640 likes | 1.46k Views
บทที่ 7 การนับ (Counting). ภาพรวมของเนื้อหา. ทฤษฎีการนับ กฎการบวก กฎการคูณ หลักรังนกพิราบ (Pigeonhole Principle) วิธีเรียงสับเปลี่ยน (Permutation) วิธีจัดหมู่ (Combination). การนับ (Counting). จงบอกจำนวนนับของรายการต่อไปนี้ มีกี่จำนวนจากจำนวนเต็ม 5 ถึง 12 5 6 7 8 9 10 11 12
E N D
บทที่ 7 การนับ (Counting) คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
ภาพรวมของเนื้อหา • ทฤษฎีการนับ • กฎการบวก • กฎการคูณ • หลักรังนกพิราบ (Pigeonhole Principle) • วิธีเรียงสับเปลี่ยน (Permutation) • วิธีจัดหมู่ (Combination) คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
การนับ (Counting) • จงบอกจำนวนนับของรายการต่อไปนี้ • มีกี่จำนวนจากจำนวนเต็ม 5 ถึง 12 5 6 7 8 9 10 11 12 1 2 3 4 5 6 7 8 ดังนั้น จำนวนเต็ม 5 ถึง 12 มีทั้งสิ้น 8 จำนวน • ถ้า m เป็นจำนวนเต็ม มีทั้งสิ้นกี่จำนวนจาก m ถึง m + 5m m+1 m+2 m+3 m+4 m+5 1 2 3 4 5 6 ดังนั้น จำนวนเต็มจาก m ถึง m+5 มีทั้งสิ้น 6 จำนวน คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
ทฤษฎีบท • ถ้า m และ n เป็นจำนวนเต็ม และ m <= n แล้ว • จะมีจำนวนสมาชิกระหว่างเลข 2 จำนวนนี้ (m ถึง n) เท่ากับ n – m + 1 จำนวน • เช่น จงหาว่าเลขจำนวนเต็ม 3 หลักจาก 100 ถึง 999 มีทั้งหมดกี่จำนวน m = 100 n = 999 ดังนั้น จำนวนสมาชิก = 999 – 100 + 1 = 900 คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
ตัวอย่าง จงหาว่าจำนวนเต็ม 3 หลักจาก 100 ถึง 999 มีกี่จำนวนที่หารด้วย 5 ลงตัว วิธีทำ เขียนเลขจำนวนเต็ม 100 – 999 ที่หารด้วย 5 ลงตัว ได้ดังนี้ 100 105 110 ... 985 990 995 1 2 3 5 * 20 5*21 5*22 5*199 เสมือนว่า เรากำลังหาว่าเลข 20 – 199 มีกี่จำนวน นั่นคือ = 199 – 20 + 1 = 180 จำนวน คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
ตัวอย่าง ถ้าจำนวนเต็มชุดนึงมี 32 จำนวน โดยค่าตัวเลขที่สูงสุดคือ 185 จงหาว่าจำนวนน้อยทีสุดคือเลขใด วิธีทำ จากทฤษฎีบทจำนวนข้อมูล = n – m + 1 แทนค่า 32 = 185 – m + 1 32 = 186 – m m = 186 – 32 = 154 ดังนั้น 154 คือ ตัวเลขที่น้อยที่สุดของข้อมูลชุดนี้ คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
กิจกรรม จากตัวอย่างในหน้าที่แล้ว ตัวเลขลำดับที่ 20 ของข้อมูลชุดดังกล่าวคือเลขอะไร วิธีทำ เนื่องจากจำนวนแรกของข้อมูลคือ 154 (m) จะหาข้อมูลตัวที่ 20 เปรียบเหมือนหาค่าของ n แทนค่าตามทฤษฎีบทจะได้ n – 154 + 1 = 20 n – 153 = 20 n = 20 + 153 = 173 ดังนั้น จำนวนที่ 20 ในข้อมูลตัวเลขชุดนี้คือ 173 คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
