slide1
Download
Skip this Video
Download Presentation
İktisada Giriş I Yrd. Doç Dr. Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü [email protected]

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 91

İktisada Giriş I Yrd. Doç Dr. Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü [email protected] - PowerPoint PPT Presentation


  • 138 Views
  • Uploaded on

İktisada Giriş I Yrd. Doç Dr. Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü [email protected] htpp://kisi.deu.edu.tr/dilek.seymen. Arz ve Talep Esnekliği. Esneklik. Talep esnekliği. -Esneklik kavramı -Talebin fiyat esnekliği -Talebin gelir esnekliği. Esneklik. Talebin Fiyat Esnekliği.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' İktisada Giriş I Yrd. Doç Dr. Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü [email protected]' - jessamine-tillman


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1

İktisada Giriş I

Yrd. Doç Dr. Dilek Seymen

DEÜ.İİBF

İktisat Bölümü

[email protected]

htpp://kisi.deu.edu.tr/dilek.seymen

slide2

Arz ve Talep

Esnekliği

esneklik

Esneklik

Talep esnekliği

-Esneklik kavramı

-Talebin fiyat esnekliği

-Talebin gelir esnekliği

esneklik1

Esneklik

Talebin Fiyat Esnekliği

- Nokta esneklik

- Yay esnekliği

- Çapraz esneklik

slide5

Bir malın talebinin kendi fiyatındaki değişme karşısında gösterdiği duyarlılığa talebin fiyat esnekliğidenir.

slide6

Talepteki % değişme

Fiyattaki % değişme

DQD

DQD

DP

P

÷

*

DP

QD

Q

P

Talebin fiyat esnekliğinin ölçülmesi

Esneklik (ep)=

(Nokta Esnekliği)

talebin fiyat esnekli i

Talebin fiyat esnekliği

Taleple fiyat arasında ters orantılı bir ilişki olduğu için talebin fiyat esnekliği negatiftir.

slide8

p

=

q

=

.

ep =

Talebin fiyat esnekliği

Örnek:// Bir malın fiyatı 4 TL. iken talep 6 birim; fiyat 5 TL. iken, talep 3 birim ise, elastikiyet nedir?

p1 =4 P2 = 5 q1 = 6 q2 = 3

5 – 4 = 1

3 – 6 = -3

-3

4

- 2

=

6

1

slide9

Talepteki % değişme

Fiyattaki % değişme

DQD

DQD

(P2+P1)/2

DP

÷

*

(QD2+QD1)/2

DP

(QD2+QD1)/2

(P2+P1)/2

Talebin fiyat esnekliği

Esneklik (ep)=

(Yay Esnekliği)

slide10

Nokta ve Yay Esnekliği

Bir malın fiyatı 20 TL’den 35 TL’ye çıktığında, talep 100 birimden 70 birime düşmektedir. Nokta ve yay elastikiyetlerini hesaplayınız.

p1 =20 TL. P2 = 35 TL. q1 = 100 birim q2 = 70 birim

slide11

p

q

.

q

p

Nokta ve Yay Esnekliği

Bir malın fiyatı 20 TL’den 35 TL’ye çıktığında, talep 100 birimden 70 birime düşmektedir. Nokta ve yay elastikiyetlerini hesaplayınız.

p1 =20 TL. P2 = 35 TL. q1 = 100 birim q2 = 70 birim

Nokta Elastikiyeti

ep = -

slide12

p

q

.

q

p

Nokta ve Yay Esnekliği

Bir malın fiyatı 20 TL’den 35 TL’ye çıktığında, talep 100 birimden 70 birime düşmektedir. Nokta ve yay elastikiyetlerini hesaplayınız.

p1 =20 TL. P2 = 35 TL. q1 = 100 birim q2 = 70 birim

Nokta Elastikiyeti

ep = -

slide13

.

ep = -

Nokta ve Yay Esnekliği

Bir malın fiyatı 20 TL’den 35 TL’ye çıktığında, talep 100 birimden 70 birime düşmektedir. Nokta ve yay elastikiyetlerini hesaplayınız.

p1 =20 TL. P2 = 35 TL. q1 = 100 birim q2 = 70 birim

Nokta Elastikiyeti

p

q

.

ep = -

q

p

20

70-100

- 0.4

=

100

35-20

slide14

q

P1 + P2

.

ep = -

q1 + q2

p

Nokta ve Yay Elastikiyeti

Bir malın fiyatı 20 TL’den 35 TL’ye çıktığında, talep 100 birimden 70 birime düşmektedir. Nokta ve yay elastikiyetlerini hesaplayınız.

