slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Propozycja lekcji z nauki o j?zyku: „Kultura j?zyka polskiego na co dzie?”. zebra?a i opracowa?a: Zofia Szachowicz-dor PowerPoint Presentation
Download Presentation
Propozycja lekcji z nauki o j?zyku: „Kultura j?zyka polskiego na co dzie?”. zebra?a i opracowa?a: Zofia Szachowicz-dor

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 60

Propozycja lekcji z nauki o j?zyku: „Kultura j?zyka polskiego na co dzie?”. zebra?a i opracowa?a: Zofia Szachowicz-dor - PowerPoint PPT Presentation


  • 306 Views
  • Uploaded on

Propozycja lekcji z nauki o języku: „Kultura języka polskiego na co dzień”. zebrała i opracowała: Zofia Szachowicz-doradca metodyczny SODiD – CKUiP Zielona Góra.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Propozycja lekcji z nauki o j?zyku: „Kultura j?zyka polskiego na co dzie?”. zebra?a i opracowa?a: Zofia Szachowicz-dor' - penn


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1
Propozycja lekcji z nauki o języku:

„Kultura języka polskiego na co dzień”.

zebrała i opracowała:

Zofia Szachowicz-doradca metodyczny

SODiD – CKUiP Zielona Góra

slide2

Lekcje o kulturze języka można podzielić na dwie lub trzy jednostki lekcyjne.Jedną z nich należałoby poświęcić na analizęi ćwiczenia poprawnego mówienia;drugą - wyjaśnieniu pojęć związanych z kulturąjęzyka, normami języka, źródłami i rodzajami błędów językowych;trzecią – ćwiczeniom językowym: analizie i poprawie błędów.

kultura j zyka na co dzie
Kultura języka na co dzień

„ Tak czy owak, ani urzędnicy, ani posłowie, ani pedagodzy akademiccy nie będą na pierwszej linii frontu ognia, będziecie na niej WY, nauczyciele

i doradcy.

(...) Mit drugi. Polskie szkoły są wspaniałe, nauczyciele są doskonali, trzeba tylko pozwolić im dalej robić swoje i wszystko będzie dobrze.”

ustawa z dnia 7 pa dziernika 1999r o j zyku polskim
Ustawa z dnia 7 października 1999r. o języku polskim

[(Ustawa z dnia 7 października 1999r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999,ze zm.), zwana dalej „ustawą o języku polskim”.

Ustawa weszła w życie w dniu 9 maja 2000r.]

Zapis z ustawy o języku polskim: „ ochrona języka polskiego polega

w szczególności na:

-dbaniu o poprawne użytkowanie języka polskiego i doskonaleniu

sprawności językowejjegoużytkowników oraz na stwarzaniu

warunków do właściwegorozwojujęzyka jako narzędzia

międzyludzkiej komunikacji;

- przeciwdziałaniu jego wulgaryzacji;

- szerzeniu wiedzy o nim i jego roli w kulturze;

- upowszechnianiu szacunku do regionalizmów i gwar, a także

przeciwdziałaniu ich zanikowi;

- promocji języka polskiego na świecie;

- wspieraniu nauczania języka polskiego w kraju i za granicą.”

m wi i pisa nale y poprawnie
Mówić i pisać należy poprawnie
  • (tekst do wykorzystania w trakcie lekcji):
  • „Zdodnie z nanjwoymszi baniadmi perzporawdzomyni na bytyrijskch uniweretasytch nie ma zenacznia kojnolesc ltier przy zpiasie dengao solwa. Nwajżanszyeim jest, aby priewsza

i otatsnia lteria była na siwom mijsecu, ptzosaloe mgoa być w niaedzile i w dszalym cąigu nie pwinono to sawrztac polbemórw ze zozumierniem tksetu. Dzijee sie tak datgelo, ze nie czamyty wyszistkch lteir w sołwie, ale clae sołwa od razu.”

lekcja pierwsza
Lekcja pierwsza

Lekcja pierwsza:

Dbałość o jakość wymawianych słów!

MOIC TRZEA POPAWNIE!!! Takim zapisem

możnazacząć lekcję!

