1 / 152

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ. SERBEST ZAMAN ETKİNLİKLERİ. 1. SERBEST ZAMAN ETKİNLİKLERİ “BUGÜNÜN ÇOCUKLARINI YETİŞTİRİNİZ. ONLARI YURDA, ULUSA YARARLI İNSANLAR YAPINIZ. BUNU SİZDEN İSTİYOR VE DİLİYORUM.”

madison
Download Presentation

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ SERBEST ZAMAN ETKİNLİKLERİ

  2. 1. SERBEST ZAMAN ETKİNLİKLERİ “BUGÜNÜN ÇOCUKLARINI YETİŞTİRİNİZ. ONLARI YURDA, ULUSA YARARLI İNSANLAR YAPINIZ. BUNU SİZDEN İSTİYOR VE DİLİYORUM.” K. ATATÜRK “BİLİM, BİR NESNEYİ BİLMEK, ONU KULLANMAK VE ÇEŞİTLİ ŞEKİLLERE DÖNÜŞTÜRÜLEBİLMEKTİR.” Jean PİAGET

  3. Serbest zaman etkinlikleri, programın ilk etkinlikleridir. Bu etkinliklerin çocukları diğer etkinliklere ve güne hazırlama özelliği vardır. Ancak her güne serbest etkinlikle başlama mecburiyeti yoktur. Öğretmen isterse çocukların ilgisini çekmek ya da o günkü etkinliklere çocuğu hazırlamak amacıyla serbest zaman etkinlikleri yerine farklı bir etkinlikle de güne başlayabilir. Öğretmen, serbest zaman etkinliklerinde çocukların bireysel ihtiyaçlarına ve ilgilerine yönelik olarak çok sayıda seçeneği aynı anda sunmalıdır. Bu etkinliklerdeki serbestlik çocukların etkinlik seçmedeki özgürlükleridir. Bu etkinliğe ayrılan süre içinde tek başlarına ya da grup halinde istedikleri etkinlikte bulunabilirler. Planda belirlenen amaçlar doğrultusunda gerekli araç gereç öğretmen tarafından hazırlanır.Ancak çocuklar istedikleri araç gereci seçmede özgürdürler. İyi planlanmış bir serbest zaman etkinliği çocukların amaçlanan kazanımlara ulaşmaların da sayısız yarar sağlar. Serbest zaman etkinlikleri, ilgi köşelerinde oyun ve sanat etkinliklerinden oluşmaktadır.

  4. Okulöncesi eğitim kurumlarında ilgi köşeleri; • Evcilik, • Fen ve matematik, • Sanat, • Resimli kitap, • Blok, • Müzik, • Kukla, • Eğitici oyuncak, • Geçici ilgi köşelerini içermektedir. • Serbest zaman içinde sanat etkinlikleri de yapılabilir. Bu etkinlikler: • Yoğurma maddeleri, • Kağıt çalışmaları, • Boya çalışmaları, • Kolaj gibi çalışmalardan oluşur.

  5. Serbest zaman diliminde çocuklar yetişkin yönlendirmesi olmadan kendi ilgileri doğrultusunda oynayacakları köşeleri ve oyun arkadaşlarını seçerler. Köşelerde oyun olarak da isimlendirilen serbest zaman etkinlikleri çocuk oyunlarından “yarı yapılandırılmış oyun” kategorisi için değerlendirilmektedir. 1.1. Serbest Zaman Etkinliklerinin Tanımı ve Önemi Serbest zaman etkinlikleri, programın ilk etkinliğidir. İlgi köşelerinde oyun ve sanat etkinliklerinden oluşmaktadır. Çocukları diğer etkinliklere ve güne hazırlama özelliği taşıdığı için mümkün olduğunca programdaki yeri değiştirilmemelidir. Bu etkinliklere programda ayrılan süre yaş gruplarına göre belirlenmelidir. Yine de çok katı davranmamalı, çocukların ilgi ve ihtiyaçlarına göre süre ayarlanmalıdır.

