Bu dersin konular
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 33

Bu Dersin Konuları PowerPoint PPT Presentation


  • 255 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Bu Dersin Konuları. Veri Modelleri Veri Tabanları. Gelişim tarihçesi Veri Tabanı Modeli VTYS bileşenleri . Veri Tabanı Yaklaşımı. VTYS. Sorgu İşlemcisi. Veri Tabanı. PROGRAM 1. İş Yöneticisi. …. PROGRAM 2. Veri Modeli.

Download Presentation

Bu Dersin Konuları

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Bu dersin konular

Bu Dersin Konuları

Veri Modelleri

Veri Tabanları. Gelişim tarihçesi

Veri Tabanı Modeli

VTYS bileşenleri

Mehmet Ali SALAHLI


Veri taban yakla m

Veri Tabanı Yaklaşımı

VTYS

Sorgu İşlemcisi

Veri Tabanı

PROGRAM 1

İş Yöneticisi

PROGRAM 2

Mehmet Ali SALAHLI


Veri modeli

Veri Modeli

  • Veri Modeli- verileri, veriler arasındaki ilişkileri, uygulamadaki verilere koyulan sınırlamaları gösteren soyut ifade biçimidir

  • Veri Modeli dosya içinde bulunan ve dosyalar arasında iletilen, bağlantı oluşturan veri yapısını belirler

  • Türleri:

    • Hiyerarşi, ağ

    • İlişkisel

    • Nesneye yönelik

Mehmet Ali SALAHLI


Veri modelleri

Veri Modelleri

  • Nesne tabanlı

    Varlıklar, özellikler, ilişkiler

  • Varlık-ilişkisel

    kavramsal veri tabanı

  • Semantik

  • İşlevsel

  • Nesneye-yönelik


Kay t tabanl veri modelleri

Kayıt Tabanlı Veri Modelleri

  • kayıtlar, kümeler, düğümler, kenarlar

    örnek model: IDMS/R

  • Hiyerarşi

    kayıtlar, kümeler, ağaç

    örnek model: IMS

  • İlişkisel


A veri modeli emas

Ağ Veri Modeli Şeması


Hiyerar i veri modeli emas

Hiyerarşi Veri Modeli Şeması


Fiziki veri modelleri

Fiziki Veri Modelleri

  • Verilerin disk ortamında tutulması

  • Bilgilerin fiziki kayıtlarla tasviri

  • Fiziki kayıtların düzenlenmesi

  • Disk dosyalarına erişim yöntemleri


Li kisel veri modeline rnek

Calisan

CNO

CADI

Meslek

E1

J. Doe

Elekt.Müh.

E2

M. Smith

Sist. Anal.

E3

A. Lee

Mak. Müh.

E4

J. Miller

Programcı

E5

B. Casey

Sist.Anal.

E6

L. Chu

Elekt. Müh.

E7

R. Davis

Mak. Müh.

E8

J. Jones

Sist. Anal.

PROJE

PNO

PADI

BUTCE

P1

Robot Uygulaması

150000

P2

VeriTabanıGelişt.

135000

P3

Bilgisayarlı Tasarım

250000

P4

Bakım/Destek

310000

P5

Bilgisayarlı Tasarım

500000

İlişkisel Veri Modeline Örnek

Calisma

CNO

PNO

Gorev

Sure

E1

P1

Yönetici

12

E2

P1

Çözümleyici

24

E2

P2

Çözümleyici

6

E3

P3

Danışman

10

E3

P4

Mühendis

48

E4

P2

Programcı

18

E5

P2

Yönetici

24

E6

P4

Yönetici

48

E7

P3

Yönetici

36

E7

P5

Yönetici

23

E8

P3

Yönetici

40

Mehmet Ali SALAHLI


Veri tabanlar n n k sa tarih esi

Veri Tabanlarının Kısa Tarihçesi

  • 1960’lar:

    • 1960’ların evveli: Charles Bachmann Honeywell’deilk VTYS’i(IDS -Integrated Data Store) geliştirdi

      • Ağ modelinde veri bağlantıları grafla ifade edilirdi.

    • 1960’ların sonları: İlk başarılı ticari VTYS (IMS-informationmanagementsystem) IBM’de geliştirildi

      • Hiyerarşi modelde veri bağlantıları ağaç biçiminde ifade edilirdi

      • Bu gün de kullanılmaktadır (SABRE reservations; Travelocity)

    • 1960’ların sonları: Conference On DAtaSystems Languages (CODASYL) modelitanımlandı.Bu ağ modeli idi, fakat daha çok standartlaşmıştı

Mehmet Ali SALAHLI


Veri tabanlar n n k sa tarih esi1

Veri Tabanlarının Kısa Tarihçesi

  • 1970’ler:

    • 1970: Ted Codd IBM San Jose Laboratory (şimdi IBM Almaden) laboratuarında ilişkisel veri modelini tanımladı.

