slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
TÜRKİYE’DE KORUMA VE KENT PLANLAMA TARİHİ 1950-2007 PowerPoint Presentation
Download Presentation
TÜRKİYE’DE KORUMA VE KENT PLANLAMA TARİHİ 1950-2007

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 32

TÜRKİYE’DE KORUMA VE KENT PLANLAMA TARİHİ 1950-2007 - PowerPoint PPT Presentation


  • 412 Views
  • Uploaded on

TÜRKİYE’DE KORUMA VE KENT PLANLAMA TARİHİ 1950-2007. YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MİMARLIK FAKÜLTESİ ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA BÖLÜMÜ ŞEHİR YENİLEME KORUMA DERSİ Doç. Dr. İclal Dinçer . TÜRKİYE’DE KORUMA VE KENT PLANLAMA TARİHİ.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'TÜRKİYE’DE KORUMA VE KENT PLANLAMA TARİHİ 1950-2007' - rafael


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1

TÜRKİYE’DE

KORUMA VE KENT PLANLAMA TARİHİ

1950-2007

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MİMARLIK FAKÜLTESİ

ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA BÖLÜMÜ

ŞEHİR YENİLEME KORUMA DERSİ

Doç. Dr. İclal Dinçer

t rk ye de koruma ve kent planlama tar h
TÜRKİYE’DE KORUMA VE KENT PLANLAMA TARİHİ

Birinci Dönem: Osmanlı İmparatorluğundan Cumhuriyet Dönemine Aktarılanlar: 1850-1930

İkinci Dönem: Modernizmin Simgesi Ankara’dan Yayılan Yeniden Yapılanmalar: 1930-1950

Üçüncü Dönem: Değişen Ekonomik Politikalar ve İstanbul’dan Yayılan Gelişmeler: 1950-1980

Dördüncü Dönem: Küreselleşme ve Yeniden Yapılanma Dönemi: 1980- 2007

t rk ye de koruma ve kent planlama tar h1
TÜRKİYE’DE KORUMA VE KENT PLANLAMA TARİHİ

Dört dönemin incelemesindeki ana başlıklar:

Dünyada ve Türkiye’deki

toplumsal ve ekonomik gelişmeler

Dönemlere hakim olan

koruma ve planlama kavramları

Ülkedeki kurumsallaşma düzeyi:

kurumlar ve yasalar

Bir sonraki döneme aktarılanlar

d nyada ve t rkiye deki toplumsal ve ekonomik geli meler
Dünyada ve Türkiye’deki Toplumsal ve Ekonomik Gelişmeler

SAVAŞ SONRASI DEĞİŞEN ULUSLAR ARASI İLİŞKİLER

Türkiye-ABD ilişkilerinin güçlenmesi

Liberal ekonomik politikalar uygulama isteği

Tarımda modernizasyon–ulaşım ilişkilerinin güçlenmesi

KIRDAN KENTE GÖÇ

Konut ve işyeri talebinin kent mekanına yansıması

YAP-SAT DÜZENİNDE APARTMANLAŞMA

KENT MERKEZLERİNDE SÜZÜLME

KENT ÇEPERLERİNDE SANAYİLEŞME ve

GECEKONDULAŞMA

Toplumsal siyasal ve ekonomik bunalım ve dönemin bitişi

1980 ASKERİ MÜDAHALESİ

d neme hakim olan koruma ve planlama kavramlar
Döneme Hakim Olan Koruma ve Planlama Kavramları

1950’li yıllar: MENDERES DÖNEMİ

“İSTANBUL İMAR OPERASYONLARI”

1960’lı yıllar: GENİŞ KAPSAMLI -

RASYONEL PLANLAMA ANLAYIŞI

DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI

BEŞ YILLIK KALKINMA PLANLARI

İMAR VE İSKAN BAKANLIĞI

BÖLGE PLANLAMA ÇALIŞMALARI

1970’ li yıllar: NAZIM PLAN BÜROLARI

İLK METROPOLİTEN ALAN PLANLAMA ÇALIŞMALARI

DEMOKRATİK BELEDİYECİLİK ANLAYIŞI ve İLK UYGULAMALAR

d neme hakim olan koruma ve planlama kavramlar1
Döneme Hakim Olan Koruma ve Planlama Kavramları

1960’lı yıllar:VENEDİK TÜZÜĞÜ - 1964

Anıtsal yapının çevresinin de korunması

UNESCO- ICOMOS - 1965

Uluslar arası Anıtlar ve Sitler Konseyi

1970’li yıllar: Avrupa Konseyi

Avrupa Mimari Miras Yılı - 1975

Amsterdam Bildirgesi - 1975

Sit kavramı ve farklı sit alanlarının tasnifi

Anıtsal ve sivil yapılarda grup kavramı

PASİF KORUMAANLAYIŞI

kurumlar ve yasalar
Kurumlar ve Yasalar

GEEAYK’ın KURULMASI - 1951

“Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu”

