b bre n kl n k b yok myasi n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
BÖBREĞİN KLİNİK BİYOKİMYASI PowerPoint Presentation
Download Presentation
BÖBREĞİN KLİNİK BİYOKİMYASI

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 81

BÖBREĞİN KLİNİK BİYOKİMYASI - PowerPoint PPT Presentation


  • 317 Views
  • Uploaded on

BÖBREĞİN KLİNİK BİYOKİMYASI. Dr .V.Kenan ÇELİK vkcelik@cumhuriyet.edu.tr. Böbreğin Major F onksiyonları : 1. Düzenleme : -Vücut sıvı osmolaritesi ve hacmi -E lectrol i t dengesi -As i t -ba z dengesi -Kan basıncı 2 . Atılım: -M etaboli k ürünler

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'BÖBREĞİN KLİNİK BİYOKİMYASI' - niesha


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
b bre n kl n k b yok myasi

BÖBREĞİN KLİNİK BİYOKİMYASI

Dr .V.Kenan ÇELİK

vkcelik@cumhuriyet.edu.tr

slide2

Böbreğin Major Fonksiyonları :

1. Düzenleme:

-Vücut sıvı osmolaritesi ve hacmi

-Electrolit dengesi

-Asit-bazdengesi

-Kan basıncı

2. Atılım:

-Metabolikürünler

-Yabancı bileşikler (pestisidler, kimyasallar, vb.)

-Aşırı maddeler (su ,vb)

3.Salgılama:

-Erithropoitin (eritrosit üretimi)

-1,25-dihidroksi vitamin D3 (D vitamininin aktivasyonu)

-Renin

-Prostaglandin

slide3

Toplam vücut sıvı hacmi

Vücut ağırlığının %60’ı, 40 L

  • Diğer ECF:lemf, cerebrospinal sıvı,
  • Sinovial sıvı, seroz sıvı ve gastro intestinal sekresyonlar

Ekstraselüler sıvı hacmi

Vücut ağırlığının % 20’i

15 L

Plazma

Hacmi:

ECF’nin

%20’i

3 L

Hücreler arası

Sıvı hacmi:

ECF’nin %80’i

12 L

İntraselüler sıvı hacmi

Vücut ağırlığının %40’ı

25 L

Figure 26.1

elektrolit konsantrasyonlar
Elektrolit konsantrasyonları
  • Genellikle mEq/L olarak verilir

-1 litre solüsyon içerisindeki elektriksel yükü ölçmeye yarar.

  • mEq/L = (iyon konsantrasyonu)[mg/L]/iyonun atom ağırlığı(mg) iyonun yükü (mEg)

1 eşdeğer gram = Molekül ağırlığı/ etki değerliği

  • Tek değerlikli bir iyon için, 1 mEq = 1 mOsm
  • İki değerlikli bir iyon için, 1 mEq = 1/2 mOsm

Örnek: Serum Na değeri 322 mg/dL ise mEq/L =?

mEq/L = 322 mg /dL X 10 dL/ 1L X 1meşg/ 23 mg = 140 meşg/L

Serum Na değeri 145 meşg/L ise %mg =?

%mg = 145 meşg/L X 1 L/ 10 dL X 23 mg/ 1 meşg = 334 mg /dL = % 334 mg.

osmot k basin
OSMOTİK BASINÇ:
  • Osmolaliteve OsmotikBasınç
    • Bir solüsyon içerisindeki toplam madde konsantrasyonu o çözeltinin osmotik davranışını (basıncını) belirler.
    • Osmol aktif ünite (iyon, partikül molekül, atom ..)
      • Osmolalite: 1 kg çözeltideki mol partikül sayısıdır.

