Filozoficzne inspiracje
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 20

Filozoficzne inspiracje Młodej Polski PowerPoint PPT Presentation


  • 109 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Filozoficzne inspiracje Młodej Polski. Pracę wykonała: Małgorzata Zimoń Kl. II c, nr 31. Schopenhaueryzm :. Człowiek jest istota cierpiącą, gdyż poszukuje doskonałości, której w jego świecie nie ma.

Download Presentation

Filozoficzne inspiracje Młodej Polski

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Filozoficzne inspiracje m odej polski

Filozoficzne inspiracje

Młodej Polski

Pracę wykonała: Małgorzata Zimoń

Kl. II c, nr 31.


Schopenhaueryzm

Schopenhaueryzm:

  • Człowiek jest istota cierpiącą, gdyż poszukuje doskonałości, której w jego świecie nie ma.

  • Bezrozumny pęd życiowy zmusza go do stałej aktywności, aby zaspokoić pragnienia i ambicje, co prowadzi do poczucia klęski, upokorzenia, niedosytu. Niesie niezadowolenie z siebie i ze świata.

  • Człowiekowi towarzyszy strach przed życiowymi przeciwnościami i śmiercią.

  • Pragnie osiągnąć niemożliwe, czyli znaleźć sens życia, którego nie ma, zrealizować cele, które są nieosiągalne, pragnie nieśmiertelności, chociaż musi umrzeć  ból istnienia.

  • Najskuteczniejszymi sposobami łagodzenia bólu egzystencjalnego są:

    -wyzbycie się pragnień, rezygnacja z pożądań, ze świata- nirwana;

    -oddanie się kontemplacji piękna natury;

    -tworzenie sztuki lub jej kontemplacja;

    -akt fizyczny.


Nietzscheanizm

Nietzscheanizm:

  • Bezwzględna krytyka moralności i kultury współczesnej.

  • Kwestionowanie głównie altruizmu, równości, wolności, sprawiedliwości i litości (fundamentalnych wartości etyki chrześcijańskiej).

  • Postulat wolności absolutnej

    ( także uwolnienie od ograniczeń moralnych) dla jednostek wybitnych, charakteryzujących się szczególnymi predyspozycjami- nadludzi.

  • Rasa panów obejmuje również artystów, których twórczość jest doskonałą formą aktywnego życia, wyrażającą siłę i wolę ducha jednostki wybitnej.


Bergsonizm

Bergsonizm:

  • Część poznawczych mocy człowieka ma charakter biologiczny, zmysłowy.

  • Jedynym właściwym instrumentem poznania życia jest intuicja.

  • Intuicja działa obok intelektu, jest instrumentem metafizyki, utożsamianej z natchnieniem.

  • Dzięki intuicji podmiot poznania „wczuwa się” w swój obiekt, poznaje go od wewnątrz.

  • Intuicja istnieje w człowieku dzięki elan vital (pędu życiowego)- niezniszczalnej siły postrzeganej w świecie, jak i wewnątrz ludzkiej świadomości.

  • Prąd witalny to wewnętrzna siła sterująca rozwojem życia, wspólna dla świata i jaźni człowieka ( strumienia myśli i uczuć).

  • Święci i bohaterowie wykazują się mistyką, która rodzi się z uświadomienia sobie tożsamości ze światem i wpływa na doskonalenie się ludzkości.

  • Człowiek jest wewnętrznie wolny. Dzięki myśli, intuicji, sztuce może docierać do niezbadanych obszarów rzeczywistości.


Filozoficzne inspiracje m odej polski

Prądy kulturowe zainspirowane

wcześniej wymienionymi

filozofiami:

  • Dekadentyzm ( franc. decadence- upadek, schyłek)- schopenhaueryzm, nietzscheanizm.

  • Katastrofizm- schopenhaueryzm, nietzscheanizm.

  • Impresjonizm- bergsonizm.

  • Ekspresjonizm- schopenhaueryzm, nietzscheanizm.

  • Symbolizm- schopenhaueryzm, bergsonizm.

  • Witalizm- bergsonizm.


Filozoficzne inspiracje m odej polski

nuda szyderstwo wstręt

DEKADENT= młody starzec upadek wartości

zniechęcenie smutek, melancholia

przeczenie

DEKADENTYZM- zespół przekonań i zachowań, które uzewnętrzniały się w dziełach literackich, a związane były ze znudzeniem życiem i pełnym niechęci stosunku do świata, polegającym na negacji nauki i postępu, poczucia daremności wszystkich ludzkich poczynań.


