i stj rnm lasaga 20 aldar l.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
I. Stjórnmálasaga 20. aldar PowerPoint Presentation
Download Presentation
I. Stjórnmálasaga 20. aldar

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 17

I. Stjórnmálasaga 20. aldar - PowerPoint PPT Presentation


  • 165 Views
  • Uploaded on

I. Stjórnmálasaga 20. aldar. Heimastjórn : skipaður var sér ráðherra Íslandsmála með aðsetur á Íslandi skipaður af og bæri ábyrgð gagnvart Alþingi en ekki konungi. Fyrsti íslenski ráðherran var Hannes Hafsteinn.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'I. Stjórnmálasaga 20. aldar' - matilde


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
i stj rnm lasaga 20 aldar
I. Stjórnmálasaga 20. aldar
  • Heimastjórn: skipaður var sér ráðherra Íslandsmála með aðsetur á Íslandi skipaður af og bæri ábyrgð gagnvart Alþingi en ekki konungi.
  • Fyrsti íslenski ráðherran var Hannes Hafsteinn.
  • Breytingar í dönskum stjórnmálum leiddu til þess að vald færðist úr höndum danska dómsmálaráðherrans til Íslands. Sett var á stofn sér íslenskt stjórnarráð.
  • Ráðherran var einn um að stjórna þangað til 1917 þegar fyrsta ríkisstjórn Íslands var stofnuð.
1 1 stj rnm laflokkar
1.1  Stjórnmálaflokkar
  • Skömmu fyrir 1900 fóru að koma fram skipulögð stjórnmálasamtök á Íslandi, stjórnmálaflokkar. Þetta voru flokkar sem voru ólíkir þeim flokkum sem eru í dag. Þetta voru frekar bandalög þingmanna og klofnuðu flokkarnir í afstöðu til mismunandi mála.
stj rnm laflokkar
Stjórnmálaflokkar
  • Heimastjórnarmenn: íslenskt stjórnmálaafl sem myndaðist um aldamótin 1900. Aðalmál þeirra var að Ísland skyldi hafa ráðherra búsettan á Íslandi. Voru með meirihluta á Íslandi 1903 og völdu því fyrsta íslenska ráðherra Hannes Hafstein. Flokkurinn leystist upp úr 1914.
stj rnm laflokkar4
Stjórnmálaflokkar
  • Þjóðrækisflokkurinn: stofnaður 1905 sem þingflokkur. Tilgangur var að stofna til virkrar andstöðu á þingi gegn heimastjórnarflokknum. Rann saman við landvarnarflokkin 1909. Helstu forystumenn voru Valtýr Guðmundsson og Skúli Thoroddsen.
stj rnm lflokkar
Stjórnmálflokkar
  • Landvarnarflokkurinn: var stofnaður 1902 og entist til 1912. Var stofnaður til höfuðs ríkisráðsákvæðisins. Þar var að finna róttækust baráttumennina í sjálfstæðisbaráttunni. Börðust hvað harðast gegn uppkastinu.
1 2 s mam li og deilur um virkjanir
1.2  Símamálið og deilur um virkjanir
  • Árið 1905 fóru menn að huga að því hvernig sambandi Ísland ætti að hafa við umheiminn. Heimastjórnarmenn vildu leggja síma. Andstæðingar vildu miklu fremur hafa loftskeytasamband.
  • Rök gegn símalagningu:
  • 1)      of dýr
  • 2)      jarðrask
  • 3)      loftskeyti ódýrari
  • 4)      menn voru á móti nútímahlutum
  • Síminn varð þó að veruleika.
s mam li og deilur um virkjanir
Símamálið og deilur um virkjanir
  • Margir vildu einnig á þessum tíma fá erlent fjármagn til landsins svo hægt væri að virkja og beisla orku fallvatna. Einar Benediktsson skáld fór um landið og keypti upp vatnsréttindi í mörgum ám. Þingmenn leyfðu hins vegar ekki að erlend fyrirtæki kæmu til landsins til virkjanaframkvæmda.
  • Valtýr Guðmundsson vildi leysa samgöngur á Íslandi með lagningu járnbrauta. Menn komust þó á þá skoðun að án stórfelldrar iðnvæðingar væri enginn rekstrar grundvöllur fyrir járnbrautum.
1 3 deilan um uppkasti
1.3  Deilan um uppkastið
  • Árið 1908 hófust samningaviðræður við Dani um stöðu Íslands. Viðræðurnar byggðu á stöðulögunum.
  • Stöðulögin 1871 – dönsk lög sem sögðu til um skipunarlega stöðu Íslands innan danska ríkisins. Lögin tóku einnig á fjárhagsaðskilnaði landanna.
  • Umræðunum lauk svo með uppkastinu.
deilan um uppkasti
Deilan um uppkastið
