prehistoria n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
PREHISTORIA PowerPoint Presentation
Download Presentation
PREHISTORIA

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 39

PREHISTORIA - PowerPoint PPT Presentation


  • 141 Views
  • Uploaded on

PREHISTORIA. JASKINIE. W roku 1834, w jaskini Le Chaffaud w departamencie Vienne we Francji znaleziono kość zwierzęcą z wyrytymi na niej dwiema sarnami. Isturitz : Wyżłobione głowy kozła i koni; Środkowy Magdalenian . Le Chauffaud : Wyżłobione sarny. Sztuka prehistoryczna.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'PREHISTORIA' - tamber


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
prehistoria

PREHISTORIA

JASKINIE

slide2

W roku 1834, w jaskini LeChaffaud w departamencie Vienne we Francji znaleziono kość zwierzęcą z wyrytymi na niej dwiema sarnami.

Isturitz: Wyżłobione głowy kozła i koni; Środkowy Magdalenian.

LeChauffaud: Wyżłobione sarny

sztuka prehistoryczna
Sztuka prehistoryczna
  • Altamira: Bizony na sklepieniu
  • Altamira: Czerwony bizon na sklepieniu

W roku 1879 Señor Marcelino de Sautuola szukał narzędzi krzemiennych w glinie podłoża jaskini Altamira koło Santander na północnym wybrzeżu Hiszpanii, w kraju Basków. Jego pięcioletnia córeczka Maria zauważyła zwierzęta namalowane na sklepieniu jaskini.

slide4

I choć upłynęły jeszcze lata, zanim sztukę prehistoryczną uznano za fakt w historii kultury ludzkości, Maria de Sautuola uchodzi za odkrywcę tej sztuki.

W latach 1893-1903 odkryto malowidła i obiekty sztuki w kilku jaskiniach pomiędzy Rodanem a Atlantykiem.

W roku 1940 odkryto w jaskini Lascaux w departamencie Dordogne we Francji ogromny kompleks malowideł zwierząt.

Lascaux: Konie,

fragment kompozycji.

Środkowy Magdalenian,

17 000-15 000 BP.

slide7

Właściwie dopiero odkrycie całych kompozycji malowideł w Lascaux uświadomiło światu, że sztuka prehistoryczna o ogromnym ładunku artystycznym jest integralną częścią ludzkiej sztuki o bardzo długiej historii.

Lascaux: Jednorożec.

Środkowy Magdalenian,

1 7 000-15 000 BP.

slide8

Lascaux: Jeleń.

  • Środkowy Magdalenian,
  • 17 000-15 000 BP.
slide9

Lascaux: Płynące renifery.

Środkowy Magdalenian,

17 000-15 000 BP.

slide10

Określenie sztuka prehistoryczna jest bardzo płynne. Wystarczy powiedzieć, że w ciągu ostatnich około 60 lat, historię tej sztuki przepisywano co najmniej trzykrotnie a zanosi się na pisanie jej po raz czwarty. W roku 1952 AbbéHénriBreuil, który całe niemal życie spędził nad tą sztuką, opublikował dzieło pt. Czterysta wieków sztuki jaskiniowej, w którym wprowadził podział prehistorycznej sztuki na szereg okresów i wystąpił z koncepcją dwóch jej niezależnych cyklów rozwojowych. W roku 1967 (??) AndréLeroi-Gourhan w dziele Skarby sztuki prehistorycznej [1] wprowadził nowe koncepcje rozwoju i systematyki tej sztuki. Kilka lat temu, po odkryciu jaskini Cosquer (dosłownie podmorskiej) niedaleko Marsylii, a w szczególności jaskini Chauvet w rejonie Ardeche nad Rodanem, Jean-Marie Chauvet, Jean Clottes i ich współpracownicy cofnęli historię sztuki do roku około 32 000 BP [BP - beforepresent; przed chwilą obecną]. Wydaje się, że prawie równoczesne odkrycia w północnej Australii cofną zjawienie się ludzkiej sztuki co najmniej do 75 000 BP.

slide11

Jak dotąd, liczne ślady sztuki prehistorycznej lub raczej paleolitycznej znaleziono w Europie i Afryce, niedawno w Australii; mniej liczne w Azji (w rejonie jeziora Bajkał) i Ameryce.