    • İki önemli proje başlatıldı (1970’lerin sonlarında her ikisi gerçekleşmişti)

      • INGRES (University of California, Berkeley)

      • System R ( IBM San Jose Laboratory)

    • 1976: Peter Chen Varlık İlişkisel (ER) modeli tanımladı

Mehmet Ali SALAHLI


Veri tabanlar n n k sa tarih esi2

Veri Tabanlarının Kısa Tarihçesi

  • 1980’ler

    • İlişkisel Veri tabanları teknolojisinin gelişmesi

    • ISO tarafından SQL’in standartlaştırılması (1980’lerin ortaları-sonu)

    • Yükseliş devri

  • 1990’lar

    • İlişkisel teknolojinin yaygınlaşması ve başarımın yükselişi

    • Paylaşılan sistemlerin oluşumu

    • Yeni veri modelleri: nesneye yönelik, tümdengelimli (deduktive)

    • 1990’ların sonu: nesneye yönelik teknolojinin ilişkisel VTYS’le birleştirilmesi Nesne-ilişkisel VTYS

    • Yeni uygulama alanları:Veri ambarları ve OLAP, Web Internet, çoklu ortam ve metinlerin işlenmesi

Mehmet Ali SALAHLI


Veri taban nedir

Veri Tabanı Nedir?

  • Veri Tabanı bütünleşik, yapılandırılmış, karşılıklı ilişkili, bir uygulama amacıyla oluşturulmuş ve disk ortamında yerleşen veriler kümesidir

  • Veri tabanı (VT), ortamı oluşturan varlıklar ve onlar arasındaki ilişkilerin veri modelidir.

  • Veri tabanının yapısı kullanılan soyut veri modeline göre belirlenir.

  • Veri Tabanı Yönetim Sistemi (VTYS), veri tabanına erişimi, yönetimi gerçekleştiren ve denetleyen yazılım sistemidir

Mehmet Ali SALAHLI


Neden veri taban teknolojisi

Neden Veri Tabanı Teknolojisi

  • Veriler yapısal varlık oluşturuyoréBütünleşik denetim

    • Tekrarlamalarının azaltılması

    • Tutarsızlığın önlenmesi

    • Paylaşıla bilirlik

    • Standartlar

    • Daha yüksek güvenlik

    • Veri bütünlüğü

  • Programcının verimliliğiéVeri Bağımsızlığı

Mehmet Ali SALAHLI


Veri taban mimarisi

Veri Tabanı Mimarisi

  • Veri tabanları için genel mimari ve standart kavramların oluşturulması-

  • 1971- DateBaseTaskGroup (CODASIL tarafından oluşturuldu)

    • 2 seviyeli yaklaşım- sistem görünümü (şema), kullanıcı görünümleri (altşemalar)

  • 1975- AmericanNationalStandardsInstitute - StandardsPlanningandRequirementsCommittee

    • Üç seviyeli yaklaşım

Mehmet Ali SALAHLI


Ansi sparc seviyeli mimarisi

ANSI-SPARC üç seviyeli mimarisi

  • Dış seviye- veri tabanının kullanıcı tarafından görünümü. Bu seviye veri tabanının her bir kullanıcıya özgül kısmını ifade eder

  • Kavramsal seviye- veri tabanına ortak bakış. Bu seviye, veri tabanında hangi verilerin saklandığını ve bu veriler arasındaki ilişkileri ifade eder

  • İç seviye- veri tabanının bilgisayarda fiziki tasviri. Bu seviye veri tabanında verilerin nasıl saklandığını ifade eder

Mehmet Ali SALAHLI


Veri modelleri ans sparc mimarisine g re

Veri Modelleri (ANSİ-SPARC mimarisine göre)

  • Dış veri Modeli –modele her kullanıcının özgü bakışı

  • Kavramsal Veri Modeli – VTYS’den bağımsız ortak (genel) bakış

  • İç Veri Modeli – kavramsal şemanın VTYS tarafından anlaşılır biçimde ifadesi


Seviyelere rnek

Seviyelere örnek

Dış görünüm1 Dış görünüm 2

Kavramsal Seviye

Struct Personel {

int Personel_no; int Sube_no;

char Ad[15];

char Soyad [15] ;

Struct date Dogum_tarihi; ;

float Maash}

İç Seviye

Mehmet Ali SALAHLI


Ansi sparc mimarisi

İç

görünüm

ANSI/SPARC Mimarisi

ATAMA (ÇNO,PNO,ÇAD,PAD)

Kullanıcılar

Dış şema

Dış görünüm

Dış görünüm

Dış görünüm

PERS(ÇNO: metin, ÇAD: metin, UNVAN:metin)

PROJ(PNO: metin, PAD: metin, BÜTÇE: tamsayı)

ÇALIŞMA(ÇNO: metin, PNO: metin, GÖREV: metin,

DUR: tamsayı)

Kavramsal

şema

Kavramsal

şema

İç Şema

Tüm ilişkiler dosya olarak kaydediliyor.