ทฤษฎีการนับ คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
ทฤษฎีการนับ • กฎการบวก ทฤษฎีบท งานอย่างที่ 1 มีวิธีทำได้ n1วิธี งานอย่างที่ 2 มีวิธีทำได้ n2วิธี ... งานอย่างที่ k มีวิธีทำได้ nkวิธี ถ้าต้องการเลือกทำงานเพียง 1 งานจากงานทั้งหมดที่มี จำนวนวิธีที่จะเลือกได้เท่ากับ n1 + n2 + ... + nk วิธี คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
ตัวอย่าง โจทย์ นิสิตคณะวิทยาการสารสนเทศ มีจำนวนนิสิตใน • สาขาวิชา CS จำนวน 137 คน • สาขาวิชา IT จำนวน 140 คน • สาขาวิชา SE จำนวน 63 คน ถ้าต้องการเลือกตัวแทนนิสิต 1 คนจากคณะนี้ จะมีวิธีเลือกได้กี่วิธี วิธีทำ จำนวนวิธีในการเลือกตัวแทนนิสิตเท่ากับ 137 + 140 + 63 = 340 คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
ทฤษฎีการนับ 2 • กฎการคูณ ทฤษฎีบท ถ้างานอย่างหนึ่งมีวิธีเลือกทำได้ n1วิธี ในวิธีที่เลือกทำงานอย่างแรก มีวิธีเลือกทำงานอย่างที่ 2 ได้ n2วิธี ในวิธีที่เลือกทำงานอย่างแรก และอย่างที่ 2 มีวิธีเลือกทำงานอย่างที่ 3 ได้ n3วิธี ... จำนวนวิธีทั้งหมดที่เลือกทำงาน k อย่างเท่ากับ n1 x n2 x n3 x … nk คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
ตัวอย่าง โจทย์ ต้องการสร้างสตริงที่มีความยาว 7 บิตโดยแต่ละบิตมีค่าที่เป็นไปได้คือ 0 และ 1 จงหาว่าจะมีวิธีสร้างสตริงได้กี่วิธี วิธีทำ จำนวนวิธีในการสร้างบิตที่ 1 = 2 จำนวนวิธีในการสร้างบิตที่ 2 = 2 จำนวนวิธีในการสร้างบิตที่ 3 = 2 … จำนวนวิธีในการสร้างบิตที่ 7 = 2 ดังนั้นจำนวนวิธีในการสร้างสตริงนี้คือ 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 = 27 คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
กิจกรรมที่ 1 • โรงอาหารแห่งหนึ่งมีอาหาร 4 ชนิด และ เครื่องดื่ม 3 ชนิด จงหาวิธีที่นิสิตจะซื้ออาหารพร้อมเครื่องดื่มอย่างละชนิด • การเดินทางจากเมือง A ไปเมือง B มีเส้นทาง 4 เส้น จากเมือง B ไปเมือง C มี 3 เส้นทาง และ จากเมือง A ไปเมือง C ทั้งหมด 2 เส้นทาง จงหาว่า • มีกี่วิธีที่จะเดินทางจากเมือง A ไปเมือง C โดยผ่านเมือง B ด้วย • มีกี่วิธีที่จะเดินทางจากเมือง A ไปเมือง C คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
วิธีทำ • โรงอาหารแห่งหนึ่งมีอาหาร 4 ชนิด และ เครื่องดื่ม 3 ชนิด จงหาวิธีที่นิสิตจะซื้ออาหารพร้อมเครื่องดื่มอย่างละชนิด มีวิธีในการเลือกซื้ออาหาร 4 วิธี แต่ละวิธีที่ซื้ออาหารมีวิธีในการเลือกซื้อเครื่องดื่ม 3 วิธี ดังนั้น จำนวนวิธีที่จะซื้ออาหารพร้อมเครื่องดื่ม = 4 x 3 = 12 วิธี คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