1 OsM = 1mol partükül /1 kg su

    • Bir solüsyonun Osmotik basıncı maddenin suya geçiş (osmosis) eğiliminin bir ölçüsüdür.
      • Hipertonik, hipotonik, isotonikveya
      • Hiperosmotik, hipoosmotik, isoosmotik
      • Vücut sıvılarında osmotik basınç ECF ↔ ICF = 290-300 mOs
slide10

Hemoliz sonucu Anemi ve hipoksi gelişir buda böbrekten Eritropoietin salınımına neden olur. Eritropoietin kemik iliğinde eritrosit üretimini kontrol eder.

osmolalite
Osmolalite:
  • 1 M NaCl = 58 g / 1 L su
  • 1 M glukoz = 180 g/ 1 L
  • 1 M glukoz = 1 Osmolal ( molal = m)
  • 1 M NaCl = 2 Osmolal neden?

1 mol Glukoz →1 mol glukoz

1 mol NaCl →1mol Na+ + 1mol Cl-

NaCl 2 osmol aktif ünite içerir dolayısı ile 1 osmolal NaCl hazırlamak için 58/ 2 = 29 g gerekir.

Plasma: 0 .3 Osm (veya 300 mOsm)

  • Isoosmotic plasma:
  • Normal tuz (0.9 g NaCl/100 ml =0.15 m)
  • 5% dextrose (5 g glucose/100 ml= 0.3 m)
osmotik bas n1
Osmotik basınç
  • Elektrolit dengesi aktif transpor (Na+ /K+ ATPaz, K+ /H+ ATPaz,) sistemleri ile sürekli korunur.
  • Hücre içi ve dışı elektriksel-gradient potansiyelinin idame ettirilmesi bu şekilde sağlanır. Böylece membran potansiyeli 50-90 mV gerilimle sabitlenir.
  • Elektrokimyasal gradient ECF de (+), ICF (-) dir. Bir çok besin maddesinin (glukoz, aa, vb) hücre içine geçişi sağlanarak enerji kaynağı sürekli idame ettirilir.
  • Bu nedenle ANYON GAPönemlidir.

Anyon Gap : [ Na+] + [ K+]-[ Cl-] + [ HCO3-]

140mM 4 mM 100mM 25mM = ~20 mM (+)

osmotik bas n2
Osmotik basınç
  • Böbreklerin başlıca fonksiyonu ECF hacmini, osmolalite bileşenlerini, asit-baz dengesini ve kan basıncını sürekli idame ettirmekdir.
  • Böbrekler bu fonksiyonunu başlıca;

1- Glomerular Filtrasyon

2- Tübüler reabsorbsiyon

3- Tübüler sekrasyon

4- Atılım (idrar)işlevi ile yaparlar.

slide15

Kan hacmi ve basıncı kısmen hidrostatik ve osmotik basınç gradienti ile düzenlenir.

  • Glomerülar filtrasyon hızıda regülasyona yardımcı olur.
  • Kardiovasküler uyum ve kapasite (arter duvarlarının kalınlaşması-incelmesi gibi)

Interstitial

Intravascular

ecf hacim re s ept r leri
ECF hacim reseptörleri
  • ECF hacminde ki azalma (hipovolemi) ve artma (hipervolemi)reseptörler aracılığı ile algılanır.
  • “Central” vascular sensörler
    • Düşükbasınç (çok önemli)
      • Cardiac atria
      • Pulmonary vasculature
    • Yüksek basınç (daha az önemli)
      • Carotid sinus
      • Aortic arch
      • Juxtaglomerular apparatus (renal afferent arteriole)
  • CNS’deki sensörler (daha az önemli)
  • Karaciğer deki sensörler (daha az önemli)
slide17

Osmotik homeostasis

Plazma osmolalite değişimi arginine vasopressin (AVP)/ Antidiüretik hormon (ADH) sekresyonuna yol açar.

AVP’ deki çok küçük değişimleridrar hacminde çok büyük değişikliğe yol açar.

slide20

Osmoreseptörler AVP secresyonu ilesusuzluğu da stimüle eder.

vascular organ of the lamina terminalis (OVLT) osmoreceptive neuronlar içerir – subfornical organ (SFO) ve median preoptic n. (MnPO)larda dahil.

slide21

Dehidratasyon aynı zamanda natriuresis nedenidir.

