frumur n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Frumur PowerPoint Presentation
Download Presentation
Frumur

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 8

Frumur - PowerPoint PPT Presentation


  • 331 Views
  • Uploaded on

Frumur. Allar lífverur eru úr einni eða fleiri frumum Inni í hverri frumu eru frumulíffæri Plöntufrumur og dýrsfrumur hafa sameiginleg einkenni þó að þær séu líka ólíkar. Frumulíffærin eru: Frumuveggur (aðeins í plöntufrumum) Frumuhimna Kjarninn kjarnhimna litningar kjarnakorn

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Frumur' - milek


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
frumur
Frumur
  • Allar lífverur eru úr einni eða fleiri frumum
  • Inni í hverri frumu eru frumulíffæri
  • Plöntufrumur og dýrsfrumur hafa sameiginleg einkenni þó að þær séu líka ólíkar.
  • Frumulíffærin eru:
    • Frumuveggur (aðeins í plöntufrumum)
    • Frumuhimna
    • Kjarninn
      • kjarnhimna
      • litningar
      • kjarnakorn
    • Frymisnetið
    • Ríbósóm
    • Hvatberar
    • Safabólur
    • Leysikorn
    • Grænukorn (sjá um ljóstillífun)

Einkenni lífvera

frumul ff ri
Frumulíffæri

Frymisnetið: Himna sem mynda rásir og göng. Frymisnetið tekur þátt í smíði og flutningi prótína.

Ríbósóm: Korn á frymisnetinu úr RKS. Í ríbósómunum tengjast amínósýrur saman og mynda prótín.

Hvatberar: Orkuver frumunnar. Hvatberar sundra glúkósa og við það myndast orka sem hvatberar geyma.

Einkenni lífvera

frumul ff ri1
Frumulíffæri

Safabólur: Oftast margar litlar í dýrsfrumum en ein stór í plöntufrumum. Geymslutankar frumunnar t.d. fyrir úrgangsefni, vatn og fleira

Leysikorn: Geyma ensím sem hjálpa til við að brjóta niður stórar fæðusameindir í margar smærri

Grænukorn: Finnast eingöngu í plöntufrumum. Í þeim er blaðgrænan sem beislar orku sólar og nýtir hana til þess að búa til fæðuefni, ljóstillífun.

Einkenni lífvera

starfsemi frumna
Starfsemi frumna
  • Sú starfsemi sem einkennir lífið og fer fram í frumum felst meðal annars í efnaskiptum, flæði, osmósu og æxlun.
  • Efnaskipti
    • frumur búa ekki til orkuna heldur breyta þær henni úr einni mynd í aðra.
    • Umbreyting orkunnar er að sameindum er sundrað eða nýjar sameindir eru smíðaðar.
    • Efnahvörf sundrunar og uppbyggingar í frumu nefnast efnaskipti.
    • Efnaskipti felast í því að sundra fæðuefnum til að losa orku sem fruman getur notað í önnur störf

Einkenni lífvera

starfsemi frumna1
Starfsemi frumna
  • Efni berast inn í frumuna og losna út úr henni með þrennu móti:
    • flæði, osmósu og burði
  • Flæði -ferli þar sem sameindir efnis sem er í ákveðnum styrk færast til svæðis þar sem minna er af sama efni
    • frumuhimnan er gegndræp svo næringarefni, súrefni og vatn komast í gegn
    • frumuhimnan hleypir aðeins ákveðnum efnum inn í frumuna og ákveðnum efnum út úr frumunni.
  • Osmósa - flutningur vatns inn í frumuna eða út úr henni. Kemur í veg fyrir að fruman þorni upp.
    • 80% frumunar er vatn
    • flæði og osmósa hagkvæm því þau krefjast ekki orku.

Einkenni lífvera

starfsemi frumna2
Starfsemi frumna
  • Burður - Sérstök burðarefni í frumuhimnunni bindast efnum utan frumunnar og draga þau í gegnum himnuna.
    • Krefst orku
    • Notað ef ekki er hægt að nota osmósu eða flæði.
  • Frumuskipting - hver og ein fruma skiptir sér í tvær nákvæmlega eins frumur, er kynlaus æxlun.
    • Efni kjarnans tvöfaldast - kallast jafnskipting eða mítósa.
  • Kynæxlun - tvær frumur mynda eina, sáðfruma og eggfruma sameinast, kallast frjóvgun.
    • Kynfrumur myndast við rýriskiptinu eða mítósu. Mynda kynfrumur með helmingi færri litninga en móðurfruman (23 í stað 46)

Einkenni lífvera

efni l fverum
Efni í lífverum
  • Frumefni er hreint efni sem ekki verður brotið í önnur einfaldari efni
  • Ef tvö eða fleiri frumefni bindast saman myndast efnasamband
  • Efnasambönd sem innihalda ekkert kolefni = ólífræn efnasambönd
  • Efnasambönd sem innihalda kolefni, vetni og súrefni = lífræn efnasambönd.
  • Lífræn efnasambönd = sykrur, fituefni, prótín, ensím og kjarnsýrur
    • Sykrur: helsti orkugjafi lífvera, skiptist í smásykrur og fjölsykrur. Smásykrur er glúkósi sem er notaður til að afla þeirrar orku sem lífvera þarfnast.

Einkenni lífvera

efni l fverum1
Efni í lífverum
  • Fituefni: geyma orku í líkamanum, er hlesta forðanæring dýra.
  • Prótín: byggingareiningar prótína kallast amínósýrur. Helsta hlutverk:
    • vöxtur og viðhald líffæra og frumna
    • flytja súrefni
    • berjast gegn sýklum
    • koma af stað, stöðva og stýra starfsemi líkamans
  • Ensím: prótín sem stýra efnafræðilegri starfsemi líkamans
  • Kjarnsýrur: tvær gerðir, stýra því hvernig amínósýrur raðast saman og rétt prótín myndast
    • DKS - varðveitir upplýsingar prótína
    • RKS - stjórnar myndun prótína

Einkenni lífvera