วิธีทำ การเดินทางจากเมือง A ไปเมือง B มีเส้นทาง 4 เส้น จากเมือง B ไปเมือง C มี 3 เส้นทาง และ จากเมือง A ไปเมือง C ทั้งหมด 2 เส้นทาง จงหาว่า • มีกี่วิธีที่จะเดินทางจากเมือง A ไปเมือง C โดยผ่านเมือง B ด้วย วิธีเดินทางจากเมือง A ไปเมือง B มี 4 วิธี แต่ละวิธีดังกล่าวสามารถเดินทางจาก B ไป C ได้อีก 3 วิธี ดังนั้น จำนวนวิธีเดินทางจาก A ไป C = 4 x 3 = 12 วิธี • มีกี่วิธีที่จะเดินทางจากเมือง A ไปเมือง C วิธีเดินทางจากเมือง A ไป C โดยผ่านเมือง B มี 12 วิธี วิธีเดินทางจากเมือง A ไป C โดยไม่ผ่านเมือง B มี 2 วิธี ดังนั้น จำนวนวิธีที่เป็นไปได้ = 12 + 2 = 14 วิธี คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
หลักรังนกพิราบ คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
หลักรังนกพิราบ (Pigeonhole Principle) ทฤษฎีบท ถ้าต้องการจัดนกพิราบ n ตัว ไปยังรังนก m รัง โดยที่ n > m (จำนวนนกมากกว่าจำนวนรังนก) อย่างน้อยต้องมี 1 รังที่มีนกอยู่ 2 ตัว คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
ตัวอย่าง • มีคนอยู่ 6 คน จำเป็นหรือไม่ที่จะต้องมีอย่างน้อย 2 คนเกิดในเดือนเดียวกัน ตอบ ไม่จำเป็น เพราะจำนวนคน (6) น้อยกว่าจำนวนเดือน (12) • ถ้ามีคนอยู่ 13 คน จำเป็นหรือไม่ที่จะต้องมีอย่างน้อย 2 คน เกิดในเดือนเดียวกัน ตอบ จำเป็น เพราะจำนวนคน (13) มากกว่าจำนวนเดือน (12) คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
กิจกรรมที่ 2 • จะต้องมีเด็กนักเรียนกี่คน จึงจะทำให้มีเด็กอย่างน้อย 2 คน ที่ได้คะแนนเท่ากัน สมมุติคะแนนสอบที่เป็นไปได้อยู่ในช่วง 0 – 100 คะแนน • จะต้องมีนิสิตที่เรียนวิชานี้อย่างน้อยกี่คน จึงจะทำให้มีนิสิตอย่างน้อย 6 คนที่ได้เกรดเดียวกัน ถ้ากำหนดเกรดที่เป็นไปได้คือ A, B, C, D และ F คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
วิธีทำ จะต้องมีเด็กนักเรียนกี่คน จึงจะทำให้มีเด็กอย่างน้อย 2 คน ที่ได้คะแนนเท่ากัน สมมุติคะแนนสอบที่เป็นไปได้อยู่ในช่วง 0 – 100 คะแนน ค่าของคะแนนที่เป็นไปได้มี 101 ค่า ดังนั้น จำนวนเด็กที่จะได้คะแนนซ้ำกันสองคน คือ 102 คน คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
วิธีทำ จะต้องมีนิสิตที่เรียนวิชานี้อย่างน้อยกี่คน จึงจะทำให้มีนิสิตอย่างน้อย 6 คนที่ได้เกรดเดียวกัน ถ้ากำหนดเกรดที่เป็นไปได้คือ A, B, C, D และ F จำนวนเกรดที่เป็นไปได้มี 5 ค่า กรณีที่ทุกเกรดมีเด็กได้เกรดนั้น 5 คน = 5 x 5 = 25 ดังนั้น จะต้องมีเด็ก 26 คน คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
บทขยายของหลักรังนกพิราบบทขยายของหลักรังนกพิราบ • ถ้ามีของอยู่ n สิ่ง จะใส่ลงไปใน m กล่อง โดยที่จำนวนสิ่งของมีมากกว่าจำนวนกล่อง จะได้ว่ามีบางกล่องที่บรรจุของอยู่อย่างน้อย n/m คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
