12 phy101 1 3 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Ëåêö- 12 PHY101 Ôèçèê-1 3 êðåäèò PowerPoint Presentation
Download Presentation
Ëåêö- 12 PHY101 Ôèçèê-1 3 êðåäèò

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 20

Ëåêö- 12 PHY101 Ôèçèê-1 3 êðåäèò - PowerPoint PPT Presentation


  • 115 Views
  • Uploaded on

Ëåêö- 12 PHY101 Ôèçèê-1 3 êðåäèò. Ñýäýâ : Äóëààíû öàöðàë . Àáñîëþò õàð áà õàð áèø áèåèéí öàöðàë . Фотоэффектийн үзэгдэл . Ãýðëèéí êâàíò ÷ àíàð ф îòîí . Ãýðëèéí äàðàëò , к îìïòîíû ýôôåêò. Äóëààíû öàöðàë.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Ëåêö- 12 PHY101 Ôèçèê-1 3 êðåäèò' - wing-mcknight


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
12 phy101 1 3

Ëåêö-12PHY101 Ôèçèê-1 3 êðåäèò

Ñýäýâ: Äóëààíûöàöðàë. Àáñîëþòõàðáàõàðáèøáèåèéíöàöðàë.

Фотоэффектийн үзэгдэл. Ãýðëèéíêâàíò ÷àíàðфîòîí. Ãýðëèéí

äàðàëò, кîìïòîíûýôôåêò

slide2
Äóëààíûöàöðàë.

ßìàð ÷ öàõèëãààíñîðîíçîíöàöðàë, óãöàöðàãèéã ¿¿ñãýæáàéãààáèåèéííýãæõóãàöààíäàëäñàíýíåðãýýðòîäîðõîéëîãäîíî. Öàöðàë ¿¿ñýõøàëòãààííüîëîíÿíçáàéæáîëíî.

Äóëààíûöàöàðãàëòûí ¿åäóãáèåèéãá¿ðä¿¿ëýã÷ Ẻìñ¿¿äèéíýìõçàìáàðààã¿éäóëààíûõºäºë㺺íèéýíåðãèöàöðàëûíöàõèëãààíñîðîíçîíäîëãèîíûýíåðãèäòàñðàëòã¿éøèëæèõ ¸ñòîé.

Òóõàéíòåìïåðàòóðäàõüáèåèéíäóëààíûöàöàðãàëòûãòîäîðõîéëîã÷ ¿íäñýíõýìæèãäýõ¿¿í íüòóÿàöàöðóóëàõ ÷àäâàð ÅÒþì. ÅÒíüíýãæõóãàöààíä , íýãæãàäàðãààñöàöàð÷ áàéãààýíåðãèéíõýìæýýþì.

slide3

-ýíýýíåðãèéíõýìæýýíüÿíçá¿ðèéíäîëãèîíûóðòòàé (0) –öàõèëãààíñîðîíçîíäîëãèîíîîðòýýãäýíý.

-Äîëãèîíûóðò, +d -çàâñàðòîðøèõíýãæõóãàöààíäíýãæãàäàðãààñ Ò t0-ä öàöàð÷ áàéãààöàõèëãààíñîðîíçîíäîëãèîíûýíåðãè

dET= ETd -ýíäêîýôôèöèåíò ET

  1. ET –íüòóõàéíòåìïåðàòóð Ò áàäîëãèîíûóðòäàõüáèåèéíòóÿàöàöðóóëàõ ÷àäâàðáîëíî.

- Òóÿàöàöðóóëàõá¿ðýí ÷àäâàð ETíü :

ET= áîëíî.