  • Uppkastið: uppkast að lögum um samband Íslands og Danmerkur, sem samið var 1908. Samkvæmt því átti Ísland að vera frjálst og fullvaldaríki í sambandi við Danmörku um konung og þau mál sem voru talin vera sameiginleg (utanríkismál).
  • Málið var viðkvæmt og miklar deilur spruttu um uppkastið. Menn gerðu persónulegar árásir á heillindi hvers annars og mannorð.(skítkast)
deilan um uppkasti10
Deilan um uppkastið
  • 1908 var í fyrsta sinn kosið leynilega á Íslandi, áður hafði allt verið gert á opnum kjörfundum. Nú komu kjörseðlar og kjörkassar til sögunnar.
  • Þegar þótti sýnt að lengra yrði ekki gengið í sjálfstæðismálinu fóru Íslendingar að gera breytingar á stjórnarskránni til framfara.
  • Kosningaréttur var rýmkaður (fyrst allir karlmenn sem ekki höfðu þegið sveitastyrk) og konur fengu kosningarétt 1915( en þær þurftu að hafa náð 40 ára aldri, þessi regla var afnumin 1920).
1 4 f nam li
1.4  Fánamálið
  • Íslendingar höfðu lengi viljað fá sinn eigin fána. 1913 varð uppákoma í Reykjavík sem kom málinu á skrið. Eftir að bátur sigldi um höfnina með bláhvítan fána sem varð gerður upptækur af dönskum sjóliðum var farið að finna lausn á málinu. Ekki mátti nota þennan bláhvíta fána þar sem hann þótti of líkur þeim gríska, þannig að rauðum kross var bætt í hann. Bláhvíti fáninn er hins vegar enn notaður af Háskóla Íslands og ungmennahreyfingunni.
1 5 sland fyrri heimsstyrj ld
1.5  Ísland í fyrri heimsstyrjöld
  • 1914 hófst fyrri heimsstyrjöldin. Þar tókust á miðveldin og Bandamenn. Íslendingar tóku ekki beinan þátt en áhrifa gætti hérlendis. Viðskipti Íslands við Þýskaland duttu út og í staðinn jókst verslun við Breta. Íslensk skip urðu einnig fyrir árásum frá þýskum kafbátum.
1 6 n ir straumar stj rnm lum
1.6 Nýir straumar í stjórnmálum
  • Með endurnýjaðri stjórnarskrá 1916 urðu breytingar í stjórnmálum, nýir flokkar með breyttar áherslur litu dagsins ljós.
  • Framsóknarflokkur: íslenskur stjórnmálaflokkur stofnaður 1916. Var frá upphafi tengdur búnaðarsamtökunum, samvinnuhreyfingunni, ungmennahreyfingunni og bændum.. Vildi tryggja efnahagslegt og menningarlegt jafnrétti þegnanna án tillits til búsetu og hefur lagt mikla áherslu á byggðastefnu og landbúnaðarmál.
n jir straumar stj rnm lum
Nýjir straumar í stjórnmálum
  • Alþýðuflokkurinn: íslenskur stjórnmálaflokkur stofnaður 1916, sem stjórnmálaarmur Alþýðusambands Íslands. Átti að halda vörð um hagsmuni verkalýðsins. Var því flokkur einnar stéttar, skyldi við ASÍ upp úr 1940.
  • Eftir kosningar var mynduð fyrsta íslenska ríkisstjórnin og í henni voru þrír ráðherrar undir forystu Jóns Magnússonar sem varð um leið fyrsti forsætisráðherra. Hóf hún nú að semja við Dani um stöðu landsins og lauk því með fullveldi landsins.
n jir straumar stj rnm lum15
Nýjir straumar í stjórnmálum
  • Fullveldi: sjálfsforræði, það að hafa fullt vald á sínum málum
  • Var þetta gert með sambandslögum sem samþykkt voru í þjóðaratkvæðagreiðslu.
  • Sambandslögin: dönsk-íslensk lög frá 1918 þar sem Danir viðurkenndu fullveldi Íslands og tóku gildi 1. desember sama ár. Var uppsegjanlegur eftir 25 ár að því skildu að 2/3 þjóðarinnar vildu það í þjóðaratvkæðagreiðslu og þátttaka yrði yfir 75%. Danir fóru þó enn með utanríkismál en nú í umboði Íslendinga.
n jungar stj rnm lum
Nýjungar í stjórnmálum
  • Breytingar á stjórnkerfi Íslands eftir 1918:
  • dómskerfið breyttist  tvö dómstig á Íslandi, héraðsdómar og svo hæstiréttur
  • ríkisráð var sett, einn ráðherra af þremur frá Íslandi og konungur
  • Íslendingar sendu sendiherra til Danmerkur, Sveinn Björnsson.
  • 1.7  Ísland fullvalda ríki
  • 1. desember 1918 var nýr fáni Íslands dreginn á hún fyrir framan stjórnarráðið.
n jungar stj rnm lum17
Nýjungar í stjórnmálum
  • Spánska veikin: skæð influensa sem geisaði um Evrópu í lok fyrri heimsstyrjaldar og barst til Íslands 1918. Nokkur hundruð Íslendinga létust og jók hún á hörmungar þessa árs ásamt harðindum og Kötlugos.