spadki n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
SPadki PowerPoint Presentation
Download Presentation
SPadki

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 19

SPadki - PowerPoint PPT Presentation


  • 139 Views
  • Uploaded on

SPadki. wykład IV Po śmierci spadkodawcy. 1. Dziedziczenie przeciwtestamentowe ( contra tabulas ). formalne materialne querela inofficiosi testamenti officium pietatis testamentum inofficiosum. querela inofficiosi testamenti.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'SPadki' - nydia


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
spadki

SPadki

wykład IV

Po śmierci spadkodawcy

1 dziedziczenie przeciwtestamentowe contra tabulas
1. Dziedziczenie przeciwtestamentowe(contra tabulas)
  • formalne
  • materialne

querelainofficiositestamenti

officiumpietatistestamentuminofficiosum

querela inofficiosi testamenti
querelainofficiositestamenti

1. skarga czasowa, którą należało wnieść w ciągu pięciu lat od śmierci spadkodawcy

2. legitymacja czynna:

a) dzieci

b) rodzice - dopiero od III wieku po Chr.

c) bracia i siostry (Konstantyn pozwolił im występować tylko wówczas, gdy testator ustanowił dziedzicem osoby niegodne szacunku – persona turpis)

3. zachowek (pars legitima), inaczej część należna (portiodebita) – nie otrzymali przynajmniej 1/4 beztestamentowego udziału spadkowego

zmiany w prawie justynia skim
Zmiany w prawie justyniańskim
  • w 528 roku Justynian stwarza skargę o uzupełnienie zachowku

– actio ad supplendamlegitimam

Odtąd o unieważnienie testamentu w całości albo w części za pomocą querelainofficiositestamenti można się ubiegać tylko wówczas, gdy uprawnieni nic ze spadku nie dostali. Gdy otrzymali mniej niż pars legitima, przysługiwało im jedynie prawo uzupełnienia zachowku.

  • Nowela 18 z 536 roku - portiodebita zwiększona do 1/3, a gdy dzieci jest więcej niż czworo – do 1/2
kr g podmiotowy
Krąg podmiotowy

Powołanie do spadku następowało

testamentowo lub beztestamentowo.

Dziedzice prawa cywilnego (heredes):

1) konieczni (necessarii)

a) właśni i konieczni (sui et necessarii) - zstępni spadkodawcy, którzy w momencie jego śmierci przestają podlegać władzy ojcowskiej;

Wszyscy pozostali to dziedzice postronni, którzy jeśli nie należą do familia zmarłego, nazywani są zewnętrznymi (extranei).

b) tylko konieczni (necessarii tantum) - niewolnicy łącznie ustanowieni i wyzwoleni w testamencie właściciela

2) postronni (voluntarii) – dla przyjęcia spadku muszą wyrazić zgodę.

sukcesja uniwersalna
Sukcesja uniwersalna

Na wzór cywilnego heres dzięki działaniom pretora bonorumpossessor staje się sukcesorem uniwersalnym, choć prowadzono na temat trafności takiego stwierdzenia ożywioną dyskusję.

W ius honorarium również fideikomisariusz uniwersalny jest sukcesorem uniwersalnym.

W iuscivile można się nim stać jeszcze osoba, której przed przyjęciem spadku przekaże go dziedzic beztestamentowy z kręgu sui et necessarii. Ponieważ hereditas to rzecz niematerialna, przenieść ją można tylko w iniurecessio. Otrzymujący iniurecessiohereditatis, staje się sukcesorem uniwersalnym spadkodawcy.

mier spadkodawcy a nabycie spadku
Śmierć spadkodawcy a nabycie spadku

dwie fikcje

  • Retroaktywność: z chwilą nabycia uważano dziedzica za następcę zmarłego od momentu jego śmierci. W tej koncepcji spadek reprezentuje osobę spadkobiercy, zanim ten go nie obejmie w posiadanie.
  • Julian zaproponował fikcję, że to hereditas zajmuje miejsce zmarłego. Ma ona swój własny byt i odzwierciedla niejako kontynuację de cuius, stanowiąc uosobienie podmiotu – z prawami i obowiązkami. Stawiana na równi z dziedzicem, jedyne czego nie może, to wyrażać woli. Spadek zapożycza więc niejako zdolność prawną nie od dziedzica, lecz od zmarłego – reprezentuje spadkodawcę, a nie spadkobiercę.
transmissio
transmissio

