Meyv g l meyv b tk l r n n b y m v nk afi
Download
1 / 14

- PowerPoint PPT Presentation


  • 220 Views
  • Uploaded on

MEYVƏ-GİLƏMEYVƏ BİTKİLƏRİNİN BÖYÜMƏ VƏ İNKİŞAFI . k.t.e.doktoru, professor Zaur HƏSƏNOV. Taksonlar anlayışının izahı Filogenetik inkişaf Ontogenetik inkişaf Böyümə və inkişafın əlaqəsi. TAKSONLAR ANLAYIŞININ İZAHI.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about '' - thanos


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
Meyv g l meyv b tk l r n n b y m v nk afi
MEYVƏ-GİLƏMEYVƏ BİTKİLƏRİNİN BÖYÜMƏ VƏ İNKİŞAFI

k.t.e.doktoru, professor

Zaur HƏSƏNOV


Meyv gilmeyv bitkilrinin b y m v inkisafi


Taksonlar anlayi inin zahi
TAKSONLAR ANLAYIŞININ İZAHI İNKİŞAFI

Botanikada fəsilə, cins, növ böyük tak-sonomik vahid və ya böyük botaniki vahid adlanır. Planetimizdə bitkilər aləmində ya-dagəlməz vaxtlarda qeyd olunan böyük tak-sonlar formalaşaraq meydana çıxmışlar.

Botanikada ən kiçik botaniki, taksono-mik vahid individ (fərd) adlanır.


F logenet k nk af
FİLOGENETİK İNKİŞAF İNKİŞAFI

Filogenez iki yunan sözünün birləşməsindən yaranmış termindir. Burada «fıle» - qəbilə, tayfa, cins, «genezis» - mənşə deməkdir. Filogenez geniş mənada yer üzərində böyük botaniki taksonların tarixi inkişaf prisesinə deyilir. Filogenez yer üzərində üzvi aləmin təkamül tarixidir. Filogenez prosesini və onun qanunauyğunluqlarını öyrənən bioloji elm sahəsinə fılogenetika deyilir. Filogenez terminini ilk dəfə alman zooloqu E.Hekkel 1866-cı ildə biologiya elmində istifadə edilməsini təklif etmişdir.


Meyv gilmeyv bitkilrinin b y m v inkisafi

Seleksiyaçı hibridləşdirmək məqsədilə seçdiyi valideyn bitkilərin fılogenetik inkişaf tarixində qa-zandıqları xüsusiyyətləri nəzərə alır. Alma bitkisi fılogenetik inkişaf tarixində tikanlı olmuşdur. La-kin o mədəni halda becərildiyi şəraitdə xarici təsir-dən mühafizə olunmağa ehtiyac olmadığından tika-nsız olur. Tikansız alma ağacından tədarük edilərək səpilmiş toxumlardan yetişdirilmiş tumsarlarda isə əksər hallarda ilk vaxtlarda tikanlara rast olunur. Filogenetik inkişafda qazanılmış xüsusiyyətlərin yeni nəsildə təkrarı əcdadın itməzliyini göstərmək-lə onun əlamətlərini büruzə verir.


Ontogenet k nk af
ONTOGENETİK İNKİŞAF valideyn bitkilərin fılogenetik inkişaf tarixində qa-zandıqları xüsusiyyətləri nəzərə alır. Alma bitkisi fılogenetik inkişaf tarixində tikanlı olmuşdur. La-kin o mədəni halda becərildiyi şəraitdə xarici təsir-dən mühafizə olunmağa ehtiyac olmadığından tika-nsız olur. Tikansız alma ağacından tədarük edilərək səpilmiş toxumlardan yetişdirilmiş tumsarlarda isə əksər hallarda ilk vaxtlarda tikanlara rast olunur. Filogenetik inkişafda qazanılmış xüsusiyyətlərin yeni nəsildə təkrarı əcdadın itməzliyini göstərmək-lə onun əlamətlərini büruzə verir.