  6. Eğitimci günlük eğitim programında seçtiği amaçlar ve kazanımlar ile araç edindiği temayı göz önüne alarak, çocuğun kazanımlarını ortaya çıkaracak şekilde, ortamın nasıl hazırlanacağını, uyarıcıların hangi düzenlemelerle sunulacağını, hangi araçların kullanılacağını belirlemelidir. Buna göre çocuklar serbest zamanda ilgi ve ihtiyaçlarına göre istedikleri etkinliklere öğretmen müdahalesi olmadan kendi tercihini yaparak yönelmelidir. Serbest zaman etkinlikleri çocuğun yaratıcılığını geliştirme, kendisini ifade etmesini sağlama, yardımlaşma, paylaşma, iş birliği, başladığı işi bitirme konusunda kararlı olma, sorumluluk alma ve aldığı sorumluluğu yerine getirme, problem çözme, olaylar arasında neden-sonuç ilişkisi kurma ve kas becerilerini geliştirme açısından önemlidir.

  7. Serbest zaman etkinliklerinde, seçeneklerin çeşitli olması çocukların ilgilerine göre karar vermelerini kolaylaştırır. Bu etkinliklere serbest zaman etkinlikleri denilmesi çocukların tamamen serbest bırakılması anlamına gelmemelidir. Eğitimci, çocuklar ihtiyaç duyduklarında onlara rehberlik etmelidir. Ancak bu rehberlik, uyarıcı ortamı düzenleyici ve çocukların kendi istekleri doğrultusunda karar verme becerilerini geliştirici nitelikte olmalıdır. Çocukların çalışmalarına rehberlik, kesinlikle müdahale anlamı taşımamalıdır. Öğretmen, çocukların etkinlikler sırasında araç gereçleri nasıl kullanacaklarını göstermelidir. Örneğin, makası tutma ve kullanma, boya fırçalarını kullanma vb. Öğretmenin sadece bu araçları kullanım konusunda yardımcı olarak, çocukları çalışmalarında serbest bırakması, onların bağımsız çalışma alışkanlığını kazanmaları açısından önemlidir. Bağımsız çalışma alışkanlığını kazanan çocukların kendilerine güven duyguları güçlenir. Böylece çocukların çalışmalarını bitirme konusunda kararlı davranışlar sergiledikleri gözlenir. Buna karşın öğretmenin müdahale anlamı taşıyan yönergeleri doğrultusunda çalışan çocuklar yaratıcılıklarını ortaya koyamayacakları gibi öğretmen yanlarından ayrıldığında çalışmayı yarım bırakabilirler. Çünkü kendi kararlarını kendi başlarına vermede zorlanabilirler.

  8. Serbest zaman etkinlikleri süresince çocukların birden fazla çalışmaya katılmaları desteklenmelidir. Etkinlik süresince başarısızlık endişesi nedeniyle daima aynı çalışmaya katılan ve bu çalışmada çoğu zaman kararlı olan çocuklara diğer çalışmalar tanıtılmalı ve düzeyine uygun en basit çalışmalardan başlayarak, daha ileri çalışmalara geçilmelidir. Bunun sonucunda öğretmen, çocukların başarabildiklerinden başaramadıklarına doğru bir yol izleyerek onları cesaretlendirmelidir. Serbest zaman etkinliklerinin sonunda çocukların ortaya çıkardıkları ürünler, çocuğun adı soyadı, tarih ve gerekiyorsa çalışmayla ilgili küçük açıklamalar not edilerek sergilenmeli, daha sonra bu çalışmalar çocuklarla birlikte değerlendirilmelidir. Öğretmen çocukların çalışmalarına değer vermeli ve bu çalışmaları dosyalayarak uygun bir yerde saklamalıdır. Çocukların gelişim raporlarının yazılmasında, diğer etkinliklerde olduğu gibi serbest zaman etkinlikleri sırasındaki gözlemleri de öğretmen açısından önemli bir yer tutmaktadır. Eğitimci günlük eğitim programında ilgi köşelerinde oyun ve sanat etkinliklerine aynı anda yer vermelidir.

