rehabilitacja chorych na oddziale intensywnej terapii medycznej
Download
Skip this Video
Download Presentation
REHABILITACJA CHORYCH NA ODDZIALE INTENSYWNEJ TERAPII MEDYCZNEJ

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 104

REHABILITACJA CHORYCH NA ODDZIALE INTENSYWNEJ TERAPII MEDYCZNEJ - PowerPoint PPT Presentation


  • 4528 Views
  • Uploaded on

REHABILITACJA CHORYCH NA ODDZIALE INTENSYWNEJ TERAPII MEDYCZNEJ. CELE I ZADANIA REHABILITACJI. Kinezyterapia ( kinesis – ruch, therapeia – leczenie) jest podstawą rehabilitacji medycznej, obejmuje całość zagadnień związanych z wykorzystaniem ruchu jako środka leczniczego.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'REHABILITACJA CHORYCH NA ODDZIALE INTENSYWNEJ TERAPII MEDYCZNEJ' - polly


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide3
Kinezyterapia (kinesis – ruch, therapeia – leczenie) jest podstawą rehabilitacji medycznej, obejmuje całość zagadnień związanych z wykorzystaniem ruchu jako środka leczniczego.
  • Ruch działa na wszystkie narządy ludzkiego organizmu jako naturalny bodziec leczniczy.

Hipokrates ogłosił, że wiedza medyczna wspiera się na dwóch słupach, którymi są:

    • ćwiczenia fizyczne i
    • dietetyka [1]
slide4
Czynności wykonywane przez pielęgniarkę samodzielnie, bez zlecenia lekarskiego reguluje ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 7 listopada 2007 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych udzielanych przez pielęgniarkę albo położną samodzielnie bez zlecenia lekarskiego

(Dz. U. Nr 210, poz. 1540)

slide5
4) Zakres świadczeń rehabilitacyjnych obejmuje:

a) prowadzenie rehabilitacji przyłóżkowej w celu zapobiegania powikłaniom wynikającym z unieruchomienia,

b) prowadzenie usprawniania ruchowego (siadanie, pionizacja, nauka chodzenia, nauka samoobsługi),

c) prowadzenie aktywizacji podopiecznych z wykorzystaniem elementów terapii zajęciowej, pod warunkiem odbycia kursu specjalistycznego,

d) prowadzenie terapii kreatywnej i rehabilitacji chorych wymagających opieki paliatywnej, pod warunkiem odbycia kursu specjalistycznego,

slide6
e) prowadzenie instruktażu w zakresie treningu pęcherza moczowego u chorych z problemem nietrzymania moczu, pod warunkiem odbycia kursu specjalistycznego,

f) prowadzenia instruktażu w zakresie hartowania i kształtowania kikuta amputowanej kończyny, pod warunkiem odbycia kursu specjalistycznego,

g) rehabilitację podopiecznych z zaburzeniami psychicznymi, pod warunkiem odbycia kursu specjalistycznego,

h) wnioskowanie o objęcie opieką społeczną, pod warunkiem odbycia kursu kwalifikacyjnego w zakresie pielęgniarstwa środowiskowego (rodzinnego).

rehabilitacja przy kowa cd
Rehabilitacja przyłóżkowa cd

Rehabilitacja przyłóżkowa- ruchowa to kompleksowe usprawnianie osób unieruchomionych w łóżku , przewlekle lub czasowo prowadzone przez pielęgniarki w ramach zawodowej funkcji rehabilitacyjnej.

Rehabilitacja przyłóżkowa to bodźcowanie (stymulowanie) układów/narządów, na pracę których bezruch /ograniczenie ruchu człowieka wpływa bardzo niekorzystnie.

1. REHABILITACJA PRZYŁÓŻKOWA-UKŁADOWA:

- RUCHOWA,

  • ODDECHOWA.

2. REHABILITACJA PRZYŁÓKOWA NARZĄDOWA :

JELITA– brak pokarmu i płynów w procesie

pielęgnowania upośledza funkcje jelit,

PĘCHERZ MOCZOWY - zastój moczu sprzyja zakażeniu dróg moczowych.

slide8
REHABILITACJA PRZYŁÓŻKOWA –program realizowany przez PIELĘGNIARKI

PROWADZENIE ĆWICZEŃ USPRAWNIAJĄCYCH:

ĆWICZENIA:

  • bierne - przenoszenie ruchu z kończyny pielęgniarki na kończynę pacjenta – wskazaniem do ćwiczeń biernych jest brak dowolnej czynności mięśni w przypadku porażeń wiotkich, spastycznych lub niedowładów mięśni znacznego stopnia, a także – jeśli ruch czynny jest niemożliwy ze względu na stan chorego.

Ich celem jest niedopuszczenie do powstawania przykurczów, zmian patologicznych w stawach i tkankach okołostawowych;

- czynne - wykonywane samodzielnie przez pacjenta w istniejącym zakresie ruchu, w płaszczyźnie strzałkowej:

IZOMERTYCZNE –polegają na czynnym napinaniu mięśni, bez zmiany odległości przyczepów mięśni- ćwiczenie nie wywołuje ruchu w stawie.

IZOTONICZNE -polegają na wzmacnianiu mięśni poprzez wykonywanie ruchów w stawach.

- Ćwiczenia czynne wolne- przy użyciu siły mięśniowej pozwalającej na samodzielne wykonanie ruchów z pokonaniem ciężaru ćwiczonego odcinka

- Ćwiczenia czynne z oporem -mają za zadanie wzmocnienie siły mięśniowej , (zwiększa się nie tylko siła mięśniowa , ale poprawia się koordynacja nerwowo-mięśniowa).

Stosuje się opory zewnętrzne tj.; ręka terapeuty, ciężarki, obciążnika, bloczki

- ćwiczenia oddechowe i ćw. oddechowe + p/ zakrzepowe.

cele kinezyterapii rehabilitacji ruchowej
Cele kinezyterapii (rehabilitacji ruchowej)
  • Przywrócenie choremu lub osobie niepełnosprawnej pełnej lub możliwie maksymalnej sprawności fizycznej i psychicznej.
  • Przywrócenie prawidłowej ruchomości w stawach oraz siły i wytrzymałości mięśni.
  • Pobudzenie i poprawa czynności OUN, reedukacja nerwowo – mięśniowa.
cele rehabilitacji cd
cele rehabilitacji cd.

4. Poprawa czynności układu oddechowego i sercowo – naczyniowego.

5. Korygowanie wad postawy ciała i nieprawidłowych nawyków ruchowych.

6. Przystosowanie chorego do życia w przypadku trwałej niepełnosprawności.

Wpływ leczniczy kinezyterapii zależy od maksymalnego pobudzenia funkcji organizmu i aktywacji rezerw czynnościowych ustroju, za pomocą odpowiednio dobranych form ruchu [1].