p1 =20 TL. P2 = 35 TL. q1 = 100 birim q2 = 70 birim

Yay Elastikiyeti

slide15

.

ep = -

Nokta ve Yay Elastikiyeti

Bir malın fiyatı 20 TL’den 35 TL’ye çıktığında, talep 100 birimden 70 birime düşmektedir. Nokta ve yay elastikiyetlerini hesaplayınız.

p1 =20 TL. P2 = 35 TL. q1 = 100 birim q2 = 70 birim

Yay Elastikiyeti

q

P1 + P2

.

ep = -

q1 + q2

p

70-100

20 + 35

- 0.65

=

100 + 70

35-20

nokta esnekli inin l lmesi
Nokta esnekliğinin ölçülmesi

m

P = –2

n

Q = 10

DQ DP

Ped =

¸

Q1 P1

P (TL)

D

Q (000s)

nokta esnekli inin l lmesi1
Nokta esnekliğinin ölçülmesi

m

P = –2

n

Q = 10

DQ DP

Ped =

¸

Q1 P1

10 -2

10 8

¸

=

P (TL)

D

Q (000s)

nokta esnekli inin l lmesi2
Nokta esnekliğinin ölçülmesi

m

P = –2

n

Q = 10

DQ DP

Ped =

¸

Q1 P1

10 -2

10 8

¸

=

= 10/10x - 8 / 2

P (TL)

D

Q (000s)

nokta esnekli inin l lmesi3
Nokta esnekliğinin ölçülmesi

m

P = –2

n

Q = 10

DQ DP

Ped =

¸

Q1 P1

10 -2

10 8

¸

=

= 10/10 x -8/2

= -80/20

P (TL)

D

Q (000s)

nokta esnekli inin l lmesi4
Nokta esnekliğinin ölçülmesi

m

P = –2

n

Q = 10

DQ DP

Ped =

¸

Q1 P1

10 -2

10 8

¸

=

= 10/10 x -8/2

= -80/20

= -8/2 = - 4.0

P (TL)

D

Q (000s)

yay esnekli inin l lmesi
Yay esnekliğinin ölçülmesi

m

P = –2

7

n

Q = 10

P orta

15

Q orta

DQ DP

Ped =

¸

(Q2+Q1)/2(P2+P1)/2

P (TL)

D

Q (000s)

yay esnekli inin l lmesi1
Yay esnekliğinin ölçülmesi

m

P = –2

7

n

Q = 10

P orta

15

Q orta

DQ DP

Ped =

¸

(Q2+Q1)/2(P2+P1)/2

10 -2

(20+10)/2(8+6)/2

¸

=

P (TL)

D

Q (000s)

yay esnekli inin l lmesi2
Yay esnekliğinin ölçülmesi

m

P = –2

7

n

Q = 10

P orta

15

Q orta

DQ DP

Ped =

¸

(Q2+Q1)/2(P2+P1)/2

10 -2

(20+10)/2(8+6)/2

¸

=

= 10/15 x -7/2

P (TL)

D

Q (000s)

yay esnekli inin l lmesi3
Yay esnekliğinin ölçülmesi

m

P = –2

7

n

Q = 10

P orta

15

Q orta

DQ DP

Ped =

¸

(Q2+Q1)/2(P2+P1)/2

10 -2

(20+10)/2(8+6)/2

¸

=

= 10/15 x -7/2

= -70/30

P (TL)

D

Q (000s)

yay esnekli inin l lmesi4
Yay esnekliğinin ölçülmesi

m

P = –2

7

n

Q = 10

P orta

15

Q orta

DQ DP

Ped =

¸

(Q2+Q1)/2(P2+P1)/2

10 -2

(20+10)/2(8+6)/2

¸

=

= 10/15 x -7/2

= -70/30

= -7/3 = -2.33

P (TL)

D

Q (000s)

esneklik2

Esneklik

Farklı fiyat esneklikleri ve talep eğrileri

slide29

- Esnekliğin sayısal değeri sıfır ile sonsuz arasında değişir

  • Talep esnekliği negatif olmakla birlikte, karşılaştırmalarda katsayıların mutlak değerleri dikkate alınır.
ki nokta aras nda esnek talep
İki nokta arasında esnek talep

b

5

10

ep >1

P(TL)

a

4

D

0

20

Q (dönemlik milyon birim)

ki nokta aras nda az esnek talep
İki nokta arasında az esnek talep

c

8

15

ep < 1

P(TL)

a

4

D

0

20

Q (dönemlik milyon birim)

esneklik3

Esneklik

Talebin Fiyat Esnekliği

tüketici harcamaları ve firma hasılatı

to plam harcama
Toplam harcama

P(TL)