W ius honorarium powołany może przekazać swoją pozycję osobie trzeciej, aby to ona wypowiedziała się co do przyjęcia albo odrzucenia spadku

Transmisja współcześnie:

a) powołany umiera nie wypowiedziawszy się co do przyjęcia, a w jego miejsce wstępuje jego dziedzic, aby podjąć decyzję i nabyć spadek (np. art. 1017 kc)

b) przekazanie powołania czynnością intervivos

1 nabycie spadku z mocy prawa
1. Nabycie spadku z mocy prawa

Wszyscy dziedzice konieczni z mocy prawa nabywają spadek po osobie, spod której potestas albo dominium wyszły.

beneficiumabstinendi

Niewolnik wyzwolony i ustanowiony dziedzicem mógł ubiegać się o separatio. Przesłanką udzielenia jej przez pretora było, aby wyzwoleniec nie dokonał aktów, które w przypadku heredesvoluntarii uznano by za przyjęcie spadku w sposób dorozumiany (immixtio). Dzięki separatio egzekucję prowadzono tylko z odziedziczonego majątku. Osobno zaś traktuje się dobra, jakie nabył po śmierci patrona. Infamia jednak na wyzwoleńca spaść musiała, bo egzekucję prowadzono na jego majątku.

2 sposoby przyj cia spadku
2. Sposoby przyjęcia spadku
  • formalne oświadczenie zwane cretio

„skoro PubliuszMaevius mnie w testamencie swoim ustanowił dziedzicem, spadek ten obejmuję i oświadczam” (G. 2,166)

  • w sposób dorozumiany, zachowując się jak dziedzic – pro herede gestio:

dochodzenie wierzytelności lub spłata długu spadkowego; zbycie dobra lub wyzwolenie niewolnika spadkodawcy; administracja majątkiem dla zapewnienia uprawy pól, zaopatrzenia dla niewolników i zwierząt; nawet używanie lub zbywanie dóbr, co do których powołany ma mylne przekonanie, że należą do spadku.

kontrowersja dotyczy a znaczenia sk adanych przy tej okazji nieformalnych o wiadcze
Kontrowersja dotyczyła znaczenia składanych przy tej okazji nieformalnych oświadczeń.
  • Labeo: należało dokonać rzeczywistych aktów zarządu.
  • Prokulus: akty te są tylko wyrazem woli przyjęcia; trudno nie traktować za wystarczające samo oświadczenie, które tę wolę wyraża.
  • Julian: pro herede gestio to wymóg okazania woli przyjęcia, choćby w sposób dorozumiany, bo

gdy wierzyciel spadkodawcy pozwie powołanego, ten w fazie iniure uznając zasadność skargi (confessio) przyznaje, że uważa, iż sam jest odpowiedzialny za dług zmarłego; uważa się więc za jego dziedzica;

powołany składał wobec świadków oświadczenie o odrzuceniu spadku; czemuż by nie mógł złożyć oświadczenia o przyjęciu? stąd podstawowe znaczenie ma animusheredis powołanego.

Podchwycili to późniejsi juryści

  • Gaius: istnieje trzeci sposób przyjęcia spadku – przez oświadczenie (nuda voluntate),

co nie ma historycznego uzasadnienia, ale i nie jest błędem; od cretio takie oświadczenie miałoby się różnić brakiem obowiązku co do formy, od pro herede gestio brakiem wymogu podejmowania czynności dziedzica.

slide14

Pro herede gestio to wszelako nie każde działania powołanego, mające wpływ na wartość majątku spadkodawcy. Poczynione uwagi prowadzą do wniosku, że poszukiwanie woli bycia dziedzicem – animusheredis stanowi narzędzie wykładni dokonanych aktów: nie tylko które zakwalifikować, lecz i których nie można zakwalifikować jako czynności spadkobiercy.