slide4

Ò-òåìïåðàòóðäàõüáèåèéíäóëààíöàöðàë ET –ûíñïåêòðийí õýëáýð

-Ýíýçóðààñàëñàíòàëáàé,+d -çàâñàðäàõüöàöðàëûíýíåðãèíüET dáîëíî. Áèåèéí t0-ûã íýìýãä¿¿ëýõýä Ẻìñèéíýìõçàìáàðààã¿éõºäºë㺺íèéîðчèííýìýãäýõòóëÿìàðчäîëãèîíûöàöðóóëàõчàíàðíýìýãäýíý. Èéìäñïåêòðийí ìóðóé ÒÒáîëæäýýøèëíý./òàñàðõàéãààð/

-Ýíý ¿åäòóÿàöàöðóóëàõá¿ðýíчàäâàðíýìýãäýíý. Àáñîëþò Ò=00Ê-ä äóëààíûõºäºë㺺í ET=0 áîëíî.

ET

T

T

0

+d

slide5

ßìàðíýãáèåäòóññàíöàöðàë 3 õýñýãõóâààãäàíà. Íýãõýñýãíüòóÿàöàöðóóëàõá¿ðýí ÷àäâàðíýìýãäýíý, íºãºº õýñýãíüîéíî, ¿ëäñýíõýñýãíüøèíãýýãäýæáèåèéíäîòîîäýíåðãèáîëæòåìïåðàòóðûãíýìýãä¿¿ëíý.

Ýíåðãèéííèéëáýðàíõíûãýðëèéíóðñãàëòàéòýíö¿¿ áàéíà. 

Ô0=Ôîéх+Ôøèíã+Ôíýâòáîëíî. Ô0-ä õóâààâàë

  • -õàðüöààòóÿàîéëãîõ÷àäâàð
  • -òóÿàøèíãýýõ ÷àäâàð
  • -òóÿàíýâòðýõ ÷àäâàð

1=+à+D -áîëîâ

D-êîýôôèöèåíòáèåõýðçýðýãòóíãàëàãáîëîõûãòîäîðõîéëîõáºãººä áèåèéíçóçààíààñõàìààðíà. Èõýíõáèå D0 –òóíãàëàãáèøòóë 1=+àáàéäàã.

Òóÿàíýâòð¿¿ëýõêîýôôèöèåíò D=0 áàéõòèéìáèåèéíîéëãîõчàäâàð -óãáèåèéíòºëºâ, á¿òýö, ãàäàðãûíáàéäëààñõàìààðíà

slide6

-äàõüáèåèéíòóÿàøèíãýýõ ÷àäâàðûãÒ-ãýâýëýíýíºõöºëäýõòóÿàîéëãîõ ÷àäâàð

á) Òóõàéí Ò-òåìïåðàòóð

-äîëãèîíûóðò -

Ò=1-àÒòóññàíãýðëèéãá¿ãäèéãíüîéëãîäîãáèåäÒ=1 áààÒ=0 áèåèéãàáñîëþòöàãààíáèåãýíý. ¯¿íäöàñ, öàãààíöààñîðíî.

 â) Òóññàíáèåèéíýíåðãèéãá¿ãäèéãíüøèíãýýäýãáèåèéãàáñîëþòõàðáèåãýíý.

àÒ=1 Ò =0 áàéíà. –ßìàð ÷ ãýðýëîéõã¿éá¿ãäøèíãýíý. Æèøýýíü: Õºº ýíåðãèéí 99% øèíãýýíý. Ãýõäýý õººã ¿ðãýëæõàðäòîîöîæáîëîõã¿éáºãººä ñïåêòðийí èíôðàóëààíõýñýãòøèíãýýõ ÷àäâàðíüáàãàñäàã.

 ã) Øèíãýýõ ÷àäâàðíü à<1 ìºðò뺺 á¿õäîëãèîíûóðòàäèæèëáàéäàãòèéìáèåèéãñààðàëáèåãýíý. ªºðººð õýëáýëàÒ=const<1 -áèåèéãõýëíý.

