karbonh dratlar n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
KARBONHİDRATLAR PowerPoint Presentation
Download Presentation
KARBONHİDRATLAR

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 62

KARBONHİDRATLAR - PowerPoint PPT Presentation


  • 580 Views
  • Uploaded on

KARBONHİDRATLAR. Genel formülleri, adlandırılmaları Fiziksel ve kimyasal özellikleri Sınıflandırılmaları. Yrd.Doç.Dr.V.Kenan ÇELİK. Karbonhidratlar, temel elementleri C,H,ve O olan, aktif aldehit veya keton grupları içeren polihidroksi alkollerdir .

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'KARBONHİDRATLAR' - zuleika


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
karbonh dratlar

KARBONHİDRATLAR

Genel formülleri, adlandırılmaları

Fiziksel ve kimyasal özellikleri

Sınıflandırılmaları

Yrd.Doç.Dr.V.Kenan ÇELİK

slide2
Karbonhidratlar, temel elementleri C,H,ve O olan, aktif aldehit veya keton grupları içeren polihidroksi alkollerdir.
  • O O H OH
  • ║ ║ │ │
  • -C-H ─C─ R─C─OH (Pr,alkol) R─C─CH3 (sec,alkol)
  • Aldehit keton │ │

H H

Genel formülleri Cn(H2O)n yada CnH2nOn dir.

Bu genel formüle uymayan fakat k.hidrat olan bazı organik maddelerde vardır. Ramnoz (C6H12O5) bunlardan biridir.Bu nedenle k.hidrat olan ve olmayan bileşikleride kapsadığı için “SAKKARİD” terimi de kullanılmaktadır.

Basit k.hidratlar adlarının sonuna “OZ” (ose) eki konularak adlandırılır. (Glukoz,Eritroz, Riboz, v.b.)

Suda çözünürler ve tatlıdırlar

SUKROZ 100 (Tatlılık derecesi)

GLUKOZ 70

FRUKTOZ 170

MALTOZ 30

LAKTOZ 16

SAKARİN 40000

karbonhidratlar n s n fland r lmas
Karbonhidratların sınıflandırılması
  • 1-Karbon sayısına göre.
  • 2-Yapısındaki basit seker sayısına göre.
  • 3-Aldehit yada Keton gruplarına göre.
1 karbon atomu sayisina g re
1-KARBON ATOMU SAYISINA GÖRE
  • A -İki karbonlu şekerlere “DİOZ” denir.
  • H
  • C=O
  • CH2OH (Glukolaldehit)
  • B- Üç Karbonlu şekerlere “TRİOZLAR” denir.
  • H CH2OH
  • │ │
  • C=O C=O
  • │ │
  • H -C-OH CH2OH
  • CH2OH D-hidroksi aseton
  • D-Gliseraldehit
slide5
C-Dört karbonlu şekerlere “TETROZ” denir.)
  • CHO CHO CH2OH
  • HCOH HOCH C=O
  • HCOH HCOH HCOH
  • CH2OH CH2OH CH2OH

Eritroz, Threoz, Eritruloz

  • D-Beş karbonlu şekerlere “PENTOZ”).

