ouderen als actieve bouwers aan beleid n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Ouderen als actieve bouwers aan beleid PowerPoint Presentation
Download Presentation
Ouderen als actieve bouwers aan beleid

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 63

Ouderen als actieve bouwers aan beleid - PowerPoint PPT Presentation


  • 101 Views
  • Uploaded on

Ouderen als actieve bouwers aan beleid. Prof. Dr. D. Verté Vakgroep Agogische Wetenschappen. Probleemstelling. Ouderen en politieke participatie Invloed ouderen op politieke beleid is gering Beperkte toegang tot rechtstreekse participatie - Politieke vernieuwing = verjonging.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Ouderen als actieve bouwers aan beleid' - yank


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
ouderen als actieve bouwers aan beleid

Ouderen als actieve bouwers aan beleid

Prof. Dr. D. Verté

Vakgroep Agogische Wetenschappen

probleemstelling
Probleemstelling
  • Ouderen en politieke participatie
    • Invloed ouderen op politieke beleid is gering
    • Beperkte toegang tot rechtstreekse participatie

- Politieke vernieuwing = verjonging

maatschappelijke positie vs maatschappelijke participatie
Maatschappelijke positie vs maatschappelijke participatie
  • Maatschappelijke positie
    • Uitsluiting van deelname (Verté 1996)
    • Bijsterveld (1991)
        • Stereotype benadering van ouderen, gebaseerd op ouderdomsbeelden
          • Bv beslissingen worden over de hoofden genomen
    • Walker (1995)
        • Geen bewuste discriminatie,
        • Wel ten gevolge van het falen van de instellingen om zich aan te passen aan de socio-demografische realiteit
het pad effenen voor participatie
Het pad effenen voor participatie
  • Aankomende ouderen zijn beter opgeleid
    • Dus meer participatie?
    • Bijsterveld 1991
      • Cf Studies in VS, zal ook hier het politiek engagement en de MS betrokkenheid dalen
het pad effenen voor participatie1
Het pad effenen voor participatie
  • Hooghe (2000)
    • Senioren hechten meer belang aan solidariteit, burgerzin en gezamenlijke inzet dan jongeren.
    • Generatie-effect
      • Veel blootgesteld aan mogelijkheden
    • Dus meer mogelijkheden
het pad effenen voor participatie2
Het pad effenen voor participatie
  • Empowerment
    • Is een proces van bewustmaking en ontwikkeling van capaciteiten dat leidt tot een grotere participatie en tot een grotere deelname aan de besluitvorming en uitvoering van het beleid (Diels 1999)
voorwaarden politieke inspraak
Voorwaarden politieke inspraak

Beleidsvoerders

Open bestuur

Knelpunt: men ziet dit vaak als een uitholling van de eigen bevoegdheden

onderzoeksmethode
Onderzoeksmethode
  • Data uit BAS, Belgian Ageing Studies
    • 60+
    • Aantal gemeenten > 100
    • Per gemeente representatieve steekproef
      • (geslacht en leeftijd als stratificatie)
    • Aantal deelnemers = 59977
politieke participatie
Politieke participatie
  • Politieke interesse
  • Politieke participatie
  • Feitelijke invloed
  • Seniorenadviesraden
politieke participatie1
Politieke participatie
  • Politieke interesse
  • Lid politieke partij
  • Feitelijke invloed
  • Seniorenadviesraden
politieke participatie2
Politieke participatie
  • Politieke interesse
  • Lid politieke partij
  • Feitelijke invloed
  • Seniorenadviesraden
politieke participatie3
Politieke participatie
  • Politieke interesse
  • Lid politieke partij
  • Feitelijke invloed
  • Seniorenadviesraden
seniorenadviesraden
Seniorenadviesraden
  • Resultaten uit (De Witte & Verté, 2002)
    • Voorzitters:
      • hoge leeftijd, vnl mannen, bezige bijen
    • Leden:
      • Instroom hoger geschoolden
      • Eerst min 10j lid seniorenvereniging
      • Gebrekkige doorstroming naar de top
      • Cohesiegevoel voor “goede zaak”
    • Weinig adviesverlening
overzicht
Overzicht
  • 1. Achtergrond Belgian Ageing Studies
  • 2. Methodologie BAS
  • 3. Enkele resultaten
  • 4. Ouderenbeleid = lokaal verhaal
  • 5. Conclusie
slide25

