slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
ТАВААРЫН БИРЖИЙН ХӨГЖЛИЙН ЧИГ ХАНДЛАГА PowerPoint Presentation
Download Presentation
ТАВААРЫН БИРЖИЙН ХӨГЖЛИЙН ЧИГ ХАНДЛАГА

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 29

ТАВААРЫН БИРЖИЙН ХӨГЖЛИЙН ЧИГ ХАНДЛАГА - PowerPoint PPT Presentation


  • 243 Views
  • Uploaded on

ТАВААРЫН БИРЖИЙН ХӨГЖЛИЙН ЧИГ ХАНДЛАГА. 20 12.05.2 4 . Док (PhD) , проф Б. Энхтуяа. Яагаад чухал гэж. Таваарын зах зээл нь аливаа улс орны санхүүгийн зах зээлийн нэн чухал бүрэлдэхүүн хэсэг болдог.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'ТАВААРЫН БИРЖИЙН ХӨГЖЛИЙН ЧИГ ХАНДЛАГА' - teal


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1

ТАВААРЫН БИРЖИЙН ХӨГЖЛИЙН ЧИГ ХАНДЛАГА

2012.05.24

Док (PhD), проф Б. Энхтуяа

slide2
Яагаад чухал гэж

Таваарын зах зээл нь аливаа улс орны санхүүгийн зах зээлийн нэн чухал бүрэлдэхүүн хэсэг болдог.

Идэвхтэй, хөрвөх чадвар сайтай таваарын зах зээлийг бий болгож хөгжүүлэх нь улс орнуудын хувьд тун чухал.

Таваарын зах зээлийн өсөлт нь улс орны эдийн засгийн хөгжлийн нэг шинж болдог.

Өнөө үед таваарын арилжаа ихэвчлэн таваарын бирж дээр стандартчилагдсан гэрээний үндсэн дээр хийгдэж байна.

slide3
Таваарын бирж гэж юу вэ?
  • Таваарын бирж нь чанарын шаардлага хангасан олон төрлийн таваарыг худалдагч талаас худалдан авагч талд дамжуулах төвлөрсөн төв юм.
  • Таваарын бирж нь таваарын арилжааг тогтсон журмын дагуу зориулалтын байранд, эсвэл цахим сүлжээгээр дуудлага худалдааны хэлбэрээр зохион байгуулдаг.
  • Таваарын бирж дээр төрөл бүрийн таваар болон таваарын гэрээнүүд арилжаалдаг.
slide4
Таваарын биржийн үүсэл
  • Анхны таваарын бирж 17-р зуунд Японы фермерүүд цагаан будааны фьючерсийн гэрээг Осака хотод арилжиж эхэлснээр үүссэн гэж үздэг. Японы худалдаачид ирээдүйд ашиглах зорилгоор цагаан будааг агуулахад хадгалж, нөөцөлсөн цагаан будааг ирээдүйд худалдан авах эрхийн бичгийг худалддаг байв. Энэхүү эрхийн бичиг нь фьючерс гэрээний анхны хэлбэр байсан.

Дожима будааны бирж анх 1697 онд байгуулагдсан. 1939 онд шинэчлэн зохион байгуулагдаж Засгийн газрын Будааны Агентлаг нэрээр үйл ажиллагаа явуулж байна.

slide5
Орчин үеийн таваарын биржийн үүсэл
  • Таваарын фьючерсийн арилжаа нь улирлын чанартай хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүнийг баталгаатай, тасралтгүй нийлүүлэх хэрэгцээ шаардлагаас үүдэн бий болсон.
  • 19-р зуунд АНУ-ын улаан буудай тариалагч фермерүүдэд худалдан авагч хайх, худалдаа хийх, нийлүүлэх үйл ажиллагаа бэрхшээлтэй, зардал өндөр байсан тул үр тариагаа удаан хугацаагаар хадгалах шаардлага тулгардаг байсан. Хураасан ургацаа хадгалах зориулалтын төхөөрөмж дутмаг байсан тул худалдан авагч олж чадаагүйн улмаас борлогдоогүй үлдсэн үр тарианы чанар алдагдах, муудах явдал элбэг тохиолддог байв. Түүнчлэн жин ба чанарын нэгдсэн механизм байсангүй. Энэ байдал нь фермерүүд ба худалдан авагчдыг хооронд нь холбох, улаан буудайг нийлүүлж оронд нь бэлэн мөнгө авах гэрээ хэлцэл байгуулах уулзах газрыг шаардах болсон.
slide6
Орчин үеийн таваарын биржийн үүсэл