zadania kinezyterapii
Zadania kinezyterapii
  • Ocena stanu funkcjonalnego pacjenta (ustalenie rodzaju i stopnia dysfunkcji)
  • Dobór odpowiednich środków, form, metod i technik w zależności od stanu pacjenta
  • Opracowanie programu ćwiczeń miejscowych i ogólnych służących do realizacji bliższego i dalszego celu rehabilitacji
  • Wprowadzenie obiektywnych metod kontroli stanu pacjenta
  • Zapobieganie powikłaniom (przykurczom, odleżynom, powikłaniom płucnym) [1].
slide13
Według definicji Światowej Organizacji Zdrowia
  • ( WHO - World Health Organization ) rehabilitacja to kompleksowe i zespołowe postępowanie w odniesieniu do osób niepełnosprawnych fizycznie i psychicznie, które ma na celu przywrócenie pełnej lub możliwej do osiągnięcia sprawności fizycznej i psychicznej, zdolności do pracy i zarobkowania oraz zdolności do brania czynnego udziału w życiu społecznym.
slide14
Kontynuując leczenie specjalistyczne i usprawnianie (trening leczniczy), rehabilitacja medyczna ma na celu zmniejszenie niepełnosprawności wynikającej z dysfunkcji układów wewnętrznych, narządu ruchu, a więc poprawę stanu psychofizycznego chorego; ogólnie mówiąc, poprawę jakości życia i reintegrację osób niepełnosprawnych w środowisku.
slide15
Poradnie rehabilitacyjne funkcjonujące w strukturze ZOZ mają za zadanie zapewnienie leczniczego usprawniania osobom niepełnosprawnym w środowisku zamieszkania. Przybliża to pewne formy kompleksowej rehabilitacji medycznej do osoby niepełnosprawnej i jej opiekunów.
slide16
Poradnie rehabilitacji medycznej prowadzą leczenie ambulatoryjne osób z przewlekłymi chorobami i dysfunkcjami narządu ruchu, nie wymagających leczenia szpitalnego.
  • Celem ustalenia rozpoznania prowadzą postępowanie diagnostyczne, wszelkimi dostępnymi metodami, a następnie leczenie farmakologiczne i fizjoterapeutyczne dla złagodzenia bólu, poprawy zakresu ruchów, zwiększenia siły mięśniowej i zwiększenia lub zachowania istniejącej wydolności krążeniowo-oddechowej.
slide17
Podstawowe informacje

z zakresu czynności

układu nerwowego

slide18
Podstawowym rodzajem komórek występujących w układzie nerwowym są neurony – wysoko wyspecjalizowane do spełniania swoich funkcji.
  • Najwięcej neuronów znajduje się w OUN. Neurony składają się z ciała komór oraz wypustek cytoplazmatycznych (dendryty i akson), za pomocą których wytwarzają połączenia z innymi neuronami, bądź komórkami efektorowymi (wykonawczymi). Połączenie między komórkami

nerwowymi zwane

jest synapsą.

slide19
Wysoka specjalizacja dojrzałych neuronów, wiąże się z wysoką wrażliwością OUN na wstrząsy, urazy mechaniczne niedokrwienie i inne czynniki.
  • Układ nerwowy cechuje również niewielka zdolność do regeneracji w przypadku uszkodzeń, odznacza się natomiast dość dużą plastycznością czynnościową (jej przejawem jest np. zdolność uczenia się czy możliwość adaptacji) [2].
slide20
Podstawowe informacje

z zakresu czynności

układu mięśniowego

slide21
Podstawową funkcją tkanki mięśniowej jest jej skracanie się. Skurcz możliwy jest dzięki powstawaniu wiązań pomiędzy białkami kurczliwymi – miozyną i aktyną, znajdującymi się we włóknach mięśniowych.
  • Do tkanki mięśniowej zalicza się:
  • tkankę mięśniową prążkowaną szkieletową
  • tkankę mięśniową prążkowaną sercową
  • tkankę mięśniową gładką [2].
slide22
Unerwienie motoryczne mięśni (sterują skurczem mięśni) stanowią motoneurony, tworzące na włóknach mięśniowych płytki ruchowe.
  • Włókna mięśniowe unerwione przez jeden motoneuron , wraz z tym motoneuronem tworzą jednostkę ruchową, która jest najmniejszą czynnościową jednostką ruchu.
slide23
Skurcz mięśnia oddziałuje dzięki połączeniu z układem kostnym na określone stawy i umożliwia wykonywanie ruchów.
  • Jednocześnie ze skurczem jednej grupy mięśni dochodzi do rozciągania grupy mięśni antagonistycznych.
  • Mięśnie posiadają unerwienie motoryczne (eferentne) i czuciowe (aferentne), umożliwiające prawidłową ich czynność.
slide24
Podstawowe receptory znajdujące się w mięśniach to:
  • wrzeciona mięśniowe odpowiedzialne za reagowanie na rozciąganie mięśni i
  • receptory ścięgniste kontrolujące przebieg skurczu.
zasady rehabilitacji medycznej
Zasady rehabilitacji medycznej
  • Proces rehabilitacji medycznej oparty jest o sterowanie neurofizjologiczne procesami, które są odpowiedzialne za odzyskanie bądź zastąpienie utraconej funkcji.
  • OUN jest układem o najwyższym stopniu rozwoju dojrzałości komórkowej i organizacji funkcjonalnej, obdarzonym zdolnością reagowania na bodźce z otoczenia zewnętrznego, jak również na bodźce wewnętrzne o stanie psychofizycznym organizmu.
slide26
OUN okazał się układem zawierającym możliwości i zdolności odtwórcze. Odtwarzanie to polega na powstawaniu i tworzeniu nowych połączeń na nieuszkodzonych neuronach lub uruchomienie połączeń zastępczych, dotychczas nie funkcjonujących.
  • Rehabilitacja medyczna w swoim działaniu wykorzystuje te właściwości OUN.
  • W zaistniałej niepełnosprawności organizm uruchamia w sposób celowy mechanizmy obronne i rezerwy ustrojowe tj.: kompensacja, adaptacja i regeneracja.
slide27
Kompensacja – to zdolność zastępowania na drodze odtwarzania utraconych funkcji, przez pracę odpowiedzialnego za nią, a tylko częściowo utraconego narządu, lub też przejęcie jej przez symetryczny zdrowy narząd, np. wydolność oddechowa po usunięciu chorego płuca poprzez przejęcie pracy przez płuco pozostałe.
  • Regeneracja – polega na odradzaniu się uszkodzonych lub utraconych części ciała, narządów, tkanek i komórek . Zdolności człowieka do regeneracji są bardzo ograniczone (odnosi się do narządów, których część funkcjonalną stanowi jedna tkanka np. tk. chrzęstna- uzupełnienie ubytku chrząstki stawowej, mięśniowa – regeneracja miofibrili).
slide28
Adaptacja – to dostosowanie się organów i narządów oraz ich funkcji do warunków zmieniającego się środowiska zewnętrznego. Adaptacja osoby niepełnosprawnej następuje przez wykorzystanie procesów regeneracji i kompensacji, a więc na drodze wytrenowania mechanizmów zastępczych i stworzenia nowych stereotypów ruchowych.
  • Akceptacja – jest to w kompleksowej rehabilitacji pojęcie określające przyjęcie aktualnego stanu psychofizycznego przez osobę niepełnosprawną [8].
zesp rehabilitacyjny i zadania jego cz onk w w profilaktyce i terapii niepe nosprawno ci
Zespół rehabilitacyjny i zadania jego członków w profilaktyce i terapii niepełnosprawności
  • Lekarz- specjalista rehabilitacji jest odpowiedzialny za całość programu rehabilitacji, diagnozuje niepełnosprawność, ustala, zleca zabiegi rehab. i niezbędne zaopatrzenie ortopedyczne, nadzoruje, weryfikuje plan rehabilitacji.
  • Lekarz – specjalista dyscypliny klinicznej, leczy i konsultuje chorobę będącą przyczyną niepełnosprawności.
  • Fizjoterapeuta (mgr rehabilitacji ruchowej, mgr fizjoterapii, technik fizykoterapii)- w ramach zleconego programu usprawniania ruchowego dobiera właściwe ćwiczenia z zakresu kinezyterapii.
  • Technik zaopatrzenia ortopedycznego- realizuje zamówienie na indywidualne zaopatrzenie ortopedyczne.
  • Psycholog- ocenia reakcje psychiczne osoby poddanej rehabilitacji, kontroluje je, wspiera psychicznie chorego i jego najbliższych.
slide30
Zespół rehabilitacyjny i zadania jego członków w profilaktyce i terapii niepełnosprawności cd.
  • Ergoterapeuta (instruktor terapii zajęciowej)-prowadzi ćwiczenia usprawniające przy pomocy technik rzemieślniczych i artystycznych.
  • Instruktor pracy zawodowej (specjalista rehabilitacji zawodowej)- ocenia możliwość pracy osoby niepełnosprawnej w wyuczonym zawodzie bądź wykazuje możliwość przeszkolenia w innym zawodzie.
  • Asystent socjalny- w oddziałach szpitalnych i placówkach rehabilitacyjnych jest pośrednikiem między chorym, jego rodziną, zakładem pracy.
  • Pedagog socjalny – zajmuje się poradnictwem wychowawczym i edukacyjnym dzieci i młodzieży niepełnosprawnej.
  • Wolontariusz- ochotniczo i bez wynagrodzenia realizuje różnego rodzaju prace na rzecz osób niepełnosprawnych.
  • Duchowny- zgodnie z osobistymi potrzebami osoby niepełnosprawnej służy pomocą duszpasterska.
  • Pielęgniarka- w zespole rehabilitacyjnym realizuje specjalistyczne zadania zawodowe oraz zadania wynikające z przyjętego programu rehabilitacji. Udziela osobie niepełnosprawnej instruktarzu zabiegów w zakresie samopielęgnacji lub instruuje rodzinę pacjenta odnośnie niezbędnych zabiegów pielęgnacyjnych i usprawniających [8].
rola piel gniarki w procesie rehabilitacji
Rola pielęgniarki w procesie rehabilitacji