Achtergrond

Belgian Ageing Studies

1 achtergrond
1. Achtergrond
  • België = 10e oudste land ter wereld
1 achtergrond5
1. Achtergrond
  • Belang van buurt en nabijheidbijouderworden
  • Paradox van buurtparticipatie
    • Ouderenspenderenveeltijd in de buurt
    • Ouderenzijnéén van de eerstegroepen die genegeerdwordenwanneer het gaat over beslissingen, inspraak en participatie in de ‘constructie’ van de buurt
  • Versterken van empowerment
    • Ouderenerkennenalsactoren in socialeverandering
    • Ouderenbetrekken in de praktijk, in het werkveld, in beleid, in onderzoek
    • Vooralbelangrijk op lokaalniveau
2 participatiedecreet
2. Participatiedecreet
  • Vlaamsdecreet 2004
    • ‘De stimulering van een inclusief Vlaams ouderenbeleid en beleidsparticipatie van ouderen’
    • Een beleid dat ouderen en hun positie in de toekomstige Vlaamse samenleving wil vatten
    • Inclusief ouderenbeleid: Beleid dat in al zijn aspecten en samenhang aan de algemene en de specifieke behoeften van ouderen beantwoordt en de competenties van ouderen inschakelt
2 participatiedecreet1
2. Participatiedecreet
  • Doel
    • Toegang van elke oudere tot de economische, sociale en culturele rechten te waarborgen
    • Discriminatie en sociale uitsluiting op basis van leeftijd te voorkomen/verminderen
    • Deelname van ouderen aan het uitstippelen, uitwerken en evalueren van dit beleid mogelijk te maken en te versterken.
2 participatiedecreet2
2. Participatiedecreet
  • Gecoördineerd en samenhangend beleid
    • Nemen van maatregelen in de diverse beleidsdomeinen
    • Coördinatie tussen beleidsdomeinen
    • Overleg en de coördinatie tussen de betrokken actoren
    • Ondersteuning van de participatie van de doelgroep (om dit beleid tot stand te brengen, dit beleid vorm te geven, dit beleid te evalueren)
3 geschiedenis bas
3. Geschiedenis BAS
  • 2002: ontwikkeling van het decreet
    • Vlaamse gemeenten S.O.S.
  • 2003: ontwikkeling van de studie met een aantal partners
    • Totaalpakket om behoeften van 60+ te meten
    • De bekomen data kunnen helpen bij het opstellen van een ouderenbeleidsplan
3 geschiedenis bas1
3. Geschiedenis BAS
  • 2004 -2005:
    • Pilot-studie in 11 West-Vlaamse gemeenten
  • 2005-2006
    • Ook andere provincies stappen in het verhaal
4 doelstellingen onderzoek
4. Doelstellingen onderzoek
  • Behoeften inschatten bij ouderen op lokaal vlak
  • Handvatten aanreiken voor lokaal beleid
    • Aanzet geven tot een ouderenbeleidsplan
    • Evidencebased policy
  • Ouderen activeren in functie van de constructie van de lokale samenleving
  • Ondersteuning bieden bij het creëren van Age-friendly steden en gemeenten
5 partners onderzoek
5. Partners onderzoek
  • Onderzoek
    • = constante samenwerking tussen:
    • Oudere vrijwilligers
    • Lokale stakeholders
    • Leden van ouderenadviesraden
    • Lokale overheden
    • Provinciale overheden
    • VUB (Agogische Wetenschappen) en Hogent (Vesalius)
slide39