  9. 1.2. Serbest Zaman Etkinliklerinin Çocuğa Olan Etkileri 1.2.1. İlgi Köşelerinin Çocuğa Olan Etkileri Okul öncesi dönemde çocuklara amaçların kazandırılabilmesi için uyarıcı ortamın, onların ilgi ve ihtiyaçlarına uygun bir şekilde düzenlenmesi gereklidir. Uyarıcı ortamın düzenlenmesindeki özellikler, çocukların gelişimleri, yeni ve özgün ürünler, yeni davranışlar ortaya koyabilmeleri ve özellikle yaratıcılığa yöneltilmeleri açısından önemlidir. İlgi köşelerinde oynadıkları oyunlar sırasında çocuklar iç dünyalarında yaşadıkları mutluluklarını öfkelerini, kızgınlıklarını, korkularını duygularını ve hayallerini yansıtarak kendilerini ifade ederler. Çevresindeki kişilerle özdeşim kurarak onları taklit ederler. Çocuklar ayrıca ilgi köşelerindeki oyunları aracılığıyla arkadaşlarıyla etkileşime girerek paylaşma, yardımlaşma, iş birliği gibi sosyal davranışları kazanırlar. İlgi köşelerindeki araç gereçleri kullanarak çocuklar, deneme yanılmalar yaparlar, objeleri incelemeyi ve araştırmayı öğrenirler. Böylece olaylar arasında neden-sonuç ilişkileri kurma ve problem çözme becerileri gelişir.

  10. Çocukların ilgi köşelerinde katıldıkları etkinlikler kas becerilerinin gelişimini de destekler. Çocukların birbirleriyle etkileşimi sonucu dil becerileri gelişir, başkalarını anlama ve kendilerini başkalarına anlatma yetenekleri artar. Bütün bunlardan da görüldüğü gibi ilgi köşeleri çocuğun gelişiminde önemli bir yer tutar. Okulöncesi dönemde çocuklara amaçların kazandırılabilmesi için uyarıcı ortamın, onların ilgi ve ihtiyaçlarına uygun bir şekilde düzenlenmesi gereklidir. Uyarıcı ortamın düzenlenmesindeki özellikler, çocukların gelişimleri, yeni ve özgün ürünler, yeni davranışlar ortaya koyabilmeleri ve özellikle yaratıcılığa yöneltilmeleri açısından önemlidir. İlgi köşelerinde oynadıkları oyunlar sırasında çocuklar iç dünyalarında yaşadıkları mutluluklarını öfkelerini, kızgınlıklarını, korkularını duygularını ve hayallerini yansıtarak kendilerini ifade ederler. Çevresindeki kişilerle özdeşim kurarak onları taklit ederler.

  11. 1.2.2. Sanat Etkinliklerinin Çocuğa Olan Etkileri Sanat etkinlikleri, temelde yaratıcılığı ve estetik duyarlılığı geliştirmeyi hedefleyen etkinliklerdir. Bu çalışmalarda önemli olan nokta elde edilen sonuç değil kullanılan yöntemlerdir. Bu nedenle çocuklara yeterli zaman, rahat çalışabilecekleri genişlikte bir yer, yaş, gelişim düzeyi ve bireysel ayrıcalıklarına uygun araç gereçler verilmeli, böylece yaratıcılığını daha iyi ortaya koyması sağlanmalıdır. İyi planlanmış sanat çalışmalarıyla çocukların değişik malzemelerle karşılaşması çocukların psikomotor, bilişsel, duygusal ve sosyal gelişimleri desteklenir. Çocuk açısından sanat çalışmaları bir nesnenin aynen kopya edilebilmesi anlamını taşımamalıdır. Çocuğun duygu ve düşüncelerini algılamasını, problemlerini, korkularını, kaygılarını, kızgınlıklarını, üzüntülerini, mutluluklarını, hayallerini, merak ettiklerini yansıtmalıdır.