Funkcje pielęgniarki:

A) instrumentalna- pielęgniarka podejmuje się wykonania podstawowych zabiegów usprawniających: wykonuje:

  • niektóre ćwiczenia bierne zapobiegające ograniczeniom ruchów w stawach,
  • aktywizuje ruchowo chorego w łóżku i poza nim (zapobieganie niewydolności krążeniowo-oddechowej,
  • Udziela pomocy w zakresie posługiwania się sprzętem ortopedycznym.

B) ekspresyjna - podejmuje działania edukacyjne i informacyjne, które pozwolą na intensyfikację koniecznych działań rehabilitacyjnych (np. sugestie potrzeby konsultacji: psychologicznej, logopedycznej…)[8].

znaczenie bezruchu i usprawniania leczniczego u krytycznie chorych
Znaczenie bezruchu i usprawniania leczniczego u krytycznie chorych

Unieruchomienie krytycznie chorych jest przyczyną powikłań zagrażających życiu tj:

  • Zakrzepowe zapalenie żył głębokich i zatory, zatory płucne,
  • odleżyny z zakażeniami (z posocznicą włącznie)
  • niedodma, opadowe zapalenie płuc,
  • dysfunkcje mięśni i stawów (zaniki mięśni, przykurcze, wadliwe – utrwalone ustawienia kończyn i usztywnienie stawów).
  • urazy nerwów obwodowych.
nast pstwa biernego spoczynku cd
Następstwa biernego spoczynku cd.
  • niedociśnienie ortostatyczne,
  • spadek zużycia tlenu,
  • zmniejszenie czynnościowej pojemności zalegającej (FRC),
  • zmiana stosunku pojemności do perfuzji,
  • hiperkalcemia,
  • odwapnienie kości,
  • nietolerancja glukozy,
  • zaburzenia sensoryczne i percepcyjne prowadzące do psychoz.
slide34
Zakrzepice żył, zwłaszcza kończyn dolnych i miednicy powstają na skutek upośledzenia przepływu krwi i zastoju w żyłach jako następstwo braku pracy mięśni kończyn, zagęszczenia krwi, niewydolności serca oraz lokalnych obrażeń urazowych.
  • Oderwanie skrzepliny może powodować zawały płuc oraz zatory tętnicy płucnej.

Usprawnianielecznicze w zapobieganiu tym powikłaniom obejmuje:

  • wyższe ułożenie kończyn dolnych (30-40°powyżej poziomu tułowia)
  • ruchy bierne kończyn dolnych u nieprzytomnych,
  • ruchy czynne (samodzielne lub wspomagane) w stawach.

Ćwiczenia te powinny być wykonywane kilka razy dziennie,

u przytomnych – co godzinę przez kilka minut.

slide35
U krytycznie chorych często dochodzi do powstawania odleżyn w miejscach najbardziej narażonych na niedokrwienie powłok skórnych z powodu ucisku.

(wystarczą 2-3 godziny braku zmiany ułożenia).

Zapobieganie tym powikłaniom obejmuje:

  • stosowanie materaców p/odleżynowych,
  • zmiana pozycji chorego co 2 godziny,
  • toaleta p/odleżynowa.
slide37
Zmiany patologiczne mięśni:
  • Atrofia mięśni (zmniejszenie ich masy i obwodu)
  • Obniżenie napięcia i siły mięśni, zwiększenie męczliwości,
  • Upośledzenie ich ukrwienia i odżywienia.

Negatywne zmiany biochemiczne w mięśniach pojawiają się już po 6 godzinach i narastają najszybciej w pierwszych

3-5 dniach bezruchu.

Zmiany patologiczne w stawach:

Ruch i obciążenie są niezbędne do utrzymania prawidłowej struktury i funkcjonowania stawu. Ich brak powoduje:

  • upośledzenie odżywiania chrząstki stawowej i jej atrofię
  • zrosty między fałdami maziówki,
  • ubytki chrząstki stawowej [2].
slide38
KORZYSTNE SKUTKI UNIERUCHOMIENIA
  • Sen i wypoczynek,
  • Odzyskanie sił,
  • Ustabilizowanie czynności układu krążenia i oddechowego,
  • Zmniejszenie zużycia tlenu,
  • Spadek produkcji dwutlenku węgla,
  • Minimalizacja urazów,
  • Ułatwienie procesów naprawczych,
  • Poprawa samopoczucia,
  • Utrzymanie w fizjologicznej osi odłamków kostnych.
leczenie usprawniaj ce w stanach krytycznych
Leczenie usprawniające w stanach krytycznych
  • Program usprawniania powinien być indywidualny, dostosowany do dynamicznie zmieniającego się stanu chorego, stosowanych metod IT, aparatury podtrzymującej funkcje życiowe czy stosowanego leczenia operacyjnego.
  • Intensywność leczenia usprawniającego może przebiegać od „ciszy rehabilitacyjnej” do bardzo intensywnego psychofizycznego usprawniania.
  • Podstawą leczenia usprawniającego w IT jest kinezyterapia i psychoterapia [2].
slide40
Leczenie ruchem jest podstawą kinezyterapii i kinestezji.

Jest to celowe, zaprogramowane dawkowanie ruchu, metodyczne zastosowanie wzorców ruchowych celem utrzymania, wspierania i odtwarzania sprawności systemu ruchowego, sprawności układu krążenia i oddychania oraz przemiany materii.

Kinestezja umożliwia zastosowanie ruchu w pielęgnowaniu chorego. Osoba pielęgnująca wykorzystując ruchy własnego ciała do poruszania ciała chorego, może ustalić w ten sposób jego pozycję (zastosowanie przy uruchamianiu, transportowaniu, pielęgnacji).