Główny cel to uświadomienie uczniom: jak ważne jest wyraźne

mówienie, poprawne artykułowanie słów, a przez to

uwrażliwienie na własne wypowiedzi oraz wzbudzenie

zainteresowania i motywacji do ćwiczenia swojej wymowy!

lekcja pierwsza c d
Lekcja pierwsza: c. d.

Można np. rozpocząć tak:

przedstawić klasie temat w sposób jak najbardziej niedbały,

niewyraźny i niezrozumiały (szybko, sepleniąc, ściskając

szczęki, zapominając o oddechu i nie dbając o prawidłową

postawę ciała, nie kierując słów do osób, ale „na boki”, itp.)

Takie wprowadzenie budzi zdziwienie i zaciekawienie uczniów –

stanowi świetny wstęp do rozmowy na temat sposobu

mówienia.

Można wskazać uczniom najbliższą perspektywę – prezentacje

maturalne, które odbywają się przed komisją spoza szkoły,

egzaminatorzy więc nie będą przyzwyczajeni do uczniowskich

nawyków słownych czy błędów fonetycznych – stąd mogą nie

rozumieć, zrozumieć wypowiedzi.

slide8
Przez mowę rozumiemy zespół znaków wydawanych przez aparat głosowy człowieka język mówienie zrozumienie tekst
slide9
Można też przypomnieć schemat komunikacji:

KONTEKST

NADAWCA KOMUNIKAT ODBIORCA

KOD

slide10
Komunikacja językowa– proces porozumiewania się, przebiegający między nadawcą a odbiorcą.

By proces porozumiewania przebiegał bez zakłóceń, muszą być spełnione następujące warunki:

  • Nadawca musi stworzyć komunikat, który chce przekazać.
  • Komunikat musi dotrzeć do odbiorcy.
  • Między nadawcą a odbiorcą musi być porozumienie, kontakt.
  • Nadawca i odbiorca, aby komunikat przebiegał bez zakłóceń, muszą posługiwać się zrozumiałym dla obu stron kodemjęzykowym.
  • Nadawca i odbiorca komunikatu muszą znać kontekst wypowiedzi.
  • Wspólnie z uczniami można się zastanowić nad czynnikami utrudniającymi czy też uniemożliwiającymi sprawną komunikację językową.
komunikacja j zykowa
Komunikacja językowa

Oto przykładowe odpowiedzi:

--zła postawa ciała;

- -brak kontroli oddechu;

-- sprzeczność komunikatów werbalnych z niewerbalnymi;

-- zbyt szybkie mówienie;

-- niedbałe wymawianie głosek i słów;

--niekorzystne otoczenie;

--chaotyczne formułowanie myśli;

--wpływ intensywnych emocji, itp.

komunikacja j zykowa1
Komunikacja językowa

Uczniowie przez chwilę zastanawiają się nad tym, jakimi

nadawcami komunikatów są oni sami.

Pytaniem: „jak ja mówię, jak mnie słyszą?” można

sprowokować ( w grupach, w parach) pracę nad kartą,

w której znajdą się wskazówki dla złego mówcy, a hasłem

wywoławczym dla tego typu zadania może być pytanie:

„Co robić, aby nikt mnie nie rozumiał?”

komunikacja j zykowa2
Komunikacja językowa
  • Oto „anty” mówcy:
  • Mów szybko!
  • 2. Jak najczęściej używaj „y,y,y”, „e,e,e” i innych
  • przerywników.
  • 3. Mów z pełnymi ustami.
  • 4. Nigdy nie zmieniaj intonacji.
  • 5. Nie otwieraj ust w trakcie mówienia.
  • Pamiętaj, że twoimi najlepszymi słuchaczami są twoje
  • stopy – wcale nie druga osoba.
  • 7. Nie rozdzielaj słów – razem brzmią lepiej.
  • 8. Nie kończ słów – i tak wszyscy zrozumieją.
  • 9. Garb się w trakcie mówienia.
  • 10. Gdy mówisz, nie oddychaj.