Nie są więc nimi działania konieczne dla pochówku ojca, gdyż wynikają z synowskich obowiązków – pietas. Nie stanowi ich utrzymywanie substancji materialnej dóbr spadkowych, przegląd ich, a także dokumentów, czy prowadzenie spraw dla kolejnego z powołanych. Oczywiście za pro herede gestio nie sposób uznać używania i dysponowania dobrami spadkowymi, co do których powołany jest błędnie przekonany, że są jego, jak również ukrywanie lub przywłaszczanie. Kto kradnie bowiem, nie uważa się za dziedzica.

odrzucenie spadku
Odrzucenie spadku
  • Żadnej formy nie wymaga się od dziedzica postronnego, aby odrzucić spadek.
  • Podobnie w przypadku bonorumpossessor, tyle że z innych powodów. Nie dawało szansy na kontrowersję, bo o wprowadzenie w dobra spadkowe zawsze trzeba się ubiegać. Wystarczyło oczywiście poczekać i na upływ terminów – spatiumdeliberandi, pozostawianych przez pretora na podjęcie decyzji: rok dla rodziców i dzieci de cuius, sto dni dla pozostałych.
przyj cie spadku a odpowiedzialno za d ugi spadkowe
Przyjęcie spadku a odpowiedzialność za długi spadkowe

hereditasdamnosa

obciążenie ultra vires – ponad siły spadku

beneficium inventarii
beneficiuminventarii

Konstytucją z 27 listopada 531 roku Justynian wprowadził dobrodziejstwo inwentarza,

pozwalając zostać dziedzicem i odpowiadać tylko intravires – w ramach możliwości spadku.

Spisu w Rzymie dokonywano w obecności notariusza i świadków. Nowela 1 dla zabezpieczenia zapisobierców, każe powołać trzech z nich na świadków. Dokument podpisywał dziedzic, deklarując zgodność inwentarza z prawdą.

Ciężar dowodu przenoszono więc na wierzycieli i zapisobierców, którzy w razie wygranej uzyskiwali zasądzenie spadkobiercy na podwójną wartość rzeczy nie wymienionych w spisie. Natomiast po sposobie spłacania widać wyraźnie, że beneficiuminventarii powstało w interesie dziedziców: zaspokajają po prostu kolejno zgłaszającym się wierzycieli i zapisobierców. Po wyczerpaniu aktywów spadku, problem przestaje dotyczyć spadkobierców.

Wierzyciele zaś i legatariusze między sobą egzekwują pierwszeństwo: wierzyciele zastawni lub uprzywilejowani przed zwykłymi ze skryptów dłużnych; wśród tych ostatnich obowiązywała zasada priortemporepotioriure; zapisobiercy dopiero po wierzycielach spadkowych itd.

tzw beneficium separationis bonorum
tzw. beneficiumseparationisbonorum
  • powstało w procedurze egzekucji majątkowej – venditiobonorum.
  • wierzyciele zwracali się możliwie szybko do przewodniczącego postępowaniu pretora albo namiestnika prowincji o oddzielenie dóbr spadkowych od składników majątku dziedzica.
  • jeśli wystąpił o separatiobonorum nawet tylko jeden z wierzycieli spadkowych, korzystali z tego pozostali.
podatek od spadk w
Podatek od spadków

Nabycie spadku miało od czasów Augusta również skutek publicznoprawny w postaci obowiązku podatkowego, ciążącego na dziedzicu:

lexIulia de vicesimahereditatumz 6 r. po Chr. - 5% podatek.

  • Dziedzic miał prawo go potrącić, co pośrednio mogło wpłynąć na sytuację zapisobierców.
  • Nie przewidywano kwoty wolnej od podatku.
  • Zwolnieniem objęto spadki mniejsze niż 100’000 sesterców oraz niezależnie od wartości – dziedziczone między rodzicami i dziećmi: stworzono grupę podatkową według osobistego stosunku spadkobiercy do spadkodawcy.

Karakalla podniósł podatek do 10%.

Nie wiadomo kiedy ten ciężar publiczny zniesiono. Z pewnością nie doczekał czasów justyniańskich.