1 / 41

RADYASYON TEDAVISININ GE D NEM YAN ETKILERI VE DESTEK TEDAVISI

RT Ge

Lucy
Download Presentation

RADYASYON TEDAVISININ GE D NEM YAN ETKILERI VE DESTEK TEDAVISI

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


    1. RADYASYON TEDAVISININ GE DNEM YAN ETKILERI VE DESTEK TEDAVISI Dr. Meltem Nala Andrieu Ankara niversitesi Tip Fakltesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dali

    2. RT Ge Dnem Komplikasyonlari Etkileyen Faktrler Yan etki grlen doku ve organin radyasyona toleransi Isin alanina giren organ volm Radyobiyolojik etkiler Kisisel faktrler Kombine tedaviler

    3. TD5/5: Bir organin tmnn veya bir blmnn, normal organ fonksiyonu temel alinarak, adjuvan ila veya cerrahi mdahale olmaksizin, ocuk ve yaslilar hari tutularak konvansiyonel fraksiyonlarla isinlandiginda 5 yilda olusan %5 komplikasyon olasiligini tanimlar. TD50/5: Bir organin tmnn veya bir blmnn, normal organ fonksiyonu temel alinarak, adjuvan ila veya cerrahi mdahale olmaksizin, ocuk ve yaslilar hari tutularak konvansiyonel fraksiyonlarla isinlandiginda 5 yilda olusan %50 komplikasyon olasiligini tanimlar.

    4. Ge Yan Etkilerin Degerlendirilmesi LENT-SOMA (RTOG-EORTC) NCI WHO-CTC QOL: RTOGnin 1991de kurdugu Quality of Life Subcomittee, yasam kalitesi ile ilgili endpointleri ieren klinik alismalar yapar. Late Effects Subcomittee: Ge toksisite analizleri ile ilgili alismalar yapar.

    5. Late Effects Consensus Conference: RTOG/EORTC Overgaard J, Bartelink H. Rad. Oncol. 35:1-82, 1995 Special issue: Late effects of normal tissues (LENT) consensus conference, including RTOG/EORTC SOMA scales, San Francisco, California, August 26-28, 1992 Rubin P. : IJROBP 31:1035-1360, 1995 RTOG/EORTC Late Radiation Morbidity Scoring Schema RTOG Meeting, June 26-29, 2003, Delta Centre-ville Montreal, Canada

    6. Kranial Isinlamalarda Grlen SSS Ge Yan Etkileri Vaskler degisikliklere bagli gliosis ve nekroz, oligodendrositik lme bagli demyelinizasyon Beyin nekrozu, yetiskinlerde konvansiyonel fraksinasyon ile 55-60 Gyin zerindeki dozlarda %1-5 oraninda grlr. ocuklarda tm beyin iin esik doz 30-35 Gydir. Fokal etkiler iin TD50/5 70-80 Gydir. Lkoensefalopati:MTX+20 Gy dozlarla ortaya ikabilir, 35 Gyin zerinde %50 hastada gzlenir. nlemler: Stereotaktik radiosurgery, 3-boyutlu konformal radyoterapi, IMRT Destekleyici Tedavi: Analjezik, antikonvlzan ilalar, yksek doz kortikosteroid

    7. Medulla Spinalis-1 Hemorajik nekroz, enfarkts, yaygin demyelinizasyon Klinik olarak doz siniri konvansiyonel fraksinasyon ile 45 Gy, tedavi edilen kord segmenti 10 cmden kisa ise maksimum 50 Gydir. (TD5/5=57-61 Gy, TD50/5=68-73 Gy) En sik 2-4 ayda ortaya ikan geici demyelinizasyona bagli geici myelopati (LHermitte send.) Kronik progresif radyasyon myelitinde 9-15. Aylarda baslayan parestezi ve duyu degisiklikleri

    8. Medulla Spinalis-2 Semptomlar: LHermitte sendromu, motor zayiflik, sfinkter kontrolkaybi, kord seviyesine gre Brown-Sequard sendromu RT ile konkomitant Mtx,Cis-P, VP-16,cytarabin toksisiteyi arttirir. nlemler: Fraksiyon dozunun dsk, toplam tedavi sresinin uzun, toplam dozun dsk, tedavi edilen kord uzunlugunun kisa tutulmasi. Destek Tedavi: Kortikosteroidler, rehabilitasyon.