Do

slide14

Lekcja pierwsza: c. d.Następna część lekcji – różnorodne ćwiczenia: propozycje ćwiczeń do wykorzystania na lekcji: w całości lub do wyboru w zależności do zainteresowania uczniów:1. Ćwiczenia oddechowe – prawidłowy oddech to podstawa płynnego mówienia:w pozycji stojącej,przy oddychaniu (wdechu) kontrolujemy, byramiona nie unosiły się w górę. Przy wydechu unikamy wszelkich ruchów szyi i głowy:a. naśladujemy zdyszanego pieska powtarzającsylaby: cha – cha... (wdech i wydech bardzo szybki);

slide15

b. wciągamy powietrze nosem wyobrażając sobie,

  • że wąchamy bukiet pięknie pachnących kwiatów,
  • zatrzymujemy się na chwilę, po czymwypuszczamy swobodnie powietrze ustami;
  • c. nabieramy i wypuszczamy powietrze z otwartymi
  • ustami tak, jakbyśmy bardzo mocnowzdychali.
  • d. stajemy przodem do ściany, opierając się o nią
  • rękami (albo stajemy mocno w lekkim rozkroku),
  • próbujemy wybrzmieć literę „m” tak, aby poczuć
  • wibracje nawet w głowie;
  • chóralnie wypowiadamy wszystkie litery
  • z polskiegoalfabetu, z naciskiem na głośną
  • i przesadnie wyraźną artykulację –
  • dodatkowo obserwujemy swoje usta w lusterku.
slide16

2. Ćwiczenie: wykorzystujemy wiersz Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego „Strasna zaba”: odczytujemy, sepleniąc.Strasna zabawiersz dla sepleniącychPewna pani na Marsałkowskiejkupowała synkę z groskiemw towazystwie swego męza, ponurego draba;wychodzą ze sklepu, pani w sloch, w ksyk i w lament: - Męzu, och, och! popats, popats, jaka strasna zaba!Mąz był wyzsy uzędnik, psetarł mgłę w okulaze i mówi: - Zecywiście coś skace po trotuaze!cy to zaba, cy tez nie,w kazdym razie ja tym zainteresuję się;

wiczenia
Ćwiczenia:

zaraz zadzwonię do Cesława,a Cesław niech zadzwoni do Symona - nie wypada, zeby Warsawabyła na "takie coś" narazona.Dzwonili, dzwonili i po tsech latachwrescie schwytano zabę koło Nowego Œwiata; a zeby sprawa zaby nie odesła w mglistość, uządzono historycną urocystość;ustawiono trybuny,spędzono tłumy,"Stselców" i "Federastów" - słowem, całe miasto.

wiczenia1
Ćwiczenia:

Potem na trybunę wesła Wysoka Figura i kiedy odgzmiały wsystkie "hurra", Wysoka Figura zece tak:- Wspólnym wysiłkiem ządu i społeceństwa pozbyliśmy się zabiego bezeceństwa - panowie, do góry głowy i syje!A społeceństwo: - Zecywiście,dobze, ze tę zabę złapaliście, wsyscy pseto zawołajmy: "Niech zyje!"

1936

wiczenia2
Ćwiczenia:

Ćwiczenia: „łamańce językowe” można

rozdać na kartkach, uczniowie samodzielnie

czytają, wymieniają się między sobą,

potem ochotnicy głośno czytają przed

całą klasą:

przyk ady wicze
Przykłady ćwiczeń:

Przykłady (ze szkoły aktorskiej):

„Spadł bąk na strąk a strąk mu pękł. Pękł pęk, pękł strąk a bąk

się zląkł.”

„W trzęsawisku trzeszczą trzciny, trzmiel trze w Trzciance trzy

trzmieliny, a trzy byczki znad Trzebyczki z trzaskiem trzepią

trzy trzewiczki.”

„Bzyczy bzyk zad Bzury zbzikowane bzdury, bzyczy bzdury,

bzdurstwa bzdurzy i nad Bzurą w bzach bajdurzy, bzyczy

bzdury, bzdurnie bzyka, bo zbzikował i ma bzika.”

przyk ady wicze1
Przykłady ćwiczeń:

„W gąszczu szczawiu we Wrzeszczu klaszczą kleszcze na

deszczu, szepcze szczygieł w szczelinie, szczeka

szczeniakw Szczuczynie, piszczy pszczoła pod Pszczyną,

świszcze świerszcz pod leszczyną, a trzy pliszki i liszka

taszczą płaszcze w Szypiszkach.”