  12. Okul öncesi dönemde verilen sanat eğitimi çocukların zevk alarak katılacakları etkinlikler aracılığıyla kendisini etkileyen obje ve olaylara karşı olumlu tutum ve tavır geliştirmelerini, sanat çalışmalarına ilgiyi artırmayı, duygu ve düşüncelerini ifade edebilmeyi geliştirici, hayal gücünü ve yaratıcılığını destekleyici nitelikte olmalıdır. Sanat etkinlikleri sırasında çocukların çalışmalarına müdahale edilmesi (örnek verme,çizgilerini düzeltme, aynen taklit etmesini isteme, baskı yapma gibi) onların yaratıcılıklarını ve hayal güçlerini, bağımsızlık duygularının gelişimini engeller. Böylece yetişkine bağımlılıkları artar ve kendilerini serbestçe ifade edebilme istekleri engellenmiş olur. Öğretmen, çocukları yaratıcı çalışmalara teşvik etmek için gerekli çevresel düzenlemeleri yapmalı ve bu doğrultuda programlar hazırlayarak çocukların sanat çalışmalarına zevk alarak katılmalarına olanak sağlamalıdır.

  13. Böylece çocukların; • Çevrelerine karşı duyarlı olmalarına, • Hayal güçlerini kullanabilmelerine, • Yaratıcılıklarını geliştirebilmelerine, • Yeni durumlara daha kolay uyum sağlayabilmelerine, • Hoşlandıkları ve hoşlanmadıkları durumları fark edebilmelerine, • Kendilerini ifade edebilmeyi öğrenmelerine, • Esnek bir kişilik geliştirmelerine, • Bağımsızlıklarını geliştirerek, kendilerine olan güvenlerini artırmalarına yardımcı olunacaktır. Öğretmen, serbest zaman etkinlikleri sırasında çocukların sanat çalışmalarına yetişkinlerin ölçülerine göre değil, her çocuğun yaş, ilgi ve gelişim düzeyine göre değer vermelidir. Çocuklar birbiriyle kesinlikle kıyaslanmamalıdır.

  14. 1.3. Serbest Zaman Etkinliklerinin Çeşitleri Serbest zaman etkinlikleri ilgi köşelerinde oyun ve sanat etkinliklerinden oluşmaktadır. 1.3.1. İlgi Köşeleri Okul öncesi eğitim kurumlarında çocukların tüm gelişimlerine yardımcı olan ilgi köşeleri ancak doğru olarak seçilen araç gereçlerin uygun bir şekilde yerleştirilmesi ile amaçlarına ulaşır. İyi planlanmamış yetersiz araç gereçlerle rastgele düzenlenmiş köşeler çocukların gelişimine yardımcı ve destek olmakta yetersiz kalır. Okul öncesi eğitim kurumlarında ilgi köşeleri; evcilik, fen ve matematik, sanat, resimli kitap, blok, müzik, kukla, eğitici oyuncak köşeleri ile amaçlar ve kazanımlar doğrultusunda düzenlenen geçici ilgi köşelerini içermektedir.

  15. Eğitimci ilgi köşelerinin hepsini aynı anda düzenlemelidir. Ancak sınıfın küçük olması ve çocuk sayısının mekâna göre fazla olması durumunda, ilgi köşelerine dönüşümlü olarak yer verebilir. Öğretmen hangi ilgi köşesine ne zaman yer vereceğine, çocuğa kazandırmak istediği kazanımlara ve araç olarak seçtiği konuları dikkate alarak karar verebilir. Bununla birlikte öğretmen çocukların ilgilerini artırabilmek için zaman zaman ilgi köşelerinin yerlerini değiştirebilir. Köşelerdeki araç gereçleri gözden geçirerek, gerektiğinde yenilerini ilave edebilir. Uzun süre köşede bulunan araçları kaldırıp yerine yenilerini koyabilir veya sınıflar arasında araç gereç değişimi yapılabilir.