slide12

Z prehistoryczną sztuką wiąże się problem datowania i podziału tej sztuki na okresy, geograficznych jej skupisk związanych z miejscami "osiedlenia się" wczesnego człowieka, oraz istnienia lub nieistnienia ciągłości jej rozwoju, uwarunkowanej drastycznymi zmianami klimatycznymi. Ludzie paleolityczni najprawdopodobniej mieli skomplikowany system wierzeń i rytuałów, oczywiście nie uniwersalny, powiązany z codziennym życiem, który znajdował swoje odbicie w sposobie dekorowania ich narzędzi i ścian jaskiń symbolicznymi wizerunkami, w większości realistycznymi, ale również i zadziwiająco abstrakcyjnymi. Współczesne zrozumienie tego systemu pozostaje i zapewne pozostanie fragmentaryczne i podlegające różnym interpretacjom. Poznajemy daty i techniki owej sztuki, nawarstwienia malowideł i rytów naskalnych, ale, poza oczywistym istnieniem związku z ówczesnym otoczeniem i warunkami życia człowieka, niewiele pewnego wiemy o motywacjach tej sztuki, jej symbolice i znaczeniu, powodach nagromadzenia malowideł i rytów w pewnych tylko jaskiniach, o ówczesnej "sztuce dla sztuki". Czy te dekorowane w tak trudnych warunkach jaskinie były świątyniami kultowymi? "galeriami sztuki"? szkołami sztuki? W Europie znane jest około 130 dekorowanych jaskiń, malowidła różnią się od siebie, są na ogół w głębi jaskiń. Większość z tych jaskiń znajduje się w południowo-zachodniej Francji (Dordogne) i północno-wschodniej Hiszpanii (Basque), choć najsłynniejsze obecnie jaskinie Chauvet i Cosquer znajdują się w południowo-wschodniej Francji (odpowiednio rejony Ardeche i Marseille).

slide13

Gargas: Ręce

  • (negatyw).
slide14

Na ścianach tych jaskiń pozostały namalowane zarysy dłoni (w pozytywie - odbicie lub negatywie - zarys), symbole o narzucającej się seksualnej wymowie, a przede wszystkim zwierzęta: mięsodajne mamuty, bizony, konie i kozły (niektóre ranne w polowaniu), drapieżne niedźwiedzie, lwy, pantery. (Konie, których znaczenia w rozwoju cywilizacji człowieka nie sposób przecenić, były wtedy jeszcze dzikie i podobne do żyjących do dzisiaj koni Przewalskiego).

chronologia sztuki prehistorycznej
Chronologia sztuki prehistorycznej

W pierwszej połowie XX wieku, najwcześniejsi prehistorycy dzielili późny Paleolit na dwie główne eopki: Solutrean i Magdalenian, które to nazwy pochodzą od dwóch głównych rejonów znalezisk we Francji Solutré (Saone-et-Loire) i La Magdelaine (Dordogne).

abb h nri breuil
AbbéHénriBreuil

Pierwszą systematyczną chronologię sztuki jaskiniowej zaproponował AbbéHénriBreuil. Według niego sztuka jaskiniowa przeszła przez dwa kolejne, niezależne cykle, postępujące od form archaicznych do złożonych i szczegółowych obrazów. Aurignacian-Perigordian (36 000 - 24 000 BP) i Solutrean-Magdalenian (22 000-12 000 BP). Okres Magdalenian dzielił na sześć podokresów. W obu cyklach traktował oddzielnie malarstwo i ryty naskalne. Podział na cykle i okresy opierał się na charakterystykach znalezisk, w tym wyżłobień i malarstwa jaskiniowego. Malarstwo jaskiniowe miało być z okresu Magdalenian IV-V.

andr leroi gourhan
AndréLeroi-Gourhan

Chronologia AbbéBreuil'a została zmodyfikowana przez AndréLeroi-Gourhan'a, który w swojej monumentalnej książce Treasures of Prehistoric Art (1967) [1], stanowiącej ukoronowanie jego ponad dwudziestoletniej pracy nad statystyczną systematyką sztuki jaskiniowej, podjął próbę szerokiej interpretacji prehistorycznej sztuki. Ta interpretacja została zakwestionowana przez Jean'aClottes w późnych latach 1990. po odkryciach jaskini Chauvet. Nie mniej jednak warto przytoczyć tutaj kilka punktów interpretacji Leroi-Gourhan. Modyfikacje wynikające z odkryć w jaskiniach Chauvet dotyczą głównie (i bardzo istotnie!) ewolucji sztuki prehistorycznej i jej podziału na okresy, początków oraz datowania ich trwania.