    9. Hipofiz Bezi Radyoterapiden 2-20 yil sonra hipopituitarizm 45 Gy ve st dozlarda En sik:GH eksikligi ocuklarda 30 Gy zerindeki dozlarda GH eksikligine bagli ciddi byme geriligi Tedavi: Hormon replasmani

    10. Bas-Boyun Isinlamalarinda Grlen Yan Etkiler Gz Gzde radyasyona en duyarli doku lenstir. 5-10 Gy radyasyon sonrasinda bile lenste opasite grlebilir. Katarakt iin TD50/5 tek doz ile 10 Gy fraksinasyon ile 18 Gydir. Retinada mikroanevrizma, hemoraji, neovasklarizasyon ve trombozlarla seyreden ve grme kaybina yol aan etkiler meydana gelebilir, TD5/5=45 Gy ve TD50/5=65 Gydir. 50 Gyin zerindeki dozlarda optik sinir ve kiazma hasari olabilir.

    11. MUKOZA ETKILERI Mukoza altindaki kk damarlarin trombozuna ve ilerleyici skatrislere bagli gelisen iskemi, mukozal epitel kaybi, solukluk, telenjektazi ve lser grlebilir. lser iin fraksiyone radyoterapi ile TD5/5=65 Gy, TD=50/5=75 Gydir. 6 ay-5 yil ierisinde gelisir ve kalicidir. Isin alan mukoza volmn azaltmak ve dozu dsk tutmak gereklidir.

    12. Tkrk Bezleri Radyoterapinin ilk haftasindan sonra tkrk azalmaya baslar, 40 Gyin zerinde kalici hasar olusur. TD5/5=32-50 Gy, TD50/5=46 Gydir. Tedavi alani ierisindeki glandler doku volm nemlidir. Kserostominin neden oldugu degisiklikler: *Dis rkleri *igneme ve yutma glg *Konusma glg

    13. Kserostomi-1 Kserostomi gelismesini nlemek iin ?3-boyutlu konformal radyoterapi ?IMRT ?Amifostin ?Pilokarpin

    14. Kserostomi-2 Dis rkleri: ?Oral hiyjenin saglanmasi ?Florlu dis macunu ?Tuz ve soda solusyonu ile gargara ?Kalsiyum fosfattan zengin mineralizan ajanlar ?Klorhekzidin ?Yksek sekerli sivi ve besin aliminin azaltilmasi ?Oral islatma ?Plaklarin temizletilmesi ?Tkrk benzeri yapay maddeler

    15. Kserostomi-3 Beslenme bozuklugu ?Uygun kalori ve protein ieren diyet ?Vitamin, mineral destegi Kalici tad bozuklugu ?inko slfat Konusma ve iletisim bozukluguna bagli sosyal problemler ?Psikososyal destek

    16. Kemikler Mandibulada osteoradyonekroz Mandibulanin 1/3 blm tedavi alani ierisinde ? TD5/5=65 Gy TD50/5=75 Gy Tedavi: Hiperbarik oksijen tedavisi (HBO)

    17. Larenks Larenks demi: TD5/5=45 Gy TD50/5=70 Gy Tedavi:Steroid Kondronekroz: TD5/5=70-79 Gy

    18. Tiroid Ge dnem bulgusu: Hipotiroidi 40 Gy Mantle isinlamasi yapilan Hodgkin Lenfomali ocuklarda: ?%10 grlr. ?4 yilda ortaya ikar. ?Doz bagimlidir. Tiroid blgesine 10 Gy ve zerinde doz alan hastalara tiroid testi yapilmalidir.

    19. Pulmoner Etkiler-1 Radyasyon Pnmonisi: ? Doz, zaman ve volm faktrleri nemlidir ? Tm akcigere tek doz tedavi ile TD5/5 = 8 Gy, konvansiyonel fraksinasyon ile %30dan az sinirli volm isinlandiginda ise TD5/5 = 45-50 Gydir. ? Tedaviden 2-6 ay sonra fibrosis, kalp yetmezligi semptomlari, pulmoner fonksiyonlarda azalma

    20. Pulmoner Etkiler-2 Nadiren radyasyona bagli olarak BOOP ve bazi sitotoksik ajanlar ile Recall Fenomeni Sitotoksik ajanlar, total kmlatif dozlarda radyasyonla birlikte letal komplikasyonlara yol aabilir. Radyasyon Pnmonisi Tedavisi: Yksek doz steroid (en az 3-4 hafta) Akciger fibrozisinin tedavisi yoktur, nlemek iin: Akciger volmnn azaltilmasi Toplam doz ve fraksiyon dozunun azaltilmasi Toplam isinlama sresinin kisaltilmasi

    21. Kardiak Etkiler-1 Perikardiyal efzyon:6 ay-1 yil iinde en sik grlen yan etki, tedavi volmne gre 45-60 Gy sinirlayici dozdur. Fibrosis Konstriktif perikardit Gecikmis akut perikardit Ates Dispne Plritik ggs agrisi Friksiyon bulgusu EKG degisiklikleri Periferik asit ve dem ?Diretikler Tamponad ?Perikardiosentez Konstriktif perikardit ?Perikardektomi