CHO CHO CHO CHO

HCOH HOCH HCOH HOCH

HCOH HCOH HOCH HOCH

HCOH HCOH HCOH HCOH

CH2OH CH2OH CH2OH CH2OH

D-Riboz, D-Arabinoz D-Ksiloz D-Liksöz

  • E-Altı karbonlu şekerlere “HEKSOZ“

CHO CHO CHO CHO

HCOH HOCH HCOH HOCH

HCOH HCOH HOCH HOCH

HCOH HCOH HCOH HCOH

HCOH HCOH HCOH HCOH

CH2OH CH2OH CH2OH CH2OH

D-Alloz D-Altroz D-Glukoz D-Mannoz

:KF(D-Psikoz) K:F(Fruktoz

slide6
F-Yedi karbonlu şekerlere “HEPTOZ” denir.
  • CH2OH
  • C=O
  • HOCH
  • HCOH
  • HCOH
  • HCOH
  • CH2OH Sedoheptuloz.
  • 2- Basit şeker ünitesine göre;
  • A- Monosakkaritler: Daha basit şekerlere hidroliz edilemeyen k.hidratlara denir.
  • CHO CHO CHO CHO
  • HCOH HOCH HCOH HCOH
  • HOCH HOCH HOCH HCOH
  • HOCH HOCH HCOH HOCH
  • HCOH HCOH HCOH HCOH
  • CH2OH CH2OH CH2OH CH2OH
  • D-Galaktoz D-Taloz D-Glukoz D-Guloz
  • KF.(D-Takatoz) KF.(D-Sorboz)
stero zomer ve opt k zell kler
Molekül formülleri aynı, fakat atomların dizilişleri açısından farklılık gösteren moleküllere İZOMER denir.

Atom dizilişlerindeki en önemli farklılık optik ve geometrik izomeridir.

Molekülü oluşturan atomlar düzlemin aynı tarafında ise CİS , farklı tarafında ise TRANS izomeri oluştururlar.

Optikçe aktif maddelerin izomerlerinden biri polarize ışığı sağa, diğeri sola çevirir.

Polarize ışık düzlemini sağa çeviren şekerlere DEKSTROROTATOR (+) ,D- sola çevirenlere ise LEVOROTATOR (-) L-denir.

Polarize ışığın sola yada sağa çevrilmesi moleküldeki KİRAL KARBON atomundaki hidroksil (OH) molekülünden kaynaklanır.

KİRAL KARBON: Bir C atomuna 4 farklı atom yada grup bağlandığında o karbon atomuna kiral (Asimetrik) C atomu denir.

STEROİZOMER ve OPTİK ÖZELLİKLER.
slide8
HOFF kuralı: Optik izomerler 2ⁿ kadardır.

n= asimetrik C sayısı.

n

Trioz = 1 → 2¹ =2

Tetroz= 2 →2² =4

Pentoz= 3 →2³ =8

Heksoz= 4 →24 =16

(8’i D, diğer 8’i ise L dir.)

Optikce aktif maddelerin sudaki çözeltilerinin (%100g) polarimetrede polarize ışık yerine Na ışığını çevirme değerine SPESİFİK ÇEVİRME derecesi denir.

D-Glukoz +52.80

D-Fruktoz -92.30

Optikce aktif maddelerin spesifik çevirme derecelerinin değişmesine MUTAROTASYON denir

D(+) GLUKOZ polarize ışığı + 52.80 sağaL(-) GLUKOZ “ “ - 52.80 sola }Her iki karışım eşit oranda ise RASEMİK karışım denir.

monosakkaridler yap lar nda bulunan aldehit ve keton gibi fn el gruplara g rede adland rl rlar
Monosakkaridler,yapılarında bulunan aldehit ve keton gibi fn’el gruplara görede adlandırlırlar.
  • Aldo şekerler D-Gliser aldehitten türerler.
  • Keto şekerler Dihidrok siasetondan türerler.
  • CH2OH
  • C=O
  • CH2OH
slide12

Şekerlerde birden fazla asimetrik C atomu olduğundan, D ve L sunumları aldehit yada keton gruplarından en uzaktaki kiral C atomu temel alınır.

  • Doğal olarak oluşan şekerler çoğunlukla D-izomerlerdir.
  • D ve L şekerler birbirleri-nin ayna görüntüleridir.
slide14

CHO

CHO

CHO

CHO

H

OH

HO

H

H

H

OH

OH

HO

H

HO

HO

HO

H

H

H

C

C

C

C

C

C

C

C

C

C

C

C

C

C

C

C

HO

H

H

H

H

OH

OH

OH

H

OH

H

OH

H

H

OH

OH

CH2OH

D-galactose

D-glucose

D-mannose

CH2OH

D-glucose

CH2OH

CH2OH

EPİMER:Diastomerik iki şekerin yalnızca tek bir C atomundaki konfigurasyon farklılığı ile özelleşmiş yapılardır.

