þ.e. misgengar hagsveiflur, sem fylgjast ekki að, í evrulöndum virðist ekki eiga við rök að styðjast


Mynd 3a hagv xtur zkalandi frakklandi og evrusv inu heild 1990 2003

Mynd 3A. Hagvöxtur í Þýzkalandi, Frakklandi og á evrusvæðinu í heild 1990-2003

Vöxtur VLF (% á ári)

Keimlíkar sveiflur

Frakkland

Þýzkaland

Evrusvæðið

Heimild: Eurostat.


Mynd 3b hagv xtur zkalandi frakklandi og evrusv inu heild 1999 2009

Mynd 3B. Hagvöxtur í Þýzkalandi, Frakklandi og á evrusvæðinu í heild 1999-2009

Vöxtur VLF (% á ári)

Keimlíkar sveiflur

Þýzkaland

Frakkland

Evrusvæðið

Heimild: Eurostat.


Er evr pa hagkv mt myntsv i9

Er Evrópa hagkvæmt myntsvæði?

  • Tvö andstæð sjónarmið

    • Lönd líkjast hvert öðru meira, þegar þau taka upp meiri viðskipti sín á milli

      • Hagsveiflurnar verða líkari, misgengið minnkar (Finnland, Svíþjóð)

    • Aðrir segja: Lönd líkjast hvert öðru minna, þegar þau taka upp meiri viðskipti sín á milli

      • Þau neyta skjóls innan viðskiptabandalagsins til aukinnar sérhæfingar (Massachusetts)


Fylgni landsframlei slu mann vi evrusv i

Fylgni landsframleiðslu á mann við evrusvæðið

Heimild: Útreikningar úr gögnum Alþjóðabankans, World Development Indicators 2011.

Jafnvel Ísland aðlagaðist, án evru

Löndin á útjaðri Evrópu tóku upp evru til að líkjast hinum meira

SjáMagnúsBjarnason (2010), The Political Economy of Joining the European Union: Iceland’s Position at the Beginning of the 21stCentury (doktorsritgerð, University of Amsterdam)


Er evr pa hagkv mt myntsv i10

Er Evrópa hagkvæmt myntsvæði?

  • Sum lönd vaxa hraðar en önnur

  • Írland óx hraðar en önnur Evrulönd 1994-2003, og óx enn hratt og örugglega eftir það, en hægði á sér og lenti í djúpri lægð 2009

    • Evrópska tígrisdýrið ...

    • ... missti tennurnar


Mynd 4a hagv xtur rlandi og evrusv inu 1990 2003

Mynd 4A. Hagvöxtur á Írlandi og evrusvæðinu 1990-2003

Síðan sló í bakseglin á Írlandi, þegar bankar komust í þrot og skattgreiðendum var gert að borga brúsann

Vöxtur VLF (% á ári)

Evrusvæðið

Írland

Heimild: Eurostat.

Hagvöxturinn þarf ekki að fylgjast að


Mynd 4a hagv xtur rlandi og evrusv inu 2000 2010

Mynd 4A. Hagvöxtur á Írlandi og evrusvæðinu 2000-2010

Vöxtur VLF (% á ári)

Evrusvæðið

Írland

Heimild: Eurostat.


Er evr pa hagkv mt myntsv i11

Er Evrópa hagkvæmt myntsvæði?

  • Niðurstaða: Ekki er hægt að svara spurningunni afdráttarlaust

  • Spurningin er ekki eingöngu hagræn

    • Hún er öðrum þræði pólitísk

  • Kannski ræðst svarið af því, hversu langlíf evran reynist

    • Grikkland getur ekki staðið skil á skuldum ríkisins og gæti ákveðið að hætta að nota evru

      • Evran lifir það af

    • Ítalía getur staðið skil á skuldum ríkisins og hættir því varla að nota evru


Stj rn r kisfj rm la og myntsv i

4

Stjórn ríkisfjármála og myntsvæði

  • Sameiginleg stjórn ríkisfjármála (e. fiscal federalism)felst í, að hópur landa kemur sér saman um sameiginleg fjárlög og fjárframlög (e. fiscal transfers) milli landa

  • Ef lönd í myntbandalagi kæmu sér saman um stjórn ríkisfjármála, færi fjármálastjórnin í bandalaginu í heild fram eins og nú tíðkast í hverju landi fyrir sig

  • Skattgreiðendur í einu landi væru þó e.t.v. ekki ánægðir með, að skattfé þeirra væri varið til framlaga til fólks og fyrirtækja í öðrum löndum


Stj rn r kisfj rm la og myntsv i1

Stjórn ríkisfjármála og myntsvæði

  • Án sameiginlegrar stjórnar ríkisfjármála er hætt við, að einhver lönd hegðuðu sér eins og laumufarþegar (e. freeriders)

  • Þegar ríkisstjórn steypir sér í skuldir, myndast hætta á því, að hún geti ekki staðið í skilum – hvernig?