„Trzynastego, w Szczebrzeszynie chrząszcz się zaczął

tarzać w trzcinie. Wszczęli wrzaskSzczbrzeszynianie:

Cóż ma znaczyć to tarzanie?! Wezwać trzeba by lekarza,

zamiast brzmieć, ten chrząszcz się tarza! Wszak

Szczerzeszyn z tego słynie, że w nim zawsze chrząszcz

brzmi w trzcinie!

A chrząszcz odrzekł niezmieszany: Przyszedł wreszcie czas

na zmiany! Drzewiej chrząszcze w trzcinie brzmiały, teraz

będą się tarzały!”

przyk ady wicze2
Przykłady ćwiczeń:

„Hasał huczek z tłuczkiem wnuczka i niechcący huknął

żuczka. Ale heca! Wnuczek mruknął i z hurkotem

w hełm się stuknął. Leży żuczek, leży wnuczek,

a pomiędzy nimi tłuczek. Stąd dla huczka jest nauczka,

by nie hasać z tłuczkiem wnuczka.”

„Kurkiem kranu kręci kruk, kroplą tranu brudząc bruk,

a przy kranie, robiąc pranie, królik gra na fortepianie.”

slide23
„Za parkanem wśród kur na podwórku kroczył kruk

w purpurowym kapturku, raptem strasznie zakrakał

i zrobiła się draka, bo mu kura ukradła robaka.”

„Turlał goryl po Urlach kolorowe korale, rudy góral

kartofle tarł na tarce wytrwale.

Gdy spotkali się w Urlach góral tarł, goryl turlał

chociaż sensu nie było w tym wcale.”

slide24

„Trzódka piegży drży na wietrze, chrzęszczą w zbożu skrzydła chrząszczy, wrzeszczyw deszczu cietrzew w swetrze drepcząc w kółkopośród gąszczy.”„Czesał czyżyk czarny koczek, czyszcząc w koczku każdy loczek, po czym przykrył koczek toczkiem, lecz część loczków wyszła boczkiem.”„Na peronie w Poroninie pchła pląsała po pianinie. Przytupnęła, podskoczyła i pianino przewróciła.”

przyk ady wicze c d
Przykłady ćwiczeń: c. d.

„W grząskich trzcinach i szuwarach kroczy jamnik

w szarawarach, szarpie kłącza oczeretu

i przytracza do beretu, ważkom pęki skrzypu

wręcza, traszkom suchych trzcinnaręcza,

a gdy zmierzchać się zaczyna z jaszczurkami

sprzeczkę wszczyna, po czym znika w oczerecie

w szarawarach i berecie...”

„Mała muszka spod Łoposzki chciała mieć różowe

nóżki, różdżką nóżki czarowała, lecz wciąż nóżki

czarne miała. Po cóż czary, moja muszko? Ruszże

móżdżkiem, a nie nóżką!

Wyrzuć wreszcie różdżkę wróżki i unurzaj w różu

nóżki!”

przyk ady wicze c d1
Przykłady ćwiczeń: c. d.

„W krzakach rzekł do trznadla trznadel: Może mi

pożyczysz szpadel? Muszę nim przetrzebić

chaszcze, bo w nim straszne straszą paszcze.

Odrzekł na to drugi trznadel: Niepotrzebny,

trznadlu, szpadel! Gdy wytrzeszczysz oczy

w chaszczach, z krzykiem pierzchnie każda

paszcza!”

„Waży żaba smar, pełen smaru gar, z wnętrza gara

bucha para, z pieca bucha żar, smar jest w garze,

gar na żarze, wrze na żarze smar.”

przyk ady wicze c d2
Przykłady ćwiczeń: c. d.

„Szedł Sasza suchą szosą i cóż, że ze Szwecji.” /

„Sasza sobie szosą szedł.”

„Wietrzyk zżółkłe strząsał liście.”

”Szczera strzyga szczygła strzygła.”

„To tata czyta cytaty Tacyta. Czy pani czyta cytaty

Tacyta?”

