t matal l.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Tímatal PowerPoint Presentation
Download Presentation
Tímatal

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 13

Tímatal - PowerPoint PPT Presentation


  • 281 Views
  • Uploaded on

Tímatal. Dagatöl og stjörnutími. Tímamælingar. Stjörnumælingar til forna tengdust mjög tímatali. Þrjú náttúruleg fyrirbæri ákvarða tímann: Sólarhringurinn Tunglmánuðurinn, frá nýju tungli að nýju tungli sem eru 29,5 dagar Árið, t.d. tíminn milli tveggja vorjafndægra, 365,24219 dagar

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Tímatal' - oshin


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
t matal

Tímatal

Dagatöl og stjörnutími

t mam lingar
Tímamælingar
  • Stjörnumælingar til forna tengdust mjög tímatali.
  • Þrjú náttúruleg fyrirbæri ákvarða tímann:
    • Sólarhringurinn
    • Tunglmánuðurinn, frá nýju tungli að nýju tungli sem eru 29,5 dagar
    • Árið, t.d. tíminn milli tveggja vorjafndægra, 365,24219 dagar
  • Vandinn er að þessi þrjú fyrirbæri eru ótengd.
s larhringurinn
Sólarhringurinn
  • Sólarhringur er frá hádegi til hádegis.
  • Skipt í 24 klst.
  • Hinn eiginlegi sólarhringur er mislangur vegna:
    • Þegar sól er fjærst Jörðu gengur hún hægar og munar um 1° á dag.
    • Vegna möndulhalla hallar braut sólar á himni og gengur hún því hægar eftir austur-vestur brautinni.
    • Vegna sjávarfalla hægir á snúningi Jarðar sem munar um 2 ms á öld.
almanakssek
Almanakssek
  • Árið 1960 var ákveðið að nota almanakssekúndu sem grunneiningu tímamælinga.
  • Almanakssekúndan var 1/31556925,9747 af hvarfárinu eins og það var 1900. Hvarfárið er tíminn mill vorjafndægra.
  • Frá 1967 hefur almanakssekúndan verið miðuð við tíðni á útgeislun Cs-133. Þá eru 9 192 631 770 sveiflutímar jafnir einni sekúndu.

NIST-F1 atómklukka byggð á sveiflutíma Cs-133.

tungl r
Tunglár
  • Til forna var mánuðurinn 30 dagar.
  • Í árinu voru 12 mánuðir.
  • Það gera 360 daga og þá var bætt inn 5 dögum. Hjá Rómverjum var þeim bætt inn í lok desember – Saturnalia.
  • Þar sem árið er í raun 365,242199 dagar passaði tímatalið ekki við árstíðirnar.
  • Árið 46 f.Kr. var almanakið orðið þremur mánuðum á eftir árstíðunum. Þá ákvað Júlíus Sesar að endurskoða almanakið.
j l anska dagatali
Júlíanska dagatalið
  • Almanakið látið passa við árstíðirnar, til þess þurfti árið 46 f.Kr. að vera 445 daga langt.
  • Fjöldi daga í mánuði færður til þess horfs sem nú er (flestir mánuðir lengdir um 1-2 daga þar til árið var 365 dagar).
  • Hlaupár höfð á fjögurra ára fresti með því að bæta inn 29 degi í febrúar.
  • Fyrsti mánuður ársins hjá Rómverjum var mars og febrúar sá síðasti, allt fram til 153 f.Kr. Þá var núverandi kerfi tekið upp.
gregor anska dagatali
Gregoríanska dagatalið
  • Júlíanska dagatalið gerði ráð fyrir 365,25 dögum í árinu að meðaltali.
  • Í reynd eru þeir aðeins færri, 365,24219878
  • Því safnaðist upp skekkja sem menn vildu leiðrétta en það drógst fram á 17.öld.
  • Gregoríus XIII páfi lét taka það upp 1582 og er það við hann kennt.
  • Mismunandi hvenær einstaka þjóðir tóku það upp.

William Hogarth: Færðu okkur dagana 11 aftur.

gregor anska dagatali8
Gregoríanska dagatalið
  • Endurtekur sig á 146.097 dögum sem eru 400 ár, með 303 venjuleg 365 daga ár og 97 hlaupár með 366 daga. Gefur einnig 20.871 vikur.
  • Gefur meðalárið sem 365,2425 dagar.
  • Aldamótaár eru aðeins hlaupár ef 400 gengur upp í ártalið.
  • Eftir stendur skekkja upp á einn dag á 3300 árum.
t mam lingar9
Tímamælingar
  • Stjörnutími (Sidereal)
    • Sá tími sem það tekur hlut að fara einn hring umhverfis sólina miðað við fastastjörnurnar.
  • Sólbundinn tími (Synodic)
    • Sá tími sem líður þar til hlutur birtist aftur á sama stað á himni miðað við Sól séð frá Jörðu.

Mánuður er:

í stjörnutíma = 27,32 dagar

í synodic tíma = 29,53 dagar

s lt mi sta art mi
Sóltími/staðartími
  • Sóltími er tími miðað við göngu sólar á himinhvelfingunni.
  • Hádegi er þá þegar Sól er í hásuðri.
  • Í reynd ræðst staðartími af tímabelti staðarins.
  • Í Reykjavík er hádegi um 13:30 vegna þess að Ísland er í vesturjaðri í sínu tímabelti og hér er ávallt sumartími (frá 1967).
t mabelti
Tímabelti
  • Jörðinni skipt upp í 24 tímabelti með klukkustundarmun.
  • Núllpunktur er dreginn gegnum Greenwich, nærri London (Greenwich Mean Time) og talið til beggja átta frá þeim punkti.
  • Nú er núlllínan kölluð Universal Coordinated Time = UTC.
  • Sums staðar er mörkum tímabelta breytt vegna legu landa.