    22. Kardiak Etkiler-2 Pankardit: 60 Gy stndeki dozlar Konjestif Kalp Yetmezligi Myokardiyopati?Doxorubisin Yksek doz radyoterapi alanlarin % 80inde otopside fibrz valvler endokardial kalinlasma

    23. Kardiak Etkiler-3 Koroner Arter Hastaligi (CAD): 24 Gy ve st dozlarda, RTden 10-15 yil sonra ortaya ikar. ? Sismanlik ?Obesite ?Sigara ?Hipertansiyon ?Erken evre sol meme kanserli hastalar ?20 yas alti radyoterapi gren zellikle Hodgkin Lenfomali kizlar Tedavi: Cerrahi

    24. Kardiak Etkiler-4 Yan Etki Olusumunu Engelleyen Faktrler: ?Tedavi alan kardiak volmun azaltilmasi ?Kalbin aldigi dozun azaltilmasi n agirlikli alandan kainmak subkarinal bloklama ?Es zamanli KT uygulamalarinda doz modifikasyonu

    25. zafagus En sik semptom: Disfaji ?fibrosis ve striktr olusumuna bagli ?RTden 3-6 ay sonra ?Striktr ve lserasyon olusmasinda 1/3 zafagus iin TD5/5= 60 Gy ?Es zamanli KT ?Benign darliklarda dilatasyon %85 basari ?Cerrahi tedavi

    26. Abdominopelvik Isinlama Abdominopelvik radyasyonunun ge komplikasyonlarini engelleyen nlemler: 1-Postoperatif pelvik RT uygulanacak hastalarda operasyon sirasinda ince barsaklarin alan disina ikarilmasi (sling mesh, silikon protez, peritoneal flepler ve pelvik doku genisleticilerinin kullanilmasi) 2-Uygun doz ve fraksinasyon semasi, pron pozisyonda dolu mesane ile tedavi ve belly-board kullanilmasi 3-Sulfasalazin,amifostin,mesalazin,sukralfat,misoprostol

    27. Mide 15-20 Gy ile olusan mide asit ve pepsinojen azalmasi 1 yil iinde dzelir. 40-50 Gy dozlarda %20 gastrit olusur. 50 Gy stnde %15 gastrik lser, %10 perforasyon gelisir. Tedavi: Cerrahi

    28. Ince Barsaklar Ince barsak disfonksiyonu ve mezenterik kramplar Diyare, malabsorbsiyon, ileus Ciddi komplikasyonlar ?TD5/5=50 Gy Gnlk fraksiyon dozu 2 Gyin zerinde Geirilmis cerrahi mdahale Adhezyon Ge etkilerin ortaya ikmasi ?10 yil Tedavi: Diyare ? Kolestramin Resin Malabs. ? Eksik madde ve vitamin Ileus ? Acil cerrahi girisim

    29. Kolorektum Tedaviden 6-12 ay sonra grlen agrisiz rektal kanama, segmental kolit ve rektal striktrlere bagli daralma Tolerans dozu yksek oranda tedavi volm ile ilgilidir. 5-FU ile birlikte verilen 45-50 Gy dozlar iyi tolere edilir. 80 Gy zerinde siddetli proktit %8, siddetli rektal kanama %15-20, nekroz fistl oranlari da artar. Es zamanli Cis-P ile risk artar. 3-boyutlu konformal RT veya IMRT?Rektal doz ve volm azaltilir. Tedavi:Kortikosteroidli enemalar, sodyum pentosan slfat, antioksidanlar, formalin uygulamalari, hiperbarik oksijen tedavisi (HBO)

    30. Karaciger Santral ven okluzif hastaligi (VOD):RT sonrasi 2-6 ayda Karacigerin tm ?20-30 Gy, 1/2si ? 40Gy KT alan hastada yan etki ?. Agresif KT+TBI sonrasi 1-2 haftada ?VOD Sag st abdominal agri, hepatomegali, anikterik asite bagli abdominal sislik, kilo artimi, kc enzim ?. Tedavi:Antikoaglan, diretik, parasentez, karaciger nakli

    31. Bbrekler-1 Mikroanjiopatik glomerloskleroz, glomerllerde tam obliterasyon Her iki bbrek isinlandiginda TD5/5=20 Gy Tek bbrek ?25-30 Gy ocuklarda ?12-14 Gy Kombine kemoterapi ile radyoterapi, yan etki grlme esik dozunu dsrr (10 Gy)

    32. Bbrekler-2 Akut radyasyon nefropatisi: 6-12 ayda. Dispne, bas agrisi, dem, anemi, hipertansiyon, albuminri, re artisi olabilir. Ilerleyerek pulmoner dem, plevral efzyon, hepatik konjesyon, kronik remi ve sol ventrikl yetmezligine gidebilir. Kronik radyasyon nefropatisi: 18 aydan sonra. Benign, malign veya hiperreninemik, hipertansiyon seklindedir.Ayrica proteinri, azotemi ve hafif renal atrofi grlebilir.

