1 / 46

Fot. minciusodas@Flickr, CC BY / krój Pfennig: openfontlibrary/en/font/pfennig

Otwarte zasoby edukacyjne i wiedzy Infrastruktura publiczna XXI w. Alek Tarkowski, Kamil Śliwowski. Fot. minciusodas@Flickr, CC BY / krój Pfennig: http://openfontlibrary.org/en/font/pfennig. Otwartość?. Dostępność treści. Swobody użytkowników. (z pomocą technologii cyfrowych). Kontekst

marlon
Download Presentation

Fot. minciusodas@Flickr, CC BY / krój Pfennig: openfontlibrary/en/font/pfennig

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Otwarte zasoby edukacyjne i wiedzy Infrastruktura publiczna XXI w. Alek Tarkowski, Kamil Śliwowski Fot. minciusodas@Flickr, CC BY / krój Pfennig: http://openfontlibrary.org/en/font/pfennig

  2. Otwartość?

  3. Dostępność treści

  4. Swobody użytkowników

  5. (z pomocą technologii cyfrowych)

  6. Kontekst Otwarte modele udostępniania zasobów są od 10-20 lat nasilającym się trendem w nauce, edukacji i kulturze

  7. Kontekst Bank Światowy - Strategia Open Access “Szerokie udostępnienie naszych zasobów pozwoli innym znaleźć rozwiązania dla największych globalnych problemów”

  8. Kontekst Wellcome Trust (UK): polityka Open Access dla grantobiorców:“maksymalna dystrybucja wyników badań … wspiera bogatą kulturę badawczą”

  9. Kontekst USA: $2mld na otwarte zasoby edukacyjne dla koledży: otwarte zasoby mają “poszerzyć szanse edukacyjne … umożliwiając dostęp do edukacji pozwalającej na wejście / powrót na rynek”

  10. Jaki zakres otwartości? Udostępnianie wszystkich treści według jednej zasady ogranicza płynące z tego zyski – potrzeba różnych modeli dostępu dla różnych treści.

  11. Jaki zakres otwartości?Dwa czynniki: •czas: okres od powstania •rodzaj treści

  12. Czas •czy utwory „żyją” 70 lat dłużej, niż ich twórcy? - komercyjnie? - kulturowo / społecznie

  13. Czas •ok. 15% książek jest wznawiane •(85% nie jest wznawiane)

  14. Czas • jaki jest status książek, które nie są wznawiane po pierwszym wydaniu? • utwory niedostępne w druku, utwory osierocone – co w ich wypadku chroni prawo autorskie?

  15. Rodzaj treści • treści publiczne i finansowane ze środków publicznych

  16. Rachunek zysków i strat zyski nie tylko finansowe

  17. Stopnie otwartości • otwartość ekonomiczna – dostępne za darmo • otwartość techniczna – efektywne wykorzystanie przez ludzi oraz maszyny • otwartość prawna – swoboda wykorzystania, brak praw zastrzeżonych

  18. Stopnie otwartości • otwartość ekonomiczna – dostępne za darmo • otwartość techniczna – efektywne wykorzystanie przez ludzi oraz maszyny • otwartość prawna – swoboda wykorzystania, brak praw zastrzeżonych

  19. Jaka regulacja na rzecz otwartości?

  20. Regulacja „tradycyjna” •skrojona na potrzeby czasów analogowych: ograniczonej liczby twórców, utworów, kanałów dystrybucji oraz możliwości kopiowania

  21. Regulacja „tradycyjna” •anachroniczna w czasach cyfrowych: mnogości twórców, utworów, kanałów dystrybucji oraz powszechności kopiowania

  22. Co w zamian? •reforma prawna •regulacja alternatywna

  23. Regulacja na rzecz otwartości •dobrowolne modele uzupełniające regulację ustawową, oparte na mechanizmie wolnych licencji - np. Creative Commons

  24. Otwarte licencje Różne normy otwartości, wyrażane poprzez regulacje, obowiązują w różnych środowiskach – różnice pomiędzy otwartą edukacją, otwarty dostępem do czasopism naukowych, dostępem do danych, itd. Rosnące przeświadczenie, że niezbędna jest pełna otwartość.