ตัวอย่าง • ให้พิจารณาตัวอักษรภาษาอังกฤษตัวแรกที่นำหน้าชื่อของคน 86 คน มีบางตัวอักษรหรือไม่ที่ถูกใช้ซ้ำกันอย่างน้อย 4 คน วิธีทำ ตัวอักษรภาษาอังกฤษมีทั้งหมด 26 ตัว จำนวนคนที่พิจารณามี 86 คน จำนวนคน มากกว่า จำนวนตัวอักษร ดังนั้น จะมีตัวอักษรบางตัวที่ถูกใช้อย่างน้อย 86/26 = 3.31 = 4 ดังนั้น คำกล่าวข้างต้นเป็นจริง นั่นคือ มีตัวอักษรบางตัวถูกใช้ซ้ำกัน 4 คน คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
กิจกรรมที่ 3 • ในลิ้นชักใบหนึ่งบรรจุถุงเท้าสีดำ 10 ข้าง และ สีขาว 10 ข้าง ให้นาย ก. หลับตาเพื่อสุ่มหยิบถุงเท้าออกมา จงหาจำนวนถุงเท้าที่น้อยที่สุดที่หยิบออกมาแล้วได้ถุงเท้าครบคู่ที่มีสีเดียวกัน • ให้ A = {1,2,3,4,5,6,7,8} • ถ้าเลือกตัวเลขออกมา 5 ตัวจากเซต A จำเป็นหรือไม่ว่าจะต้องมีอย่างน้อย 1 คู่ที่มีผลรวมเป็น 9 • ถ้าเลือกตัวเลขออกมา 4 ตัวจากเซต A จำเป็นหรือไม่ว่าจะต้องมีอย่างน้อย 1 คู่ที่มีผลรวมเป็น 9 คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
วิธีทำ ในลิ้นชักใบหนึ่งบรรจุถุงเท้าสีดำ 10 ข้าง และ สีขาว 10 ข้าง ให้นาย ก. หลับตาเพื่อสุ่มหยิบถุงเท้าออกมา จงหาจำนวนถุงเท้าที่น้อยที่สุดที่หยิบออกมาแล้วได้ถุงเท้าครบคู่ที่มีสีเดียวกัน ตอบ 3 ครั้ง คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
วิธีทำ ให้ A = {1,2,3,4,5,6,7,8} • ถ้าเลือกตัวเลขออกมา 5 ตัวจากเซต A จำเป็นหรือไม่ว่าจะต้องมีอย่างน้อย 1 คู่ที่มีผลรวมเป็น 9 ตอบ จำเป็น เพราะจากชุดตัวเลขที่ให้มา สามารถจับคู่ตัวเลขที่รวมกันได้ 9 ดังนี้ 1 + 8 , 2 + 7, 3 + 6, 4 + 5 ได้ 4 คู่พอดี ดังนั้น ตัวเลขที่ 5 จะตรงกับคู่ใดคู่หนึ่ง • ถ้าเลือกตัวเลขออกมา 4 ตัวจากเซต A จำเป็นหรือไม่ว่าจะต้องมีอย่างน้อย 1 คู่ที่มีผลรวมเป็น 9 ตอบ ไม่จำเป็น คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
วิธีเรียงสับเปลี่ยน (Permutation) คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
วิธีเรียงสับเปลี่ยน (Permutation) คือ การจัดลำดับหรือเรียงลำดับของบางสิ่งหรือทุกสิ่งจากจำนวนสิ่งของทั้งหมด โดยคำนึงถึงลำดับด้วย ทฤษฎีบท1 จำนวนวิธีจัดลำดับของ n สิ่งที่แตกต่างกัน โดยจัดครั้งละ n คือ n! โดยที่ n! คือ ผลคูณของเลขจำนวนเต็มบวกตั้งแต่ n ถึง 1 นั้นคือ n! = n x (n-1) x (n-2) x … x 1 คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
ตัวอย่าง • มีตัวอักษร 3 ตัว คือ a, b, c ต้องการนำตัวอักษร 3 ตัวนี้มาเรียงต่อกันเป็นข้อความ จะทำได้กี่วิธี วิธีทำ ตัวอักษร 3 ตัวจะมีวิธีเรียงได้ 3! วิธี นั้นคือ มีจำนวนเท่ากับ 3 x 2 x 1 = 6 วิธี คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