Tuz tüketimini azaltan ve Na atılımına neden olan iki hormon; biri kalpte(atrial natriuretic peptide; ANP) ve diğeri beyinde (oxytocin; hiperosmolaliteye yanıt) salgılanır.

atrial natriuretic peptide anp
Atrial Natriuretic Peptide (ANP)
  • ANP natriuresis oluşturur ( sodyum kaybı).
  • ANP sentezi, depolanması ve salınımıAtrial myocyteslerde gerginliğe yanıtta (hacim sensörlerinde P azaldığında) gerçekleşir.
  • Major etki renal vasodilatasyondur. Artan kan akışı = GFR artırı
  • Böylece daha çokNa+atılır.
  • Genellikle angiotensin ll nin fonksiyonuna karşı etki gösterir ve renin’in etkisini de inhibe edebilir.
slide23

Hacim homeostasis

Kan hacminde ki bir azalma(hipovolemi)susuzluk ve tuz tüketimini artıran mekanizmalarla telafi edilir.

Hipovolemiye duyarlı Baroreseptörlerböbreğin renin salınımına neden olur.

Renin angiotensinogen ile etkileşir, angiotensin I, ve daha sonrada angiotensin II (AII)oluşturur.

Hepsi bir vasoconstrictor veadrenal korteksten aldosterone sekresyonunu sağlar.

slide24

Hacim homeostasis

Renin-angiotensin sistemive AVP antidiuresis ve vasoconstrictionoluşturur.

Hipovolemi vehiperosmolalite’nin herikisibirbirini etkileyerek AVP düzeyinin kontrolünü sağlar.

-hipertension, AVP düzeyinde azalmaya,

-hipotension iseAVP düzeyinde artmayayol açar.

slide25

Hacim homeostasis

Susuzluk; hipovolemi, gastrik tuz yüklemesi (hepatik Na+ reseptörleri), ve artmış plazma osmolalitesi tarafından tetiklenir.

adh ayn zamand a idrar konsantre etmek i in de gereklidir bunu nas l ba ar r
ADH aynı zamanda idrarı konsantre etmek için de gereklidir: Bunu nasıl başarır?
  • Toplama kanallarının suya olan geçirgenliğini su giriş kanallarını (Aquaporin) artırarak sağlar. Böylece idrarı küçük miktarlarda konsantre eder.
b brek fonks yonlari
BÖBREK FONKSİYONLARI:

1- Glomerular Filtrasyon

2- Tübüler reabsorbsiyon

3- Tübüler sekrasyon

4- Atılım (idrar oluşumu)

slide29

Böbrekte metabolik proseslerin çoğu aerobiktir ve O2 tüketimi oldukça yüksektir. Bu ihtiyaç kalp kasına eşdeğer, beyinden de 3 kat daha fazladır.Bu yüksek metabolik aktivite Tübüler reabsorpsiyonuidame ettirmek için gereklidir.Tüketilen O2 nin ~%70’i aktif transportta (glukoz, aa geri emilimi) kullanılır.Medullada pO2 düşüktür, buda yüksek Na+ / K+ ATPaz aktivitesine neden olur.

Korteks de enerji kaynağı olarak

Yağ asitleri, Laktat, Glutamat, Sitrat,

Ve Keton cisimcikleri kullanılır.

glomerular f ltrasyon
GLOMERULAR FİLTRASYON:
  • Glomerular kapillere gelen plazma Bowman boşluğunda filtre edilir.
  • Filtrasyon, filtrasyon yüzeyine ve glomerular kan damarı boyunca yerleşen spesifik porlu hücreler ile epitel hücrelerin (podocytes) oluşturduğu filtrasyon bariyerine bağlıdır.
slide38

Glomerular filtrasyon oranı (GFR)