„Czy trzy cytrzystki grają na cytrze, czy drugagwiżdże,a trzecia łzy trze?”

„Wyalienowany neandertalczyk usatysfakcjonował

rozentuzjazmowanego paleontologa.”

przyk ady wicze c d3
Przykłady ćwiczeń: c. d.

Recytacja krótkich rymowanek, wierszyków, np.:

„Srebrzą się strzeliste pnie, pnie strzeliste srebrzą

się, szeleszczące, smukłe, drżące, srebrne,

szeleszczące”.Można dodać do ćwiczeń:

Ćwiczenia spółgłosek:

a.ćwiczenia spółgłosek w połączeniu

z samogłoskami:

*spółgłoski w nagłosie, np.: ba-be-by, bia-bie-bi,

ba-bo-bu, bia-bie-biu, itd.

*spółgłoski w wygłosie, np.: ab-bab, ap-pap, aw-waw,

af-faf, itd.

*spółgłoski między samogłoskami, np.: baba-papa,

nawa-rafa;

rodzaje wicze
Rodzaje ćwiczeń

b) ćwiczenia zbitek spółgłoskowych:

· w nagłosie, np.: rba-bra, rbe-bre, rby-bry,

rpa-pra, rpe-pre, rpy-pry, itd.· w wygłosie, np.: arb-abr, erb-ebr, yrb-ybr,

arp-apr, erp-epr, yrp-ypr, itd.

c) ćwiczenia spółgłosek w wyrazach i tekstach:· przesadnie dokładne wymawianie trudnych

artykulacyjnie wyrazów, zestawów słów,np.: jabłko – jabłkowy; zmókł – zmógł; jad – jadł.

rodzaje wicze c d
Rodzaje ćwiczeń: c. d.

2. Rozkład nosówek:„ą”; „ę” w wygłosie:

--na końcu wyrazu wymawiamy z pełną

nosowością: „ą”;

--większa tolerancja tyczy nosówki: „ę” –

wymawiamy z lekką nosowością, np.: ide.

3. Wymowa dwu jednakowych głosek

występującychobok siebie, np.:

Anna, starannie, lekko, panna – wymawiamy jako

jedną głoskę, ale czas wymowy jest taki

długi, jak przy wymowie dwóch głosek.

rodzaje wicze c d1
Rodzaje ćwiczeń: c. d.

4. Wymowa tylnojęzykowych: bank, Kongo, kangur

– norma ortofoniczna dopuszcza wymowę: nk, ng.

5. Wymowa wariantów nosowości: instynkt, czynsz, awans, tramwaj – w wymowie można

upraszczać.

6. Wymowa wyrazów: trzy, tsy, cy, csy – nie wolnoskracać ilości głosek!

trzeba tseba cseba

tak wolno!

strzelać stselać, scselać / szcelać

1.

slide32

Wszystkie lub wybrane ćwiczenia mogą wydawać się uczniom niepoważne, śmieszne czy wręcz banalne, można przytoczyć powiedzenie M. Orłosia (Abecadło mówienia. Wstęp do nauki poprawnej wymowy, Wałbrzych 1999r.):„ Nauka wymowy, czy też jak mówią niektórzy „nauka dykcji”, jest najśmieszniejsząi najradośniejszą nauką znaną we współczesnym świecie. Czy oznacza to, że jest nauką niepoważną? Absolutnie NIE.

slide33
Jest to jak najbardziej poważna wiedza, nad którą pracowało latami wielu poważnych ludzi.
  • Najśmieszniejsza i najradośniejsza jest dlatego, że w czasie jej poznawania możecie i powinniście się nieźle bawić.”
  • Jako zadanie domowe można zaproponować uczniom ułożenie „łamańca językowego” lub analizęćwiczeń na karcie: „Językowy aerobik” – (załącznik nr 1).
slide34
Lekcja druga:
  • Temat: Kultura języka – a co to takiego?
  • Lekcję można zacząć od przywołania fragmentu wywiadu

z 1994r. prof. Jana Miodka:

  • „Czy polszczyzna się skundli?” i wypowiedzi językoznawców o zapożyczeniach – (załącznik nr 2).
  • „ Jeżeli Ojczyzna jest domem naszym , to język jest dachem

ów dom osłaniającym.”(Jan Paweł II)

  • „ Kultura języka zaczyna się tam, gdzie się zaczyna

świadomość językowa, gdzie ludzie nie tylko mówią, lecz

zastanawiają się nad tym, jak mówią.”(Stanisław Szober)

lekcja druga c d
Lekcja druga: c. d.