 ä) Òóÿàã-Òóõàéí Ò-òåìïåðàòóðäýõÿìàð ÷

slide7

áèåèéíòóÿàãá¿ðýíöàöðóóëàõ ÷àäâàðûã, òóÿàãá¿ðýíøèíãýýõ ÷àäâàðõàðüöóóëñàíõàðüöààòîãòìîëáàéõáºãººä ìºíòýðòåìïåðàòóðäàõüàáñîëþòõàðáèåèéíòóÿàãöàöðóóëàõ ÷àäâàðòàéòýíö¿¿ áàéíà. Ýíýõàðüöààã 1860 îíäÊèðõãîôîíîëîîðãàðãàæýý.

Ò-òåìïåðàòóðáà-äîëãèîíûõóâüäáè÷âýë:

-ýíýäîëãèîíûóðòáàòåìïåðàòóðààñõàìààðñàí

óíèâåðñàëüôóíêöáàéíà.

Êèðõãîôûíõóóëü:

àÒ<1 áàéõáàõàðáèøáèåèéíöàöðàëõàðáèåèéíöàöðàëààñáàãàáàéíà.

2. Àáñîëþòõàðáàõàðáèøáèåèéíöàöðàë.

Òóññàíãýðëèéíýíåðãèéíõýìæýýãá¿ãäèéãøèíãýýäýãáèåèéãàáñîëþòõàðáèåãýж¿çäýã.àÒ=1Ò=0 áàéíà. Áîäèòáàéäàëäàáñîëþòõàðáèåãýæáàéäàãã¿éáîëîâ÷ ãýðëèéíýíåðãèéãáàðàãá¿ãäèéíøèíãýýäýãáèåèéãçîõèîìëîîðîéлãîæáîëíî.

.

slide8

¯çýãäýõ

ãýðýë

Óëààí

E

T560000C

T4=60000C

T3=40000C

T2=35000C

T1=10000C

0

ßãààí

¯¿íäíýãòàëäààæèæèãí¿õòýé, á¿õòàëààñààãýðýëäòóíãàëàãáèø, äóëààíûã ¿ë äàìæóóëàã÷ ìàòåðèàëààðõèéãäñýíáèåáàéæáîëíî

Òóðøëàãààñàáñîëþòõàðáèåáîëîíáóñàäÿìàð ÷ áèåò¿¿äèéíòóÿàãöàöðóóëàõ ÷àäâàðíüäîëãèîíûóðò /áóþóäàâòàìæ/ áàòåìïåðàòóðààñõàìààðñàí

ET=f(T) –ôóíêöþì.

  • -Ýíýôóíêöíü /áàãàäàâòàìæòàé/ óðòäîëãèîíûõóâüäòóðøëàãàòàéÿãòîõèðäîãáîëîâ÷ áîãèíîäîëãèîíûìóæèäòóðøëàãààñýðñçºðäºãòóë <<óëüòðàÿãààíòóÿàíûñ¿éðýë>> ãýæíýðëýäýã.Ýíäýýñõàðâàë t0-ºñºõºääîëãèîíûóðòáîãèíîñîõòàëðóóãààøèëæäýã.
slide9

óëÿãààí -áîëíî.Æèøýýíü:Òºìðèéãóëàéñãàõàäóëààíààñýõëýýäá¿õ ºíãèéãäàìæààäÿãààíáîëæ ñ¿¿ëäýýöàéäàã. . Àáñîëþòõàðáèåèéíöàöðàëûí ¿íäñýíõóóëèóä1. Àáñîëþòõàðáèåèéíòóÿàãá¿ðýíöàöðóóëàõ ÷àäâàð ÅÒ-íüàáñîëþòòåìïåðàòóðûí 4-ð çýðýãòïðîïîðöèîíàëüáàéíà.

I õóóëü ÅÒ=Ò4Ñòåïàí-Áîëüöìàíûõóóëüãýíý

-ïðîïîðöèîíàëèéíêîýôôèöèåíò

2.maxmaxT=c=const -Âèíèéíøèëæèëòèéí I õóóëüãýíý.

