tema ekonomia e cash it n shqip ri dhe programi i bank s qendrore p r ta reduktuar at n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Tema: “Ekonomia e cash -it në Shqipëri dhe programi i bankës qendrore për ta reduktuar atë”. PowerPoint Presentation
Download Presentation
Tema: “Ekonomia e cash -it në Shqipëri dhe programi i bankës qendrore për ta reduktuar atë”.

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 21

Tema: “Ekonomia e cash -it në Shqipëri dhe programi i bankës qendrore për ta reduktuar atë”. - PowerPoint PPT Presentation


  • 210 Views
  • Uploaded on

Tema: “Ekonomia e cash -it në Shqipëri dhe programi i bankës qendrore për ta reduktuar atë”. 1- Sektori joformal i ekonomisë dhe përdorimi i cash -it në ekonomi. 2- Rasti i Shqipërisë dhe ekonomia cash .

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Tema: “Ekonomia e cash -it në Shqipëri dhe programi i bankës qendrore për ta reduktuar atë”.' - tait


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
tema ekonomia e cash it n shqip ri dhe programi i bank s qendrore p r ta reduktuar at

Tema:“Ekonomia e cash-it në Shqipëri dhe programi i bankës qendrore për ta reduktuar atë”.

1- Sektori joformal i ekonomisë dhe përdorimi i cash-it në ekonomi.

2- Rasti i Shqipërisë dhe ekonomia cash.

3- Banka e Shqipërisë dhe programi i saj për të kontribuar në reduktimin e cash-it në ekonomi.

4- Në vend të mbylljes, por jo mbyllje…

Nga: Prof. Dr. Shkëlqim CANI.

Mars 2004

1 sektori joformal i ekonomis dhe p rdorimi i cash it n ekonomi
1- Sektori joformal i ekonomisë dhe përdorimi i cash-it në ekonomi.
  • Ekonomi joformale është tërësia e të gjitha aktiviteteveekonomike, të cilat kontrubuojnë në llogaritjen e PBB-së, por që nuk regjistrohen

(E. Feige).

  • Ekonomi joformale është ekonomia që gjeneron të ardhura , të cilat nuk janë të regjistruara në statistikat zyrtare (Tanzi).

-Prodhimi dhe tregtimi i të mirave dhe i shërbimeve, ligjore dhe joligjore, të cilat ‘i shpëtojnë’ vlerëimit zyrtar të PBB-së, përbën pjesën joformale të ekonomisë (P. Smith).

1 sektori joformal i ekonomis dhe p rdorimi i cash it n ekonomi1
1- Sektori joformal i ekonomisë dhe përdorimi i cash-it në ekonomi.

Aktivitetet më të ndeshura në ekonominë joformale.

1 sektori joformal i ekonomis dhe p rdorimi i cash it n ekonomi2
1- Sektori joformal i ekonomisë dhe përdorimi i cash-it në ekonomi.

Sektori joformal i ekonomise reduktohet nese

  • evidentohet aktiviteti real ekonomik i aktorëve të tregut nepermjet kontrollit efikas (dogana & tatime);
  • mblidhen në mënyrë ligjore të ardhurat që duhet të derdhen në buxhetin e shtetit, përkundrejt aktivitetit ekonomik të evidentuar;
  • përballë ligjit të gjithë janë të barabartë, fakt që ndihmon dhe nxit zhvillimin ekonomik të vendit në kushtet e një konkurrence të ndershme.

Shteti drejton dhe koordinon kete proces.

1 sektori joformal i ekonomis dhe p rdorimi i cash it n ekonomi3
1- Sektori joformal i ekonomisë dhe përdorimi i cash-it në ekonomi.

Vlerësimi i ekonomisë joformale është një proces i vështirë

  • gjykohet mbi një grup shifrash dhe informacioni.

Shprehje e pranisë së ekonomisë joformale është, sasia eparasë që qarkullon jashtë sistemit bankar.

Pse?

Aktorët e pjesës joformale të ekonomisë, preferojnë më shumë se kushdo tjetër të kryejnë veprime me cashata fshehin aktivitetin e tyre real dhe ‘u shpëtojnë’ padrejtësisht detyrimeve fiskale.

2 rasti i shqip ris dhe ekonomia cash
2- Rasti i Shqipërisë dhe ekonomia cash.

Vlerësimet tregojnë se, një pjesë e konsiderueshme e aktiviteteve ekonomike është e paregjistruar.

- (≈ 30%/PBB) – INSTAT

- (≈ 50%/PBB) - World Report, 2002

- Shqipëria, në krahasim me vendet e rajonit, qëndron më poshtë per reduktimin e ekonomisë joformale.

- Paralelisht me ekonominë joformale lulëzon edhe ekonomia e cash-it=PJB/M3 ≈ 30%, me larti ne te gjithe vendet e tranzicionit.