    • Með verðbólgu og gengisfalli, ef landið er utan myntbandalags

      • Bandaríkin taka lán í dollurum

    • Með vanskilum, ef landið er í myntbandalagi

      • Grikkir og Ítalar taka lán í evrum


Stj rn r kisfj rm la og myntsv i2

Stjórn ríkisfjármála og myntsvæði

  • Skuldugar ríkisstjórnir þurfa því að greiða hærri vexti en ella af skuldum sínum á fjármálamörkuðum

    • Vaxtaálagið endurspeglar mat markaðsins á hættunni á því, að landið lendi í vanskilum

  • Hærri vextir draga einnig úr ríkishallanum og meðfylgjandi skuldasöfnun ...

    • ... þar eð fjármögnun hallans er dýr, ef vextir eru háir


Stj rn r kisfj rm la og myntsv i3

Stjórn ríkisfjármála og myntsvæði

  • Í myntbandalagi myndu önnur aðildarlönd líklega kjósa að koma skuldugu aðildarlandi til hjálpar til að forða vanskilum

  • Þá er einnig við því að búast, að vaxtaálagið á skuldugar ríkisstjórnir verði að því skapi minna

  • Þetta er spurning um traust


Stj rn r kisfj rm la og myntsv i4

Stjórn ríkisfjármála og myntsvæði

  • En úr því að ríkisstjórnir annarra aðildarlanda ganga í ábyrgð fyrir skulduga ríkisstjórn, þurfa þær sjálfar að sæta hærri vöxtum en ella vegna áhættunnar

  • Skuldug ríkisstjórn getur tekið sér ódýrari lán innan myntbandalags en utan …

  • … og leggur aukinn vaxtakostnað á önnur aðildarlönd bandalagsins


Stj rn r kisfj rm la og myntsv i5

Stjórn ríkisfjármála og myntsvæði

  • Skuldug ríkisstjórn, sem leggur aukinn vaxtakostnað á önnur aðildarlönd myntbandalagsins með hallarekstri sínum, hegðar sér eins og laumufarþegi

    • Hún þiggur farið – þ.e. ávinninginn af verunni í bandalaginu – án þess að greiða kostnaðinn til fulls, því að hún varpar hluta kostnaðarins yfir á axlir annarra


Stj rn r kisfj rm la og myntsv i6

Stjórn ríkisfjármála og myntsvæði

  • Lönd í myntbandalagi geta samið um að koma ekki hvert öðru til bjargar

  • Óvíst er, hvort slíkt samkomulag teldist trúverðugt

  • Í staðinn geta löndin komið sér saman um fastar reglur um stjórn ríkisfjármála

  • Við stofnun EMB (e. EMU) voru slíkar reglur teknar upp (Stability and Growth Pact, SGP)


Stj rn r kisfj rm la og myntsv i7

Stjórn ríkisfjármála og myntsvæði

  • Höfuðákvæði SGP eru

    • Aðildarlönd stefna að hallalausum fjárlögum

    • Lönd með ríkishalla umfram 3% af VLF greiða sekt, sem getur numið allt að 0,5% af VLF ...

    • ... nema landið hafi orðið fyrir óvenjulegum skakkaföllum ...

    • ... eða niðursveiflu, þar sem VLF dróst saman um 2% eða meira á einu ári


Stj rn r kisfj rm la og myntsv i8

Stjórn ríkisfjármála og myntsvæði

  • Hvers vegna er hallahámarkið 3% af VLF?