 ñ=0,2896 ñì.ãðàä –áàéíà. Òåìïåðàòóðíýìýãäýõýäàáñîëþòõàðáèåèéíöàöðóóëàõ ÷àäâàðòõàðãàëçñàímax-äîëãèîíûóðòáîãèíîóðòòèéøýýøèëæèíý.

 3.Àáñîëþòõàðáèåèéíìàêñèìóìöàöðóóëàõ ÷àäâàðûíòóõàéáºãººä ýíýõóóëü ¸ñîîðàáñîëþòõàðáèåèéí max-öàöðóóëàõ ÷àäâàðàáñîëþò t0-ûí 5-ð çýðýãò

slide10

çýðýãòïðîïîðöèîíàëáàéíà. Âèíèéí II õóóëüÅmax=ñÒ5ñ=1,30110-5 Äóëààíûöàöðàëûí ¿åääóëààíûõºäºë㺺íèéýíåðãèöàõèëãààíñîðîíçîíäîëãèîíûýíåðãèáîëæõóâèðàõáàøèíãýýëòèéí ¿åäöàõèëãààíñîðîíçîíäîëãèîíûýíåðãèäóëààíûýíåðãèäõóâèðíà.

Áèäíèéãàðãàñàíýíýõóóëèóäöàöàðãàëò Ò-ýýñÿàæõàìààðàõõàìààðëûããàðãàâ. Õàðèíýíä-èéãñóäëààã¿é, -ûãñóäëàõàäáèäíèéêëàññèêîíîëìºõºñääºã. Äîëãèîíûòàëààðáîëöàöàðãàëò ¿¿ñãýõäîëãèîíûýíåðãè, öàöàðãàëò ¿¿ñãýõáèåýñòàñðàëòã¿éãàð÷ áàéõ ¸ñòîé. Ýíýîéëãîëò ¿íýíáàéäàãáîëÂèíèéíõóóëüäîëãèîíûóðòûíáîãèíîòàëðóóøèëæèõ ¸ñã¿é. ¯¿íýýñáîëæõýòÿãààíòóÿàíûñ¿éðýëäõ¿ðãýäýã.

slide11

Èéìäáèåèéíöàöðóóëàõýíåðãèòàñðàëòã¿éáèøòîäîðõîéõýìæýýãýýðýýáóþóáàãöáàãöààðöàöðàíãàðäàããýñýíñàíààòºðºíãàð÷ýý. Îäîî ¿åäêâàíòêâàíòààðöàöàðíàãýæ ¿çäýã. Íýãôîòîíûýíåðãè Å=h -áàéíà. h=6,6210-34ò.ñåêÏëàíêèéíòîãòìîë.

Ïëàíêýíýñàíààíäýýðýýòóëãóóðëàí 1900 îíä ÅÒ=f(T) ôóíêöèéíõýëáýðèéãíàðèéíòîäîðõîéëæ ÷àäæýý. Ïëàíêñòàòèñòèêàðãàòàé ººðèéíä¿ãíýëòèéãõîñëóóëñíààðòóðøëàãûí ¿ð ä¿íòýéíàðèéíòîõèðäîãàíàëèòèêòîîöîîããàðãàæýý.

ãýæáîäîæòîîöîîëæýý.Ýíýáîë (T) õî¸óëàíãààñõàìààðñàíôóíêöãàðëàà.

slide12

Ýíä Ò -ºñºõºäáóòàðõàéíõóâààðüáàãàñààäöàöàðãàëò ºñíº. Ïëàíêèéíõóóëüáîëäýýðãàðãàñàíá¿õõóóëèóäûãíýãòãýñýíåðºíõèéõóóëüþì. Ýíäýýñàáñîëþòõàðáèåèéíá¿õõóóëèéããàðãàæáîëíî. Æèøýýíü: Ñòåïàí-Áîëüöìàíûõóóëèéããàðãàÿ.ÍüþòîíËåéáíèöèéíòîìú¸îãîîð:

5 64 10 8
-òîìú¸îòîéòîõèð÷ áàéíà. =5,6410-8 -ãýæîëîõäîîýíýòîìú¸îíîîñîëæýý.