slide41
Przeciwwskazania i stany wymagające zachowania ostrożności podczas kinezyterapii u ciężko chorych
  • świeży, powikłany zawał serca,
  • niebezpieczne niemiarowości (bradykardia <35/min, tachykardia >150-180/min,
  • zator tętnicy płucnej, zawał płuca,
  • tętniak aorty lub serca,
  • niestabilne nadciśnienie > 200/100 mmHg,
  • zakrzepica żył głębokich, ostre, zakrzepowe zapalenie żył,
  • wstrząs z RR skurczowym <90 mmHg i OCŻ < 5 cm H20,
  • ciśnienie śródczaszkowe >20mmHg,
  • obniżenie saturacji krwi tętniczej < 80%,
  • gorączka >38˚C,
  • stężenie glukozy <40 i>500mg/dl,
  • nieprawidłowa prężność gazów krwi tętniczej,
  • poważne zaburzenia elektrolitowe,
  • niektóre techniki w IT np.: kontrapulsacja wewnątrzaortalna.
podstawowe formy rehabilitacji piel gniarskiej
Podstawowe formy rehabilitacji pielęgniarskiej: !!!
  • ułożenie lecznicze (p/bólowe, odciążające, wyciągowe, przeciwobrzękowe),
  • prowadzenie ćwiczeń oddechowych przy oddechu własnym i wspomaganym respiratorem,
  • prowadzenie ćwiczeń biernych, bierno-czynnych i wspomagających kończyn górnych i dolnych,
  • obracanie pacjenta w łóżku
  • pomaganie pacjentowi przy siadaniu i przechodzeniu z pozycji siedzącej do stojącej.
slide43
Cele ułożenia chorego w łóżku w różnych pozycjach za zastosowaniem udogodnień:
  • poprawienie samopoczucia chorego,
  • zmniejszenie dolegliwości bólowych,
  • zapobieganie tworzeniu się odleżyn, zniekształceń kostno-stawowych, uszkodzeniu nerwów obwodowych,
  • usprawnienie krążenia krwi, zwłaszcza w dystalnych częściach ciała, co umożliwia dobre natlenienie i odżywianie tkanek,
  • ułatwienie odpływu krwi żylnej z dystalnych części ciała, co zapobiega powstawaniu obrzęków i zakrzepowemu zapaleniu żył,
  • usprawnienie natlenienia organizmu przez: utrzymanie drożności dróg oddechowych, zapobieganie ogniskom niedodmy w płucach,
  • zmniejszenie duszności u pacjentów z zaburzeniami krążenia i oddychania,
  • umożliwienie samodzielnego spożycia posiłku i kontaktu z otoczeniem,
  • zapewnienie bezpieczeństwa choremu nieprzytomnemu.
slide44
Ułożenie płaskie na plecach

Wskazania: po zabiegach operacyjnych, urazach czaszkowo-mózgowych, złamaniach kręgosłupa i miednicy, punkcji lędźwiowej.

( podpórki pod stopy- zapobieganie stopie końsko - szpotawej

Źródło: Dison N.: Technika zabiegów pielęgniarskich. PZWL, Warszawa 1998.

slide45
Ułożenie niskie głowy, tzw. pozycja Trendelenburga.

Wskazania: stosowana po utracie przytomności, w zaburzeniach ukrwienia mózgu, utracie krwi, przy zakładaniu wkłucia centralnego.

Źródło: Kirschnik O., Jakubaszko J. (red.): Pielęgniarstwo. Wyd. Urban&Partner, Wrocław 2001. [3]

Ułożenie Fowlera, pozycja odwrotna do pozycji Trendelenburga

Wskazania: udrożnienie dróg oddechowych.

slide46
Ułożenie pacjenta na boku
  • Ułożenie boczne.

Wskazania: porażenie połowicze, zapobieganie zapaleniu płuc [3].

slide47
Ułożenie boczne ustalone, pozycja NATO, Simsa – typowa pozycja ustabilizowana dla wszystkich nieprzytomnych.

Wskazania: utrata przytomności przy zachowanym oddechu i krążeniu, stan po znieczuleniu; zapewnia drożność oddechową i zapobiega zachłyśnięciu.

slide48
Ułożenie pacjenta na brzuchu
  • Ułożenie to stosuje się u chorych z ARDS, aby zapobiec odleżynom, przy oparzeniach, po przeszczepach skóry na plecach i pośladkach, w niektórych typach wentylacji mechanicznej (wymaga właściwego zabezpieczenia pacjenta poprzez udogodnienia)[3]. Należy podłożyć poduszki (wałki) pod klatką piersiową i miednicą w taki sposób, aby nie uciskać jamy brzusznej.
slide49
Zasady rehabilitacji oddechowej
  • Termin „usprawnianie lecznicze układu oddechowego” dotyczy chorych oddychających samodzielnie jak i chorych wentylowanych mechanicznie.
  • Rozumieć go należy jako działanie zapobiegające powikłaniom ze strony układu oddechowego lub/i poprawiające jego wydolność.
slide50
Cele bezpośrednie tych zabiegów to:
  • utrzymanie prawidłowej wentylacji płuc lub jej poprawienie,
  • zwiększenie ruchomości klatki piersiowej i przepony,
  • usprawnienie oczyszczania dróg oddechowych (pobudzenie do efektywnego kaszlu),
  • zmniejszenie niedodmy płuc,
  • zmniejszenie częstości powikłań infekcyjnych w obrębie układu oddechowego [5].
slide51
Do podstawowych zabiegów pielęgnacyjnych układu oddechowego zaliczyć należy:
  • Oklepywanie i opukiwanie klatki piersiowej,
  • ćwiczenia oddechowe,
  • zmiany ułożenia klatki piersiowej,
  • masaż ręczny i przyrządowy.
slide52
W przypadku wstrząsania dłoń jest zgięta w ten sam sposób jak przy opukiwaniu, ale palce dłoni nie są złączone, lecz rozstawione. Opuszki palców przykłada się do przestrzeni międzyżebrowych. Podczas wstrząsania ruchy drgania są przenoszone na klatkę piersiową i narządy wewnątrz jej [5].
slide53
Do metod wspomagania odksztuszania wydzieliny z dróg oddechowych zaliczamy :

oklepywanie i opukiwanie klatki piersiowej.

Oklepywanie jest jedną z technik masażu klasycznego o mocnym działaniu bodźcowym, powodującym przekrwienie tkanek.

Dłoń podczas oklepywania jest lekko zgięta, ze złączonymi palcami i kciukiem tworząc tzw. ”łódkę”. Dłonie poruszają się jedynie w nadgarstkach!

Między klatką piersiową pacjenta a dłonią znajduje się przestrzeń wypełniona powietrzem, która zostaje przeniesiona podczas uderzenia na klatkę piersiową powodując jej drganie (od podstawy płuc do szczytu – omijając okolice nerek i kręgosłupa) [5].

ewakuacja wydzieliny z dr g oddechowych za pomoc aparatu flutter oraz acapella cornet
Ewakuacja wydzieliny z dróg oddechowych za pomocą aparatu Flutter (oraz Acapella, Cornet)
  • Gwizdek Flutter umożliwia pacjentowi samodzielne odksztuszanie wydzieliny z drzewa oskrzelowego.

(W stanie spoczynku kulka znajdująca się w gwizdku

zamyka szczelnie łoże lejka. W czasie wydechu powietrze na

ułamki sekund unosi kulkę ku górze, a wraz z wypływem

powietrza kulka ponownie zamyka łoże lejka. Wytwarza to

kontrolowane zmienne dodatnie ciśnienie w oskrzelach

(0,8-25 cmH2O), przerwy w przepływie wydechowym,

a następnie jego przyspieszenie. Zapobiega to

przedwczesnemu zamykaniu oskrzeli, powoduje drgania ścian

oskrzeli, które ułatwiają odrywanie i ewakuację wydzieliny) [5].

wiczenia oddechowe
Ćwiczenia oddechowe
  • Ćwiczenia oddechowe mają na celu wyuczenie prawidłowego oddychania oraz poprawę jego efektywności i wydolności.

Ćwiczenia oddechowe dzieli się na:

  • statyczne i
  • dynamiczne.
slide56
Ćwiczenia oddechowe statyczne polegają na wykonywaniu przez chorego wdechów i wydechów określonym torem oddechowym w odpowiednim rytmie.

Ważna jest w trakcie tych ćwiczeń pozycja ciała.

Pozycja wyprostna – ułatwia wdech, utrudnia wydech

Pozycja zgięciowa - utrudnia wdech, ułatwia wydech.