: AndréLeroi-Gourhan wyróżnił cztery okresy: Aurignacian, Gravetian, Solutrean i Magdalenian, i równocześnie style, niekiedy podzielone jeszcze na podokresy i podstyle, definiowane pewnymi powtarzającymi się charakterystykami rysunku. Według niego istniał nieprzerwany rozwój prehistorycznej sztuki postępujący serią szybkich skoków, rozdzielonych długimi okresami przejściowymi

slide18

Styl I (35 000 - 25 000 BP) : Wszystkie znaleziska z figuralną reprezentacją od samych początków okresu Aurignacian do dojrzałego okresu Gravetian. Cechą charakterystyczną były wyżłobienia na kamiennych blokach i pierwsze skoordynowane sylwetki oraz asocjacje konia i wołu, mamuta i konia oraz symbolicznej kobiecej pochwy i męskich kropek.

Styl II (25 000-19 000 BP) :Od końcowego okresu Gravetian do pierwszej fazy okresu Solutrean. Pojawiają się wielkie sanktuaria w wnętrzach jaskiń (np. Gargas), ale większość rytów i obrazów była wykonana na płytach kamiennych i ścianach schronów skalnych w zasięgu światła dziennego. Zwierzęta rysowane były z profilu, o ciągłej, sinusoidalnej linii karku i grzbietu, z nieproporcjonalnymi, słabo zarysowanymi nogami. Ważniejsze jaskinie tego okresu to (w nawiasie rok odkrycia jaskini): Laussel (1909), Pair-Non-Pair (1881), Los Hornos (1903), Gargas (Houtes-Pyrenées, 1911).

Styl III (19 000 - 16 000) :Dojrzały okres Solutrean do wczesnego okresu Magdalenian (I-II, Breuil'a). Malarstwo i ryty przenoszą się w głąb jaskiń, z dala od światła dziennego. Zostaje osiągnięte mistrzostwo rysunku, kolorystyki, wypełnianie wyżłobionych lub namalowanych zarysów ochrą i węglem drzewnym albo barwnikiem manganowym. Zwierzęta są bardziej realistyczne, "żywe" i "gwałtowne", chociaż z zbyt małymi głowami i kończynami. (np. Lascaux (1940), Pech-Merle (1922, 1949), Cougnac (1949), Le Gabillou (1941)).

slide19

Pech-Merle: Koń, dłoń i znaki.

Styl III.

Na lewo znajduje się drugi koń zwrócony przeciwnie i druga dłoń.

slide21

Le Gabillou: Bizon koń,

ryt naskalny. Styl III.

slide22

Wczesny Styl IV (16 000 BP - 14 000 BP) : Środkowy Magdalenian (III-IV). Większość sanktuariów jest usytuowanych w nieoświetlonych jaskiniach, daleko od wejścia, pochodzi ze Stylu IV, np. Rouffignac (1947), Villars (1958), Niaux (znana od dawna, uznana za paleolityczną 1906), Le Portel (1908), Les Trois Frères (1912), Le Tuc d'Audoubert (1912), Montespan (1881, 1923). Zanikają rysunki mamutów i reniferów, większość malowideł przedstawia bizony i konie, a rzadziej jelenie i kozły. Inne ważne jaskinie to: Teyjat (1903), Commarque (1915), Les Combarelles (1901), Font-de-Gaume (1901), Arcy-sur-Cure (1901), Marsoulas (1883), Las Monedas (1952), Tibiran (1951), Ebbou (1912, 1946)

Rouffignac: Mamut.

slide23

Le Portel: Bizon.

  • Wczesny Styl IV.
slide24

Niaux: Fragment

  • kompozycji w
  • Okrągłej Komorze.
slide25

1

  • Niaux: Bizon
  • ze znakami
  • w kształcie strzał.
slide26

Późny Styl IV (14 000 - 12 000 BP) :Późny Magdalenian (V-VI). Najczęstsze są dodatki do wcześniejszych kompozycji, powracają wizerunki reniferów. Nadal malowane są konie, pojawiają się ptaki, ryby oraz kolczaste, harpunowate znaki - symbole męskie.