กิจกรรมที่ 4 • จากตัวอักษรคำว่า COMPUTER • สามารถนำมาจัดเรียงใหม่ได้กี่แบบ • ถ้ากำหนดว่าตัวอักษร CO ต้องอยู่ติดกันเสมอ จะจัดเรียงได้กี่แบบ • จงหาจำนวนวิธีจัดเรียงที่ตัวอักษร CO ไม่อยู่ติดกันเสมอ คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
วิธีทำ • จากตัวอักษรคำว่า COMPUTER • สามารถนำมาจัดเรียงใหม่ได้กี่แบบ ตอบ 8! • ถ้ากำหนดว่าตัวอักษร CO ต้องอยู่ติดกันเสมอ จะจัดเรียงได้กี่แบบ ตอบ7! • จงหาจำนวนวิธีจัดเรียงที่ตัวอักษร CO ไม่อยู่ติดกันเสมอ จำนวนวิธีการจัดเรียงทั้งหมด = 8! จำนวนวิธีที่เรียงโดย CO ติดกัน = 7! ดังนั้น จำนวนวิธีที่ CO ไม่อยู่ติดกัน = 8! – 7! คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
วิธีเรียงสับเปลี่ยน (Permutation) 2 ทฤษฎีบท 2 จำนวนวิธีจัดเรียงของ n สิ่งที่แตกต่างกัน โดยนำมาจัดครั้งละ r สิ่ง เมื่อ r < n จะมีวิธีจัดได้ แทนด้วยสัญลักษณ์ nPrหรือ P(n,r) ข้อสังเกต เราสามารถใช้สูตรนี้ในการจัดของครั้งละ n สิ่งได้เช่นเดียวกัน นั้นคือ P(n,n) = = = n! คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
ตัวอย่าง • มีตัวอักษร 4 ตัวคือ a,b,c,dนำมาจัดคราวละ 2 ตัว ได้ทั้งหมดกี่วิธี วิธีทำ มีของ 4 อย่าง นำมาจัดคราวละ 2 อย่าง จะได้ P(4,2) P(4,2) = = = = 4 x 3 = 12 คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
กิจกรรมที่ 5 • จากคำว่า BYTES • จงหาจำนวนวิธีที่จะจัดเรียงตัวอักษร 3 ตัวจากคำนี้ • จงหาจำนวนวิธีที่จะจัดเรียงตัวอักษร 3 ตัวจากคำนี้ โดยกำหนดว่าต้องขึ้นต้นด้วย B • มีข้อสอบ 10 ข้อต้องการแจกให้นิสิต 8 คน คนละ 1 ข้อ จะแจกอย่างไรเพื่อให้ • นิสิตแต่ละคนได้ข้อสอบไม่ซ้ำกัน • นิสิตแต่ละคนทำข้อสอบข้อเดียวกันได้ คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
วิธีทำ จากคำว่า BYTES • จงหาจำนวนวิธีที่จะจัดเรียงตัวอักษร 3 ตัวจากคำนี้ ตอบP(5,3) = 5! / 2! • จงหาจำนวนวิธีที่จะจัดเรียงตัวอักษร 3 ตัวจากคำนี้ โดยกำหนดว่าต้องขึ้นต้นด้วย B ตอบP(4,2) = 4! / 2! คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
วิธีทำ มีข้อสอบ 10 ข้อต้องการแจกให้นิสิต 8 คน คนละ 1 ข้อ จะแจกอย่างไรเพื่อให้ • นิสิตแต่ละคนได้ข้อสอบไม่ซ้ำกัน ตอบP(10,8) = 10! / 2! • นิสิตแต่ละคนทำข้อสอบข้อเดียวกันได้ ตอบ108 คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