Tüketicinin toplam harcaması

=

Firmanın toplam hasılatı

=

2 TL x 3mio = 6mio TL

D

Q (dönemlik milyon birim)

ki nokta aras nda esnek talep1
İki nokta arasında esnek talep

Fiyat arttıkça

harcamalar azalır

b

5

10

P(TL)

a

4

D

0

20

Q (dönemlik milyon birim)

ki nokta aras nda az esnek talep1
İki nokta arasında az esnek talep

Fiyat arttıkça

Harcamalar artar

c

8

15

P(TL)

a

4

D

0

20

Q (dönemlik milyon birim)

slide42

Fiyat değişmelerinin talebi etkileme derecesi hesaplanırken diğer şartların (diğer mal fiyatlarının, tüketicinin gelirinin, zevklerin) aynı kaldığı varsayımı (ceteris paribus) unutulmamalıdır.

esneklik4

Esneklik

Bir talep eğrisi üzerinde fiyat esnekliği

slide44

P

T’’

ep1

T

ep= -1

T’

ep<1

Q

O

M

N

slide45

Mallar

Esneklikler

Patates

0.3

Şeker

0.3

Ulaşım (Kamu Hizmeti)

0.4

Tüm Gıda Ürünleri

0.4

Benzin-Mazot

0.6

Sığır Eti

0.9

Mobilya

1.2

Otomobil

2.1

Tablo: Amerika’da Talebin Fiyat Esnekliğine Ait Hesaplamalar

talebin fiyat esnekli ini etkileyen fakt rler

Talebin Fiyat Esnekliğini Etkileyen Faktörler

  • Bir mala karşı duyulan ihtiyacın şiddeti
  • Talep edilen mal ve hizmetlerin ikamelerinin mümkün olup olmayışı
  • Mala harcanan paranın tüketici bütçesindeki oransal önemi
  • d. Zaman
slide47

P

Dk

Du

B

A

p1

D

p0

Du

Dk

q2

q1

q0

Q

O

esneklik5

Esneklik

Çapraz esneklik

slide49

-Bir malın talebi, ikame ve tamamlayıcı malların fiyatlarının da etkisi altındadır.

  • Bu etkinin derecesi çapraz esneklik katsayısı ile ölçülür.
  • - Bir malın talebinin diğer malların fiyatlarındaki değişmeye karşı gösterdiği tepkiye çapraz esneklik denir.
apraz esnekli in l lmesi

Çapraz esnekliğin ölçülmesi

X malınınTalebindeki % değişme

Y Malının Fiyatındaki % değişme

DQx

DQx

DPy

Py

÷

*

DPy

Qx

Qx

Py

Esneklik (ecp)=

slide51

Y malı;

-ikame malı olabilir (pozitif esneklik)

-Tamamlayıcı mal (negatif esneklik)

olabilir

slide52

İkame Malları

.

5 - 6

11

5

11 – 12

.

5 - 6

(11 + 12)/2

(5+6)/2

11 – 12

Kuzu etinin fiyatı 11 YTL.kg iken 12 YTL./kg.’a çıktığında tavuk eti talebi 5 kg’dan 6 kg’a çıkmıştır. Nokta ve yay olmak üzere çapraz elastikiyetleri hesaplayınız.

Py1 =11 YTL. qx1 = 5 kg exy = ? Nokta

Py2 = 12 YTL. qx2 = 6 kg exy = ? Yay

eXy =

2.2

=

eXy =

2.1

=

slide53

Tamamlayıcı Malları

.

20000 - 13000

1.5

1.5 – 1.75

20000

.

20000 - 13000

1.5 + 1.75

1.5 – 1.75

20000 + 13000

Benzin fiyatı 1.5 YTL./lt. iken 1.75 YTL/lt. olduğunda otomobil aylık talebi 20.000 adetten 13.000 adete düşmüştür. Nokta ve yay elastikiyetlerini hesaplayınız.

Py1 =1.5 YTL. qx1 = 20000 adet.