  25. “nowe modele [...] choć niepozbawiające znaczenia przepisów prawa autorskiego, wpłyną na ich modyfikację i interpretację. Chodzi tu o zmiany łagodzące rygoryzm ochrony interesów twórców i producentów” prof. prof. Janusz Barta i Ryszard Markiewicz

  26. Dozwolony użytek (publiczny i prywatny) Art. 27: „Instytucje naukowe i oświatowe mogą, w celach dydaktycznych lub prowadzenia własnych badań, korzystać z rozpowszechnionych utworów w oryginale i w tłuma- czeniu oraz sporządzać w tym celu egzemplarze fragmentów rozpowszechnionego utworu”.

  27. Rola zasobów i usług publicznych- koegzystencja z rynkiem • Transport miejski – taksówki • Szkoły publiczne – szkoły prywatne • Telewizja publiczna – stacje prywatne

  28. Otwarte zasoby publiczne współwystępują z ofertą komercyjną – dodatkowo umożliwiając generowanie wartości dodanej na ich podstawie

  29. Potencjał ekonomiczny wykorzystania otwartych zasobów Raport Vickery’ego: Publiczne zasoby edukacyjne, naukowe i kulturowe, udostępnione publicznie, posiadają potencjał wykorzystania rynkowego i nie-rynkowego, i służą produkcji produktów komercyjnych

  30. Instytucje publiczne powinny kierować się kategorią dobra wspólnego

  31. Dobro wspólne • Nie oznacza komunizmu • Dobro publiczne to kategoria ekonomiczna – typ dóbr • Także “rzecz pospolita” • Dzięki technologiom cyfrowym dobro wspólne generuje dodaną wartość społeczną i ekonomiczną.

  32. Potencjał zasobów będących dobrem wspólnym: Tim Berners-Lee i sieć World Wide Web (wyobraźmy sobie rozwój Sieci w warunkach płacenia opłat za każde wykorzystanie HTML)

  33. Open Access • Zielony: repozytoria, samo-archiwizacja • Złoty: czasopisma Open Access, kwestia opłat za publikacje • OA gratis – OA libre

  34. Przykłady strategii OA: USA •2008: National Institute of Health Public Access Policy • OA gratis po 12 mies.

  35. Przykłady strategii OA: USA •2013: ustawa FASTR: polityka OA gratis po 6 mies. dla instytucji badawczych z budżetem $100m+, strategia wdrażania OA libre + dyrektywa Białego Domu

  36. Przykłady strategii OA: W. Brytania •kwiecień 2013: nowa polityka OA Research Councils UK • OA libre: CC BY • Preferencja dla Złotego OA

  37. Złote czy Zielone? • Krytyka Złotego OA jako oficjalnej polityki • Złoty / Zielony OA w Polsce • Model hybrydowy • Strategia narodowa - Strategia instytucjonalna

  38. Złote czy Zielone? • Houghton i Swan: • Złote OA korzystniejsze przy pełnej, globalnej adopcji • W okresie przejściowym instytucja płacąca subskrypcje wdroży Zielone OA za 10 - 20% kosztów Złotego OA ( + zaleta: możliwość jednostronnej adopcji)

  39. Polityki OA • Poziom narodowy • Poziom instytucji publicznej (uczelnia, instytucja badawczo-rozwojowa, itd.) • Poziom grantodawcy (publiczny – NCN; lub prywatny – FNP)

  40. OA w Polsce – jakie zasoby otwierać? • artykuły naukowe • monografie naukowe • dane badawcze

  41. OA w Polsce • MNiSW: ekspertyza ICM • PAN – Komisja ds. OA • NCN: Global Research Council OA Action Plan • ustawa o otwartości zasobów publicznych

  42. OA w Polsce a otwartość zasobów publicznych • założenia ustawy – trzy obszary • stopniowalny model otwartości • specyfika nauki

  43. OA w Polsce a otwartość zasobów publicznych • założenia ustawy – trzy obszary • stopniowalny model otwartości • specyfika nauki

  44. Polska: akademicka wiosna czy babie lato?

  45. Open Access: bierzmy sprawy w swoje ręce.

More Related