2.Фотоэффектийн үзэгдэл

Гэрлийн үйлчлэлээр бодисоос электрон сугаран гарах үзэгдлийг фотоэффект гэнэ. Гэрлийн энергийг цахилгаан энергид хувиргахад фотоэффектийг ашиглаж хийгдсэн хэрэгслэлийг фотоэлемент гэнэ. Фотоэлемент олон янз байдаг. (вакууман, хийжүүлсэн, хориотой давхраа бүхий.... гэх мэт)

Цацаргах ба шингэх үед гэрэл нь давтамжаасаа хамаарсан урсгал шиг илрэхийг корпускуляр (бөөмлөг) чанар гэнэ. Тодорхой хэмжээний энергитэй бөөмсийг фотон буюу гэрлийн квант гэнэ. Фотоны энерги байна. Энэ тэнцэтгэлийг Эйнштейний томъёо гэдэг. Фотоэффектийн үзэгдэл дараах хоёр хуулинд захирагдана.

Секунд тутамд металлын гадаргуугаас гэрлийн үйлчлэлээр суллагдах фотоэлектроны тоо нь гэрлийн урсгалд шууд хамааралтай.

slide14

Фотоэлектроны хурд нь гэрэлтэлтээс огтхон ч хамаарахгүй гагцхүү тусаж буй гэрлийн долгионы давтамжаар тодорхойлогдоно. Фотоэлектронууд цахилгаан орны үйлчлэлээр тодорхой чигт хөдөлж үүсгэх гүйдлийг фотогүйдэл гэнэ.

4.Ãýðëèéí êâàíò ÷àíàð. Ôîòîí

Õàðüöàíãóéîíîë ¸ñîîð Å=mc2ìàññáàýíåðãèéíõîëáîîãýäýã.

Íýãôîòîíûàâ÷ ÿâàõýíåðãè

1. Å=h

2.áîëíî.

Ýíåðãè, ìàññ, èìïóëüñ,

3. -èìïóëüñìîìåíò

4. -ôîòîíûõýìæýýò

õºäºë㺺íèéìîìåíò

slide15

Ôîòîí ¿ðãýëæãýðëèéíõóðäààðõºäºëäºã. -Îð÷èí ¿åäýãýë Ẻìñèéíõýìæýýòõºäºë㺺íèéìîìåíòíüñïèíãýäýãíýðýýðòîîöîîëäîã. Ôîòîíûìîìåíòíüãýðëèéíìºí ÷àíàðûãçºâîéëãîõîä ÷óõàëñóóðüýçýëäýã. Æèøýýíü:ñïåêòðèéíÿìàð ÷ õýñýãòôîòîííýãõýìæýýòõºäºë㺺íèéìîìåíòòîéáàéäàã. 5. ÃýðëèéíäàðàëòÔîòîíûìàññòàé, èìïóëüñòàéãýäãèéííîòîëãîîáîëãýðýëáèåèéíãàäàðãóóäòóñàõäààäàðàëòó÷ðóóëàõÿâäàëþì.

-¯¿íèé 1ñåê-ä íýãæãàäàðãóóäòóñàõãýðëèéíýíåðãèéíõýìæýýããýðëèéíýð÷èìãýäýã.