Kultura języka to:

- stopień znajomości środków językowych;

- stopień sprawności w świadomym i krytycznym korzystaniu z nich.

Kultura języka wyraża się przede wszystkim w bardzo dobrej znajomości i umiejętności przestrzegania wszystkich reguł i zasad nim rządzących.

Ujawnia się ona w konkretnych sytuacjach komunikacyjnych tworzonych przez; miejsce, cel, temat rozmowy oraz status jej uczestników.

Człowiek czujący szacunek do mowy ojczystej nie będzie używał wulgaryzmów, wyzwisk

i przekleństw, nie będzie wygłaszał żartobliwego tekstu nad grobem zasłużonej osoby ani mowy żałobnej na weselu.

slide36

Kultura języka:

wymaga równieżświadomości,

iż innych słów używamy, rozmawiając

z dzieckiem, a innych, dyskutując z wykładowcą.

To warunek niezbędny, by nie doszło do zakłócenia komunikacji językowej.

Musimy umieć dobrać odpowiedni zasób słów, by poprowadzić korespondencję z urzędem, układać przemówienie z okazji 50-lecia szkoły lub bawić towarzystwo w trakcie zabawy.

slide37

W kontekście kultury słowa używa się określenia norma językowa, stosowanie się do niej decyduje bowiem o pozytywnym postrzeganiu nas przez otoczenie.Im poprawniej i sprawniej posługujemy się językiem, tym wyższą kulturą języka się odznaczamy. Kultura języka jest jednym ze składników ogólnej kultury umysłowej.

kultura j zyka
Kultura języka

O wysokiej kulturze języka świadczy:

·*troska o poprawność wypowiedzi pisemnych

i ustnych, unikanie błędów językowych;

·*ciągłe podnoszenie swojego poziomu świadomości

językowej – korzystanie ze słowników,poradników,

czytanie artykułów w czasopismach i oglądanie

audycji popularyzujących poprawną polszczyznę;

·*dbałość o estetykę wypowiedzi – unikanie zbędnych

powtórzeń, zapożyczeń, nieudanych neologizmów,

nadużywanie wyrazów modnych;

·*przywiązywanie wagi do estetyki słowa –

prawdomówność, szacunek dla odbiorcy, unikanie

manipulacji językowej.

kultura j zyka1
Kultura języka

* przywiązywanie wagi do estetyki słowa –

prawdomówność, szacunek dla odbiorcy, unikanie

manipulacji językowej.

Norma językowa to sposób posługiwania się

językiem uświęcony powszechnym zwyczajem.

Wątpliwości związane z prawidłowym zastosowaniem obowiązujących reguł językowych rozstrzygają wydawnictwa i wypowiedzi językoznawców.

slide40

Odstępstwo od normy to błąd językowy.Podniesieniu poziomu kultury języka służy korzystanie ze słowników:* antonimów;* etymologicznego;* frazeologicznego;* poprawnej polszczyzny;* synonimów;* kultury języka;* języka polskiego;* homonimów.

b dy j zykowe
Błędy językowe
  • Błędy językowe:
  • Co to jest błąd językowy: odstępstwo od dotychczasowych norm; innowacje, czyli odstępstwa od dotychczasowych norm, które są uzasadnione – to zmiany językowe.
  • Błędami zaś są wszelkie innowacje popełnione nieświadomie, których nie da się funkcjonalnie uzasadnić (niepotrzebne, nieprzydatne w języku).
r d a b d w
ŹRÓDŁA BŁĘDÓW:
  • ŹRÓDŁA BŁĘDÓW:
  • Najczęstsze przyczyny powstawania błędów:

-naśladowanie nawyków językowych środowiska (np.

posługiwanie się gwarą);