  • Dakikada böbrekte oluşturulan filtrat miktarı.
  • 125mL/dk = 180L/gün
  • Filtrasyon basıncını –GFR –değiştiren faktörler:
    • Artmış renal kan akışı -- GFR’ da artırır
    • Azalmış plazma proteini -- GFR artırır. Ödem sebebidir.
    • Kanama–kapiller kan basıncında azalma– GFR azalma
slide39

GFR regülasyonu : Kan akışının düzenlenmesi

  • GFR üç mekanizma ile düzenlenir.
    • 1. Renal Autoregulation
    • 2. Neural regulation
    • 3. Hormonal regulation
    • Bu üç mekanizmanın hepsi renal kan basıncını ve kan akışını ayarlar.
1 renal otoreg lasyon
1-Renal Otoregülasyon
  • Myogenik mekanizma

Kan akışı = Kapiler basınç /

Akış direnci

  • Tubüloglomerular feedback
slide41

2.GFR’nin Neural regulasyonu

  • Sempatik sinir lifleri tarafındanafferent ve efferent arteriollerin uyarılması
  • Normal olarak sempatik stimülasyon düşüktür fakat kanama ve egzersizde artar.
  • Kan hacmi (kanamada) korunumu Vasoconstriction oluşturur ve vücudun diğer bölgelerine kan akışının artmasına izin verir (egzersiz)
slide42

3. GFR’nin Hormonal regulasyonu

  • GFR’nin regülasyonu birkaç hormon ile sağlanır.
  • juxtaglomerular apparatus (JGA) hücrelerinden salınan renin, çok etkili bir vasoconstrictor olan Angiotensin II’i oluşturur.GFR azalır.
  • ANP filtrasyonu kapiler yüzey alanını artırarak kolaylaştırır. GFR artar.
  • NO
  • Endothelin
  • Prostaglandin E2
renal klirens ve gfr in l m
Renal Klirens ve GFR’in ölçümü:
  • Renal klirens; Dakikada böbrekten temizlenen plazma hacmidir.

- Glomerüllerde dakikada 125 mL plazma temizlenir.

-Eğer plazma klirensi (idrardaki toplam miktarı) 3 mg/L ise

3mg/L X 180 L/gün = 540 mg/gün

  • GFR ölçümü

-İnülin yüklemesi

-Kreatin klirens testleri ile yapılır.

n lin y klemesi
İnülin yüklemesi
  • Inulin:yıldız çiçeğinden elde edilen bir polisakkarit.
  • Glomerülustan kolayca filtre edilir.
  • Plazma proteinlerine bağlanmaz.
  • Biolojik olarak inert.
  • Toksik değildir ve böbrekte ne sentez nede metabolize edilir.
  • Ne absorbe nede sekrete edilir.
  • Böbrek fn’larını değiştirmez.
  • Miktarı tam olarak saptanabilir.
  • Düşük konsantrasyonu yeterlidir. (10-20 mg/100 mL plasma)
slide46

Renal inulin yüklenmesi

Filtre edilen miktar = Atılan miktar

Pin x GFR = Uin x V

V=İdrar hacmi/zaman

(ml/dk)

GFR= Uin x V / Pin

slide47

Kreatinin Klirensi:

  • Kreatinin:Kas kreatin metabolizmasının son ürünüdür.
  • Klinikte GFR’i ölçmek için kullanılır, fakat inülin metoduna göre daha az spesifiktir (tübülden küçük miktarda sekrete edilir.)
  • Kreatinin klirensi : Kan örneği ve 24 saatlik idrar toplanır, serum
  • ve idrardaki kreatin miktarı ölçülür.
  • Kreatinin klirensi = Ukreatinin x V / P kreatinin
  • Serum kreatinin değeri ~ 20-80 µM (0,28 – 0,90 mg/dL)
  • Bu değerler bilindiği için klirens testi pek yapılmaz, kan değerini ölçmek yeterlidir. Plazma [kreatinin] artmışsaGFR’nin azaldığının belirtisidir.
  • GFR %50 oranında azalırsa kreatinin kanda iki kat artar. (patolojik bir durum yoksa –kene ısırması sonucu oluşan kırım kongo kanamalı ateş hastalığı (KKHA) ile kreatinin artabilir.)
kkha in ba lang ta laboratuvar bulgular 2
KKHA’in Başlangıçta Laboratuvar Bulguları (2)

n (%)