  16. 1.3.2. Sanat Etkinlikleri Yoğurma maddeleriyle çalışma, Boya çalışmaları, Kağıt çalışmaları, Kolaj çalışmaları olarak ifade edilmektedir. Sanat etkinlikleri birkaç çocuğun bir arada çalıştığı proje çalışmalarına dönüştürülerek de yapılabilir. Her sanat etkinliği, ayrı ayrı proje çalışmasına dönüştürülerek planlanabileceği gibi sanat etkinliklerinin tamamı bir projeye dönük olarak da planlanabilir.

  17. 1.3.1.1. İlgi Köşelerinde Oyun • Okul öncesi eğitimde ilgi köşeleri önemli bir yer tutmaktadır. Okul öncesi eğitim • kurumlarında bulunabilecek ilgi köşeleri; Atatürk köşesi, evcilik, fen ve matematik, sanat, resimli kitap, blok, müzik, kukla, eğitici oyuncak köşeleri ile amaçlar ve kazanımlar doğrultusunda düzenlenen geçici ilgi köşelerini içermektedir. Atatürk Köşesi Okulöncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliğine göre düzenlenmeli, çocuklarla birlikte • güncelleştirilmelidir. • Evcilik Köşesi • Evcilik köşesi okul öncesi eğitim kurumlarında mutlaka bulunması gereken • köşelerden biridir. Çünkü çocuklar bu köşelerde oynamaktan büyük zevk alırlar. Aldıkları çeşitli rollerle hayal güçlerini de kullanarak değişik oyunlar oynarlar. Bazen anne, baba, çocuk doktor, hemşire, öğretmen, postacı gibi çeşitli kimliklerle gelecekte üstlenecekleri rollere hazırlanırlar. Çocuk bu köşede kendi kendine ya da arkadaşları ile oynarken hayal gücünü geliştirir. Paylaşmayı, yardımlaşmayı ve kurallara uyma gibi pek çok sosyal davranışı kazanır.

  18. Evcilik köşesinde çocuk arkadaşları ile bir oyunu paylaşırken onlarla iletişim kurar. Kelime hazinesini zenginleştirir. Hayal güçlerini de oyuna katarak yaratıcılıklarını geliştirirler. Bu köşelerde oynanan oyunlar bazen öğretmene çocuk hakkında hiçbir zaman elde edemeyeceği bilgileri de verebilir. Tek başına ya da grupla oynanan oyunlarda çocuk bazen duygusal problemlerini, sıkıntılarını kendini ifade ederek duygusal rahatlama sağlar. Bu nedenle öğretmenin iyi bir gözlemci olması gerekmektedir.

  19. Evcilik köşesinin çocuklara sağladığı yararlar şöyle sıralanabilir: • Dil gelişimine yardımcı olur. • Paylaşmayı yardımlaşmayı ve başkalarının hakkına saygılı olmayı öğrenir. • Gelecekte üstlenecekleri rolleri tanır. • Aldığı görevi yerine getirmeyi öğrenir sorumluluk duygusu gelişir. • Cinsel kimliğini kazanır. • Toplum kurallarını öğrenir. • Duygusal yönden rahatlar. • Sosyal gelişmesini sağlar. • Yaratıcılığı gelişir. • Hayal gücü gelişir.