--nieznajomość stylów i wynikających z nich norm użycia

środków językowych;

  • -niedostateczna znajomość gramatyki języka polskiego;
  • -brak troski o poprawność wypowiedzi, lekceważenie zasad;
  • -lekceważenie ćwiczeń językowych usprawniających
  • poprawne wypowiadanie się;
  • -uleganie modom językowym, naśladowanie niewłaściwych
  • wzorców;
  • -lekceważenie samodzielnej lektury, lenistwo intelektualne;
  • -brak nawyków dbania o kulturę wypowiedzi.
rodzaje b d w
Rodzaje błędów:
  • Rodzaje błędów: tu z uczniami należy przypomnieć rodzaje, jaki znają, jakie popełniają.

błędy językowe:

^ zapisu: ortograficzne i interpunkcyjne;

^ wymowy;

^ stylistyczne;

^ gramatyczne: fleksyjne i składniowe;

^ leksykalne: słownikowe (wyrazowe), słowotwórcze

i frazeologiczne.

k ryteria poprawno ci j zykowej
Kryteria poprawności językowej
  • Można omówić również kryteria poprawności językowej:
  • kryteria poprawności językowej:

funkcjonalne

narodowe

systemowe

zwyczaju społecznego

autorytetu kulturalnego

zadanie domowe
Zadanie domowe
  • Przygotowaniem do lekcji poświęconej ćwiczeniom językowym może być zadanie domowe:

należy polecić uczniom, przez kilka dni „wyłapywali” błędy językowe dziennikarzy, polityków w prasie, radiu i telewizji i następną lekcję rozpocząć od tych przykładów.

lekcja trzecia
Lekcja trzecia:
  • Lekcja trzecia:

Temat: Co w języku piszczy?

Czyli : „język, żeby żyć, musi się zmieniać.”

1.Rozpoczynamy od przykładów zanotowanych przez uczniów w zadaniu domowym.

2.Na początek: „Jutro będzie wyświetlany nasz ulubiony film.” – wypowiedz podane zdanie jako stwierdzenie, pytanie i wykrzyknienie. Zaobserwuj, na czym polega zmiana intonacji.

3.Sprawdź sposób akcentowania podanych wyrazów.

Podziel je na sylaby, a następnie wyjaśnij,

jakie są reguły dotyczące akcentowania tego typu wyrazów: matematyka, poszliśmy, sześćset,

zrobilibyśmy.

lekcja trzecia c d
Lekcja trzecia: c. d.

11.Jak ważna jest interpunkcja niech świadczy choćby przykład: „zdrowia# szczęścia# jak

najmniej trosk i kłopotów – życzy ... albo „zdrowia

# szczęścia jak najmniej# trosk i kłopotów –

życzy ... – źle postawione przecinki zmieniają sens (treść) życzeń!

5. Anakoluty (bł. składniowe): „Idąc do domu, padał deszcz. Idąc na zakupy, uciekł mi autobus.”

6. Pleonazmy: „akwen wodny; iść pieszo; cofać się do tyłu; kontynuować dalej; upaść na dół; nie

idzie iść zjeść; wznieść się do góry.

lekcja trzecia c d1
Lekcja trzecia: c. d.

7. Poprawiamy błędy w zdaniach:

„Dał kotowi jeść.

Jadąc na rowerze, zgubił mi się scyzoryk.

Nasza nowa koleżanka podlizuje się do każdego.

Dzień dobry dla Pana Dyrektora.

Nie miałem biletu i bałem się, że nadejdzie

kontrol.

Dawno nie było kiślu na obiad.”

8.Wymień błędy, które dostrzegasz w wypowiedziach

swoich i swoich rówieśników.

Z czego one wynikają?

rodzaje b d w1
Rodzaje błędów:

9 9.Błędy składniowe wywołują niekiedy komiczny efekt.

Wyjaśnij, na czym polega śmieszność podanych wypowiedzi:

„ Matka lepiła pierogi dla swoich dzieci, które następnie

gotowała.

Kupiliśmy lody dziewczynom, które się roztopiły.

Pożyczyłam książkę od koleżanki, która była bardzo

zniszczona.”

.