วิธีเรียงสับเปลี่ยน (Permutation) 3 ทฤษฎีบท 3 จำนวนวิธีในการจัดลำดับของครั้งละ r สิ่ง จากของทั้งหมด n สิ่ง โดยอนุญาติให้ซ้ำกันได้ จะมีวิธีจัดเรียงทั้งหมด nr ตัวอย่าง มีข้อสอบ 10 ข้อต้องการแจกให้นิสิต 8 คน คนละ 1 ข้อ จะแจกอย่างไร ถ้านิสิตแต่ละคนทำข้อสอบข้อเดียวกันได้ วิธีทำ ข้อสอบมี 10 ข้อ แจกให้เด็ก 8 คน ดังนั้น จะมีวิธีในการแจกข้อสอบ = 108 = 10 x 10 x 10 x 10 x 10 x 10 x 10 x 10 คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
วิธีเรียงสับเปลี่ยนเป็นวงกลมวิธีเรียงสับเปลี่ยนเป็นวงกลม ทฤษฎีบท จำนวนวิธีในการจัดของ n สิ่งที่แตกต่างกัน เป็นวงกลม คือ (n-1)! ตัวอย่าง จงหาจำนวนวิธีที่จะจัดคน 4 คนนั่งรอบโต๊ะกลม วิธีทำ จำนวนวิธีที่จัดของเป็นวงกลมคือ (n-1)! ในที่นี้มีเด็ก 4 คน ดังนั้น จะได้จำนวนวิธี = (4-1)! = 3! = 3 x 2 x 1 = 6 คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
กิจกรรมที่ 6 • จงหาจำนวนวิธีที่จะจัดหญิง 4 คน และ ชาย 4 คนให้นั่งรอบโต๊ะกลม • จากข้อ 1 มีกี่วิธีที่ชายและหญิงจะนั่งสลับที่กัน คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
วิธีทำ • จงหาจำนวนวิธีที่จะจัดหญิง 4 คน และ ชาย 4 คนให้นั่งรอบโต๊ะกลม ตอบ 7! • จากข้อ 1 มีกี่วิธีที่ชายและหญิงจะนั่งสลับที่กัน ตอบ 3! 4! คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
วิธีเรียงสับเปลี่ยนของ n สิ่งที่ไม่แตกต่างกันทั้งหมด ทฤษฎีบท การจัดลำดับของ n สิ่ง ซึ่งมี n1สิ่งที่เหมือนกัน n2สิ่งที่เหมือนกัน ... nkสิ่งที่เหมือนกัน จะได้จำนวนวิธีจัดเท่ากับ คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
ตัวอย่าง การจัดลำดับตัวอักษร 3 ตัว x , y , z โดยจัดทีละ 3 ตัวจะได้จำนวน 6 วิธี คือ x y z y x z z x y x z yy z x z y x ถ้าในกลุ่มของสิ่งเหล่านี้ มีบางสิ่งเหมือนกันเช่น y และ z เหมือนกัน การจัดรูปแบบจะเหลือแค่ 3 แบบ (แทน y และ z ด้วย w) x w w w x w w x w x w ww w x w w x สาเหตุเพราะ การสลับที่ของของที่ซ้ำกัน ไม่ถือเป็นวิธีใหม่ นั่นคือ วิธีการจัดลำดับตัวอักษรนี้คำนวณได้จาก 3! / 2! = 6/2 = 3 คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
กิจกรรมที่ 7 • จากคำว่า INTELLIGENCE • สามารถจัดคำๆนี้ได้เป็นข้อความต่างๆ ได้กี่วิธี • สามารถจัดคำๆนี้ได้เป็นข้อความต่างๆ ได้กี่วิธี ถ้าคำเหล่านั้นต้องเริ่มต้นด้วยตัว T และลงท้ายด้วยตัว G • สามารถจัดคำๆนี้ได้เป็นข้อความต่างๆ ได้กี่วิธี ถ้ากำหนดว่า INT ต้องอยู่ติดกัน และ IG ต้องอยู่ติดกัน คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
วิธีทำ • จากคำว่า INTELLIGENCE • สามารถจัดคำๆนี้ได้เป็นข้อความต่างๆ ได้กี่วิธี ตอบ12! / 2! 2! 3! 2! • สามารถจัดคำๆนี้ได้เป็นข้อความต่างๆ ได้กี่วิธี ถ้าคำเหล่านั้นต้องเริ่มต้นด้วยตัว T และลงท้ายด้วยตัว G ตอบ 10! / 2! 2! 3! 2! • สามารถจัดคำๆนี้ได้เป็นข้อความต่างๆ ได้กี่วิธี ถ้ากำหนดว่า INT ต้องอยู่ติดกัน และ IG ต้องอยู่ติดกัน ตอบ 9! / 3! 2! คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
