slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Proseminar zur Die lexikalischen zwischen dem Bosnischen/ Bosniakishen, Kroatischen PowerPoint Presentation
Download Presentation
Proseminar zur Die lexikalischen zwischen dem Bosnischen/ Bosniakishen, Kroatischen

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 34

Proseminar zur Die lexikalischen zwischen dem Bosnischen/ Bosniakishen, Kroatischen - PowerPoint PPT Presentation


  • 108 Views
  • Uploaded on

SLA ĐANA TOMOVIĆ, gostujući student u Gracu FILOZOFSKI FAKULTET-NIKSIĆ ODSJEK ZA SRPSKI JEZIK I JUŽNOSLOVENSKE KNJIŽEVNOSTI ARHAIZMI (Archaismen). Proseminar zur Die lexikalischen zwischen dem Bosnischen/ Bosniakishen, Kroatischen und Serbischen

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Proseminar zur Die lexikalischen zwischen dem Bosnischen/ Bosniakishen, Kroatischen' - shaman


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1

SLAĐANA TOMOVIĆ,gostujući student u GracuFILOZOFSKI FAKULTET-NIKSIĆODSJEK ZA SRPSKI JEZIK I JUŽNOSLOVENSKE KNJIŽEVNOSTIARHAIZMI(Archaismen)

Proseminar zur Die lexikalischen zwischen dem Bosnischen/ Bosniakishen, Kroatischen

und Serbischen

WS 2007/2008 Prof. Dr. Branko Tosović

slide2
Uvod
  • AKTIVNA LEKSIKA
  • uobičajene riječi razumljive svakom govorniku
  • nemaju nijansu zastarjelosti
slide3
PASIVNA LEKSIKA
  • zastarjele riječi izašle iz opšte upotrebe
  • nove riječi koje još nijesu ušle u opštu upotrebu
slide4
SLOŽEN PROCES NESTAJANJA RIJEČI:

a) riječ iz aktivnog prelazi u pasivni riječnik

b) postepeno se zaboravlja

c) sasvim nestaje

slide5
DVA RAZLOGA ZASTARIJEVANJA RIJEČI:

a) nestaju pojave, predmeti i pojmovi koje one označavaju

b) potiskuju ih i zamjenjuju druge riječi istog značenja

slide6
PASIVNA LEKSIKA:

a) arhaizmi

b) istorizmi

c) nekrotizmi

d) knjiški leksemi

arhaizmi
ARHAIZMI
  • grč. archaỉos=star(inski), drevan
  • U LINGVISTICI VIŠE ZNAČENJA:

- zastarjele riječi i oblici koji pripadaju starom razdoblju (osjećaju se kao neobični i nesavremeni)

slide8
-sva jezična sredstva (riječi, oblici, konstrukcije) koja su se upotrebljavala u prošlim razdobljima

-sve starinske riječi koje se i danas upotrebljavaju

arhaizmi razlika
ARHAIZMI-RAZLIKA

a) riječi u upotrebi u savremenom jeziku koje sve vise potiskuju savremeni sinonimi

b) riječi već izašle iz upotrebe koje preuzimaju pisci iz starih knjiga

c) zastarjele riječi iz perioda starijeg od onog u kome se upotrebljavaju

podjela
PODJELA
  • ZAVISNO OD TOGA ŠTA JEZASTARJELO

a) izrazni

b) sadržajni ili značenjski

c) tvorbeni

d) fonološki

e) grafijski i ortografski

slide11
IZRAZNI (izraz leksema je zastario pa sesadržaj izriče drugim izrazom)

čislo →broj

horugva →zastava

polza→korist

slide12
SADRŽAJNI ILI ZNAČENJSKI (izrazunekog leksema pridružuje se nov ilidrugačiji sadržaj)

lúka→ livada

podoknica→ prozorska daska

vrač→ ljekar

zabaviti→ prigovoriti

slide13
TVORBENI (leksemi prelaze u pasivni leksik zbog tvorbenih elemenata)

čarobija→ čarobnica

golić→ golać

kraljski→ kraljevski

ljepost→ ljepota

slide14
FONOLOŠKI (u fonemskom sastavu izraza se ogleda starije fonološko stanje jezika)

cesar→ car

sarce→ srce

slide15
GRAFIJSKI I ORTOGRAFSKI (u savremenom jeziku iz stilskih razloga pimjenjuju se stara grafijska i pravopisna rješenja)

“Oudi usrid luche nasa mlada plafca

usduigla ie iidra voglna,smina i noua.”