Toxumdan əmələ gəlib, öz kökü üzərində böyü-yüb və öz kökü üzərində də məhv olan toxmacara indi-vid və ya fərd deyilir. İndividin həyatının başlanğıcı ziqotanın əmələ gəlməsi ilə bir vaxta düşür, onun hə-yatının sonu isə bitkinin məhv olması ilə nəticələnir. İndivid həyatı dövründə xarici mühitin kompleks təsiri nəticəsində bir sıra dəyişikliklərə uğrayır.

Fərdin inkişaf tarixinə ontogenez deyilir. Onto-genez fərdin yarandığı andan ta onun məhv olduğu anadək keçdiyi bütün həyat tərzini, onda baş verən morfoloji, anatomik, bioloji, biokimyəvi, fizioloji də-yişiklikləri əks etdirir.


B y m v nk afin laq s
BÖYÜMƏ VƏ İNKİŞAFIN ƏLAQƏSİ valideyn bitkilərin fılogenetik inkişaf tarixində qa-zandıqları xüsusiyyətləri nəzərə alır. Alma bitkisi fılogenetik inkişaf tarixində tikanlı olmuşdur. La-kin o mədəni halda becərildiyi şəraitdə xarici təsir-dən mühafizə olunmağa ehtiyac olmadığından tika-nsız olur. Tikansız alma ağacından tədarük edilərək səpilmiş toxumlardan yetişdirilmiş tumsarlarda isə əksər hallarda ilk vaxtlarda tikanlara rast olunur. Filogenetik inkişafda qazanılmış xüsusiyyətlərin yeni nəsildə təkrarı əcdadın itməzliyini göstərmək-lə onun əlamətlərini büruzə verir.

  • Böyümə anlayışının izahı

  • İnkişaf anlayışının izahı

  • Böyümə və inkişafın əlaqəsi

  • Mərhələli inkişaf nəzəriyyəsinin nahiyyəti


B y m anlayi inin zahi
BÖYÜMƏ ANLAYIŞININ İZAHI valideyn bitkilərin fılogenetik inkişaf tarixində qa-zandıqları xüsusiyyətləri nəzərə alır. Alma bitkisi fılogenetik inkişaf tarixində tikanlı olmuşdur. La-kin o mədəni halda becərildiyi şəraitdə xarici təsir-dən mühafizə olunmağa ehtiyac olmadığından tika-nsız olur. Tikansız alma ağacından tədarük edilərək səpilmiş toxumlardan yetişdirilmiş tumsarlarda isə əksər hallarda ilk vaxtlarda tikanlara rast olunur. Filogenetik inkişafda qazanılmış xüsusiyyətlərin yeni nəsildə təkrarı əcdadın itməzliyini göstərmək-lə onun əlamətlərini büruzə verir.

Böyümə.Böyümə kəmiyyət göstəri-cisidir. Bitkinin həcminin, çəkisinin və başqa kəmiyyət göstəricilərinin artması üçün onun quruluşunda yeni elementlərin əmələ gəlməsi prosesinə böyümə deyilir.


Nk af anlayi inin zahi
İNKİŞAF ANLAYIŞININ İZAHI valideyn bitkilərin fılogenetik inkişaf tarixində qa-zandıqları xüsusiyyətləri nəzərə alır. Alma bitkisi fılogenetik inkişaf tarixində tikanlı olmuşdur. La-kin o mədəni halda becərildiyi şəraitdə xarici təsir-dən mühafizə olunmağa ehtiyac olmadığından tika-nsız olur. Tikansız alma ağacından tədarük edilərək səpilmiş toxumlardan yetişdirilmiş tumsarlarda isə əksər hallarda ilk vaxtlarda tikanlara rast olunur. Filogenetik inkişafda qazanılmış xüsusiyyətlərin yeni nəsildə təkrarı əcdadın itməzliyini göstərmək-lə onun əlamətlərini büruzə verir.