Ważnym elementem wpływającym na charakter ćwiczeń jest utrudnianie wydechu. Tak proste ćwiczenia jak wydmuchiwanie powietrza przez dren do butelki z wodą może w istotny sposób zapobiegać niedodmie i poprawić efektywność kaszlu.

rodzaje sprz tu stosowanego do wicze oddechowych
Rodzaje sprzętu stosowanego do ćwiczeń oddechowych:
  • Profesjonalny
  • Aparat Triflo (przeprowadzenie trzech kolejnych prób, przerwa relaksacyjna 10-15 min, 3 krotne powtórzenie ćwiczeń),
  • Aparat Spiroflo –dwie butelki połączone do przedmuchiwania wody,
  • Butelka z wodą i drenem,
  • Aparat z piłeczką styropianową Magic Ball
  • Woreczek z piaskiem (3-4 kg)

b. Nieprofesjonalny

  • waciki,
  • nitki,
  • piórko,
  • gwizdek.
slide58
Ćwiczenia oddechowe dynamiczne różnią się od ćw statycznych wykonywaniem dodatkowo przy każdym wdechu lub wydechu ruchów kończynami lub tułowiem.
  • U krytycznie chorych stosowanie tej formy usprawniania jest bardzo ograniczone ze względu na wysiłek związany z ćwiczeniami.

Ćwiczenia oddechowe mogą być:

  • symetryczne lub
  • asymetryczne.

Asymetrię ćwiczeń uzyskuje się dzięki ułożeniu chorego na boku lub obciążeniu jednej ze stron klatki piersiowej. Pozwala to na usprawnianie wybranego płuca, może także zmniejszać dolegliwości bólowe. Ćwiczenia te powinny być wykonywane przez kilkanaście minut kilka razy dziennie .

slide59
Do ćwiczeń oddechowych należy zaliczyć również ćwiczenia odksztuszania i efektywnego kaszlu.

Ćwiczenia te polegają na uruchomieniu zalegającej wydzieliny przez wywołanie naprzemiennego gwałtownego zwiększania i zmniejszania szybkości przepływu powietrza przez drogi oddechowe podczas wydechu przy otwartych ustach.

Pomocne może być wywoływanie wibracji w drzewie oskrzelowym ręką terapeuty lub wymawianie przez chorego podczas ćwiczenia spółgłoski „r” lub „ż”.

zmiany u o enia klatki piersiowej drena u o eniowy
Zmiany ułożenia klatki piersiowej(drenaż ułożeniowy)

Drenaż ułożeniowy to zespół czynności wykonywanych przez pielęgniarkę po badaniu lekarskim i analizie zdjęć RTG, polegający na układaniu pacjenta w różnych pozycjach ciała.

slide61
drenaż ułożeniowy cd

Czynność ta ma na celu przede wszystkim ułatwienie ewakuacji wydzieliny z drzewa oskrzelowego i tchawicy

(powoduje zmniejszenie procesów zapalnych, umożliwia antybiotykom dotarcie do obszarów objętych zapaleniem, poprawę wentylacji płuc - zmniejszenie niedodmy).

Efekt terapii ułożeniowej można poprawić oklepywaniem klatki piersiowej, masażem wibracyjnym lub energicznym uciskaniem nadbrzusza (łuków żebrowych) podczas wydechu lub kaszlu [2].

slide62
Terapia ułożeniowa może być stosowana u większości krytycznie chorych zarówno przytomnych jak i nieprzytomnych, oddychających samodzielnie i wentylowanych mechanicznie.

Należy jednak pamiętać o następujących zasadach:

1. chorych z objawami ↑ ciśnienia śródczaszkowego – nie układać w pozycji z głową poniżej klatki piersiowej oraz w pozycji utrudniającej wydech.

2. u chorych z niewydolnością krążenia ułożenie w pozycji na boku może nasilać objawy niewydolności krążenia

3. chorych z jednostronnym zapaleniem płuc nie należy układać na boku z chorym płucem

4. u chorych z urazami klatki piersiowej terapię ułożeniową stosować bardzo ostrożnie, by nie nasilać bólu i nie zwiększać ryzyka dodatkowych uszkodzeń.

slide63
Podczas prowadzenia drenażu biernego zastosowanie mają następujące pozycje:
  • pozioma na plecach,
  • pozioma na boku,
  • pozioma na boku z rotacją do przodu,
  • pozioma na boku z rotacją do tyłu,
  • Trendelenburga odnosząca się do wszystkich wymienionych pozycji (dodatkowe pochylenie łóżka pod kątem 15-20°, tak aby głowa znajdowała się poniżej kończyn dolnych,
  • wysoka na plecach
  • na brzuchu [5].
slide64
Bardzo dobrym z kinezyterapeutycznego punktu widzenia jest układanie chorych na brzuchu.

Może dojść do powikłań:

  • niedrożności górnych drób oddechowych (zwłaszcza u chorych z niedowładami lub z zaburzeniami świadomości)
  • rozłączenia lub uciśnięcia „układu oddechowego” respiratora.

W takim ułożeniu zmniejsza się ciśnienie hydrostatyczne w obrębie części przygrzbietowych płuc, dzięki czemu płyn nagromadzony w przestrzeni zewnątrznaczyniowej przesuwa się do niżej położonych części płuc oraz do przestrzeni wewnątrznaczyniowej.

Zaleca się utrzymanie takiej pozycji zwykle przez 6-12 godz.

usprawnianie lecznicze w zakresie uk adu oddechowego zastosowanie zabieg w fizykoterapeutycznych
Usprawnianie lecznicze w zakresie układu oddechowego:Zastosowanie zabiegów fizykoterapeutycznych
  • Stosuje się czynniki fizykalne działające rozluźniająco na mięśnie klatki piersiowej, przeciwbólowo, przeciwzapalnie, przeciwobrzękowo, a także metody fizykoterapeutyczne rozszerzające drogi oddechowe, rozrzedzające wydzielinę, działające wykrztuśnie lub łagodząco na odruch kaszlu [6].
aerozoloterapia
Aerozoloterapia
  • Wziewanie lecznicze wykonuje się z leków zaordynowanych przez lekarza prowadzącego.

Najczęściej stosuje się

  • mukolityki,
  • leki rozszerzające oskrzela,
  • inne (adekwatne do rodzaju schorzenia).

W trakcie inhalacji zaleca się , aby chory oddychał wolno i głęboko.

Zabieg stosuje się najczęściej 1 – 2 razy dziennie przez 10-15 min (6).

wiat olecznictwo
Światłolecznictwo
  • Wpływ promieniowania podczerwonego

Zabieg ma na celu:

- zmniejszenie napięcia mięśni,

- poprawę ukrwienia i odżywienia tkanek,

- podwyższony zostaje próg odczuwania bólu,

- wzmaga się przemiana materii,

- zwiększa się odporność poprzez zwiększenie liczby białych krwinek.

Naświetlania wykonuje się lampą Sollux z filtrem czerwonym lub niebieskim na okolicę bocznej strony klatki piersiowej lub odcinek piersiowy kręgosłupa [6].

biostymulacja promieniowaniem laserowym
Biostymulacja promieniowaniem laserowym
  • Stosowana jest w celu normalizacji zaburzeń metabolizmu tkankowego, zwiększenia produkcji białek, kwasu rybonukleinowego (RNA), usprawniania dysocjacji hemoglobiny, co zwiększa zaopatrzenia tkanek w tlen.
  • Zabieg wykonuje się na okolicę klatki piersiowej (określony płat płuca) lub na odcinek piersiowy kręgosłupa.
impulsowe pole elektromagnetyczne wielkiej cz stotliwo ci
Impulsowe pole elektromagnetyczne wielkiej częstotliwości

Zabieg ten wykonuje się celem:

  • rozszerzenia naczyń krwionośnych,
  • zwiększenia przepływu krwi tętniczej,
  • przyspieszenia procesów wchłaniania tkankowego,
  • przyspieszenia przemiany materii,
  • wzrostu liczby leukocytów,
  • podwyższenia progu odczuwania bólu,
  • obniżenia napięcia mięśni.