Końcowy Styl IV :Późny Magdalenian (VI). Koniec sztuki paleolitycznej i przejście do sztuki mesolitycznej. Na przykład jaskinie w Porto Badisco na Sycylii, udekorowane symbolicznymi znakami i figuratywnymi malowidłami przedstawiającymi mesolitycznych myśliwych, datowane są na około 6 000 BP.

Schemat Leroi-Gourhan, podobny w zasadzie do schematu Breuil'a, dopatrywał się stopniowego postępu od form prostych do złożonych i traktował sztukę paleolityczną jako jednolite zjawisko. Jeszcze zanim stały się dostępne precyzyjne techniki datowania, kwestionowano schemat Leroi-Gourhan, który sprowadzał się do pojedynczego początku i pojedynczego szczytowego rozkwitu tej sztuki. Przedstawiano hipotezy różnic regionalnych, postępu, cofania się, eksperymentowania, wręcz indywidualności artystów, itd. Argumentowano, iż, podobnie do ewolucji, sztuka paleoliczna rozwijała się w sposób skomplikowany, miała okresy rozkwitu i współistnienia stylów i motywów.

Sztuka paleolityczna zanikła z cofnięciem się lodowców, około 12 000-11 000 BP.

tematyka sztuki paleolitycznej bez jaski cosquer i chauvet
Tematyka sztuki paleolitycznej(bez jaskiń Cosquer i Chauvet)

Istnieje cały bogaty dział sztuki paleolitycznej, który obejmuje dekoracje na broni (oszczepach, maczugach), narzędziach i ornamentykę. Ta ostatnia grupa może podpadać pod sztukę kultową: figurki, ryty na kamieniach i symboliczną: malarstwo jaskiniowe. Dekorowane przedmioty pochodzą z różnych okresów i stanowią jedno z głównych źródeł informacji dla pewnego wyobrażenia sobie życia codziennego tamtych ludzi. W chronologii Leroi-Gourhan dekoracje na przedmiotach użytkowych najczęściej pochodzą ze Środkowego i Późnego Magdalenian (15 000-12 000 BP). Figurki o możliwym znaczeniu religijnym pochodzą głównie z okresu Gravetian (ok. 25 000 BP) Słynne są figurki kobiece, tzw. Wenus, znalezione w Kostienkach nad Donem na Ukrainie, w Niemczech i Francji. Narzuca się ich symbolika seksualna i płodności.

slide28

Lespegue: Figurka kobiety wyrzeźbiona w kle mamuta; 15 cm wysokości. Solutrean

Laugerie Basse: Figurka kobiety wyrzeźbiona w kle mamuta, tzw. "Bezwstydna Wenus"; 8 cm wysokości. Magdalenian III-IV.

slide29

E

  • Laussel: Kobieta
  • trzymająca róg bizona. Relief, 45 cm wysokości; określany na 19 000 BP
  • (między Solutrean i Gravetian).
slide30

Paleolityczne dekoracje występują w dwóch lokalizacjach: w schronach skalnych, gdzie dochodziło światło dzienne (ryty i malowidła mogły być wykonywane przy świetle dziennym) i w podziemnych jaskiniach. André Leroi-Gourhan twierdził, że dekoracje w schronach skalnych są wcześniejsze. Jaskinie Cosquer i Chauvet temu zaprzeczają, ale z kolei odkryte w Australii najstarsze znane dekoracje, składające się z kolistych, być może niegdyś pomalowanych, są dekoracjami w schronach skalnych.

Dekorowane wewnętrzne (podziemne) sanktuaria zwykle zaczynają się w dogodnych wnękach w głębi jaskiń, w pewnej odległości od wejścia, co może świadczyć o ich specjalnym, rytualnym celu i rzadkim docieraniu tam ludzi. Niektóre znaki mogły być oznakowaniem drogi w jaskini i ostrzeżeniami w trudnych do przejścia miejscach.

Leroi-Gourhan uważał dekorowane jaskinie za sanktuaria, w których malowidła zgrupowane były w bardziej odległych częściach jaskiń. Twierdził, że malowidła zwierząt są podzielone topograficznie (idąc od wejścia do jaskini) na trzy grupy: duże roślinożerne (mamuty, bizony, woły, konie); mniejsze roślinożerne: (kozły i jelenie) i - najdalej w jaskiniach - najgroźniejsze zwierzęta: lwy, niedźwiedzie i nosorożce. Było to jakby "myśliwskie" pogrupowanie malowideł.