İnkişaf.İnkişaf keyfıyyət göstəricisi-dir. O, bitkinin orqanizmində keyfiyyət də-yişikliklərini xarakterizə edir. Bitkinin qu-ruluşunda, onun böyüməsi prosesində sadə vəziyyətdən mürəkkəb vəziyyətə, aşağı keyfıyyət vəziyyətindən yuxarı keyfıyyət vəziyyətinə keçməsi prosesinə inkişaf de-yilir.


B y m v nk afin laq s1
BÖYÜMƏ VƏ İNKİŞAFIN ƏLAQƏSİ valideyn bitkilərin fılogenetik inkişaf tarixində qa-zandıqları xüsusiyyətləri nəzərə alır. Alma bitkisi fılogenetik inkişaf tarixində tikanlı olmuşdur. La-kin o mədəni halda becərildiyi şəraitdə xarici təsir-dən mühafizə olunmağa ehtiyac olmadığından tika-nsız olur. Tikansız alma ağacından tədarük edilərək səpilmiş toxumlardan yetişdirilmiş tumsarlarda isə əksər hallarda ilk vaxtlarda tikanlara rast olunur. Filogenetik inkişafda qazanılmış xüsusiyyətlərin yeni nəsildə təkrarı əcdadın itməzliyini göstərmək-lə onun əlamətlərini büruzə verir.

Fərdin həyat prosesi dövründə onun böyümə və inkişafı aşağıdakı vəziyyətlərdə ola bilir.

1. Sürətli böyümə, sürətli inkişaf.

2. Zəif böyümə, zəif inkişaf.

3. Sürətli böyümə, zəif inkişaf.

4. Zəif böyümə, sürətli inkişaf.

İnkişafın böyüməni üstələməsi məhsula düş-məni tezləşdirir. Onun ömrünü isə qısaldır. Əksinə böyümə inkişafı üstələyirsə, o zaman məhsula düşmə ləngiyir, fərdin ömrü isə uzanır.


M rh l l nk af n z r yy s n n nah yy t
MƏRHƏLƏLİ İNKİŞAF NƏZƏRİYYƏSİNİN NAHİYYƏTİ valideyn bitkilərin fılogenetik inkişaf tarixində qa-zandıqları xüsusiyyətləri nəzərə alır. Alma bitkisi fılogenetik inkişaf tarixində tikanlı olmuşdur. La-kin o mədəni halda becərildiyi şəraitdə xarici təsir-dən mühafizə olunmağa ehtiyac olmadığından tika-nsız olur. Tikansız alma ağacından tədarük edilərək səpilmiş toxumlardan yetişdirilmiş tumsarlarda isə əksər hallarda ilk vaxtlarda tikanlara rast olunur. Filogenetik inkişafda qazanılmış xüsusiyyətlərin yeni nəsildə təkrarı əcdadın itməzliyini göstərmək-lə onun əlamətlərini büruzə verir.

Hər bir fərd öz inkişafı dövründə konkret keyfiyyət göstəriciləri büruzə verən mərhələlərdən ibarət olur.

Mərhələ etibarı ilə cavanlıq. Toxumdan yeni əmələ gəlmiş toxmacar mərhələ etibarı ilə cavan adlanır. Belə or-qanizmdə assimilyasiya dissimilyasiyadan fərqlənərək üstü-nlük təşkil edir.Bu mərhələdə fərd yaş etibarı ilə də cavan olduğundan cinsiyyət orqanları cinsiyyət hüceyrələri əmələ gətirə bilmədiyindən yeni orqanizm yaratmaq qabiliyyətinə malik olmur. Bu mərhələ vəziyyətində olan individdə fıloge-netik inkişaf dövründə valideyin bitkilərin qazandıqları xas-sə və nişanələr təkrar olunduğundan onda tükcüklər, qoparti-kan və tikan müvəqqəti olaraq büruzə verir və tədricən ara-dan çıxır.


Meyv gilmeyv bitkilrinin b y m v inkisafi

Mərhələ etibarı ilə yetişkənlik. valideyn bitkilərin fılogenetik inkişaf tarixində qa-zandıqları xüsusiyyətləri nəzərə alır. Alma bitkisi fılogenetik inkişaf tarixində tikanlı olmuşdur. La-kin o mədəni halda becərildiyi şəraitdə xarici təsir-dən mühafizə olunmağa ehtiyac olmadığından tika-nsız olur. Tikansız alma ağacından tədarük edilərək səpilmiş toxumlardan yetişdirilmiş tumsarlarda isə əksər hallarda ilk vaxtlarda tikanlara rast olunur. Filogenetik inkişafda qazanılmış xüsusiyyətlərin yeni nəsildə təkrarı əcdadın itməzliyini göstərmək-lə onun əlamətlərini büruzə verir.Vaxtı ilə cavanlıq mər-hələsində olmuş fərd müəyyən illərdən sonra mər-hələ etibarı ilə yetişkən adlanır. Yetişkənlik mərhələsində olan fərddə cin-siyyət hüceyrələri əmələ gəldiyindən o, özünəoxşar nəsil yara-tmaq qabiliyyətinə malik olur. Bu mərhələdə olan fərddə nişa-nə və xüsusiyyətlər, məsələn şaxtaya və ya quraqlığa davamlı-lıq, yazda tez və ya gec çiçəkləmək, meyvələrin faraş və ya gec yetişməsi və d. xüsusiyyətlər möhkəmlənir, formalaşır və irsi xarakter daşıyır.

Mərhələ etibarı ilə qocalıq. Eyni individ əvvəlcə mərhə-ləcə cavan, bir neçə ildən sonra mərhələcə yetişkən və daha sonra mərhələ etibarı ilə qocalıq vəziyyətinə keçərək məhv ol-ur. Qocalıq mərhələsində olan individ bütün qida maddələrini sərf edir, yerüstü hissənin, kök sisteminin həcmi kiçilir, zərər-vericilərə, xəstəliklərə, dəyişilən hava şəraitinin ziyanlı təsiri-nə tez məruz qalır, regenerasiya qabiliyyətini itirdiyindən po-zulmuş korrelyasiyon asılılığı nizamlaya bilmir və nəhayət məhv olur.


Meyv gilmeyv bitkilrinin b y m v inkisafi

Filogenez valideyn bitkilərin fılogenetik inkişaf tarixində qa-zandıqları xüsusiyyətləri nəzərə alır. Alma bitkisi fılogenetik inkişaf tarixində tikanlı olmuşdur. La-kin o mədəni halda becərildiyi şəraitdə xarici təsir-dən mühafizə olunmağa ehtiyac olmadığından tika-nsız olur. Tikansız alma ağacından tədarük edilərək səpilmiş toxumlardan yetişdirilmiş tumsarlarda isə əksər hallarda ilk vaxtlarda tikanlara rast olunur. Filogenetik inkişafda qazanılmış xüsusiyyətlərin yeni nəsildə təkrarı əcdadın itməzliyini göstərmək-lə onun əlamətlərini büruzə verir.

Ontogenez

Yaş dövrləri

Mərhələli inkişaf

Qocalıq

Embrional

Cavanlıq

Məhsuldarlıq

Qocalıq

Yetiş-kənlik

Cava-nlıq


Meyv gilmeyv bitkilrinin b y m v inkisafi
MƏNBƏ valideyn bitkilərin fılogenetik inkişaf tarixində qa-zandıqları xüsusiyyətləri nəzərə alır. Alma bitkisi fılogenetik inkişaf tarixində tikanlı olmuşdur. La-kin o mədəni halda becərildiyi şəraitdə xarici təsir-dən mühafizə olunmağa ehtiyac olmadığından tika-nsız olur. Tikansız alma ağacından tədarük edilərək səpilmiş toxumlardan yetişdirilmiş tumsarlarda isə əksər hallarda ilk vaxtlarda tikanlara rast olunur. Filogenetik inkişafda qazanılmış xüsusiyyətlərin yeni nəsildə təkrarı əcdadın itməzliyini göstərmək-lə onun əlamətlərini büruzə verir.

  • Zaur Həsənov, Cəbrayıl Əliyev – Meyvəçilik. B., 2007, səh. 77-81.


ad