Stosuje się aparat Terapuls; elektrodę umieszcza się 2 cm od skóry w okolicy klatki piersiowej.

masa leczniczy
Masaż leczniczy

Oprócz oklepywania, którego celem jest wspomaganie odksztuszania wykonuje się dodatkowo masaż klasyczny klatki piersiowej w celu:

  • rozluźnienia mięśni,
  • zapobiegania przykurczom,
  • uelastycznienia tkanek,
  • przywrócenia sprawności układu oddechowego [6].
nebulizacja chorego wentylowanego mechanicznie
Nebulizacja chorego wentylowanego mechanicznie
  • Jest to zabieg polegający na podaży zawieszonych w gazie drobnych cząsteczek substancji czynnej (leku) metodą inhalacji przez rurkę intubacyjną lub tracheostomijną za pomocą układu rur respiratora.
  • Cele:

- rozszerzenie oskrzeli,

- nawilżenie błony śluzowej tchawicy i oskrzeli,

- rozluźnienie wydzieliny,

- działanie p/zapalne

- zapobieganie niedodmie [7].

slide72
Opis Procedury:
  • sprawdzenie indywidualnego zlecenia ,
  • umieszczenie leku w sterylnym aparacie do nebulizacji i podłączenia obwodu do nebulizatora,
  • odessanie wydzieliny z dróg oddechowych (jeśli zachodzi potrzeba),
  • podłączenie zestawu nebulizacji do układu rur respiratora,
  • przeprowadzenie nebulizacji zgodnie ze zleceniem,
  • kontrolowanie procesu nebulizacji oraz parametrów podczas zabiegu,
  • zakończenie nebulizacji,
  • odessanie wydzieliny z dróg oddechowych,
  • pielęgnacja jamy ustnej,
  • udokumentowanie zabiegu [7].
slide73
Usprawnianie lecznicze chorych nieprzytomnych
  • Z punktu widzenia usprawniania leczniczego - ważny jest powód nieprzytomności i jego głębokość

(u nieprzytomnego z urazem czaszkowo – mózgowym mogą występować inne obrażenia pourazowe np. kończyn, brzucha, klatki piersiowej).

  • liczna grupa chorych na OIT: nieprzytomni z powodu niedotlenienia mózgu w następstwie NZK,
  • z powodu zabiegów chirurgicznych (planowych, nagłych),
  • z powodu zatruć.
slide74
Usprawnianie lecznicze chorych nieprzytomnych cd.

Warunki skuteczności usprawniania nieprzytomnych:

- tolerancja układu krążenia na wysiłek (wydolność mięśnia sercowego, czynnik stabilizujący krążenia na OIT – wypełnienie łożyska naczyniowego; chorzy z hipowolemią - ↓ RR i ↑ tętna nawet przy zmianie pozycji!),

- zabezpieczenie drożności dróg oddechowych ( u chorych nie zaintubowanych – podczas zmiany pozycji łatwo spowodować niedrożność dróg oddechowych na poziomie gardła z powodu zapadania się języka),

- koordynacja usprawniania leczniczego z karmieniem- zapobieganie możliwemu ulewaniu lub zachłyśnięciu treścią pokarmową (nawet jeśli założona jest sonda żołądkowa)

- zwrócenie uwagi na sposób i stan zaopatrzenia zmian pourazowych,

- leczenie p/bólowe [2].

slide75
Usprawnianie lecznicze chorych nieprzytomnych cd.

Techniki usprawniania leczniczego i pielęgnacji chorych nieprzytomnych:

- zmiana pozycji- wykorzystanie ułożenia w pozycji bezpiecznej,

- profilaktyka p/odleżynowa oraz zapobieganie skutkom długotrwałego unieruchomienia tj. przykurcze mięśniowe, ograniczenia ruchomości w obrębie stawów,

- bierne ruchy żuchwą oraz masaż mięśni twarzy (aby nie dopuścić do przykurczu mięśniowego w stawie żuchwowo-skroniowym utrudniającym otwieranie ust, a w następstwie wystąpienia zastoinowego zapalenia ślinianki przyusznej),

slide76
Usprawnianie lecznicze chorych nieprzytomnych cd.

Czynna profilaktyka powikłań oddechowych:

U sztucznie wentylowanych:

  • pozycja półleżąca i na brzuchu (zwłaszcza u chorych z ARDS)
  • drenaż ułożeniowy w różnych wariantach umożliwiający przemieszczanie wydzieliny w kierunku gardła chorego,
  • nebulizacja do dróg oddechowych lub wkraplanie leków upłynniających wydzielinę (np.4-5 ml jałowe 0,9%NaCl)
  • oklepywanie i uciskanie ścian klatki piersiowej i czynne odsysania wydzieliny z dróg oddechowych (toaleta tchawicy i oskrzeli – po każdorazowej czynności odsysania wydzieliny; po odłączeniu od respiratora, płuca chorego należy rozprężyć za pomocą AMBU w celu zapobieżenia powstaniu ognisk niedodmy i mobilizacji wydzieliny),
  • zwalnianie u zaintubowanych podczas odsysania wydzieliny mankietu uszczelniającego (nawet w mankietach niskociśnieniowych) po uprzednim odessaniu wydzieliny z jamy ustnej, gardła, krtani.
slide77
Usprawnianie lecznicze chorych nieprzytomnych cd.

Profilaktyka powikłań unieruchomienia:

  • Ćwiczenia bierne kończyn górnych i dolnych wykonywane u chorych nieprzytomnych przynajmniej trzy razy na dobę:

- zapobiegają zanikom masy mięśniowej i ograniczeniu ruchomości stawów ,

- oraz ułatwiają krążenie w kończynach,

- spełniają funkcję bodźców proprioceptywnych stymulujących OUN.

  • Usprawnianie funkcji przewodu pokarmowego – pobudzanie jego czynności poprzez podawanie niewielkich (do 50 ml) ilości płynów przez zgłębnik żołądkowy.
usprawnianie lecznicze chorych sztucznie wentylowanych
Usprawnianie lecznicze chorych sztucznie wentylowanych
  • Rehabilitacja pulmonologiczna to postępowanie medyczne, polegające na opracowaniu indywidualnego, wielospecjalistycznego programu obejmującego rozpoznanie, leczenie, wsparcie psychologiczne i edukację chorego.
  • Program ma na celu zatrzymanie, odwrócenie zjawisk fizjo-i psychopatologicznych występujących u chorych z chorobą układu oddechowego oraz podjęcie próby przywrócenia choremu najlepszej sprawności czynnościowej na jaką pozwalają występujące u niego zmiany w układzie oddechowym i jego sytuacja życiowa.
slide79
Podczas sztucznej wentylacji (nawet niezbyt długo trwającej), dochodzi do zaniku elastyczności i kurczliwości mięśni (również oddechowych), a także elastyczności i sprężystości w obrębie stawów.

Zasady usprawniania leczniczego wentylowanych sztucznie pacjentów:

1. poprawa ogólnego stanu zdrowia pacjenta,

2. zmniejszenie zalegania wydzieliny w drzewie oskrzelowym,

3. przywracanie prawidłowej mechaniki oddychania,

4. optymalizacja zakresu ruchomości mięśni, stawów oraz dróg oddechowych i miąższu płucnego [2].

slide80
Usprawnianie lecznicze chorych wentylowanych mechanicznie polega na:
  • kinezyterapii, tzn. na wykonywaniu ćwiczeń ruchowych czynnych i biernych w obrębie stawów w celu zapobiegania przykurczom i zanikom mięśniowym oraz wykonywanie ćwiczeń oddechowych usprawniających czynność układu oddechowego oraz wyuczeniu pacjenta prawidłowego oddychania.
  • fizjoterapii, której głównym zadaniem jest wspomaganie czynności usuwania wydzieliny z drzewa tchawiczo-oskrzelowego metodami zachowawczymi (drenaż ułożeniowy, oklepywanie, masaż klatki piersiowej) jak i metodami mechanicznymi (np. CPAP – ciągłe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych),
slide81
Skojarzona fizjoterapia: drenaż ułożeniowy, masaż wibracyjny, oklepywanie klatki piersiowej, zachęcanie do kaszlu, czynne odsysanie wydzieliny nadal są postępowaniem z wyboru w codziennej praktyce na OIT (mimo że ich skuteczność bywa przez niektóre ośrodki kliniczne uznawana za niewystarczającą).
usprawnianie lecznicze chorych po zabiegach kardiochirurgicznych
Usprawnianie lecznicze chorych po zabiegach kardiochirurgicznych
  • Przebieg rehabilitacji pacjenta leczonego kardiochirurgicznie można podzielić na trzy fazy:

- faza I – wczesny okres pooperacyjny na OIT oraz pooperacyjnym oddziale kardiochirurgicznym,

-faza II – okres rekonwalescencji (szpital rehabilitacyjny lub uzdrowiskowy),

- faza III – okres rehabilitacji późnej i wtórnej prewencji (ambulatoryjnie).

slide83
Usprawnianie lecznicze chorych po zabiegach kardiochirurgicznych cd.