2 rasti i shqip ris dhe ekonomia cash2
2- Rasti i Shqipërisë dhe ekonomia cash.

- Faktorët që stimulojnë ekonomine e cash-it (1).

A) Faktore te infrastrukturës së sistemit bankar:

- shpërndarja josimetrike e sistemit bankar

- ngadalësia në kryerjen e pagesave si brenda ashtu dhe jashtë vendit (deri në dhjetor të vitit 2003);

  • prania e kërkesave të tepruara, pranë bankave, të cilësuara si tejet burokratike;
  • mungesa e disa shërbimeve bankare që lehtësojnë kryerjen e transaksioneve si nga individët ashtu edhe nga bizneset

 nxisin individet dhe bizneset qe te preferojne perdorimin e cash-it.

2 rasti i shqip ris dhe ekonomia cash faktor t q stimulojn ekonomi ne e cash i t 2
2- Rasti i Shqipërisë dhe ekonomia cash.- Faktorët që stimulojnë ekonomine e cash-it (2).

B) Faktorë të tjerë (1):

  • prania e ekonomise joformale;

bizneset qe veprojne ne ekonomine jormale, mundohen të mos i kanalizojnë veprimet e tyre financiare përmes bankave për t’iu shmangur detyrimeve ndaj shtetit;

  • biznese që operojnë në ekonominë formale mund të përpiqen të shmangin taksat  veprimet me bankat sigurojne pozita te favorshme ne treg (cmime me te uleta)
  • problemet infrastrukturore, ligjore dhe të rendit;
  • individët dhe bizneset mund të mos ndjehen shumë të sigurt për të përdorur menjëherë instrumentet e reja të pagesave = mungesa e reputacionit te sigurise;
  • mungesa e një mentalitetit të nevojshëm në publikun e gjerë per përdorimin e mjeteve jocash;
2 rasti i shqip ris dhe ekonomia cash faktor t q stimulojn ekonomi ne e cash i t 3
2- Rasti i Shqipërisë dhe ekonomia cash.- Faktorët që stimulojnë ekonomine e cash-it (3).

Te dhena nga BoP (2003)

1) Transaksionet tregtare në shumë raste kalojnë jashtë sistemit bankar (cash).

B) Faktorë të tjerë (2):

  • niveli i ulët i të ardhurave për një pjesë të madhe të popullatës shqiptare;
  • mungesa e infrastrukturës së nevojshme në tregti dhe në shërbime;
  • etj..

2) Shpërndarja e mënyrave të dërgesave nga emigrantët

(Vrojtimi-shtator ’03, IBK).

2 rasti i shqip ris dhe ekonomia cash3
2- Rasti i Shqipërisë dhe ekonomia cash.

Ambienti cash ne ekonomi duhet reduktuar. Pse?

a) Reduktimi i cash ndihmon:

  • reduktimin e ekonomisw joformale;
  • ndertimin e nje politike te drejte monetare;
  • mobilizimin e kanaleve bankare per rritjen ekonomike (rritje e kreditimit) – rritje e qarkullimit te parave;
  • uljen e korrupsionit dhe të evazionit fiskal.

 Integrimi do të jetë më e shpejtë.

b) Jane krijuar disa kushte qe ndihmojne formalizimin e kalimit te parave ne sist. bankar:

  • 16 banka te nivelit te dyte (dege te neper rrethe);
  • zyra te kembimit valutor (agjenci te shumta edhe neper rrethe);
  • institucione finanaciare jobanka;
  • kuader ligjor dhe rregullativ;
  • teknologji e përparuar (RTGS & AIPS, janar 2004).
3 banka e shqip ris dhe programi i saj p r t kontribuar n reduktimin e cash it n ekonomi
3- Banka e Shqipërisë dhe programi i saj për të kontribuar në reduktimin e cash-it në ekonomi.

Përse program?

  • Reduktimi i cash-it në ekonomi është një problem kompleks (përfshin veprimin e aktorëve të rëndësishëm të ekonomisë, të shtetit dhe të shoqërisë shqiptare).
  • Programi është një bashkësi dhe bashkërendim veprimesh dhe masash në një plan të gjerë.
  • Shtrirja e kohore e programit do të jetë për një periudhë relativisht të gjatë.
  • Fushata sensibilizuese do te jete pjese e programit.
  • Në rastin e programeve, hapat sensibilizues, hidhen pasi janë realizuar arritje konkrete (p.sh. vendosja e ATM).
3 banka e shqip ris dhe programi i saj p r t kontribuar n reduktimin e cash it n ekonomi1
3- Banka e Shqipërisë dhe programi i saj për të kontribuar në reduktimin e cash-it në ekonomi.

Faza e parë:

u konkludua në nëntor ’03, me realizimin e tryeze të ndërinstitucionale me pjesemarrjen e bankave, Unionit Financiar dhe biznese.