Bakım ve onarımları için “ilmi mütala” veren kurul

Anıtsal yapının tek başına korunması anlayışı

KAT MÜLKİYETİ KANUNU - 1956

Tarihi kent merkezlerindeki tek ailelik konutların yık-yap sürecinde apartmana dönüşmesi

İMAR KANUNU - 1956

Bütüncül planlama ve planlama hiyerarşisi kavramları

Analiz-sentez-karar verme süreçlerinin yasaya girmesi

Anıtsal yapıya yaklaşma mesafesi kavramı ve GEEYK’a gönderme

kurumlar ve yasalar1
Kurumlar ve Yasalar

“İMAR VE YOL İSTİKAMET PLANLARININ TANZİM

TARZLARI …” YÖNETMELİĞİ - 1969

İLK KEZ “PROTOKOL BÖLGESİ” TANIMI = ÖZEL KOŞULLAR

“YAPI DÜZENİ KORUNACAK MEVCUT KONUT ALANLARI” TANIMI

“1956 İMAR KANUNUNA EK MADDE 6” –1972

KIYI ALANLARININ KORUNMAYA ÇALIŞILMASI (Ek 7-8)

ANITSAL VE SİVİL YAPILAR İLE BÜTÜNLÜK OLUŞTURAN “ÇEŞME

ESKİ SOKAK VE MEYDANCIK”LARIN KORUMA ALTINA ALINMASI

ESKİ ESERLER KANUNU - 1973

KENTSEL, ARKEOLOJİK, DOĞAL “SİT” KAVRAMLARI

SİVİL YAPILARDA 1.-2.3.4. GRUP KAVRAMI

TESPİT-TESCİL-BAKIM-ONARIM TANIMLARI

SİT ALANLARININ PLANLANMASINDA GEEAYK’IN GÖRÜŞÜ

de erlendirme 1950 1980
Değerlendirme: 1950-1980

TOPLUMUN VE YÖNETİCİLERİN KENTSEL DOKUYU KORUMA BİLİNCİNİN ÇOK ZAYIF OLDUĞU DÖNEM

KENTLERİN TARİHİ DOKULARININ VE KENT

ÇEPERLERİNİN KORUNMASINA YÖNELİK GÜÇLÜ BİR ÖRGÜTLENMENİN OLMAMASI

1970’Lİ YILLAR İLE BİRLİKTE KIRDAN KENTE GÖÇÜN

ARTMASI VE KENTLERİN KAÇAK YAPILAŞMA

SORUNU İLE YAŞAMAYA BAŞLAMASI

TARİHİ KENT MERKEZLERİNİN ÜST GELİR GRUBU TARAFINDAN TERK EDİLMESİ VE DÜŞÜK GELİR GRUPLARI TARAFINDAN KULLANILMAYA BAŞLAMASI İLE KÖHNEMENİN HIZLANMASI

de erlendirme 1950 19801
Değerlendirme: 1950-1980

GEEYAK IN 1970 YILINDAN SONRA SİT ALANLARINI İLAN ETMESİ VE SİVİL YAPILARI DA TESCİL ETMEYE BAŞLAMASI

ÇOK SAYIDA KENTİN İLLER BANKASI ARACILIĞIYLA “GELİŞME” İMAR PLANLARININ HAZIRLANMASI

SİT ALANLARININ PLANLANMASI - DÜZENLENMESİ YÖNÜNDE HENÜZ TALEP VE İSTEĞİN OLMAMASI

SİVİL YAPILARIN BAKIMI VE ONARIMI İÇİN KAYNAĞIN AYRILMAMASI

slide12
Küreselleşme ve

Yeniden Yapılanma Dönemi

1980- 2007

d nyada ve t rkiye deki toplumsal ve ekonomik geli meler1
Dünyada ve Türkiye’deki Toplumsal ve Ekonomik Gelişmeler

YENİ EKONOMİK VE SİYASAL POLİTİKALAR

Dışa açık, ihracata dönük üretim

Teknoloji kullanımının yaygınlaştırılması

Dünya ile ekonomik ve kültürel ilişkilerin yoğunlaşması

ULUS DEVLET ANLAYIŞI

YERİNE

YARIŞAN KENTLER / BÖLGELER

Kentsel rantların yükselmesi

Kent topraklarına baskının artması

Tarihi çevreleri korumanın kolaylaşması X zorlaşması

kurumlar ve yasalar2
Kurumlar ve Yasalar

KÜLTÜR ve TABİAT VARLIKLARINI KORUMA YASASI - 1983

Sit alanlarının- tescil derecelerinin yeniden

tanımlanması KTVK Kurullarının oluşturulması

İMAR AFFI YASASI – 1984

Önceki af yasalarından farkı: bu yapıların sadece af edilmesi değil ıslah adı altında dört kat imar hakkı verilmesi