Do momentu ekstubacji obowiązują reguły postępowania jak z chorym nieprzytomnym, czyli leczenie usprawniające ogranicza się jedynie do zapobiegania powikłaniom.

Po ekstubacji szczególne znaczenia mają zabiegi usprawniające, mające na celu poprawienie rezerwy krążeniowo-oddechowej.

  • Najczęściej po 1-2 tyg., wdraża się drugą fazę rehabilitacji po zab. kardiochir. minimalnie inwazyjnych (bez krążenia pozaustrojowego),
  • po 2-4 tyg w grupie chorych poddanych bezpośredniej rewaskularyzacji serca i po zabiegach na zastawkach,
  • po 4-6 tyg. w grupie chorych po transplantacji serca.
slide84
Usprawnianie lecznicze chorych po zabiegach kardiochirurgicznych cd.

Drenaż wydzieliny drzewa oskrzelowego:

Działanie transportu rzęskowego błony śluzowej po zabiegu kardioch. jest utrudnione ze względu na hamujące działanie leków znieczulenia ogólnego, wysokie stężenia tlenu oraz przedoperacyjny nikotynizm.

Spływ wydzieliny jest najbardziej wydajny w pełnej pozycji Trendelenburga, jednakże u chorych z niewydolnością krążenia, neurologicznymi powikłaniami krążenia pozaustrojowego oraz u bardzo otyłych jest niemożliwe.

Alternatywą jest układanie chorego na boku głową w dół.

slide85
Usprawnianie lecznicze chorych po zabiegach kardiochirurgicznych cd.

Masaż wibracyjny i oklepywanie

Wykonywanie tych zabiegów w bezpośrednim okresie pooperacyjnym może być bolesne ze względu na sąsiedztwo rany pooperacyjnej, drenażu klatki piersiowej oraz inwazyjnego monitorowania i wspomagania układu krążenia (ważna pełna kontrola bólu!)

  • Czynność wykonuje się przez kilka minut – liczba powtórzeń zależna od stanu pacjenta.
slide86
Usprawnianie lecznicze chorych po zabiegach kardiochirurgicznych cd.

Kinezyterapia czynna mięśni oddechowych

Leczenie usprawniające mięśni oddechowych (głównie wdechowych) jest elementem leczenia zapobiegającym niedodmie w okresie pooperacyjnym.

Składają się na nie ćwiczenia:

  • z zastosowaniem rozciągania i oporu mięśni oddechowych (dotyczą grupy mięśni obręczy barkowej oraz klatki piersiowej); chory wykonuje przez nos powolne wdechy, unoszące wyraźnie klatkę piersiową. Uciskanie przez terapeutę dodatkowo okolic podobojczykowych poprawia wentylację górnych płatów obu płuc.
slide87
Kolejnym celem tych ćwiczeń jest nauczenia efektywnego oddychania torem brzusznym (przeponowym). Głowa chorego położona jest na poduszce, barki opuszczone, mięśnie brzucha rozluźnione dzięki ugięciu kolan. Po kilkunastu wdechach przez nos i wydechach przez usta kinezyterapeuta zwiększa opór wdechowy , przykładając dłonie poniżej łuków żebrowych [2].
slide88
Usprawnianie lecznicze chorych po zabiegach kardiochirurgicznych cd.

Ogólne usprawnianie ruchowe

W przypadkach niepowikłanych czynne uruchomienie chorego po zabiegu kardiochirurgicznym NALEŻY ROZPOCZĄĆ BEZPOŚREDNIO PO PEŁNYM WYBUDZENIU CHOREGO.

Przed ekstubacją kinezyterapia czynna polega na ćwiczeniach utrzymujących ruchomość stawów i elastyczność wszystkich grup mięśniowych.

Po ekstubacji ale przed usunięciem drenów z klatki piersiowej (po upływie pierwszej doby), pacjent siada na łóżku ze spuszczonymi nogami.

Jeśli tolerancja na zmiany pozycji jest zadawalająca, po wyjęciu drenów chory zaczyna chodzić wokół łóżka, codziennie zwiększając dystans.

usprawnianie lecznicze chorych po zabiegach torakochirurgicznych
Usprawnianie lecznicze chorych po zabiegach torakochirurgicznych

Zabiegi w obrębie miąższu płucnego, śródpiersia lub urazy klatki piersiowej są przyczyną wystąpienia ostrych zaburzeń funkcjonowania płuc.

Usprawnianie lecznicze należy prowadzić w dwóch etapach, tzn. przed i po operacji.

Nauka ćwiczeń powinna rozpocząć się od zapoznania chorego z techniką oddychania: (głęboki wdech nosem, wydłużony wydech ustami. Ćwiczenia te wykonywać w dowolnej pozycji po 3-4 oddechy w kilku seriach).

slide90
Nauka kaszlu polega na :

-głębokim wdechu i powolnym, jak najgłębszym wydechu przez zwężone jak do gwizdania usta – na szczycie wydechu kaszlnięcie;

-głębokim wdechu przez nos i najdłuższym wydechu z jednoczesnym wymawianiem „r”;

-głębokim wdechu przez nos i przerywanym wydechu przez usta zakończonym kaszlem [2].

slide91
Usprawnianie lecznicze chorych po zabiegach torakochirurgicznych cd.

Usprawnianie chorego rozpoczyna się w dobie zerowej po operacji i polega na:

  • ułożeniu chorego w pozycji półsiedzącej,
  • ćwiczeniach oddechowych zapewniających skuteczną wentylację płuc,
  • prowokowaniu kaszlu,
  • nawilżaniu powietrza oddechowego,
  • ćwiczeniach mających na celu pełne rozprężenie płuc po częściowej resekcji miąższu płucnego,
  • wczesnym uruchomieniu chorego.
slide92
Usprawnianie lecznicze chorych po zabiegach torakochirurgicznych cd.

Ćwiczenia oddechowe polegają na oddychaniu torem przeponowym czynnym lub z oporem (polegają na wydychaniu powietrza do cienkiej rurki zanurzonej w wodzie lub za pomocą innego przyrządu zwiększającego okresowo ciśnienie w drogach oddechowych. 3-4 ćwiczenia powinny być wykonywane po kilka razy dziennie)

Traumatyzacja miąższu płucnego podczas zabiegu, ból, oddychanie ustami, narkotyczne leki p/bólowe powodują zagęszczenie wydzieliny w drogach oddechowych, dlatego – wcześnie wprowadza się ćwiczenia efektywnego kaszlu (po ustabilizowaniu rany pooperacyjnej przez przytrzymanie rękami klatki piersiowej w okolicach rany, z przodu i z tyłu)

slide93
Usprawnianie lecznicze chorych po zabiegach torakochirurgicznych cd.

U chorych po zabiegach torakochirurgicznych ćwiczenia ruchowe muszą być mniej intensywne, powinny to być głównie ćwiczenia oddechowe.