  • J=Nh

2. Ýíýãàäàðãàòóññàíãýðëèéãá¿ãäèéãøèíãýýæàâ÷ áàéíàãýâýë

S

h

  • 3. Îéëãîãч ãàäàðãóóä

áîëíî.

slide16

Ãýõäýýàáñîëþòîéëãîã÷ áàøèíãýýã÷ ãàäàðãóóãýæáàéäàãã¿é. Òîäîðõîéõýñýãíüîéæ, òîäîðõîéõóâüíüøèíãýýãääýãáàéíà. Ãàäàðãûíîéëãîã÷ êîýôôèöèåíòèéã-ãýâýë 1ñåê-ä òóñàæáàéãàà N-òîîíûôîòîíûN îéõáà (1-)N –íüøèíãýýãäýíý.Ýíý ¿åäòóõàéíãàäàðãóóäó÷ðàõäàðàëò -ãýðëèéíýð÷èì-ýýñõàðâàë Ð-òóñàõãýðëèéíýð÷ìýýñèõõàìààðäàãáàéíà. - ó÷èð ò¿¿íèé ¿¿ñãýõäàðàëòàñàðáàãàáàéäàã.

Æèøýýíü:Öýëìýã ºäðèéííàðíûòóÿàá¿ðýíøèíãýýãäýõýä¿¿ñýõäàðàëò. ìàøáàãàó÷èðàøèãëàõàäõýö¿¿ þì.

slide17

6. Êîìïòîíûýôôåêò: -(ÀÍÓ-ûíôèçèê÷)-Ãýðýëêâàíò ÷àíàðòàéáîëîõûãáàòàëæ ºãäºã.-Áîãèíîäîëãèîí (ðåíòãåíòóÿà /õýòÿãààí/, -òóÿà ) -÷ºëººò ýëåêòðîíòîé ¿éë÷ëýëöñýíèéäàðààîíöëîã ÷àíàðûíñàðíèë ¿¿ñãýãääýãáîëîõûãÊîìïòîíàæèãëàæýý. Æèøýýíü:Ðåíòãåíòóÿàã /íèìãýíõàëüñ, áàë ÷óëóó, ïàðàôèíòîñ/ çýðýãòòóñãàõàäóãáèåò¿¿äýýññóãàð÷ ãàðñàíýëåêòðîíîîñãàäíàñàðíèñàíòóÿààæèãëàãääàã. -Ó÷èðíü: Áèåäòóñàõöàõèëãààíñîðîíçîíäîëãèîíáàòóõàéí ÷ºëººò ýëåêòðîíõî¸ðõàðèëöàí ¿éë÷ëýëöñýíèé ¿ð ä¿íäñàðíèëáîëæýý.

slide18

mc2

m0c2

Òºñººëºëçóðàã

-Ãýðëèéíôîòîíòàéâàíáàéãààýëåêòðîíòîéõàðèëöàí ¿éë÷ëýëöñýíèéä¿íä h-èéíäàâòàìæ h-áîëæ ººð÷ëºãäºíº.

-Õàðèëöàí ¿éë÷ëýëèéíä¿íäçîõèõýíåðãèøèíãýýãäýæ, äîëãèîíûóðòèõýñæýý. =-áîëíî

Ýíýñàðíèëäàíåðãèõàäãàëàãäàõõóóëüáàèìïóëüñõàäãàëàãäàõõóóëèéãáè÷âýë:

slide19

1. h+m0c2=mc2+ hýíåðãèõàäãàëàãäàõõóóëèàð2. 3. -Ðåëÿòèâ Ẻìäìàññóóäûíõîëáîî4. -äàâòàìæáàäîëãèîíûóðòûíõîëáîîÝíý 4 ñèñòåìòòýãøèòãýëèéãáîäîîäáà -èéíòîîíõîëáîãäëûãîëæáîëíî.

slide20

-èéãÊîìïòîíûòîìú¸îãýäýã.

  • Ýíýáîëñàðíèëûíäàðààãýðëèéíäîëãèîíûóðòûíõýìæýý, ýíýõýìæýý ºñчýýãýñýí ¿ã þì.
  • Ýíýäýýðõñàíààíóóäáîëãýðýëêâàíòøèíæчàíàðòàéãýäãèéãáàòàëñàí ¿çýãäë¿¿ä þì. ¯¿íèéãäîëãèîíûîíîëîîðòàéëáàðëàæáîëîõã¿é.