religia patriarch w n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Religia patriarchów PowerPoint Presentation
Download Presentation
Religia patriarchów

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 19

Religia patriarchów - PowerPoint PPT Presentation


  • 78 Views
  • Uploaded on

Religia patriarchów.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Religia patriarchów' - osmond


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
religia patriarch w
Religia patriarchów

Narracyjny charakter historii patriarchów otwiera pytanie o wczesne wierzenia Hebrajczyków i ich praktyki religijne. Narratorzy tego dzieła (Rdz 12-50) piszą je z perspektywy późniejszej ujednoliconej tradycji religijnej, mimo to wiele można z niej wyczytać o początkach religii hebrajskiej.

Biblia ukazuje Kanaan jako bardzo atrakcyjną krainę:

Wj 3,8: BTP Zstąpiłem, aby go wyrwać z ręki Egiptu i wyprowadzić z tej ziemi do ziemi żyznej i przestronnej, do ziemi, która opływa w mleko i miód, na miejsce Kananejczyka, Chetyty, Amoryty, Peryzzyty, Chiwwity i Jebusyty.

ale pełną pokus i pułapek:

Oz 4,12-13: BTP Lud mój zasięga rady u swojego drewna, a jego laska daje mu wyrocznię; bo go duch nierządu omamił - opuścili Boga swojego, aby cudzołożyć. Na szczytach gór składają ofiary, spalają kadzidła na wzgórzach, pod dębem, topolą i terebintem, bo dobrze się czują w ich cieniu. Dlatego wasze córki uprawiają nierząd, synowe wasze również cudzołożą.

slide2
O problemach wiary starożytnych hebrajczyków mówi nie tylko Biblia, ale świadczą też o tym badania archeologiczne!!!

Nb:

  • Biblia określa idealny stan kultu w Izraelu.
  • Wiele rożnych etnicznych grup i miast było dołączonych do Izraela (dzieląc jego wiarę – jak?)‏
  • W starożytności powszechnym zwyczajem było identyfikowanie starych lokalnych bóstw z nowymi zdobywców i zwycięzców. (kananejski Baal = babiloński Marduk = asyryjski Aszur – bogowie burzy i nieba).
  • Wielu dawnych „pogan” wyznając wierność YHWH nie zupełnie odeszło od dawnych praktyk i tradycji.
  • Podobnie sami Izraelici zapożyczali formy wyrazu religijnego (liturgię, świątynie, poezję religijna) od pogańskich sasiadów.
  • Zawsze też odzywał głos tradycji z przeszłości (kult zmarłych przodków, boga ojca, itp.)‏
oddawanie czci b stwom pelmiennym
ODDAWANIE CZCI BÓSTWOM PELMIENNYM

Narrator używa epitetów, określających bóstwo i łączących je z postacią patriarchy: Rdz 26,24 - Bóg Abrahama, twego ojca, Rdz 28,13 - Bóg twego ojca Abrahama, Bóg Izaaka, Rdz 15,1 – puklerz (czyli tarcza) Abrahama, Rdz 31,42 - strach Izaaka[W BH mamy tu - ‘qx'c.yI dx;p; - co oznacza, strach, drżenie, w BT i BP przetłumaczone jako: Bóg, którego czci Izaak., Rdz 49,24 - Potężny Jakuba. Fakt identyfikacji bóstwa z indywidualnymi postaciami przodków sugeruje istnienie kultu BogaOjców. W tym systemie, głowa plemienia dokonywał wyboru bóstwa, ustalał formę przymierza i kult. Bóstwo takie stanowiło element spajający plemienia, towarzyszyło mu wszędzie i było dostępne wszystkim członkom plemienia.]

adaptacja element w religii kananejskiej
ADAPTACJA ELEMENTÓW RELIGII KANANEJSKIEJ

Religia kananejska była religią politeistyczną w przeciwieństwie do religii Boga Ojców. Wpływ religii kananejskie widoczny jest w wyborze imion boskich:

  • Jahwe - Pan, najczęściej używane jest anachronizmem, używane przez Jahwistę, pochodzi z czasu dużo późniejszego [objawione zostało dopiero Mojżeszowi (Wj 3,14)];
  • Elohim – Bóg w liczbie mnogiej, czyli gramatycznie bogowie;
  • El Elyon – Bóg Najwyższy;
  • Bet-el – dom Boga;
  • El Olam – Bóg wierny;
  • El Szaddaj – Bóg Wszechmocny;