  • Talan er reiknuð út frá ákvæði í Maastricht- sáttmálanum þess efnis, að skuldir ríkisins megi ekki fara upp fyrir 60% af VLF

    • Hægt að sýna með reikningi, sleppum því

  • Tölurnar eru samt teknar af handahófi

  • Ekki heldur ljóst, hvers vegna SGP kveður á um hallalausan ríkisrekstur

    • Um kosti og galla hallalausra fjárlaga er fjallað í 39. kafla; þið lesið hann á eigin spýtur, sjá einnig glærur


Stj rn r kisfj rm la og myntsv i9

Stjórn ríkisfjármála og myntsvæði

  • Lykilspurningin var, hvort leyfður hámarkshalli á fjárlögum myndi duga til að virkja sjálfvirka höggdeyfa, þegar hagkerfið lendir í lægð

  • Á fyrstu árum EMB óx VLF, og ríkishallinn í nokkrum aðildarlöndum EMB fór upp fyrir leyfilegt mark skv. SGP, t.d. í Frakklandi og Þýzkalandi

  • Frökkum og Þjóðverjum tókst að sannfæra hin aðildarlöndin um að sekta þá ekki

    • Jón og séra Jón; Grikkir gengu á lagið

  • ESB ákvað 2004 að milda ákvæði SGP


Stj rn r kisfj rm la og myntsv i10

Stjórn ríkisfjármála og myntsvæði

  • Strangar reglur um ríkisfjármál í EMB að viðlögðum sektum án trúverðugs aðhalds hafa ekki gefizt vel

  • Nú reiðir ríkisfjármálastefna EMB sig á gagnkvæmt aðhald aðildarlandanna og skírskotun til orðspors hvers lands um sig

  • Engin ríkisstjórn innan EMB kærir sig um, að litið sé á hana sem eyðslukló og ábyrgðarleysingja


Eitt m l enn a endingu

5

Eitt mál enn að endingu

  • Ættu Íslendingar að taka upp evruna?

    • Hvað segja bændur?

    • Hvað segið þið?

    • Skoðum rökin með og á móti


Sumir j sland tti a ganga esb

Sumir: Já, Ísland ætti að ganga í ESB

  • Viðskipti Íslands við ESB-lönd eru meiri miðað við VLF en í flestum öðrum ESB-löndum

  • Minni viðskiptakostnaður

    • Minni kostnaður í viðskiptum milli Íslands og annarra evrulanda

  • Minni óvissa um gengi myndi gagnast mörgum íslenzkum fyrirtækjum, sem skipta við önnur evrulönd

  • Meiri erlend fjárfesting myndi laðast að Íslandi ...

    • ... ef traust útlendinga á Íslandi er ekki alveg horfið


Sumir j sland tti a ganga esb1

Sumir: Já, Ísland ætti að ganga í ESB

  • Fyrirtæki hagnast á greiðari aðgangi að stórum innri markaði

    • Sbr. Bandaríkin með sín 50 ríki

  • Greiðari viðskipti með fjármagn myndu leiða til meiri samkeppni og hags af henni

  • Í lægðum ættu Íslendingar greiðari aðgang að lánum í öðrum evrulöndum til að fleyta sér yfir tímabundna erfiðleika

  • Stjórnmálarök: Ísland á heima í ESB

    • Eins og við eigum heima í SÞ, NATO o.s.frv.

    • Munið muninn á staðreyndahagfræði og stefnuhagfræði


A rir nei sland tti ekki a ganga esb

Aðrir: Nei, Ísland ætti ekki að ganga í ESB

  • Íslendingar þyrftu að afsala sér sjálfstæðri stefnu í peningamálum og gætu því ekki notað gengisbreytingar með gamla laginu til að laga þjóðarbúið að ytri eða innri áföllum

  • Ef hagsveiflan á Íslandi er ekki í takt við sveifluna í evrulöndum, er peningastefna evrulandanna e.t.v. óhentug handa Íslendingum

99,95%


A rir nei sland tti ekki a ganga esb1

Aðrir: Nei, Ísland ætti ekki að ganga í ESB

  • Íslendingar þyrftu að fylgja sameiginlegri stefnu evrulandanna í ríkisfjármálum

  • Slök ríkisfjármálastjórn í evrulöndunum gæti haft óheppileg áhrif á Ísland

  • Þau rök, að aukin fjármagnsviðskipti myndi hlífa Íslandi við áföllum og efnahagslægðum, hvíla e.t.v. á of milli bjartsýni, því að lánsviðskipti milli evrulanda eru frekar lítil

  • Stjórnmálarök: Ísland á ekki heima í ESB

    • Aðild myndi ógna fullveldi Íslands, sérstöðu og menningu


  • Login