PERS(ÇNO), PROJ(PNO) ve

ÇALIŞMA (ÇNO,PNO) üzere indeksler oluşturuluyor

VTYS

Mehmet Ali SALAHLI


Kavramsal modelleme

Kavramsal Modelleme

  • Kavramsal veri tabanı tasarımı

    kurum içinde kullanılan verilerin, çalıştırılma ayrıntılarından (VTYS, uygulama programları veya diğer fiziki koşullar) bağımsız modelinin yapılandırılması süreci

  • Bu süreçte oluşturulan modele kavramsal veri modeli denir


Veri ba ms zl

Veri Bağımsızlığı

  • Yukarı seviyelerdeki değişmeler aşağı seviyeleri etkilemez

  • Kavramsal yapılanmanın, bellek yapısının ve erişim stratejisinin ayrıntılarının kullanıcılara görünmemesi (şeffaflığı).

    • Mantıksal

      • kavramsal şemadaki değişmeler dış şemayı etkilemez

        ( mantıksal erişim stratejisinin şeffaflığı)

    • Fiziki

      • İç şemadaki değişmeler kavramsal şemayı etkilemez

        (Fiziki erişim yollarının şeffaflığı)

Mehmet Ali SALAHLI


Veri taban n n levselli i

Veri Tabanının İşlevselliği

  • Bütünleşmiş şema

    • Kullanıcıların verileri tekbiçimli görmesi

    • Kullanıcılar varlıkları, yalnız ilişkisel modeldeki ilişkiler (tablolar) gibi görüyor

  • Bildirimsel bütünlük ve tutarlılık

    • 24000  maaş  250000

    • Çalışan, kendi yöneticisinden yüksek maaş alamaz.

    • Kullanıcı özellikleri ve sistem sınırlamaları

  • Görünümlerin kişiselleştirilmesi

    • Bazı ilişkilerin sınırlandırılması

    • Bazı sınıf kullanıcılar için ilişkilerin yeniden yapılandırılması

Mehmet Ali SALAHLI


Veri taban levselli i devam

Veri Tabanı İşlevselliği (devamı)

  • Betimsel erişim

    • Sorgu dili - SQL

      • Tüm elektrik mühendislerinin isimlerini bul.

        SELECTCADI

        FROMCALISAN

        WHEREMESLEK = “Elect. Müh.”

      • Proje üzerinde 12 yıldan fazla çalışmış yöneticilerin adları.

        SELECTCAL.CADI

        FROMCALISAN,CALISMA

        WHEREGOREV = “Yonetici”

        ANDSURE > 12

        ANDCALISAN.CNO = CALISMA.CNO

  • Yürütmeği belirleyen bir sistem

    • Sorgu işlemcisi ve optimalleştirici

Mehmet Ali SALAHLI


Veri taban levselli i devam1

Veri Tabanı İşlevselliği (devamı)

  • Hareketler (transactions)

    • Kullanıcı istekleri atomik (bölünmez) birim gibi yerine getirilir

    • hareket, bir veya birden fazla sorgu içere biliyor

    • Uyumluluk

      • Uyumluluğun şeffaflığı

        • Pek çok kullanıcının aynı veri tabanına erişmesi mümkündür, fakat onlar veri tabanını kendi kişisel verileri gibi görüyorlar

        • Uyumluluğun denetimi

      • Hataların şeffaflığı

      • Sistemde hatalar oluştuğu halde dahi veri tabanının tutarlılığı bozulmaz

        • Kod hatalarının bulunması ve düzeltilmesi

Mehmet Ali SALAHLI


Veri taban levselli i devam2

Veri Tabanı İşlevselliği (devamı)

  • Hareket (Transaction)özellikleri

    • Bölünmezlik (Atomicity)

      • “Tümü veya hiç ne” özelliği

    • Uyumluluk (Consistency)

      • Her iş doğrudur ve veri tabanının uyumluluğunu bozmaz

    • Yalıtımlık (Isolation)

      • Aynı zamanda oluşan işler biri diğerini engellemez

    • Süreklilik (Durability)

      • İş tamamlandıktan sonra , onun etkisi , sonuçlara bağlı olmadan sistemde kalacak