D-Mannoz, D-Glukozun

C2 epimeridir.

D-Galaktoz, D-Glukozun

C4 epimeridir

mutarotasyon s ve alkalilerle h zlanmaktad r
Mutarotasyon ısı ve alkalilerle hızlanmaktadır.
  • H H H
  • │ │ OH │

H─C=O C─ OH HO─C-------------

  • │ │ │

H-C-OH H-C-OH H-C-OH

│ H2O │ - H2O │

HO-C-H → HO-C-H → HO-C-H O

│ │ NaOH │

H-C-OH H-C-OH H-C-OH

│ │ │

H-C-OH H-C-OH H-C-------------

│ │ │

CH2OH CH2OH CH2OH

D-Glukoz Aldehit hidrat D-Glukoz (amilen oksit)

En kararlı yapı

slide17
Oksijen köprüsü oluşturulması ile meydana gelen halkasal yapılar ile farklı oksitlerde oluşabilmeltedir.
  • C1─O─C4 ====> Bütilen oksit
  • C1─O─C3====> Propilen oksit
  • C1─O─C2 ====> Etilen oksit
slide18

Monosakkaritlerdeki ALDEHİT grubu ile bir ALKOL grubu etkileşirse HEMİASETAL bağ oluşur. Bu bağa aynı zamanda GLİKOZİDİK BAĞ da denir.Bu bağ KETON grubu ile ALKOL grubu arasında oluşursa HEMİKETAL bağ denir.

slide19

Heksozlar ve pentozlardaki aldehit ve keton grupları ile distal bir OH grubu ile etkileşe-rek halkasal yapı oluştururlar.

  • Oluşan bu altı üyeli halkasal yapıya PİRAN halkası denir.
  • Glukozun oluşturduğu bu halkasal yapı C1’de yeni bir asimetrik merkez meydana getirmektedir.Bu iki steroizo-merlere α ve βANOMER’i denir.
  • OH grbu altta ise α
  • OH grbu üstte ise β
  • Halkasal yapı HAWORTH yapıları olarak sunulur.
slide20

O

O

O

Furanoz

Piran

Piranoz

furan

O

FiSCHER gösterimi

monosakkaritler yap lar ndaki aldehit ve keton gruplar ndan t r nd rgen zellik g sterirler
Monosakkaritler yapılarındaki aldehit ve keton gruplarından ötürü İNDİRGEN özellik gösterirler
  • RCHO + 2Cu2+ RCOOH + Cu2O
  • (Kırmızı)
  • FEHLİNG ve BENEDİCT gibi ayıraçlarla NİCEL ve NİTEL tayinleri yapılabilmektedir.Enzimatik analizlerde vardır.(Glukoz oksidaz vb)
  • Aldehit ve Keton grupları DİFENİL HİDRAZİN molekülü ile etkileşerek OSAZON ları oluştururlar. Her biri farklı osazonları oluşturdukları için osazon yöntemi ile birbirlerinden kolaylıkla ayrılırlar.Gebelik de anne idrarındaki laktoz veya glukoz bu yöntemle saptanır.
slide27
B-DİSAKKARİT: İki monosakkaritin birbirine glikozidik bağ ile bağlanmaları sonucu oluşan k.hidratlardır.
  • SUKROZ;Çay şekeri olup şeker kamışı ve şeker pancarından elde edilir. Yalnızca bitkiler tarafından sentezlenir.İnce barsak hücreleri tarafından salgılanan SUKRAZ veya İNVERTAZ enzimi ile D-glukoz ve D-fruktoza hidroliz edilir.