Ostatnie 5 określeń pochodzi ze źródeł E (Elohista) i P (źródło kapłańskie). Rzeczownik El, określający Boga, był bardzo rozpowszechniony wśród semitów Żyznego Półksiężyca. W religii kananejskiej El oznaczał główne bóstwo i ojca bogów. Patriarchowie przejmując częściowo kulturę kananejską i język (w związku z osiedlaniem się) łączyli imię El z innymi określeniami, te nowe nazwy miały reprezentować ich bóstwo jako opiekuna i obrońcę przodków.

slide7

Tekst z Kuntillet el-Agrud z IX w. p.n.e. głosi: „Błogosławiony przez Jahwe z Samarii i jego Aszerę" Wykopaliska z Elefantyny z IV w. p.n.e. ukazały świątynię (???), w której czczono parę Jahwe i Anat (???).

kananejska religia naturalna
Kananejska religia naturalna
  • Bóstwa kontrolujące siły natury – personifikowane moce.
  • Wokół nich rozwijają się mity.
  • Ludzka odpowiedź na boski porządek świata to rytuał – liturgia
    • - ofiary i powinności wobec zmarłych przodków
    • - kult płodność (ziemi, zwierząt i ludzi) przez imitację boskich mocy (por. teksty z Ugarit, święto Nowego Roku)‏

Por. artykuł:

http://imiona.boga.webpark.pl/kanaan.htm

b stwa kanaanu
Bóstwa Kanaanu

[wg tekstów z Ugarit: bóstwa kosmiczne i lokalne (występujące w parach)]

EL

(por. Wj 6,3-4)3 Ja objawiłem się Abrahamowi, Izaakowi i Jakubowi jako Bóg Wszechmocny, ale imienia mego, Jahwe, nie objawiłem im.

BTP Psalm 82:1 Psalm. Asafowy. Bóg powstaje w zgromadzeniu bogów, pośrodku bogów sąd odbywa:

Tôru ‘Ēl or bóg byk”.

El z Ugarit, 13w. p.n.e

slide10

http://pl.wikipedia.org/wiki/El

  • El – w mitologii ugaryckiej najwyższy bóg kananejski, który wg tekstów z Ugarit (XV-XIV wiek p.n.e.) był stwórcą świata, ojcem i przywódcą bogów i ludzi – królem i sędzią, strażnikiem porządku kosmicznego i politycznego, wspierającym królów w sprawowaniu władzy. Występuje również jako mędrzec wyjaśniający sny. Był wieczny, mądry, sprawiedliwy, dobry i miłosierny, życzliwy ludziom. Jeden z tekstów określa go mianem byka, co miało symbolizować siłę seksualną w akcie tworzenia bogów. Żoną Ela była Aszirat.
  • W sztuce przedstawiany jako starzec w ozdobionym rogami nakryciu głowy, siedzący na tronie. Miał wiele dzieci, do najważniejszych należeli: Asztar, Jam i Mot. W ugaryckich tekstach dzieckiem Ela nazywany bywa również Baal (syn Dagona) a także jego siostra Anat. Określenia te powiązane są z wiarą, iż El jest "stwórcą stworzeń" (bny bnwt).
  • Z powodu podeszłego wieku przekazał z czasem najwyższą władzę Baalowi, który okazał się najbardziej godnym tego zaszczytu. Pomimo tego w dalszym ciągu cieszył się znaczną czcią i autorytetem pośród bogów i ludzi. Mit o przejęciu władzy przez Baala przypomina grecką opowieść o przejęciu władzy nad światem przez Zeusa, jak również nordycki mit objęcia władzy nad panteonem przez Odyna.
slide11