Py2 = 1.75 YTL. qx2 = 13000 adet.

eXy =

-2.1

=

eXy =

-2.8

=

esneklik6

Esneklik

Talebin gelir esnekliği

slide55

Talebin Gelir Elastikiyeti

y

q

.

ey =

(Nokta Elastikiyeti)

q

y

q

y1 + y2

.

ey = -

(Yay Elastikiyeti)

q1 + q2

y

Normal olarak talebin gelir elastikiyeti pozitiftir; çünkü gelir arttıkça, tüketicinin mal talebi de artar. Ancak inferior malların talebinin elastikiyeti negatiftir; çünkü gelir artınca tüketici inferior mal talebini azaltır, kaliteli mallar ikame eder (Giffen Paradoksu)

Zorunlu malların gelir elastikiyeti düşüktür (ep < 1). Tüketici gelir seviyesi ne olursa olsun bu gibi malları belirli bir miktarda almak ister. Ancak kültürel malların gelir elastikiyeti büyüktür (ep1). Tüketicinin geliri arttıkça, bu mallara olan talep daha büyük oranda artar.

slide56

Mallar

Esneklikler

Süt

-0.5

Domuz Ürünleri

-0.2

Kök Bitkisi Gıdalar

0.3

Kümes Hayvanları

0.3

Peynir

0.4

Sığır Eti

0.5

Benzin-Mazot

1.1

Restorant Yemeği

2.4

Tablo: Amerika’da Talebin Gelir Esnekliği

slide57

Örnek Soru: İzmir Devlet Opera ve Balesi, büyüyen açıklarını kapatmak ve gelirlerini artırmak için bilet fiyatlarında %20\'lik bir indirime gitti. İzmir Belediyesi Otobüs İşletmeleri ise gelirlerini artırmak amacıyla bilet fiyatlarını artırma yolunu tercih etti. Sizce bu iki farklı politikadan biri hatalı mıydı? Gelirleri artırma yoluyla uygulanan bu iki zıt politika tercihini opera ve belediye otobüsü tüketicilerinin talep esnekliklerini ve talep esneklikleri ile toplam harcamalar arasındaki ilişkiyi dikkate alarak açıklayınız.

esneklik7

Esneklik

Arzın fiyat esnekliği

slide59

Bir malın piyasaya arz edilen miktarlarının fiyat değişmesine karşı gösterdiği hassasiyet derecesine arz esnekliği denir

arz n fiyat esnekli inin l lmesi

Arzın fiyat esnekliğinin ölçülmesi

Arz miktarında % değişme DQS

Fiyatta % değişmeDP

DQS

DP

÷

QS

P

DQS

DP

÷

(P1+P2)/2

(QS1+Qs2)/2

(Nokta Esnekliği)

(Yay Esnekliği)

slide65

P

P

P

0

0

0

Q

Q

Q

S

S

S

es= 0

es= 

es= 1

slide66

P

S

p

p

q

0

Q

q

p

p

q

q

.

.

ey =

1

=

=

q

q

p

p

arz esnekli ini etkileyen fakt rler

Arz esnekliğini etkileyen faktörler

a. Üretim sürecinde üretim miktarının değiştirilmesinin mümkün olup olmaması

b. Stoklama olanakları ve stoklama maliyeti

c. Zaman

esneklik8

Esneklik

Arzın fiyat esnekliği ve zaman

d nem anal zler ve arz
DÖNEM ANALİZLERİ ve ARZ

D`

P

P

P

D`

D`

D

D

D

D`

D`

D`

D

D

D

O

O

O

Q

Q

Q

S

S

S

P`

P`

P`

P

P

P

S

a

a`

a`

a

farkl zaman dilimlerinde arz3
Farklı zaman dilimlerinde arz

c

P3

Q3

P

Si

SS

b

P2

P1

a

D2

D1

O

Q1

Q

farkl zaman dilimlerinde arz4
Farklı zaman dilimlerinde arz

d

P4

Q4

P

Si

SS

b

P2

c

SL

P3

P1

a

D2

D1

O

Q1

Q3

Q

piyasa arz s ve talebi d
Piyasa arz (S) ve talebi (D)

S1

Fiyat (P)

a

P1

D

Q1

O

Miktar (Q)

piyasa arz ve talebi
Piyasa arz ve talebi

S2

S1

b

P2

P

a

P1

D

Q1

Q2

O

Q

piyasa arz ve talebi1
Piyasa arz ve talebi

S2

S1

b

P2

P

a

D\'

P1

D

Q1

Q2

O

Q

piyasa arz ve talebi2
Piyasa arz ve talebi

S2

S1

b

P2

P

c

P3

a

D\'