α- D-Glukoz β (1-2) D- Fruktoz

slide28
MALTOZ: Disakkaritlerin en basit şekeridir.İki D-glukoz ünitesinin birbirine α-(1-4) glikozidik bağla bağlanması sonucu meydana gelmiştir.Maltoz şekeri, tükrük bezi enzimi AMİLAZ’ın nişasta üzerine etkisi ile meydana gelmektedir.İnce bağırsaklarda ise MALTAZ ile hidroliz edilerek D-glukoz açığa çıkarılır.
  • D-Glukoz α (1-4) D-Glukoz
slide29
LAKTOZ: Süt şekeri olarak bilinir, ince bağırsakta LAKTAZ tarafından hidroliz edilerek D-Galaktoz ve D-Glukoz’a ayrışır.
  • D-Galaktoz β (1-4) D-Glukoz
  • TREHALOZ: İki α-D-Glukozun α (1-1) glikozid bağı ile bağlanarak oluşur. İndirgenme özelliği yoktur, böceklerde bulunur.Antifriz özellik gösterir.
slide31
D-OLİGOSAKKARİTLER: (Oligo=yunanca birkaç anlamındadır)
  • Genellikle 10 şeker ünitesiden daha az monosakkaritlerin glikozid bağ ile polimerleşmeleri oluşurlar.
  • Bitkilerde Raffinoz (D-Glukoz,D-Fuktoz,D-Galaktoz)
  • Meliboz (D-Galaktoz, D-Glukoz)
  • Gentianoz (D-Glukoz-(1-6)β-D-Fruktoz-(2-1)αD-Glu
  • Planteoz (D-Galaktoz (1-6)β-D-Fruk(2-1) αD-Glu
  • Stakioz (D-Galak (1-6)αD-Galak(1-6) αD-Glu(1-2)αD-Fru

Verbaskoz (D-Galak(1-6)αD-Galak(1-6)αD-Galak(1-6)αD-Glu(1-2)β-D-Fru

slide32
O-bağlı oligosakkaritler recognition (tanıma), interaction (etkileşim) ve enzim regulasyonu gibi fn,vardır.

N-bağlı oligosakkaritler bir çok hücresel proteinleri (enzimler ve transkripsiyon faktörleri dahil) regule eder.

Oligosakkaritler:Membranlardaki protein ve lipid kalıntı-larına bağlanarak dallı –düz kompleks yapılar oluştururlar
slide33
D-POLİSAKKARİTLER:Pek çok monosakkarit ünitesinin birbirine bağlanması ile oluşan polimerik moleküllerdir.
  • Depo ve yapısal polisakkaritler olarak iki sınıfa ayrılırlar.
  • DEPO POLİSAKKARİTLERİ:
  • a-Nişasta; α -D-Glu. Polimerleridir,bitkilerde glukozun depo şeklidir.Amiloz (düz zincir) Amilopektin (α(1-6)dallı yapı)
slide35
b-GLİKOJEN;α-(1-4)-D-Glukoz polimeridir, hayvan karaciğer ve kas dokusunda glukozun depo şeklidir.

α- (1-6)

O

O

O

c

O

α- (1-4)

O

O

c

O

O

O

O

O

O

O

slide36
c-İNÜLİN: D-Fruktoz polimeridir, Enginar, Yıldız çiçeği, Karahindibağ, Soğan ve Sarımsak yumrularında bulunur.
  • d-DİĞER POLİSAKKARİTLER:
  • Dekstranlar: Maya ve bakterilerde bulunur.Klinikte dehitratasyon vakalarında kullanılır.
  • Fruktanlar: Bitkilerde
  • Mannanlar: Bakteri maya,küf ve yüksekbitkilerde.su yosunu
  • Ksilan ve Arabinanlar: Bitkiler
yapisal pol sakkar tler
YAPISAL POLİSAKKARİTLER
  • a-SELULOZ: β-D- Glukoz polimeridir.Bitkilerin odunsu kısmında ve hücre duvarlarında bulunur.
slide40
b-GLİKOPOLİSAKKARİTLER: Mikroorganizmaların hücre duvarının yapısal bileşenleridir.
c as t mukopol sakkar tler
C-ASİT MUKOPOLİSAKKARİTLER:
  • 1-HİYALÜRONİK ASİT (HA):Eklemlerde kayganlığı sağlayan, organizmayı bakteri ve diğer mikroorganizmalara karşı koruyan HA, dokularda ve diğer vücut sıvılarında (deri,göbek bağı, kemik,kartilaj,sinovialsıvı gibi ) serbest veya proteinlere bağlı olarak bulunurlar.
slide45