  • Artmış serum,
  • Lactate dehydrogenase, (LDH)90 (98)
  • Aspartate aminotransferase(AST) 84 (91)
  • Alanine aminotransferase(ALT) 73 (79)
  • Creatine phosphokinase22 (24)
  • Blood urea nitrogen 20 (22)
  • Creatinine15 (16)
slide52

Filtration, reabsoption, and excretion rates of substances by the kidneys

Filtered Reabsorbed Excreted Reabsorbed

(meq/24h) (meq/24h) (meq/24h) (%)

Glucose (g/day) 180 180 0 100

Bicarbonate (meq/day) 4,320 4,318 2 > 99.9

Sodium (meq/day) 25,560 25,410 150 99.4

Chloride (meq/day) 19,440 19,260 180 99.1

Water (l/day) 169 167.5 1.5 99.1

Urea (g/day) 48 24 24 50

Creatinine (g/day) 1.8 0 1.8 0

slide56

GLUKOZ REABSORPSİYONU TUBULLERDE MAXIMUMDUR

Glucose

Reabsorbed

mg/min

Excreted

Filtered

Reabsorbed

Renal threshold (300mg/100 ml)

Plasma Concentration of Glucose

su ve sodyum transportu
SU ve SODYUM Transportu:
  • Su ve Sodyum Henle kulpundan reabsorbe edilir
  • ADH nin etkisi ile reabsorpsiyon yapılır.
slide58
Hiperkalemi ve hipokaleminin her ikiside kalp kasılımını etkileyerek yaşamı tehdit eder.
  • Yaşamı ve ASİT-BAZ dengesinin idame ettirilmesi için

[K+] = 2,5-6,0 mM (plazma)

135-145 mM (hücre içi) olmalıdır.

drar olu umu
İDRAR OLUŞUMU:
  • Böbreğin boşaltım (idrar oluşturma) fonksiyonu glomerulus’daki plazmanın Filtrasyonu , tübüler lümendeki maddelerin tekrar kana verilmsei (Reabsorpsiyon) ve tübüler hücrelerdeki maddeleri tekrar lümene transportunu (Sekresyon) içerir.
  • Kreatinin, üre, amonyak

Ve ürik asit gibi N’lu bile-

şiklerin, toksik ilaçların,

Fosforlu ve sülfatlı bileşik-

lerin atılımı esastır.

drar konsantrasyonu ters ak nt ile a rt r l r
İDRAR konsantrasyonu ters akıntı ile artırılır.
  • Henle kulpunun aşağıya doğru inen ince kolu diğer maddeler dışında suya geçirgendir.
  • Yukarı doğru çıkan kalın kolu su ve diğer maddelere karşı geçirgen değildir.
  • Na ve Cl için aktif transport mekanizmaları içerir.
drar konsantrasyonu ters ak nt ile a rt r l r1
İDRAR konsantrasyonu ters akıntı ile artırılır.
  • Na ve Cl yukarı doğru kalın koldan peritübüler sıvı içerisine reabsorbe edilir.
  • Bu iyonlar medulla osmotik basıncı artırır.
  • Bu, suyun aşagı doğru ince kolundan çıkışını artırır.
  • Tübüler filtratın artan osmotik potansiyeli aktif transport aktivitesini artırır.
drar olu umunda nefron b lgelerindeki farkl l k
İdrar oluşumunda Nefron bölgelerindeki farklılık:

Proximal Convoluted tubule

Reabsorption:

Suyun %60-70 (108 - 116 L/gün)

Glukoz ve diğer sekerler, aa, ve bazı vitaminler %100

Bikarbonat, fosfat, Mg, Ca ile birlikte Na ve Cl %60-70

Secretion:

H+ , NH4+ , kreatinin, ilaçlar ve toksinler.

drar olu umunda nefron b lgelerindeki farkl l k1
İdrar oluşumunda Nefron bölgelerindeki farklılık:

Henle Kulpu:

Reabsorption:

-Suyun %25’i

-Countercurrent (ters akıntı) sisteminin idame ettirilmesi için Na ve Cl’un %20-25’i

drar olu umunda nefron b lgelerindeki farkl l k2
İdrar oluşumunda Nefron bölgelerindeki farklılık:

Distal Convoluted Tubule

Reabsorption:

ADH kontrolü altında suyun %5 den fazlası.

Aldesteron kontrolü altında değişken miktarlarda Na Cl

ve Ca

Secretion:

H+ , NH4+ , kreatinin, ilaçlar ve toksinler.

drar olu umunda nefron b lgelerindeki farkl l k3
İdrar oluşumunda Nefron bölgelerindeki farklılık:

Collecting Duct

Reabsorption:

-ADH kontrolü altına suyun değişen miktarları

-Aldesteron kontrolü altında Na,Cl (temel hücreler) ve HCO3-(intercalated hüc) değişen miktarları

Secretion:

Potasyum ve hidrojen iyonları

renin anjiotensin aldesteron sistemi
Renin-Anjiotensin-Aldesteron sistemi:

Juxtaglomerular

Apparatus

ACE

slide72

Renin-Angiotensin Sistemi

Angiotensinogen

NH2-Asp-Arg-Val…Pro-Phe-His-LeuLeuVal-Tyr-COOH

1. ↓ Renal Perfusion

Pressure

2. ↓ Na at Macula

Densa cells

3. ↑ Sympathetic

nerve activity (ß-1)

1 2 3 … 7 8 9 10 11 12 13

+

Renin

±PG

NH2-Asp-Arg-Val…Pro-PheHis-Leu-COOH

Angiotensin I

1 2 3 7 8 9 10

Non-ACE

CAGE

(. Chymase

in heart)

ACE

Endopeptidase

Angiotensin II

NH2-Asp-Arg-Val…Pro-Phe-COOH

Angiotensin 1-7

Releases ADH; ↑ PG;

Natriuretic; ↓ RVR;

↓ BP (brain stem inj.)

? Role in effects of ACEI

1 2 3 7 8

CAGE=chymotrypsin-like angiotensin-generating enzymeHollenberg NK, Fisher ND, Price DA. Hypertension 1998;32(3):387-92

Aminopeptidase

Angiotensin III

NH2-Arg-Val…Pro-Phe-COOH

2 3 7 8

slide73

Cardiac & Vascular

Hypertrophy

Vasoconstriction

Direct Renal

Sodium Retention

↑ Cardiac

Contractility

Aldosterone

Secretion

Angiotensin II

Sympathetic

Facilitation:

Central

Nerve terminal

(ganglionic ?)

↑ Thirst

ADH Release

Bilinen tüm fizyolojik etkilerini

angiotensin II , tip 1 receptör

Aracılığı ile yapar.

angiotensin ii nin zaral etkileri

 PAI-1/thrombosis

Ang II

Abnormalvasoconstriction

Platelet aggregation

Superoxideproduction

ActivateSNS

Vascular smooth muscle growth

Myocyte growth

 Collagen

 Aldosterone

 Vasopressin

Remodeling

 Endothelin

Angiotensin II’nin zaralı etkileri

Adapted from Burnier M, Brunner HR. Lancet. 2000;355:637-645.

Brown NJ, Vaughan DE. Adv Intern Med. 2000;45:419-429.

a ldosteron
ALDOSTERON

ALDOSTERON