http://pl.wikipedia.org/wiki/Baal

  • Baal
  • W mitologii ugaryckiej porywczy, pełen młodzieńczego zapału bóg burzy i życiodajnego deszczu, władca świata. Co roku ginął w wyniku walki toczonej z Motem - bogiem śmierci i wysuszonej letnim skwarem ziemi - i zstępował do świata podziemnego, aby z nastaniem wiosny powstać z martwych. Nieustanna walka między życiem a śmiercią była tematem dramatycznego mitu, który głęboko poruszał i przynosił oczyszczenie wewnętrzne. Kiedy wrogowie Baala dokonywali najgorszego z najgorszych czynów, ich siła się wyczerpywała.
  • Imię Baal należałoby raczej uważać za tytulaturę, gdyż oznacza ono dosłownie "Pan". Właściwe imię ugaryckiego boga burzy zapisywano ΅΄ (hd) i wokalizowano prawdopodobnie Haddu, co odpowiada aramejskiemu Hadad oraz akadyjskiemu Adad.
  • Władzę królewską nad światem otrzymał Baal - syn Dagona z rąk najwyższego boga El. Stary bóg zgodził się na to nie bez oporów, ponieważ posiadał własne potomstwo. W staraniach o zezwolenie na budowę pałacu, niezbędnego do potwierdzenia królewskiego statusu, znaczną rolę odegrała ukochana siostra Baala - Anat.
  • W sztuce wyobrażano Baala jako wojownika w szpiczastym hełmie ozdobionym rogami. W jednej ręce dzierży „buzdygan”, w drugiej błyskawicę - jego boski atrybut. Zwierzęciem symbolizującym potęgę Baala jest byk, przy czym niektóre teksty ukazują go w tej postaci, zapładniającego stada jałówek, co miało ilustrować jego niespożytą seksualną siłę.
  • Seleukidzi popierali kult Baala w Syrii oddając mu szczególną cześć. Przymuszanie Żydów do jego kultu stawało się powodem powstań żydowskich. Wielokrotnie w Biblii potępia się kult Baala, jeszcze przed czasami machabejskimi.
aszera
Aszera

Aszera (Atirat, Aszirat, Ela ) w mitologii ugaryckiej bogini wybrzeża morskiego, utożsamiana z planetą Wenus jako Gwiazda Poranna, początkowo żona najwyższego boga Ela, później żona Baala.

Przeszła także do mitologii hebrajskiej. W Biblii jest wymieniana 49 razy, przy czym nazwa odnosiła się zarówno do bogini, jak i do steli świątynnej. Salomon kazał zbudować ołtarz Aszery, jedna z jego żon była wyznawczynią jej kultu.

Tysiące wotywnych figurek Aszery odkryto na terenie całego Kanaanu, co świadczy o jej ogromnej popularności.

slide13

http://pl.wikipedia.org/wiki/Anat

Anat

Kananejska bogini, siostra i równocześnie ukochana Baala, pomimo to często tytułowana dziewicą. W jednym z aspektów swej osobowości jawi się jako zmysłowa bogini miłości i płodności, w innym - jako budząca grozę wojowniczka.

  • Według tekstów z Ugarit posiadała zdolność wprowadzania się w szał bojowy, podczas którego w bitwach ścinała głowy "jak kłosy" i cała zbryzgana krwią zawieszała sobie odrąbane ręce pozabijanych wrogów wokół pasa, a ich głowy na swoich plecach. Z owego szału zabijania niełatwo było się jej potem wyprowadzić.
  • Pomoc Anat odegrała znaczną rolę w zakończonych sukcesem staraniach Baala, syna Dagona o uzyskanie dominującej pozycji pośród bogów. Dzięki jej perswazjom a nawet groźbom najwyższy bóg El zdecydował się przekazać władzę Baalowi, pomijając przy tym własne dzieci.
  • Kiedy Baal poniósł śmierć z ręki swego wroga - boga Mot, Anat okrutnie rozprawiła się z jego zabójcą a następnie doprowadziła do powstania z martwych swojego ukochanego.
  • W sztuce zwykle przedstawiano ją nagą, z symbolami płodności - kwiatami lilii lub wężami w rękach, często jadącą na koniu. W czasie obrzędów ku czci Anat nierzadko składano w ofierze dzieci (???).
  • Kult Anat, podobnie jak kult bogini Astarte rozpowszechnił się także w Egipcie od czasów Nowego Państwa. Jako córka Re i wojowniczka posiadała świątynie w Tanis - rammesydzkiej stolicy we wschodniej Delcie Nilu.
asztarte

http://pl.wikipedia.org/wiki/Asztarte

Asztarte

Astarte albo Asztarte - imię fenickiej i kananejskiej bogini miłości, płodności i wojny, tożsamej z babilońsko-asyryjską boginią Isztar i sumeryjską Inanną (Panią Niebios). Grecy utożsamiali Astarte z Afrodytą.

Współcześnie, podczas prac archeologicznych odnajdowane są niewielkie stele, figurki i medaliony przedstawiające zapewne Astarte. Na wizerunkach tych bogini przedstawiana jest zwykle naga, bardzo często z kwiatami lotosu (symbole płodności) w dłoniach. Niekiedy stoi na grzbiecie lwa lub konia. Bardzo często, w sposób typowy dla religii kananejskiej, Astarte odbierała cześć pod postacią betyli. (bet-el – „dom boga” duże, pionowo ustawione kamienie. ).