Fazat e mëtejme:

kanë të bëjnë me kryerjen e veprimeve konkrete nga të gjithë aktorët e këtij programi.

Aktoret: Qeveria - MF me strukturat e DPT & DPD; ME, BSh, institucione publike (KESh, Ujesjelles, Albtelekom, Albaposta); Bankat; bizneset; shoqeria civile; publiku).

Roli i Administrates shteterore = rol rregullativ = rol kyc

slide16

3- Banka e Shqipërisë dhe programi i saj për të kontribuar në reduktimin e cash-it në ekonomi.Si mund të reduktohet cash-i në ekonominë shqiptare?- Organet shteterore.

  • pagesat dhe arkëtimet në favor të buxhetit të shtetit duhet të kryhen nëpërmjet sistemit bankar;
  • detyrim për çelje llogarish dhe kryerje transfertash bankare edhe në marrëdhënie me organet fiskale, edhe per bizneset e mesme dhe te vogla;
  • stimulimi i përdorimit të gjerë i çekut si mjet pagese;
  • shlyerja e detyrimeve në formën e pagave dhe shpërblimeve të tjera të administratës shtetërore vetëm nëpërmjet llogarive bankare;
  • instalimi i sistemit të kleringut në marrëdhënien: bankë – klient (biznes ose individ) – tatime dhe dogana – sistem informacioni statistikor;
  • rishikimi i kuadrit ligjor dhe rregullativ;
  • kryerja e likuidimeve të detyrimeve mujore (energji, ujë, telefon, rimbursime shëndëtësore) të punonjësve të administrates publike nëpërmjet transfertës bankare.
slide17

3- Banka e Shqipërisë dhe programi i saj për të kontribuar në reduktimin e cash-it në ekonomi.Si mund të reduktohet cash-i në ekonominë shqiptare? – Sistemi bankar.

  • rritja e pranisë së agjencive bankare pranë pikave ku arkëtohen detyrimet periodike si dhe të tjera detyrime me natyrë fiskale;
  • rritja e pranisë së agjencive bankare pranë komunave dhe bashkive të vogla.
  • rritja e rolit te zyrave postare të Albapostës;
  • ndërtimi i sistemit elektronik që do të verifikojë on – line gjendjet e kartave elektronike;
  • vendosja e ATM-ve dhe sistemi i kleringut – parakusht për reduktimin e cash-it në ekonomi;
  • rritja e shërbimeve bankare dhe ulja e komisioneve nga ana e sistemit bankar
  • (roli i RZB);
  • shtimi i marketingut të biznesit bankar.
slide18

3- Banka e Shqipërisë dhe programi i saj për të kontribuar në reduktimin e cash-it në ekonomi.Si mund të reduktohet cash-i në ekonominë shqiptare? – Biznesi.

- grupi ne rritje i bizneseve me histori marrëdhëniesh të rregullta me bankat dhe me administratën tatimore dhe doganore  asimilon shpejt teknologjinë e re bankare me qëllim përdorimin e jocash-it.

  • grupi jo i vogël i bizneseve që akoma nuk janë familjarizuar me bankën  marketingu bankar duhet të synojë edhe drejt këtij grupi;
  • duhen shpjeguar përfitimet & kostot nga shërbimet që ofrojnë bankat;
slide19

3- Banka e Shqipërisë dhe programi i saj për të kontribuar në reduktimin e cash-it në ekonomi.Si mund të reduktohet cash-i në ekonominë shqiptare? – Publiku.

Publiku - aktor i kudondodhur ne program.

- se pari, duhet të mirëkuptojë kete program;

- se dyti, të përdorë instrumentet bashkëkohore të pagesave

Publiku shqiptar perveteson shpejt te rejat (celularet, bonot e thesarit), perse jo edhe mjetet e jocash-it ?

Publiku + bizneset – duhet te ndjejne bankat si insitucione besimi.

4 n vend t mbylljes por jo mbyllje
4- Në vend të mbylljes, por jo mbyllje…

Programi i cilësuar “Përtej parasë”, është një hap drejt reduktimit të ekonomisë cash.

Rol vendimtar – administrata shteterore & sistemi bankar

Objektivat e programit jane te realizueshem nese:

Vleresim relativ

- Ekziston qendrueshmeri makroekonomike: +++

  • Kuader ligjor dhe rregullativ: +++
  • Zbatueshmeri e kuadrit ligjor dhe rregullativ: + - -
  • Infrastruktura ne teresi: + - -
  • Infrastruktura bankare: ++ -

Do te ishte arritje nese, pavarësisht nga sasia e parave që kemi të familjarizohemi sado pak me shprehjen: “Do të doja të fiksoja një takim me bankierin tim për të konsultuar këtë apo atë përparësi që përfitoj nga ky apo ai shërbim bankar etj ..”