วิธีจัดหมู่ (Combination) คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
วิธีจัดหมู่ (Combination) คือ การจัดกลุ่มสิ่งของในเซต หรือการหาสับเซตใดๆของเซตที่กำหนด โดยไม่คำนึงถึงลำดับภายในสับเซตนั้น ตัวอย่าง มีตัวอักษร 3 ตัว คือ a,b,cต้องการจัดกลุ่มตัวอักษร กลุ่มละ 2 ตัวได้กี่วิธี วิธีทำ จัดได้ 3 วิธีคือ {a,b} , {a,c} , {b,c} ข้อสังเกต เมื่อไม่คำนึงถึงลำดับ {a,b} กับ {b,a} ถือเป็นกลุ่มเดียวกัน นับเป็นแค่ 1 วิธี คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
วิธีจัดหมู่ (Combination) ทฤษฎีบท จำนวนวิธีจัดหมู่ของของ n สิ่งที่แตกต่างกัน โดยนำมาจัดทีละ r สิ่ง คือ แทนด้วยสัญลักษณ์ nCrหรือ C(n,r) บทขยาย จำนวนวิธีจัดหมู่ของ n สิ่งที่ต่างกัน โดยจัดทีละ n-r สิ่ง ก็จะเท่ากับการจัดทีละ r สิ่ง นั้นคือ C(n, n-r) = C(n,r) = เช่น C(9 , 5) = C(9 , 4) C(12 , 4) = C(12 , 8) คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
ตัวอย่าง • มีกี่วิธีที่จะเลือกกรรมการ 3 คน จากสามีภรรยา 4 คู่ • ถ้าทุกคนมีโอกาสได้รับเลือกเท่าๆ กัน C(8,3) = 8! / 3!5! = 8 x 7 = 56 • ถ้ากรรมการต้องประกอบด้วย หญิง 2 คน ชาย 1 คน กรรมการหญิง 2 คน C(4,2) = 4! / 2!2! = 6 กรรมการชาย 1 คน C(4,1) = 4! / 3! = 4 ดังนั้น มีวิธีเลือกได้ทั้งหมด 6 . 4 = 24 คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
วิธีจัดหมู่ (Combination) 2 ตัวอย่าง มีตัวอักษร a และ b จงหาจำนวนวิธีจัดหมู่ให้เกิดเป็นข้อความที่มี 3 ตัวอักษร โดยอนุญาติให้ใช้ตัวอักษรซ้ำกันได้ ถ้าใช้การนับปกติจะได้ 4 แบบ a aa(a หมด) b bb(b หมด) a a b(a 2 b 1) b b a (a 1 b 2) หากจำนวนสิ่งของมากกว่านี้ การนับเองอาจยุ่งยาก จึงมีการสร้างสูตรขึ้นมาโดยใช้การพิจารณาจาก จำนวนประเภทของสิ่งของ และ จำนวนสิ่งของที่ต้องการจัดหมู่ ทฤษฎีบท 2 การจัดหมู่ของสิ่งของ r สิ่ง โดยเลือกจากสิ่งของทั้งหมดที่แบ่งออกเป็น n กลุ่ม (หรือ n ประเภท) โดยซ้ำกันได้ ทำได้ C(r+n-1 , r) วิธี คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
ตัวอย่างที่ 1 จากกลุ่มตัวอักษร a, b ,c จงหาจำนวนวิธีจัดหมู่ให้ได้ตัวอักษร 2 ตัว โดยสามารถใช้ตัวอักษรซ้ำได้ วิธีทำ แทนค่าตามสูตรในทฤษฎีบทที่ 2 นั่นคือ C(r+n-1 , r) โดยที่ r หรือ จำนวนสิ่งของที่ต้องการจัดหมู่คือ 2 n หรือ จำนวนประเภทของสิ่งของคือ 3 ดังนั้น แทนค่าจะได้เป็น C(2+3-1,2) = C(4,2) = 4!/2!2! = 2 x 3 = 6 วิธี คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา