ran n n kleer program ve t rkiye nin g venli ine etkileri l.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliğine Etkileri PowerPoint Presentation
Download Presentation
İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliğine Etkileri

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 18

İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliğine Etkileri - PowerPoint PPT Presentation


  • 303 Views
  • Uploaded on

İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliğine Etkileri. Doç. Dr. MUSTAFA K İ BARO Ğ LU Bilkent Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü 29 Mart 200 6 Kadir Has Üniversitesi İstanbul. İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliği.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliğine Etkileri' - nicole


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
ran n n kleer program ve t rkiye nin g venli ine etkileri

İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliğine Etkileri

Doç. Dr. MUSTAFA KİBAROĞLU

Bilkent Üniversitesi

Uluslararası İlişkiler Bölümü

29 Mart 2006

Kadir Has Üniversitesi

İstanbul

ran n n kleer program ve t rkiye nin g venli i

İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliği

A.İran’ın Nükleer Teknoloji Kazanma ve Uzun Menzilli Füze Geliştirme Çabaları

B.ABD’nin İran Üzerindeki Baskıları Karşısında İran’ın Gelecekteki Muhtemel Politikaları

C.Nükleer Güce Sahip Olduğu Takdirde İran’ın Yunanistan, Ermenistan ve Suriye ile İşbirliğinin Türkiye’nin Güvenliğine Etkileri

D.Türkiye’nin Alabileceği Tedbirler

Doç. Dr. Mustafa Kibaroglu

ran n n kleer program ve t rkiye nin g venli i3

İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliği

İran’ın Demografik Yapısı

Yüzölçümü 1,648,000 km2 olan

İran’ın nüfusu 70 milyondur

15-64 yaş gurubu nüfusun

yüzde 68’ni oluşturmaktadır

Nüfusun yaklaşık yarısı Farsi,

üçte biri Azeri, geri kalanı Türkmen, Kürt, Beluç ve diğer etnik guruplardan oluşmaktadır

Ağırlıklı olarak Farsça ve Türkçe konuşulmaktadır

Doç. Dr. Mustafa Kibaroglu

ran n n kleer program ve t rkiye nin g venli i4

İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliği

İran’ın Nükleer Programı

II. Dünya savaşı sonrası dönemde ABD ile gelişen stratejik ilişkileri İran’a nükleer teknoloji transferinin önünü açmıştır

“Eisenhover Doktirini” ile ABD İran’da ilk nükleer bilimsel ve teknolojik alt yapıyı oluşturmuştur

“Nixon Doktirini” ile ABD’nin İran’a kapsamlı nükleer tesisler kurması öngörülmüştür (1972)

B. Almanya ve Fransa da çok sayıda nükleer reaktör, laboratuvarlar, zenginleştirme ve ayrıştırma tesisleri kurmaya talip olmuştur

Doç. Dr. Mustafa Kibaroglu

ran n n kleer program ve t rkiye nin g venli i5

İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliği

İran’ın Nükleer Programı (devam)

1974’te İran Şahı Pehlevi “20 Yılda 20,000 MWe nükleer güç” sahibi olma projesini açıklamıştır

Ford ve Carter yönetimlerinde ABD’nin İran’ın nükleer programına desteği sürmüştür (1975-78)

1979 İslam Devrimi ile İran Humeyni’nin “Ne Doğu, Ne Batı” politikasını izlemiş ve nükleer projeler askıya alınmıştır

Irak ile yapılan savaşta Irak’ın silah üstünlüğü ve ülkede yaşanan enerji sıkıntısı nükleer alana tekrar yönelinmesine sebep olmuştur

Doç. Dr. Mustafa Kibaroglu

ran n n kleer program ve t rkiye nin g venli i6

İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliği

İran’ın Nükleer Programı (devam)

İslam Devrimi sonrası ABD ile gerilen ilişkiler ve İran’ın İsrail’e yönelik düşmanca tutumu bir çok alanda olduğu gibi nükleer alanda da ABD’nin baskısını ve engellemelerini getirmiştir

Cumhurbaşkanı Haşimi Rafsancani’nin girişimleri ile

hem Doğu’da hem Batı’da bir çok kapı çalınmıştır ancak sonuç çıkmamıştır

Çin Halk Cumhuriyeti ve Sovyetler Birliği yakınlık göstermiş ancak ÇHC Amerikan baskısı, SSCB de iç sorunları sebebiyle çok katkı yapamamışlardır

Doç. Dr. Mustafa Kibaroglu

ran n n kleer program ve t rkiye nin g venli i7

İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliği

İran’ın Nükleer Programı (devam)

Dönüm noktası Ocak 1995’te Rusya Federasyonu ile İran arasında imzalanan “Nükleer Alanda Kapsamlı İşbirliği” Anlaşması olmuştur

İran 1970 yılında yürürlüğe giren Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’na (NPT) taraf ülke konumundadır

İran 185 ülke ile birlikte NPT’de Nükleer Silaha Sahip Olmayan Devlet statüsündedir ve nükleer teknoloji transferi ya da içeride geliştirme hakkı vardır ancak bunu sadece barışçıl amaçla yapmak konusunda bağlayıcı taahhüt altına girmiştir

Doç. Dr. Mustafa Kibaroglu

ran n n kleer program ve t rkiye nin g venli i8

İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliği

İran’ın Füze Programı

İran, Kuzey Kore’nin eski Sovyet yapımı SCUD tipi füzelerin menzillerini ve başlık taşıma kapasitelerini geliştirmesine mali destek sağlamıştır

İran 1998 yılından bu yana 6 kez 1,350 km menzilli Şahap-3 füzesi test uçuşu gerçekleştirmiştir. Bu füzeler nükleer başlık taşıyabilecek kapasitededir

İran menzilleri 2,500 km bulan Şahap-4 ve 5,000 km bulan Şahap-5 füzeleri üzerinde çalışmaktadır

İran’ın uzaya iletişim uydusu atma ve Rusya ile Hava Savunma Sistemleri kurma projeleri vardır

Doç. Dr. Mustafa Kibaroglu

ran n n kleer program ve t rkiye nin g venli i9

İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliği

Doç. Dr. Mustafa Kibaroglu

ran n n kleer program ve t rkiye nin g venli i10

İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliği

İran’ın Nükleer Programı & ABD’nin Baskısı

NPT hükümlerine göre İran nükleer faaliyetlerinin yalnızca barışıl amaçlarla olduğunun doğrulanması için UAEA’na bütün nükleer tesislerini beyan etmek ve onların denetlenmesini kabul etmek zorundadır

Yaşanmakta olan kriz İran’ın İsfahan yakınlarındaki Natanz’da uranyum zenginleştirme tesislerini ve Arak’taki Ağır Su üretim tesisini UAEA’na gerekli bildirimi yapmadan inşa etmiş olduğunun anlaşılmasından kaynaklanmaktadır

Ancak UAEA bu durumu uluslararası hukukun bir ihlali olarak değerlendirMEmektedir

Doç. Dr. Mustafa Kibaroglu

ran n n kleer program ve t rkiye nin g venli i11

İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliği

ABD’nin Baskısı (devam)

ABD İran’ın nükleer tesis kurma hakkı olduğunu kabul etmekle birlikte gizli nükleer silah geliştirme niyeti olduğunu iddia etmektedir

İran nükleer programının uluslararası antlaşmalara uygun bir şekilde yalnızca barışçıl amaçlı olduğunu iddia etmektedir

Avrupa Birliği’nin Ekim 2003’te devreye girmesi ile İran uranyum zenginleştirme faaliyetlerini “tek taraflı, gönüllü ve bağlayıcı olamayan şekilde” askıya aldığını açıklamıştır

Doç. Dr. Mustafa Kibaroglu

ran n n kleer program ve t rkiye nin g venli i12

İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliği

ABD’nin Baskısı (devam)

İran ile AB arasındaki görüşmeler 2005 Bahar’ında kesilmiştir ve İran uranyum zenginleştirme faaliyetlerine Ocak 2006’da tekrar başlamıştır

Mahmud Ahmedinejad’ın İran Cumhurbaşkanı seçilmesi sonrası İsrail hakkındaki açıklamaları sebebiyle AB ile olan ilişkileri de bozulmuştur

UAEA, İran’ın nükleer faaliyetlerinin tümüyle barışçıl amaçlarla yapıldığını doğrulayacak gerekli denetlemeleri yapması konusunda yeterli işbirliğini göstermediği için konuyu BMGK’ne havale etmiştir

Doç. Dr. Mustafa Kibaroglu

ran n n kleer program ve t rkiye nin g venli i13

İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliği

ABD’nin Baskısı (devam)

İran’ın nükleer dosyasının BMGK’nde yoğun bir şekilde tartışılması beklenmelidir

Uluslararası hukukun İran tarafından açık bir ihlali söz konusu olmadığı UAEA tarafından açıklanmıştır

BMGK’nda İran’ın “niyetleri” yargılanacaktır

İslam devletleri ve Bağlantısızlar Gurubu İran’ın nükleer kazanımlarını desteklemektedir

İran zamanla nükleer teknoloji pazarlayan ülke konumuna gelmek istemektedir

Doç. Dr. Mustafa Kibaroglu

ran n n kleer program ve t rkiye nin g venli i14

İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliği

ABD’nin Baskısı (devam)

Rusya İran’da kurulacak nükleer reaktörlere taliptir

ÇHC İran’dan büyük miktarlarda petrol ve doğal gaz almayı planlamaktadır

Dünya kamuoyunda ABD ve İsrail’e karşı olumsuz duygular güçlenmekte ve İran’a destek artmaktadır

İran nükleer silah yapmak için gerekli bilimsel ve teknolojik alt ve üst yapılara büyük oranda sahiptir

İran’ın nükleer silah geliştirmesinin İsrail ve ABD için kabul edilemez olduğu ifade edilmektedir

Doç. Dr. Mustafa Kibaroglu

ran n n kleer program ve t rkiye nin g venli i15

İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliği

İran’ın Nükleer Gücü & Türkiye’nin Güvenliği

Ülkeleri nükleer silah geliştirmeye sevk eden gerekçeler (tehdit algılaması, uluslararası prestij, elit ve bürokrasinin desteği, ülkenin içindeki siyasi ortam, ekonomik avantajlar) İran’da mevcuttur

İran özellikle tarihten güç alan Fars milliyetçiliği çerçevesinde nükleer silah geliştirmek istemektedir

Türkiye ile İran arasındaki dengeler nükleer silah sahibi olduğu takdirde İran lehine bozulabilir

Bu durum Türkiye’nin iç ve dış güvenliğini, bölgesel konumunu ve Orta Asya’ya açılımını olumsuz etkiler

Doç. Dr. Mustafa Kibaroglu

ran n n kleer program ve t rkiye nin g venli i16

İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliği

Türkiye’nin Güvenliği (devam)

İran’ın Yunanistan, Ermenistan ve Suriye ile geliştirmiş olduğu ittifak ilişkileri Türkiye’nin aleyhine bir yönde artarak gelişebilir

İran-Yunanistan ittifakı Türkiye’nin Yunanistan’a karşı olan stratejik derinliğini ortadan kaldırabilir

İran-Ermenistan ittifakı Ermenistan’ın haksız taleplerini güçlendirebilir

İran-Suriye ittifakı Suriye’nin sınıraşan sular ve Hatay konusundaki eski (aslında değişmeyen) tutumuna dönmesine yol açabilir

Doç. Dr. Mustafa Kibaroglu

ran n n kleer program ve t rkiye nin g venli i17

İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliği

Türkiye’nin Alabileceği Tedbirler

Türkiye’nin İran’ın nükleer programı konusundaki stratejisi “İran’ın nükleer silah sahibi olmamasını sağlamak” şeklinde olmalıdır

Bu hedefe askeri araç ve yöntemler ile ulaşmaya çalışmak İran’ın nükleer silah edinme çabalarını geciktirebilir ancak iç ve dış desteği arttırabilir

İran’ın “objektif güvenceler” verme önerisi ciddiyetle ele alınmalı ve daha ileriye götürülmelidir

Türkiye Hava Gücünü arttırmalıdır ve ek olarak Hava Savunma Sistemlerini de düşünülmelidir

Doç. Dr. Mustafa Kibaroglu

ran n n kleer program ve t rkiye nin g venli ine etkileri18

İran’ın Nükleer Programı ve Türkiye’nin Güvenliğine Etkileri

Doç. Dr. MUSTAFA KİBAROĞLU

Bilkent Üniversitesi

Uluslararası İlişkiler Bölümü

29 Mart 2006

Kadir Has Üniversitesi

İstanbul