Filozoficzne inspiracje m odej polski

Kazimierz Przerwa-Tetmajer

„Koniec wieku XIX”

Człowiek schyłku wieku:

-zadręcza się bezsensem własnej egzystencji,

-trawi go ból istnienia,

-pozbawiony został wiary w tradycyjne wartości (emocje niczemu nie służą),

- nie znajduje w sobie- ani w otaczającym świecie- obrony przed złem, zniechęceniem, apatią.

Kazimierz Przerwa-Tetmajer „Hymn do Nirwany”:

- pojęcie niebytu traktowane jako bóstwo, będące adresatem litanii- wiersza,

  • odrzucenie przez podmiot liryczny życia świadomego jako złego, bo pełnego okrucieństw, bólu i niepewności.

    “Lubię kiedy kobieta”

    Ucieczka polega na zapamiętaniu się w namiętności, uczuciu. Moment rozkoszy po której, niestety, powraca rzeczywistość. Chwila dająca ukojenie. Ucieczka poprzez kontakt z naturą, przyrodą –

    tworem Boga.


Filozoficzne inspiracje m odej polski

Okładka „Chimery” z listopada 1902 roku wg projektu Edwarda Okunia.

„Chimera”- czasopismo redagowane (1901-1907) w duchu hasła: „ars pro arte”-„sztuka dla sztuki” (Zenon Przesmycki, pseud. Miriam,1861-1944)


Arty ci arystokracja ducha nadludzie

Artyści= arystokracja ducha =nadludzie

Stanisław Przybyszewski „Confiteor”- uwolnienie sztuki od pozaartystycznych zobowiązań i artysty od wszelkich społecznych i etycznych ograniczeń.

„ Artysta stoi ponad życiem, ponad światem, jest Panem Panów, niekiełznanym żadnym prawem, nieograniczony żadną siłą ludzką.”

Stanisław Przybyszewski

FRANCISCO GOYA: EL MACHO CABRIO


Filozoficzne inspiracje m odej polski

Katastrofizm-wizja świata idącego ku zagładzie, tendencja głosząca upadek i zagładę Ziemi. W Hymnach widzimy otwarte groby, miliardy krzyży, walące się z nieba, rzeki i morza ciepłej krwi, wreszcie żmije, pijawki o dziwnych ludzkich głowach.

Hymn Jana Kasprowicza „Dies Irae” – znaczy dzień gniewu:

  • wizja sądu ostatecznego,

  • nieuchronna zagłada jest karą za grzechy, które zapoczątkowała pramatka Ewa,

  • pesymizm, poczucie zagrożenia, rozpacz podmiotu lirycznego,

  • Bóg- bezlitosny sędzia.


Impresjonizm

„Widok ze Świnicy do Doliny Wierchcichej” K. Przerwa-Tetmajer

Impresjonizm

Ważną rolę odgrywa światło, które prześwietla kontury skał, drzew, innych przedmiotów i rozświetla barwy.

W literaturze łączono elementy plastyczne z elementami muzycznymi i ekspresją słowa (synestezja). Pisano o zmiennym nastroju i chwilowych wrażeniach, doznaniach artysty- ulotnych, nieuchwytnych przeżyciach (Kazimierz Przerwa- Tetmajer: „Melodia mgieł nocnych”, „Widok ze Świnicy do Doliny Wierchcichej”).

„Impresja- Wschód Słońca”

- Tematem obrazu jest świat w zatoce- nastrojowy pejzaż nadmorski.

- Brzask, świt został uchwycony środkami optycznymi.

- W ujęciu pleneru ważniejsze są wrażenia świetlne niż realne kontury łodzi i rybaka.

- Zwraca uwagę malowanie światła, powietrza i mgły.

Świat w obrazach

impresjonistów był zmienny,

dynamiczny i ulotny.

Stosowano światłocień, świat

malowany był słońcem,

przyroda nie znała koloru

czarnego.

Poeta skupia się na oddaniu barw tworzących pejzaż, nie na jego konturach

Impresjonizm

Technika oniryczna-obrazowanie upodabniające wszystko do snu („wśród ciszy drzemie uroczystej”).

Synestezja- jednoczesne kojarzenie różnych doznań zmysłowych („srebrzystoturkusowa cisza”).

Kontemplacja piękna tatrzańskiej przyrody jest dla podmiotu lirycznego chwilą zapomnienia i ucieczką od egzystencjalnego bólu- dekadentyzm.

Oglądany widok chwilowym wrażeniem, które zaraz minie.


Filozoficzne inspiracje m odej polski

EKSPRESJONIZM w okresie Młodej Polski nie był uświadamiany jako odrębna kategoria artystyczna. Kształt programowy został uformowany dopiero w 1918 r. na łamach "Zdroju". Ekspresjonizm kładł nacisk na wyrazistość, przedstawienie przeżyć psychicznych, dążył do ich uzewnętrznienia. Akcentował ostre kontrasty w obrazie rzeczywistości, posługiwał się kontrastem, deformacją, łączył patos z wulgarnością, liryzm z prozą.