Ćwiczenia oddechowe od pierwszej doby pooperacyjnej należy uzupełniać ćwiczeniami biernymi lub bierno-czynnymi barków, (zwłaszcza po stronie operowanej), mięśni szyi i ćwiczeniami pobudzającymi krążenie krwi w obwodowych częściach ciała (ruchy w stawach nadgarstkowych i skokowych).

Pionizacja już w kilka godzin po operacji i wykonanie paru kroków wokół łóżka (wyjątek stanowią osoby po resekcji płuca)

U chorych u których doszło do znacznego przemieszczenia śródpiersia (po resekcji płuca) przez pierwsze dni po operacji, ćwiczenia należy ograniczyć do oddychania przeponowego i skutecznego kaszlu [2].

usprawnianie lecznicze chorych po operacjach na jamie brzusznej
Usprawnianie lecznicze chorych po operacjach na jamie brzusznej
  • Prowadzenie jednocześnie zasadniczego postępowania chirurgicznego i działanie usprawniające ma na celu skrócenie okresu rekonwalescencji.

(Konsekwentne prowadzenie leczenia usprawniającego układ oddechowy zmniejszyło częstość występowania powikłań ze strony tego układu z 60-80% na przełomie lat 70-tych do 10-15% obecnie).

  • Kinezyterapię chorych przy planowanych zabiegach na jamie brzusznej należy podzielić na dwa okresy: przed- i pooperacyjny.
  • W okresie przedoperacyjnym: ćwiczenia ogólnousprawniające, poprawiające funkcjonowanie układu krążenia i oddechowego.
usprawnianie lecznicze chorych po operacjach na jamie brzusznej cd
Usprawnianie lecznicze chorych po operacjach na jamie brzusznej cd.

Rozpoczęte postępowanie fizykalne należy kontynuować możliwie szybko po wybudzeniu chorego:

  • głębokie oddychanie umożliwiające względnie pełną wentylację płuc,
  • pogłębienie wydechów wywołujących odruch kaszlu,
  • przytrzymanie powłok brzusznych dłońmi w celu ułatwienia odksztuszania.
slide96
Usprawnianie lecznicze chorych po operacjach na jamie brzusznej cd.

U chorych ze współistniejącymi, dodatkowymi czynnikami ryzyka konieczne jest wdrożenie poniższego postępowania:

  • ćwiczenia oddechowe polegające na rozprężeniu płuc (wydech do cewnika zanurzonego w wodzie)
  • oklepywanie klatki piersiowej, wykonanie masażu z ruchami wibracyjnymi,
  • możliwie szybkie uruchamianie,
  • nebulizacja środkami rozrzedzającymi i zmniejszającymi gęstość wydzieliny,
  • leczenie nadmiernego wzdęcia brzucha przez odsysanie treści żołądkowej i poprawę perystaltyki,
  • farmakologiczne lub fizyczne obniżenie ciepłoty ciała w celu zmniejszenia zapotrzebowania na tlen [2].
slide97
Usprawnianie lecznicze chorych po operacjach na jamie brzusznej cd.

Ze względu na planowane przecięcie powłok brzusznych konieczne jest nauczenie chorego piersiowego toru oddychania z jednoczesnym asekurowaniem miejsca, w którym ma wystąpić cięcie.

Podkreślić należy duży wpływ prowadzonego usprawniania układu oddechowego na ograniczenie występowania powikłań zakrzepowo-zatorowych.

slide98
U chorych po dużych zabiegach w obrębie jamy brzusznej uzyskanie wystarczającego uruchomienia jest możliwe dopiero po kilku dniach przymusowego bezruchu

Konieczne staje się wdrożenie:

  • zabiegów fizykalnych (np. pończochy elastyczne, opaski elastyczne),
  • bierne lub czynne uruchamianie pompy mięśniowej (pneumatyczne mankiety zakładane na kończyny dolne),
  • profilaktyczna farmakoterapia p/zakrzepowa (heparyna).
slide99
MONITOROWANIE STANU ZDROWIA W CZASIE REHABILITACJI

czyli parametrów świadczących o dobrej lub złej kondycji pacjenta usprawnianego w łóżku:

- ciśnienia tętniczego, tętna, oddechu ,

- samopoczucia, poczucia równowagi, poziomu zmęczenia,

- jakości dolegliwości bólowych, siły mięśniowej,

- wielkość przykurczu i zniekształcenia w stawach,

- ustawienia głowy w czasie pionizowania w łóżku,

- samodzielności w łóżku,

- samokontroli nad własnym ciałem.

problemy psychologiczne usprawniania leczniczego krytycznie chorych
Problemy psychologiczne usprawniania leczniczego krytycznie chorych
  • Reakcje na czynniki stresu wywołane stanem krytycznym i hospitalizacją są zróżnicowane, w dużym stopniu zależne od osobowości chorego.
  • Mogą się wyrażać niewielkim pobudzeniem emocjonalnym, zaburzeniami ze strony układu współczulnego aż do wystąpienia ostrych zaburzeń psychicznych z brakiem możliwości komunikacji z zespołem terapeutycznym.
slide101
Zaburzenia psychiczne mogą się objawiać zespołem oddziału intensywnej terapii(intensive care syndrom). Jest to zespół zaburzeń funkcjonowania stanu psychicznego pacjenta wyrażający się:

- znacznie nasilonym lękiem, połączonym z bezsennością,

- drażliwością,

- zaburzeniami świadomości,

- ostrym zespołem reaktywnym,

- głęboką depresją [2].

slide102
Psychoterapie elementarna- to tworzenie przyjaznego, terapeutycznego środowiska w wyniku przekształcenia najbliższego otoczenia pacjenta we wspierające go w pielęgnowaniu, usprawnianiu i terapii

TO:

- łagodzenie napięć,

- eliminowanie negatywnych uczuć, OSAMOTNIENIA,

- dodawanie otuchy,

- wskazywanie na osiągnięte sukcesy w usprawnianiu,

- motywowanie do wysiłku,

- wsparcie –rzeczowe, psychiczne, instytucjonalne,

- informowanie dla celów pielęgnowania, wyjaśnianie,

- tworzenie zaufania,

- zachęcanie do wyrażania uczuć,

- budowanie więzi w oparciu o dobrą komunikację i uczciwość.

slide103
PROWADZENIE DOKUMENTACJI PIELĘGNIARSKIEJ –rzetelne, czytelne, konkretne, z identyfikacją osoby notującej fakty z usprawniania pacjenta unieruchomionego:
  • notowanie cofania lub zaostrzania się objawów zespołu unieruchomienia,
  • osiągnięte cele i nabyte umiejętności motoryczne,
  • ocena aktywności w łóżku,
  • posługiwanie się skalą Bartela.
pi miennictwo
Piśmiennictwo

1. Kiwerski J . Rehabilitacja medyczna PZWL W-wa. 2007

2. Szulc R., Usprawnianie lecznicze krytycznie chorych. Wydawnictwo Medyczne Urban&Partner Wrocław 2001

3. Dison N.: Technika zabiegów pielęgniarskich. PZWL, Warszawa 1998.

4. Zahradniczek K.: Wprowadzenie do pielęgniarstwa. Wydawnictwo lekarskie PZWL, Warszawa 1995.

5. Ślusarska B., Zarzycka D., Zahradniczek K., Podstawy pielęgniarstwa Tom II Czelej Lublin 2008

6. Paprocka –Borowicz M., Demczyszak I., Kuciel-Lewandowska J. Fizjoterapia w chorobach układu oddechowego Górnicki Wydawnictwo Medyczne Wrocław 2009.

7. Kózka M., Płaszewska -Żywko L.(red), Procedury Pielęgniarskie Wydawnictwo lekarskie PZWL, Warszawa 2009.

8. Rutkowska E. Rehabilitacja i pielęgnowanie osób niepełnosprawnych. Czelej Lublin 2002

ad