10.Wskaż błędy słownikowe w zdaniach i podaj poprawne

formy:

„ Napełniliśmy cały karnister benzyną.

Bohater lektury miał żywą osobowość.

Po zakończeniu walki nastąpiła rekapitulacja wojsk wroga.

Zaadoptowaliśmy tekst do potrzeb naszego

przedstawienia.”

rodzaje b d w2
Rodzaje błędów:

11.Popraw błędy słowotwórcze w zdaniach:

„ Chleb upiekły czułe matkowe ręce.

Jego upartość była nie do zniesienia.

Nie wszyscy jeszcze umią poprawnie

odmieniaćczasowniki.”

12.Wskaż błędy frazeologiczne w podanych

zdaniach:

„ Twoja propozycja okazała się kością w gardle.

Podejmując nową propozycje pracy, rzucił się

z łopatą na słońce.”

rodzaje b d w3
Rodzaje błędów:

13.W podanych zdaniach w użytych formach

wyrazów błąd polega na niezgodności

z systememjęzyka. Wyjaśnij, jaka reguła

gramatyczna została w nich naruszona?

„ Panowi nie podobało się to.

Nie zjadłam budynia.

Gdy zakończyliśmy dyskusję, która była bardzo

owocna.

Byłem stałym współpracownikiem z wieloma

firmami.

Najbardziej piękniejszy był obraz, na którym były

róże.”

rodzaje b d w4
Rodzaje błędów:

14. Wyjaśnij, dlaczego podane zdania nie są

funkcjonalne?

„ W miesiącu lipcu wyjadę na wakacje.

Wybrałem najbardziej optymalny wariant

wycieczki.

Musiał się cofnąć z powrotem do domu.”

rodzaje b d w5
Rodzaje błędów:

15.Oceń z punktu widzenia poprawności stylistycznej

podane fragmenty wypowiedzeń:

a. Do kelnera w restauracji: „Aczkolwiek wolę schab,

poproszę o pieczeń wołową tudzież surówkę.”

b. Prośba o zwolnienie z lekcji: „Poproszę

o usprawiedliwienie mojej nieobecności, ponieważ

muszę kopsnąć się do babci.”

c. Dziecko do rodziców: „Uiściłem dzisiaj opłatę za

ubezpieczenie.”

d. Uczeń w wypracowaniu o bohaterze literackim:

„Aleksy ze średniowiecznej legendy zachowywał się

wkurzająco.”

rodzaje b d w6
Rodzaje błędów:

16. Z podanego tekstu usuń niepotrzebne

zapożyczenia:

  • „Mam inklinację ku eksponowaniu swojej nowej

garderoby, co dostarcza mi dużo satysfakcji.

  • Niedawno jednak miałam ambiwalentne

uczucie,kiedy nikt nie zauważył nowego

wariantu mojego stroju. Byłam zdegustowana

i stwierdziłam, że w moim otoczeniu nie ma

koneserów, którzy zaakceptowaliby mój image.”

rodzaje b d w7
Rodzaje błędów:

17.Do podanych wyrazów zapożyczonych dodaj rodzimy odpowiednik. Jeśli znalezienie synonimu jest dla ciebie problemem, skorzystaj ze słownika wyrazów obcych:

akceptacja - ....; ekspozycja – ...;

degustacja - ...; inklinacja - ...;

koneser - ...; trend - ...

arbiter - ...;bilateralny - ...;

ambiwalentny - …; fast food (fastfud) - ...;

bibliografia
Bibliografia

W opracowaniu materiału korzystałam z artykułu

p. Marty Fabisiak (Polonistyka, nr 5 z 2009r.)

oraz z ćwiczeń językowych zawartych

w podręczniku do klasy I: Jagiełło u.,

Janicka-Szyszko R., Steblecka M., Kształcenie

kulturowo – literackie i językowe, część I,

Wydawnicto Pedagogiczne Operon, Gdynia 2007,

ISBN 978 83-7461-415-3.

zako czenie
Zakończenie

Dziękuję!

Koleżanki i Koledzy, mam nadzieję,

że propozycja przyda się w realizacji naszych zadań

polonistycznych.

Zofia Szachowicz