„Jam ciemny jest wśród wichrów płomień boży,

Mój duch łańcuchem skuty do ziemi...”

Tadeusz Miciński


Lucifer tadeusz mici ski

„Lucifer” Tadeusz Miciński

  • Bohaterem wiersza i podmiotem lirycznym jest szatan(popularny motyw ekspresjonistyczny). Cechuje go to, że:

  • posiada władzę nad przyrodą i jej żywiołami;

  • ma wielką potęgę, ale jest bezsilny.


Filozoficzne inspiracje m odej polski

SYMBOLIZM

  • Prąd literacki ukształtowany we Francji i Belgii (koniec XIX wieku).

  • Nazwa pochodzi od ogłoszonego w "Le Figaro" (1886) manifestu J. Moreasa Le Symbolisme.

  • Teorię symbolizmu sformułował Maurycy Maeterlinck.

  • Rezygnacja z poezji opisowej na rzecz poezji, której ambicją stało się wyrażenie tego, co niewyrażalne.

  • Obraz rzeczywistości poznawalnej jest ograniczony, poza nim istniej sfera niepoznawalna i niewyrażalna.

  • Metoda symboliczna- zastąpienie bezpośredniej wypowiedzi lirycznej, nazywającej stany psychiczne i przeżycia podmiotu przez wizyjny, obrazowy ich ekwiwalent.

  • W Polsce propagatorem symbolizmu był Zenon Przesmycki.


Krzak dzikiej r y w ciemnych smreczynach j kasprowicz

„Krzak dzikiej róży w Ciemnych Smreczynach” J. Kasprowicz

Elementy :

  • Limba: zwalona przez burzę, była mocnym drzewem, a teraz jest próchniejąca, martwa

  • Róża: chowa się pomiędzy skałami, przeczekała burzę, nadal żyje i jest piękna, chroni się, jest delikatna, szuka wsparcia by przeżyć.

  • Limba to symbol przemijania, brzydoty, martwoty. Wielcy i pewni podczas burzy zostaną powaleni.

  • Róża to symbol witalności, życia, piękna. Delikatni i giętcy mogą łatwiej przetrwać burzę.

    Róża obawia się burzy drży przed jej siłą,

    ale dąży do przetrwania. Widzi potężne

    drzewo, które nie podołało. Wszystko

    przemija, ale róża kurczowo trzyma się

    życia. Wiersz o niepokojach, obawach;.

    współczesnego człowieka w obliczu przemijania,

    zniszczenia, śmierci. Konieczność trwogi przed

    śmiercią. Obawy.

Kontrasty, zastosowanie autonomii (różne elementy natury by zasugerować ich symbolikę).


Sza uniesie w podkowi ski

„Szał uniesień” W. Podkowiński

  • Koń- dzikość, żądza, siła.

  • Kobieta- obezwładniona szałem, oddana zmysłowości, spokojna rozkosz.

  • Tło obrazu- chaos złożony ze światła i cieni.

    Dzieło uznane zostało

    przez część krytyków i twórców

    za manifest nowej sztuki, za

    wyraz buntu przeciw zastanym

    kanonom estetycznym. Porwana

    siłą erotycznych instynktów

    kobieta zespolona z

    demonicznym rumakiem

    ucieleśnia w tym obrazie

    niszczącą moc.


Filozoficzne inspiracje m odej polski

L.Staff

„Kowal”

Kowal- człowiek odznaczający się postawą heroizmu i aktywności,typ nowego bohatera.

Symbolizm

Schopenhaueryzm,

bergsonizm

Nietzscheanizm

Witalizm

Świadome kształtowanie siebie i swego losu.

Nurt sławiący zdrowie i ptęgę ludzkiego ciała oraz umysłu.

Otrząśnięcie się z nastroju niemocy i bierności

Niepoddawanie się przeciwnościom życia i własnym ograniczeniom.

Sławienie aktywnej postawy wobec życia- manifest woli mocy.


Filozoficzne inspiracje m odej polski

Oprócz wcześniej omawianych filozofii w utworach Młodej Polski spotykamy np.:

  • L.Staff „Dzieciństwo”- wspomnienia z dzieciństwa źródłem szczególnie pozytywnych wspomnień i przeżyć- freudyzm (dzieciństwo w decydujący sposób określa późniejsze, dorosłe przeżycia i zachowania).

  • J. Kasprowicz „Księga ubogich”- franciszkanizm- pogodzenie się z losem, odnajdowanie radości i inspiracji w rzeczach prostych.


Filozoficzne inspiracje m odej polski

KONIEC


  • Login