W statystycznej interpretacji Leroi-Gourhan, typowe zgrupowania zwierząt w głównej kompozycji przedstawiają bizona i konia, wołu i konia oraz bizona i mamuta. W jaskini Le Portel w centralnej kompozycji znajdują się bizon, koń i kozioł, w Niaux bizon/koń/lew/kozioł/jeleń; w Lascaux bizon/wół i koń/lew/jeleń/nosorożec i sparowane znaki seksualne.

ludzie
Ludzie
  • Ludzie byli przedstawiani bardzo rzadko. Częściej zdarzały się symbole niewątpliwie seksualne, reprezentujące pochwę lub penis, te ostatnie najczęściej jako dekoracje kijów/maczugi. Kilka rytów naskalnych przedstawia sylwetki kobiet pochylonych do przodu, co niektórzy interpretowali jako typową pozycję seksualną paleolitycznych kobiet.
slide32

La Roche á Lalinde:

  • Schematyczne postacie kobiece
  • na płycie kamiennej. Ryt naskalny, postacie 10-15 cm
  • wysokości. Magdalenian III
slide33

Mężczyźni zdarzają się jeszcze rzadziej, szczególnie we wcześniejszych okresach. Słynne jest malowidło czarownika ze sklepienia jaskini Les Troi Frères, ponad malowidłami zwierząt. W jaskini Le Gabillou znajduje się ryt mężczyzny z głową i ogonem bizona.

Les Troi Frères: "Czarownik",

75 cm wysokości.

slide34

Wizerunki twarzy są bardzo rzadkie, znany jest wizerunek z jaskini Marsoulas (Środkowy Magdalenian, III, 15 000 BP) i na małej dekoracji kija z Późnego Magdalenian.

Marsoulas: Twarz ludzka, 20 cm wysokości. śrotkowy Magdalenian

Postaci mężczyzn były przedstawiane z głowami zwierząt, np. bizonów. Znane są naskalne ryty "duchów", do złudzenia przypominające dzisiejsze karykatury duchów z okrągłymi oczodołami, niekiedy mógł to być wizerunek ptaka, np. sowy. W niektórych rytach można dopatrywać się abstrakcji i fantazji w przedstawieniu zarówno ludzi jak i zwierząt.

slide35

Mężczyźni zdarzają się jeszcze rzadziej, szczególnie we wcześniejszych okresach. Słynne jest malowidło czarownika ze sklepienia jaskini Les Troi Frères, ponad malowidłami zwierząt. W jaskini Le Gabillou znajduje się ryt mężczyzny z głową i ogonem bizona.

Les Troi Frères: "Czarownik", 75 cm wysokości.

slide36

Wizerunki twarzy są bardzo rzadkie, znany jest wizerunek z jaskini Marsoulas (Środkowy Magdalenian, III, 15 000 BP) i na małej dekoracji kija z Późnego Magdalenian.

Marsoulas: Twarz ludzka, 20 cm wysokości. Środkowy Magdalenian.

Postaci mężczyzn były przedstawiane z głowami zwierząt, np. bizonów. Znane są naskalne ryty "duchów", do złudzenia przypominające dzisiejsze karykatury duchów z okrągłymi oczodołami, niekiedy mógł to być wizerunek ptaka, np. sowy. W niektórych rytach można dopatrywać się abstrakcji i fantazji w przedstawieniu zarówno ludzi jak i zwierząt.

slide37

Symbole seksualne są wyraźnie obecne w sztuce paleolitycznej, ale jest ona bardzo dyskretna w scenach erotycznych.

La Magdeleine: Erotyczny naskalny ryt kobiety.

slide38

Być może pojmowali owi ludzie seks bardziej jako funkcję biologiczną, niż erotyczną. Leroi-Gourhan sądził iż domniemany paleolityczny kult płodności został być może wyolbrzymiony przez współczesną zachodnią kulturę, w której erotyzm gra ogromną i ważną rolę.

  • Częściej napotkano na zgrupowania wizerunków kobiet, lub symbolów kobiecych, ze zwierzętami, najczęściej z bizonami. Leroi-Gourhan interpretował to jako symbolikę kobiecej mocy. Wizerunki mężczyzn, lub symbole męskie, zgrupowane są najczęściej z końmi i/lub bizonami i znajdują się w głębi jaskiń, w pobliżu wizerunków groźnych zwierząt: lwów, niedźwiedzi i nosorożców.
slide39

KONIEC!

Dawid Liberski

Kl. IVa