(Oproštaj, Tin Ujević)

funkcija arhaizama
FUNKCIJA ARHAIZAMA
  • U JEZIKU UMJETNIČKE KNJIŽEVNOSTI:

- sredstva stilizacije

- jezička karakteristika epohe (kontrast savremenog i starog jezičkog izraza)

- vjerna i živa slika prošlosti

slide17
utisak uzvišenosti i svečanog tona
  • obilježje autentičnosti
  • u ironiji i parodiji

(utisak nesavremenosti i efekat komičnog)

na in zastarijevanj a leksema
NAČIN ZASTARIJEVANJA LEKSEMA

- polza→ korist (unutarjezički faktori)=ARHAIZMI

- kotar →regionalna oblast, 14-20v. (izvanjezički faktori)=ISTORIZMI

istorizmi
ISTORIZMI

- pojave kojih više nema u savremenom životu

- izumrle riječi zamijenjene novim, savremenim

- nemaju sinonima

slide20
- titule, zvanja i službe

barun, kmet, grof...

- društvene ustanove

vlastelinstvo, sudilište, banovina...

- novčane jedinice

banica, filir, škuda, perper...

slide21
- djelovi odjeće

krinolina, surka...

- vojni nazivi

musketa, ostraguša, ulaner...

karakteristike
KARAKTERISTIKE
  • riječi izašle iz upotrebe (iščezli pojmovi i pojave njima označeni)
  • jedini nazivi za iščezle pojave
  • upotreba strogo motivisana (pasivna leksika)
slide23
d) termini u nauci

e) stručna i istorijska literatura (naučni i književnoumjetnički stil)

f) daleke i bliže epohe

g) kada se govori o nečemu iz prošlosti

funkcija istorizama
FUNKCIJA ISTORIZAMA
  • U JEZIKU UMJETNIČKE KNJIŽEVNOSTI:
  • obično neutralni
  • jezička karakteristika rezultat nominativne funkcije
slide25
-(privid) istorijske vjerodostojnosti
  • stvaranje komičnog efekta i „visokog stila“
  • uslov:da se ne upotrebljavaju u onom periodu u kome su postojali pojmovi njima označeni
nekrotizmi
NEKROTIZMI
  • dio pasivne leksike
  • grč. nekros = mrtav
  • karakteristike određenih pisaca, leksikografa i književnika
  • nikada nisu postali dio aktivne leksike
slide29
ljesit – drven (B. Karnarutić, 16.v.)

cakljiv – sjajan (J. Kavanjin)

bugljar – rukovet (I. Belostenac)

bojan – strašan (J. Stulija, poč. 19.v.)

množba – množenje (B. Šulek, 19.v.)

knji ke lekseme
KNJIŠKE LEKSEME
  • u knjigama i rječnicima
  • uglavnom rezultat purističkih tendencija

brodokršje – brodolom

drvar – stolar

groboder – grobar

slide31
- kamenarnica – kamenolom

- kruhopekarstvo – pekara

- mirisnica – parfimerija

- nadgrobnica – epitaf

slide32
AKTIVNA LEKSIKA
  • LEKSIKA „NA PRELAZU“
  • PASIVNA LEKSIKA
zastarjele rije i
ZASTARJELE RIJEČI
  • ili zastarjelice
  • leksika „na prelazu“
  • sve rjeđe u savremenom jeziku
  • u jeziku starijeg naraštaja

beriva, ferije,

fiskultura,gombaliste,koristovati

literatura
LITERATURA
  • Jasna Melvinger, Leksikologija, Pedagoški fakultet sveučilišta u Osijeku, 1984.
  • Branko Tošović, Istorizmi i jezička stilizacija, Zbornik Matice srpske za slavistiku, 1984.
  • Rikard Simeon, Enciklopedijski rječnik lingvističkog nazivlja I, 1984.
  • Anika Krstić, Osnovni leksikon književnih termina, Vajat, Beograd, 1998.