Дээрх шаардлагын үүднээс Америкийн нэгдсэн улсад 1848 онд Чикагогийн Худалдааны Хороо хэмээх анхны орчин үеийн зохион байгуулалттай биржийн хэлбэр үүссэн. Энэ бирж дээр улаан буудай үйлдвэрлэгчид бүтээгдэхүүнээ худалдан авагчид ирээдүйд тогтсон хугацаанд тохиролцсон үнээр худалдахыг зөвшөөрөх болсон. Анх уг бирж дээр зөвхөн улаан буудайн арилжаа явагдаж байсан бол яваандаа арилжаалагдах бүтээгдэхүүний нэр төрөл нэмэгдсэн. Өнөө үед уг бирж дээр ихэнх хөдөө аж ахуйн таваар арилжаалагдаж байна.

slide8
Металын ба эрчим хүчний түүхий эдийн биржийн үүсэл
  • 1877 онд Их Британий Лондонгийн Металын Бирж байгуулагдсан.

Лондонгийн Металын Бирж

slide9

Эрчим хүчний түүхий эдийн фьючерсийн арилжаа 1980 онд Лондон хотод Олон улсын Газрын тосны Бирж байгуулагдсан үеэс эхэлсэн.

Олон улсын Газрын тосны Бирж

slide10
Хөгжиж буй орнууд дахь таваарын бирж
  • 1990 оноос зүүн Европ, Ази, Өмнөд Америкийн улс орнуудад бараа түүхий эдийн биржүүд шинээр байгуулагдаж эхэлсэн.
  • Хөгжиж буй орнуудын таваарын биржүүдээс хамгийн том биржүүд: Хятад, Энэтхэг, Бразил, Малайз, Өмнөд Африкийн Бүгд Найрамдах улсын таваарын бирж.
slide12

Одоо дэлхий дахинд 60 гаруй таваарын бирж үйл ажиллагаа явуулж байна.

  • АНУ, Их Британи, Канад, Энэтхэг, Япон, Авсртали, Хятад гэх мэт 20 гаруй улсад Таваарын фьючерсийн гол биржүүд үйл ажиллагаа явуулдаг.
  • АНУ болон Европын биржүүд хөгжлөөрөө дэлхийд тэргүүлж байна.
slide18
Таваарын үнийн индекс

Эх үүсвэр: Дэлхийн банк

slide19
Таваарын зах зээлд арилжаалагдаж буй бүтээгдэхүүи
slide20
Дэлхийн газрын тосны үйлдвэрлэл ба нийлүүлэлт

Дэлхийн газрын тосны үйлдвэрлэл Дэлхийн газрын тосны нийлүүлэлт

Эх үүсвэр: Дэлхийн банк

slide21
Зарим металын үнэ

Эх үүсвэр: Дэлхийн банк

slide22
Дэлхийн зарим металын хэрэглээ

Дэлхийн металын хэрэглээ

Эх үүсвэр: Дэлхийн банк

slide23
Хөдөө аж ахуйн зарим таваарын үнэ

Эх үүсвэр: Дэлхийн банк

slide24
Дэлхийн хөдөө аж ахуйн зарим таваарын хэрэглээ

Эх үүсвэр: Дэлхийн банк

slide25
Таваарт хөрөнгө оруулж буй сангууд

Эх үүсвэр: Bloomberg

slide26

Таваарын биржийн

хөгжил

  • 2010 оны байдлаар дэлхий дахинд таваарын биржээр нийт 2.5 тэрбум сая таваарын гэрээ арилжаалагдсан нь 2008 онтой харьцуулахад 5 дахин өссөн дүн юм. Арилжааны нийт мөнгөн дүн 2010 онд 2008 онтой харьцуулахд 380 тэрбум доллараар нэмэгджээ.
  • Дэлхийн таваарын зах зээлийн өсөлттэй уялдан Дэлхийн таваарын биржүүдийн тоо нэмэгдсээр байна. Түүнчлэн таваарын биржүүдийн арилжааны нийт эргэлт өссөөр байна.
slide27
Тэгвэл

Хөгжиж байгаа орнуудад таваарын биржийг үүсгэн байгуулахдаа амжилттай ажиллаж байгаа аль нэг орны биржийн үйл ажиллагааг шууд хуулбарлалгүй, харин өөрийн орны онцлог нөхцлийг харгалзан үзэж, уялдуулж байна.

slide28
Монголд таваарын бирж хөгжих

бодлого, зохицуулалт байна уу ?

Дэд бүтэц байна уу ?

Мэргэжлийн байгууллага байна уу ?

Мэргэжилтэнүүд бэлтгэгдсэн үү ?

Бараа, бүтээгдэхүүн байна уу ?

Логистик, агуулах, тээвэр, лаборатори ?

Дотоод, гадаад эрэлт ? ............

slide29
Ашигласан материал

“Dynamics of Indian Commodity market”, Stevens Business School, 2010

“Commodity Derivative Market in India”, Management Development Institute, 2010

World bankreports