İMAR YASASI –1986

Plan yapma ve onama yetkisinin merkezi yönetimden

yerel yönetimlere geçmesi

kurumlar ve yasalar3
Kurumlar ve Yasalar

BOĞAZİÇİ YASASI – 1983

Boğaziçi’ne ön görünüm-geri görünüm-etkileme alanı tanımlarının getirilmesi ve özel yönetim kurulması

TOPLU KONUT YASASI –1983

Toplu Konut İdaresi aracılığıyla konut yapımına kaynak aktarımı ve kent çeperlerinin formunun değişmesi

TURİZM TEŞVİK YASASI–1992

Bakanlık tarafından ilan edilen turizm ve ticaret bölgeleri ile kentlerde yaratılan yanlış yapılanmalar: Park Otel vb.

KIYI YASASI - 1992

Kıyı yağmasının önüne geçilmeye çalışılması fakat yasanın çıkış amacının bozulması

slide16

Döneme Hakim Olan Koruma ve Planlama Kavramları

GENİŞ KAPSAMLI RASYONEL PLANLAMA ANLAYIŞININ ELEŞTİRİLMESİ

POSTMODERNİZM

EKOLOJİK PLANLAMA

KENTSEL DÖNÜŞÜM

KENTSEL KORUMA

KENTSEL SAĞLIKLAŞTIRMA

KENTSEL YENİLEME

slide17

Değerlendirme: 1980 - 2007

  • PLANLAMADA ANALİZ-SENTEZ-KARAR ALMA

SÜREÇLERİNİN ZAYIFLATILMASI

  • KENT VE KENT ÇEPERLERİNDE BİRDEN FAZLA

KURUMUN YETKİLİ OLMASI SORUMLULUKLARIN DAĞILMASI

  • KURUMLAR ARASI İLİŞKİLERİN ZAYIF OLMASI
  • PLAN BÜTÜNLÜĞÜ İLKESİNİN ZEDELENMESİ
  • MERKEZİ YÖNETİMİN VERDİĞİ OTONOM KARARLAR
de erlendirme 1980 2007
Değerlendirme: 1980 - 2007

TÜM KENTLERDE BENZER

KENT DOKULARININ YERLEŞİK HALE GELMESİ

  • Tarihi kentsel dokular FARKLI
  • İmar Planı kararları ile ve yap-sat düzeninde gelişmiş 1950-1980 dönemi apartmanları
  • Toplu konut dokuları
  • Kaçak yapılaşmış ve yasallaştırılmış sağlıksız konut alanları

Geleneksel merkez ve günümüz merkez dokusu

slide19

KÜLTÜR VE TABİAT VARLIKLARINI KORUMA YASASI Temmuz,2004

  • Yönetim Alanı
  • Yönetim Planı gibi kavram ve uygulama araçlarının getirilmesi: planlamayı salt fiziksel bir ürün olarak görmek yerine uygulamayla birlikte bir süreç olarak ele alan bir anlayış
  • Koruma Uygulama ve Denetim Büroları KUDEB uygulaması: Büyükşehir Belediyeleri diğer belediyeler ve İl Özel İdareleri
  • Yaratılan parasal kaynaklar ve bunların kullanımına ilişkin düzenlemeler:
  • Emlak vergilerinin %10’unun
  • Toplu Konut İdaresinin kredilerinin %10’unun koruma uygulamalarında kullanılması koşullarının getirilmesi
  • Restorasyon projelerinde bazı vergi muafiyetlerinin getirilmesi
  • Takas ve imar hakkı aktarımı uygulamaları
sit alanlar t rkiye ve stanbul
Sit Alanları: Türkiye ve İstanbul

Türkiye ve İstanbul’daki Sit Kararlarının Türlerine Göre Dağılımı

stanbul daki sit alanlar n n lan edildikleri y llar
İstanbul’daki Sit Alanlarının İlan Edildikleri Yıllar

Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu GEEAYK 1971–1983

11 adet sit alanı tescil kararı

1974 yılında: Boğaziçi Doğal ve Tarihi Sit Alanı

1976 yılında

Ihlamur Kasrı Doğal ve Tarihi Sit Alanı,

Küçük Çekmece-Avcılar arasında

I. ve II. Derece Arkeolojik Sit Alanı ile

İç - Dış Kumsal Doğal Sit Alanları

1977 yılında

Eyüp Merkez ve Civarı Kentsel Sit Alanı,

Üsküdar Salacak ve Şemsi Paşa Doğal Sit Alanı

slide23

Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu (KTVKK)

  • 1983-1989 yılları arasında 4 adet sit alanı tescil kararı
  • 1984 yılında: Adalar Doğal ve Kentsel Sit Alanı
  • 1985 yılında: Beşiktaş Köy içi Kentsel Sit Alanı
    • Çatalca Kaleiçi Mahallesi Kentsel Sit Alanı
    • 1986 yılında: Ortaköy Camii ve Çevresi Kentsel Sit Alanı
  • Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Bölge Kurulları
  • 1990–1999 yılları arasında 56 adet sit alanıtescil kararı
    • 1993 yılında: Beyoğlu Kentsel Sit Alanı
    • 1995 yılında: Tarihi Yarımada
    • Tarihi Arkeolojik ve Kentsel Sit Alanı
    • 1995 yılında: İstanbul Kuzey Kesimi Karadeniz Kuşağı Doğal Sit Alanı
slide26

İstanbul’da Sit Alanlarının “Geçiş Dönemi Yapılaşma Koşulları”

ve

“Koruma Amaçlı İmar Planı” Durumlarına Göre Dağılımı

A: SADECE SİT ALANI TESCİL KARARI VERİLEN ALANLAR

B: GEÇİŞ DÖNEMİ YAPILAŞMA KOŞULLARI BELİRLENMİŞ SİT ALANLARI

C: KORUMA AMAÇLI İMAR PLANI ONAYLANMIŞ SİT ALANLARI

D: GEÇİŞ DÖNEMİ YAPILAŞMA KOŞULLARI ve

KORUMA AMAÇLI NAZIM İMAR PLANI BİRLİKTE GEÇERLİ OLAN ALANLAR

t rkiye de tescilli ta nmaz k lt r ve tabiat varl klar stanbul hari
Türkiye’de Tescilli Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıkları (İstanbul hariç)

İstanbul toplam = 12761

slide30
DÖNÜŞÜM ALANLARI HAKKINDA KANUN TASARISI (22.06.2006 tarihli Başbakanlık yazısı ekinde TBMM’ye gönderilmiştir)

Kanunun amacı

  • imar planı bulunsun veya bulunmasın kentsel ve kırsal tüm alanlarda
  • afetlere ve kentsel risklere duyarlı yaşam çevrelerinin oluşturulması için veya
  • fiziki köhneme ve sosyal ve teknik altyapının yetersiz ve niteliksiz olduğu alanların
  • iyileştirme, tasfiye, yenileme ve gelişimini sağlamak üzere
  • dönüşüm alanlarının tespitine ve dönüşümün

gerçekleştirilmesine dair her türlü iş ve işlemler ile ilke ve esasları belirlemektir.

tanimlar
TANIMLAR
  • Dönüşüm alanı:Bu Kanunun öngördüğü amaçları gerçekleştirmek üzeresınırları idare meclisincere’senbelirlenen alan
  • İdare: belediyeler - il özel idareleri - büyükşehir belediyeleri

Yetki verilmesi halinde, ilçe veya ilk kademe belediyeleri

  • Dönüşüm amaçlı imar planı: Dönüşüm alanı sınırları içinde, bu Kanuna uygun olarak hazırlanıp, idare meclisince onaylanan nazım ve uygulama imar planları
  • Proje ortaklığı: proje alanında taşınmaz sahibi olsun veya olmasın gerçek veya tüzel kişilerin, ayrı ayrı veya birlikte oluşturdukları adi ortaklık temelli hukuki işlemlerle bir araya gelmiş bir veya birden fazla ortaklığı ifade eder.
genel esaslar
GENEL ESASLAR
  • Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu - Milli Parklar Kanunu - Çevre Kanunu - Kıyı Kanunu - Boğaziçi Kanunu - Orman Kanunu - Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu - Mera Kanunu vb. kanunlar kapsamında kalan yerlerde ilgilikurum, kuruluş ve kurulların görüşleri ve önerilerialınarak uygulama yapılır.(M-4/1)
  • Dönüşüm amaçlı imar planları kapsamında kalan alanlarda, idare dışında farklı kurum ve kuruluşlara ilgili kanunlar ile verilenplanlama ve uygulama yetkileri,Bakanlar Kurulu kararı alınmak kaydıyla, anılan kurumların görüş ve önerileri alınarakidare tarafındanbu Kanuna göre yürütülür. (M-4/3)