2-HEPARİN:Antikoagülan özelliği olan heparin, genellikle mast hücreleri tarafından sentez edilirler.Karaciğer, akciğer, dalak ve timus gibi organlarda bulunur, dolaşımda bazofiller tarafından taşınır.

slide46

3-KONDROİDİN SÜLFAT A,B,C: A ve C kornea, kartilaj,tendon ve göbek bağının yapısında bulunur.( A’da NAGA 4. C’da sulfat,C’de 6. C) Akciğerlerden izole edilen kondroidin sülfat B antikoagülan özelliği nedeni ile β-heparin olarak bilinir.

β-1-3

β-1-4

GlcUA

GalNac

slide49
4-Kan Grubu Polisakkaritleri: Eritrositlerde proteinlerle birleşerek kişiye özgü A,B,O Rh antijenleri oluştururlar.
slide52
FONKSİYONLARI:

Membran yapısının idamesinde önemlidirler.

Sinir hücrelerinin önemli bileşenleridir.

Hücre-hücre etkileşiminde belirleyicilerdir. (Antijen)

Mikroorganizmaların (virus, mikrobial toksinlerin) bağlanmalarına aracılık eder.

Çeşitli kanser türlerinde koruyucu kimyasal ajan ve kimyasal marker olarakta görev alırlar.

Growth faktörler,Sİtokinler gibi İKİNCİL MESAJCI gibi fn gösterirler.

5-GLİKOLİPİDLER: Tüm vücuda dağılmış olarak bulunan glikolipidler (Glikosfingolipidler) ,k.hidratların lipidlere bağlanması ile meydana gelirler.

slide53

46% PC (fosfatidil kolin)

15% SM (sfingomiyelin)

22% PE (fosfatidil etanol)

9% PS (fosfatidil serin)

6% PI (fosfatidil inositol)

Cholesterol 0.5 to 1.1 ratio of phospholipids

slide54

Glycosphingolipids

:

1. Epitel hücrelerde pH’ı düşürürler (Koruyucu)

2. Elektriksel yalıtım

slide55

Sphingolipids

-Sphingomyelin (Şeker kalıntısı yok)

ÖnemliGlycosphingolipids

-Serebrosid:(Tek şeker)

-Globosid: (oligosakkarit)

-Sulfatidler (asit şeker)

-Gangliosidler (asitçoklu sugar)

kompleks gangliosidler doku organ spesifitesinde ve sinirlerde impuls iletiminde etkilidirler
Kompleks gangliosidler Doku-Organ spesifitesinde ve sinirlerde impuls iletiminde etkilidirler.
gl koprote nler
GLİKOPROTEİNLER
  • Monosakkarit yada oligosakkaritlerin proteinlere bağlan-maları sonucu oluşurlar.
  • Hücre yüzey reseptörlerini oluştururlar, sinyal iletiminde, hücre-hücre etkileşiminde, immun sistemde görev alan hücrelerin bağlanmasında,
  • İklim farklılıklarında canlıların adaptasyon yeteneklerinin artmasında önemli rol oynarlar.(hipo-hiper termi)
  • Suyun donma noktasını düşürerek antifriz etkisi yaratırlar.
slide59

LEKTİN: Aglutunasyona neden olan glikoproteinlerdir.Bir çok organizma (hayvan ve bitki) tarafından mebrana bağlı yada çözünür olarak oluştururlar

  • Hayvan lektinleri;
  • Galektin-Galaktoz spesifi
  • Ca-bağımlı C-tip
  • Selektin colektin
  • Anneksin
  • Bitki lektinleri:
  • Konkavalin A
  • Ricin (Çok toksik)
slide61

FİBRONEKTİN:İnsan vücudunda doğal olarak oluşan ve konnektiv doku, vücut sıvıları ve plazmada bulununan, benzer hücrelerin birbirine yapışmasını sağlayanbüyük moleküllü bir glikoproteindir.

.

??