Nieodłącznym elementem kultu Astarte były akty seksualne pomiędzy wyznawcami odwiedzającymi świątynię a kapłankami zwanymi kedesza. Cześć oddawano również paląc kadzidła, składając w ofierze produkty spożywcze, zwierzęta a niekiedy dzieci (?).

Astarte, pod imieniem ‘Athtart (‘ṯtrt) pojawia w tekstach z Ugarit, gdzie razem z boginią Anat wspiera Baala w walce z jego wrogami. Astarte czczono także w Egipcie gdzie jej kult wprowadzili Hyksosi.

Kult Astarte - nazywanej też Królową Niebios (oraz Baala) bardzo rozpowszechnił się także wśród Izraelitów, o czym niejednokrotnie wspomina Biblia. Spotykało się to ze sprzeciwem kapłanów i proroków hebrajskiego boga JHWH, którzy niekiedy doprowadzali do krwawych starć.

mit o baalu

http://en.wikipedia.org/wiki/Baal_cycle

Mit o Baalu
  • Schemat mitu o Baalu: [1- BAAL/YAM 2- PAŁAC 3- BAAL/MOT 4- ANAT/BAAL]

· ··Yamchce panować nad bogami

· Baal-Hadadwystępuje przeciw Yam i zabija go

· Baal-Hadad z pomocą·Anat i·Atirat (Aszera )przekonuje ·Elby pozwolił mu posiadać pałac.

· Baal-Hadad powierza budowę ··Kothar-wa-Khasis.

· Król bogów i Władca świata chce podporządkować sobie Mot,

· Mot zabija Baal-Hadad

· Anat zabija w sposób brutalny Mot, miele go i rozsypuje po świecie.

· Baal-Hadad powraca na Górę Saphon

· Mot powróciwszy do istnienia wyzywa Baal-Hadad

· Baal-Hadad odmawia; Mot ustępuje.

· Baal-Hadad rządzi ponownie.

izraelskie echa mit w
IZRAELSKIE ECHA MITÓW

Lewiatan/lotan

Iz 27,1:W ów dzień Pan ukarze swym mieczem twardym, wielkim i mocnym, Lewiatana, węża płochliwego, Lewiatana, węża krętego; zabije też potwora morskiego.

Ps 74,13-14:13 Ty ujarzmiłeś morze swą potęgą, skruszyłeś głowy smoków na morzu. 14 Ty zmiażdżyłeś łby Lewiatana, wydałeś go na żer potworom morskim.

Iz 51,9-10:9Przebudź się, przebudź! Przyoblecz się w moc, o ramię Pańskie! Przebudź się, jak za dni minionych, w czasie zamierzchłych pokoleń. Czyżeś nie Ty poćwiartowało Rahaba, przebiło Smoka? 10 Czyżeś nie Ty osuszyło morze, wody Wielkiej Otchłani, uczyniło drogę z dna morskiego, aby przejść mogli wykupieni?

YHWH =?= Baal [„Pan”]

Oz 2,18:18 I stanie się w owym dniu - wyrocznia Pana - że nazwie Mnie: "Mąż mój", a już nie powie: "Mój Baal".

Ps 18,13-14:13 Od blasku Jego obecności rozżarzyły się węgle ogniste. 14 Pan odezwał się z nieba grzmotem, to głos swój dał słyszeć Najwyższy, 15 wypuścił swe strzały i rozproszył wrogów, cisnął błyskawice i zamęt wśród nich wprowadził. 16 Aż ukazało się łożysko morza i obnażyły się posady lądu od groźnej nagany Twej, Panie, i tchnienia wichru Twoich nozdrzy.

religijne praktyki
Religijne praktyki
  • Ofiary (Kpł 1-8)‏
  • Ołtarze („cztery rogi” por. Wj 27,2; Kpł 9,9 itp.)‏
  • Ołtarze kadzenia
  • Swiątynie

Nie akceptowane

  • Ryty płodności (por. wystąpienia proroków)‏
  • Ofiary z dzieci/człowieka (por. Abraham i Jefte!!!!!)‏
  • Masseba (symbole bóstw płodności)‏
  • „miejsca na wyżynac”, palene kadzidła, kult astralny itp.

Życie społeczne Kananejczyków nie wyglądało tak źle jak przedstawia to autor Biblijny (negatywna opinia jako przestroga). Por. Epos Aqhat