Methodologie

Belgian Ageing Studies

1 partners
1. Partners
  • VUB
    • Wetenschappelijke begeleiding
    • Analyse
  • Provincie
    • Coördinatie veldwerk (onderzoeksbegeleiders)
    • Sociale planning
  • Gemeente
    • Dataverzameling (peers)
    • Input data in software
  • Oudere vrijwilligers
2 vragenlijst
2. Vragenlijst
  • Verschillende thema’s
    • 72 vragen
    • Huisvesting, buurt, mobiliteit
    • Sociale netwerken, eenzaamheid
    • Gezondheid, zorg, vallen
    • Zingeving, ouderdomsbeeld
    • Psychologisch welbevinden, onveiligheidsgevoelens
    • Cultuurparticipatie, verenigingsleven, vrijwilligerswerk
    • Mediagebruik, internet
    • ….
3 verwachtingen t o v gemeente
3. Verwachtingen t.o.v. gemeente
  • Steekproeftrekking met vervangadressen
  • Kopieën van de vragenlijsten
  • Blanco enveloppen om de ingevulde vragenlijsten terug te bezorgen
  • Verzekering voor de enquêteurs
  • Legitimatiebewijs enquêteurs
3 verwachtingen t o v gemeente1
3. Verwachtingen t.o.v. gemeente
  • Briefwisseling (bv uitnodiging vergadering)
  • Lokalen en koffie (vergaderingen)
  • Intikken data via meegeleverde software
  • Presentatie van de resultaten aan de participerende enquêteurs en organisaties, eventueel ook aan de gemeenteraad, pers en publiek
4 peer research
4. Peer-research
  • Methodiek gaat uit van het principe:

Onderzoek voor en door ouderen

4 peer research1
4. Peer-research
  • Dataverzamelingsmethode: Peer-onderzoek
    • Komt voor in onderzoekstradities:
      • Participatief onderzoek
        • Doelgroep zijn niet louter de respondenten, maar zijn mee onderzoeker
        • Co-researchers
      • Actie onderzoek
        • Niet zozeer de ontwikkeling van kennis/theorie staat centraal
        • De verandering van bestaande praktijken is het doel
      • Overlappingen zijn steeds mogelijk
    • Peer onderzoek
      • Nadruk op leeftijdsgenoten (of ‘soort’genoten) als co-researchers
      • Onderzoek als tool voor empowerment
4 peer research2
4. Peer-research
  • Dataverzamelingsmethode: Peer-research
    • Ouderen betrekken in elke stap van het onderzoek
      • Co-design van de vragenlijst
      • Dataverzameling
      • Evaluatie
      • Vertaling naar beleid
    • Oudere vrijwilligers gaan langs bij de oudere respondenten en nodigen hen uit om deel te nemen aan het onderzoek
      • ‘postbode’
      • Hulp aanbieden als het nodig is/ indien wenselijk
4 peer research3
4. Peer-research
  • Voordelen
    • Creëert gevoel van eigenaarschap
    • Bottom-up approach:
      • Stimuleert politieke participatie en betrokkenheid van de doelgroep
    • Verhoogt de visibiliteit van het onderzoek en ouderen
    • Peers ontwikkelen nieuwe skills, kennis, …
      • Training
      • Praktijkervaring
    • Hogere responsgraad
      • Tussen 65% en 85% in elke gemeente
      • Kwalitatief beter ingevulde vragenlijsten
4 peer research4
4. Peer-research
  • Valkuilen
    • Tijdsintenstief
    • Peers hebben ook eigen ervaringen, eigen verhalen, …
      • Emotionele ondersteuning
    • Werken met vrijwilligers
      • Vrijwillig is niet vrijblijvend
5 steekproef
5. Steekproef
  • Wie is er bevraagd?
    • Thuiswonende 60plussers
    • Proportioneel gestratificeerde steekproef in elke gemeente
      • De verhoudingen binnen de bevolking worden behouden in de steekproef
      • 3 leeftijdsklassen - Gender
        • 60-69 mannen en vrouwen
        • 70-79 mannen en vrouwen
        • 80+ mannen en vrouwen
5 steekproef1
5. Steekproef
  • Wie is er bevraagd?
    • Steekproef wordt getrokken door de gemeente
      • 3 steekproeven (2 reserven)
    • VUB: wetenschappelijke ‘check’
6 anno 2012
6. Anno 2012?
  • Vlaanderen: 158 gemeenten
    • > 70.000 oudere respondenten
    • > 7.000 oudere vrijwilligers
  • Brussel
  • Wallonië
  • Nederland: 5 gemeenten
  • Italië: 1 gemeente
7 in de praktijk
7. In de praktijk
  • Onderzoeksfase
    • De enquêteur gaat op eigen tempo de vragenlijsten verspreiden en terug ophalen
      • Via vastgelegde methodiek
    • De enquêteur biedt eventueel hulp bij het invullen van de vragenlijsten
    • Na een maand evaluatiefase
      • Hoe verloopt het onderzoek
      • Problemen (onderzoek/enquêteur)
      • Vervangadressen
8 wat na de bas
8. Wat na de BAS?
  • Resultaten
    • Evidencebased policy
      • Benchmarking: Resultaten kunnen gesitueerd worden t.o.v. Regionale en Vlaamse cijfers
      • Cijfers per gemeente worden bediscussieerd in een aantal werkgroepen.
        • Professionals
        • Beleidsmakers
        • Ouderen
      • Ontwikkelen van lokale actieplannen (ouderenbeleidsplannen, lokaal sociaal beleidsplan)
8 wat na de bas1
8. Wat na de BAS?
  • Betrekken van ouderen in onderzoek, beleidsplanning, gemeenschapsvorming
  • Realiseren van social change in de lokaliteit
  • Ouderen betrekken van A tot Z: empowerment
  • Proces model van rekruteren, engageren, motiveren van oudere vrijwilligers
  • Continue samenwerking tussen de verschillende partners
8 wat na de bas2
8. Wat na de BAS?
  • Gigantische dataset: mogelijkheid tot verscheidene analyses
    • Voor thesissen
    • Voor doctoraten
    • Voor wetenschappelijke publicaties
        • e.g. “Social Capital and Feelings of Unsafety in Later Life: A Study on the Influence of Social Ties, Place Attachment and Civic Participation on Perceived Safety in Belgium”
        • e.g. “Social participation among older adults living in mediumsized cities in Belgium: the role of neighbourhood perceptions”
    • Op zoek naar thematische samenwerkingen
8 wat na de bas3
8. Wat na de BAS?
  • Trendonderzoek
    • Brugge, Gent, Genk, …
    • Na 5 à 6 jaar een follow-up onderzoek
    • Wat is er veranderd? Evolutie in kaart brengen?
  • Aanvullend kwalitatief onderzoek
    • Baserend op kwantitatieve cijfers
      • Purposeful selection
        • Selectie gemeenten
        • Vb: 2 gemeenten met de hoogste OG en 2 gemeenten met de laagste
    • Extra aanvullend diepte-onderzoek naar context
schaakmat of aan zet
Schaakmat of aan zet
  • Ouderenmonitor: Actuele leefsituatie
visie op ouderen
Visie op ouderen
  • Ouderen schaakmat?
    • Ouderen als inactief
    • Op hun persoonlijke rust gesteld
    • Enkel gericht op hun familie
    • Geen interesse in politiek en beleid
    • Ouderen als passieve burgers
    • Consumenten
visie op ouderen1
Visie op ouderen
  • Ouderen aan zet?
    • Actieve participatie van senioren bij onderzoek

en beleidsontwikkeling

    • Verhogen van kennis en betrokkenheid van

senioren en beleidsvoerders

    • Lokaal ouderenbeleid planmatig organiseren
discussie hoe
Discussie: hoe?
  • - Beeldvorming
  • - Actieve versus passieve participatie
  • - lokaal inzetten
  • - concreet en thematisch werken
  • - niet te hoog inzetten
  • - projectwerking
discussie hoe1
Discussie: hoe?
  • Seniorenraden:
  • - advies en aansturing acties, geen socio-
  • culturele activiteiten
  • - gericht op actieve participatie
  • - alle actoren betrekken
  • - van praten naar doen
  • - lokale netwerken versterken
discussie hoe2
Discussie: hoe?
  • Beleidsvoerders -samenleving:
  • Volwaardige burgers
  • - ouderen als partners zien
  • - bereid zijn samen te werken
  • - bereid zijn ouderen in te
  • zetten