Mehmet Ali SALAHLI


Veri taban y netim sistemi

Veri Tabanı Yönetim Sistemi

  • VTYS - kullanıcıya, veri tabanını tanımlamak, oluşturmak, işlemek, bakımını yapmak ve veri tabanına denetimli erişimi sağlamak imkanı veren yazılım sistemi

Mehmet Ali SALAHLI


Veri taban y netim sisteminin bilgisayar sisteminde yeri

Veri Tabanı Yönetim Sisteminin Bilgisayar Sisteminde Yeri

Uygulama Programları

Uygulama geliştirme araçları

VTYS

İşletim Sistemi

Donanım

Mehmet Ali SALAHLI


Uygulamalar vtys veri taban

Uygulamalar-VTYS-Veri Tabanı

Veri Girişi ve

Raporlar

Satış uyg. programları

VTYS

satış

Mülk, Ev sahibi, Kiracı,Sözleşme ayrıntıları+Kütük tanımları

Veri Girişi ve

Raporlar

Veri Tabanı

Sözleşme

Sözleşme uyg. programları

Mehmet Ali SALAHLI


Vtys i levleri

VTYS işlevleri

  • Veri saklama, edinme ve güncelleme

  • Kullanıcı erişebilir katalogun oluşturulması

  • İşlerin desteklenmesi

  • Aynı zamanlı işlerin denetimi

  • Kurtarma hizmetleri

  • Yetkilendirme hizmetleri

  • Veri iletişimi için destek

  • Bütünlük hizmetleri

  • Veri bağımsızlığı

  • Yardımcı hizmetler

Mehmet Ali SALAHLI


Veri taban y netim sisteminin yap s

Veri Tabanı Yönetim Sisteminin Yapısı

Sıradan Kullanıcılar

VT profesyönellleri,Uyg. programcıları

Veri Tabanı Yöneticileri

Formlar

Uygulama arayüzleri

VİD(veri işlem dili)Arayüzu

VTD (veri tanımlama dili)

SQL Komutları

VTYS

Sorgu Değerlendirme Birimi

VTD

Derleyicisi

Dosyalara erişim yöntemleri

Hareket ve Kilitlemeler

Yöneticisi

Kurtarma Yöneticisi

Tampon Yöneticisi

Disk Alanı Yöneticisi

İndeksler

System

Katalogu

Veri Tabanı

Veri dosyaları

Mehmet Ali SALAHLI


Veri taban kullan c lar

Veri Tabanı Kullanıcıları

  • Son Kullanıcılar

    • Sıradan kullanıcılar

    • Veri Tabanlarına formlar veya uygulama arayüzleri ile erişilir

    • Daha usta kullanıcılar DML kullanmakla sorgular üretiyorlar

  • Uygulama programcısı/geliştiricisi

    • Veri tabanına erişe bilecek uygulamalar tasarlar ve çalıştırır (bazen son kullanıcı ile aynı)

  • Veri Tabanı Yöneticisi (DBA)

    • Kavramsal şemayı tanımlar ve yönetir

    • Uygulama ve kullanıcı görünümlerini beliler

    • VTYS işlemlerini izler ve düzenler (iç şemayı tanımlar/değiştirir)

    • Veri Tabanını yükler ve yeniden biçimler

    • Güvenlik ve güvenilirlikten sorumludur

Mehmet Ali SALAHLI


Vtys dilleri

VTYS Dilleri

  • Veri Tanımlama Dili(VTD-DDL)

    • Veri Tabanı Yöneticisinin ve kullanıcının, uygulama için gereken varlıkları ve farklı varlıklar arasındaki olası ilişkileri tanımlamak için tanımlayıcı dil

    • Kavramsal şema, dış şema ve iç şema tanımlanır ve birinden diğerine çevirme yapılır

    • Her bir seviyede farklı dil kullanıla bilir

    • Tanımlamalar ve üretilen bilgiler sistem katalogundasaklanılır

  • Veri İşleme Dili (VİM-DML)

    • Veri tabanındaki veriler üzerinde temel işlemlerin yapılmasını sağlayan dil

      • Esas dile gömülmüş sorgu dili

      • “kendi başına” sorgu dili olabilir

    • Türleri

      • Yordamsal: işlemlerin “nasıl” yapılacağı gösterilir

      • Betimsel: ‘ne”ler üzerinde işlem yapılacağı gösterilir

Mehmet Ali SALAHLI


Yordamsal ve yordamsal olmayan diller

Yordamsal ve Yordamsal olmayan diller

  • Yordamsal Veri İşlem Dili (VİD)- hangi verilere gerek duyulduğu ve bu verilerin nasıl bulunacağı gösterilmelidir

  • Yordamsal olmayan VİD- gereken verilerin nasıl bulunacağı değil, bu verilerin kendisi ve aralarındaki bağlantılar tanımlanmalıdır

Mehmet Ali SALAHLI


  • Login