    33. Bbrekler-3 Tedavi: ? Yatak istirahi ? Bbrek yknn azaltilmasi ? Proteinden fakir diyet ? Sivi ve tuz aliminin kisitlanmasi ? Anemi iin eritropoetin ? Dializ ? Renal transplantasyon

    34. Mesane Byk volm isinlandiginda ?60-65 Gy Sinirli volm isinlandiginda ?75-80 Gy Sistit, hemorajik sistit, lser, fibrosis, retral striktrler, retroperitoneal fibrosise bagli obstruktif ropati, fistller Hemorajik sistit?Lavaj, intravesikal formalin, gms nitrat, HBO, arteriyel embolizasyon Interstisiyel sistit?Sodyum pentosan slfat, hiperbarik oksijen Hidronefroz, kortikal atrofi?reteral dekompresyon, perktan tpler, stentler veya nefrostomi

    35. Gonadlar Konvansiyonel fraksiyonlarla toplam 24 Gy ve zerindeki dozlarda kalici fonksiyon bozuklugu Over ablasyonu iin tek dozda 6-10 Gy veya 4x3.5 Gy.Klinikte menapoz bulgulari Tedavi:Hormon replasmani Testis ve overlerde sterilite iin tek doz ile TD5/5=2 Gy, TD50/5=6 Gy, fraksinasyon ile TD5/5=6 Gy,TD50/5=10Gy

    36. Vajen Vajinal mukoza toleransi?100 Gy? Vajinal atrofi ve stenoz ?strojenli kremler ?Dzenli yapilan dilatasyon Fistl:Antibiyotik, debritman Cerrahi

    37. Kemik Iligi-1 Sinirli volme uygulanan isin sonrasi ge dnemde kalici supresyon?30-40 Gy ve ? Byk miktarda KI volm isinlanirsa, hipoplastik veya aplastik ilik olusabilir, ntropeni ve trombositopeniye bagli semptomlar gelisir. %25-50 volm isinlandiginda?Kalici ablasyon %50-75 volm isinlandiginda?KI 1-2 yil iinde uzun kemiklere dogru uzanim Isinlanan kisimda rejenerasyon:1-5 yil

    38. Kemik Iligi-2 Kemoterapi alanlarda doz redksiyonu gerekebilir. Tedavi: ? byme faktrleri ? Kan rnleri transfzyonu, ? periferik kan stem cell transfzyonu ile aferez ? hematopoetik stem cell trans.

    39. Cilt Etkileri-1 Yan etki insidansi?RT dozu ?Uygulanan blge ?Volm Kuruluk, kirisiklik, telenjektaziler, pigmentasyon degisiklikleri,yzeyel atrofi, subktanz fibrosis, kronik yaralar, citte lserasyon, nekroz 100 cm2lik cilt alaninda nekroz iin TD5/5=55 Gy TD50/5=70 Gy, 10 cm2 iin TD3/5=69 Gy

    40. Cilt Etkileri-2 CMF+RT ? Subkutanz fibrz reaksiyonda? Tamoksifen + RT ? Telenjektazi ? Yan etkileri azaltmak: Cildi sik sik nemlendirmek Tras ve deodorant kullaniminin yasaklanmasi Cildi gnesten, yaralanma ve enfeksiyondan korumak Kronik Yara Tedavisi: Biopsi ile tmr (-) ise ? yara debritmani Hipoksi?Anjiogenez stimlasyonu, HBO Subkutanz fibrosis ? Masaj, fizik tedavi, oral triiodothyronine. Cilt nekrozu ve lserasyonda ? cilt greftleri.

    41. Kemik Osteoporoz, avaskler nekroz, kirik Humerus, femur basi TD5/5=52 Gy TD50/5=65 Gy Tedavi: Yatak istirahati, kalsiyum, D vitamini, hiperbarik oksijen, cerrahi girisimler ocuklarda?gelisme geriligi, skolyoz, atrofi, hipoplazi, oturma yksekliginde azalma (35 Gy?) ocuklarda RTnin az uygulanmasi, epifizler alan disinda ve simetrik uygulanmasi

More Related