P1

D

Q1

Q2

Q3

O

Q

slide80

Tarım Sektöründe Arz Yapısı

  • Tarım ürünleri piyasası diğer ürün piyasalarından farklı (dengesiz):
  • Tarım ürünlerinde fiyat belirsizliğine neden olan belli başlı faktörler:
  • Tarım ürünleri büyük ölçüde doğal koşulların ve iklimin etkisi altında
  • Tarım ürünlerine ve özellikle gıda ürünlerine talebin gelir ve fiyat esnekliği düşük (Tüketicinin geliri artsa da veya bu malların fiyatı düşse de, talep edilen miktarlarda büyük değişme olmuyor)
  • Bu nedenle fiyat oluşumunda arz cephesi önemli rol oynuyor, ancak arz da doğal koşullara bağlı.
  • Tarımda teknik yenilikler ve bu yeniliklerin uygulanması sınırlı(yeni makine alımı-yeni teknoloji)
tar m sekt r nde arz yap s ve esneklikler king kanunu
Tarım Sektöründe Arz Yapısı ve Esneklikler: (King Kanunu)

D

D

P

P

D

D

O

O

Q

Q

S

S`

S

S`

B

P2

A

P1

A

P1

B

P2

q2

q1

q2

q1

tar m sekt r nde arz yap s ve zaman unsuru r mcek a cobweb teoremi
Tarım Sektöründe Arz Yapısı ve Zaman UnsuruÖrümcek Ağı (COBWEB) Teoremi

P

St=f(Pt-1)

P1

P1

P3

P3

P4

P4

P2

P2

D’

P0

P0

D

O

Q

q2

q3

q1

q0

1 2 3 4 5

Azalan Dalgalanmalar

Talep esnekliği>Arz esnekliği

tar m sekt r nde arz yap s ve zaman unsuru r mcek a cobweb teoremi1
Tarım Sektöründe Arz Yapısı ve Zaman UnsuruÖrümcek Ağı (COBWEB) Teoremi

P

D’

S

P3

P3

P1

P1

P0

P0

P2

P2

D

O

q3

Q

q2

q0

q1

1 2 3 4 5

Artan Dalgalanmalar

Arz esnekliği>Talep esnekliği

tar m sekt r nde arz yap s ve zaman unsuru r mcek a cobweb teoremi2
Tarım Sektöründe Arz Yapısı ve Zaman UnsuruÖrümcek Ağı (COBWEB) Teoremi

P

D’

S

P3

P1

P1

P0

P0

P2

D

O

Q

q0

q1

1 2 3 4 5

Devamlı Dalgalanmalar

Arz esnekliği=Talep esnekliği

slide85

Devlet Müdahalesi: Tavan ve Taban Fiyatlar

Fiyatlar arz ve talep yerine bazen idari otorite tarafından belirlenebilir.

Hükümetler fiyatlara müdahale edip bir tavan fiyat tayin edebilirler.

Böyle bir müdahale piyasada reaksiyona yol açar;

(aksiyon-reaksiyon)  Karaborsa Karaborsa Fiyatı

Bazen de hükümet malın satılabileceği minimum fiyatı taban fiyat olarak belirleyerek üreticiyi korumak ister

devlet m dahalesi tavan fiyatlar
Devlet Müdahalesi: Tavan Fiyatlar

P

O

Q

(ve) KARABORSA FİYATI

S

D

A

P2

E

P0

C

B

P1

Talep Fazlası

S

D

q0

qs

qd

devlet m dahalesi taban fiyatlar
Devlet Müdahalesi: Taban Fiyatlar

P

O

Q

S

D

A

B

Arz Fazlası

P1

E

P0

S

D

q0

qs

qd

slide88

Devlet müdahalesi: Vergiler ve Fiyat Oluşumuna Etkisi

Vergiler ve Fiyat Oluşumu

Devlet malların satışı üzerinden vergi alabilir

(dolaylı-vasıtalı vergiler) Katma değer vergisinde olduğu gibi...

Bu vergi malın fiyatının belirli bir yüzdesi olarak fiyata eklenir.

Böylece piyasada alıcı ve satıcı için iki ayrı fiyat ortaya çıkar;

Satıcının her mal biriminin satışından elde ettiği hasılat

 Alıcının her birim için yaptığı ödeme

devlet m dahalesi vergiler ve fiyat olu umuna etkisi ve esnekliklerin nemi
Devlet müdahalesi: Vergiler ve Fiyat oluşumuna Etkisi ve Esnekliklerin Önemi

P

Q

O

D

St

S

E’

t

pt

A

p0

E

ps

B

D

qt

q0

slide90
Talebin tam esnek ve

in-elastik olduğu durumlarda bu vergi kim tarafından karşılanır?

ad