  20. Çocuk için bu kadar önemli gelişimine bu kadar katkılı bir köşenin amacına ulaşabilmesi, hazırlanacak köşe ile doğru orantılıdır. Bu nedenle evcilik köşesi gerekli materyallerle donatılmalıdır. Köşede yer alacak materyaller gerçek yaşamdakilerin küçük modelleri olmalıdır. Çocuklar için ayırdığımız evcilik köşesinin içinde oturma grupları, yemek odası mutfak, yatak odası gibi bölümler yer alır. Oturma bölümünde çocuklara göre yapılmış divan, sedir ya da koltuklar yer alır. Üzerine canlı renklerde desenli çocukların sevebileceği kumaşlar geçirilebilir. Oturma grupları cam kenarlarında yer alabilir. Eğer cam kenarlarında olamıyorsa duvara küçük bir perde dikilip asılarak pencere havası verilebilir. Hazırlanan oturma grubunun yanına minderler konulabilir. Minderlerin kaplanacağı kumuş da yıkanabilir, dayanıklı ve canlı renklerde olmalıdır seçilen kumaşların birbirine uyumlu olmasına dikkat edilmesi gerekir.

  21. Evcilik köşesinde bulunabilecek eşyalardan masa ve sandalyeler çocuklara uygun büyüklükte olmalıdır. Köşe içerisinde çocukların çarpmadan rahatça dolaşabilecekleri bir yere yerleştirilmelidir. Daha sevimli görülmesi açısından üzerine bir örtü ve vazo konulabilir. Bu köşede yer alan araç ve gereçler arasında mutfak eşyaları da önemli bir yer tutar. Çocukların rahatça oynayabileceği küçük tabaklar tencereler, kaşıklar, çatallar, bıçaklar, çay kahve takımları bardaklar, fırın, buzdolabı gibi pek çok oyuncak bu bölümde yer alır. Bu tür oyuncakların kesici olmamasına dikkat edilmelidir. Evcilik köşesinde yer alabilecek oyuncaklar arasında ütüler, bebekler, çantalar, terlikler, şapkalar, büyüklere ait giysiler yer alır. Çocuklar yetişkin giysilerini giymekten hoşlandıkları için yetişkinlere ait giysiler iş kıyafetleri de köşede yer almalıdır. Bütün malzemeler çocuklara değişik ve zevkli oyun oynama imkânı verir.

  22. Bu kadar çok oyuncağın bir arada durması estetik açıdan hoş görülmeyeceği gibi çocukların rahatça oynamasına da imkân vermez. O nedenle bu araç gereçlerin konabileceği bir dolaba ihtiyaç vardır. Dolapları çocuklar rahatça açıp kapatabilmeli oyuncaklarını buraya koyup çıkarabilmelidir. Köşedeki araç ve gereçlerin bir kısmı kaldırılmalı zaman, zaman bu araç gereçler dönüşümlü getirilerek köşenin havası değiştirilmelidir. Evcilik köşesinde oynayan çocuklara zaman zaman öğretmen kendisi de bir rol alarak katılmalıdır. Çocukların ev ve aile yaşamlarındaki problemleri (varsa) ortaya çıkarılarak çocuğa yardım edebilmesi açısından böyle bir katılım yararlı olabilir. Eğitimci köşede oynayan çocukları rahatsız etmeden onları gözlemeli yeri geldiği zaman da köşedeki araç gereçlerin tanıtımı için çocuklara rehberlik etmelidir.

  23. Evcilik köşesinde oynadıktan sonra temiz ve düzenli bir duruma getirilmesinin sağlanması da öğretmenin görevidir. Bunun için öğretmen köşenin toplanması ve temizlenmesinde çocuklara rehberlik etmelidir. Çocukların hayal güçlerini diledikleri gibi kullandıkları, duygularını doğal bir şekilde dile getirdikleri, düşüncelerini kendilerini ifade ederek paylaştıkları ilgi köşelerinden biridir. Çocukların hayal güçlerini diledikleri gibi kullandıkları, duygularını doğal bir şekilde dile getirdikleri, düşüncelerini kendilerini ifade ederek paylaştıkları ilgi köşesidir.

  24. Blok Köşesi • Çocukların tam anlamıyla hayal güçlerini kullanarak yaratıcılıklarını geliştirip ortaya • koydukları köşe blok köşesidir. Bu nedenle yaratıcılıklarının gelişmesinde bloklar önemli yer tutar. Bloklarla oynama çocukların büyük ve küçük kas gelişimini de sağlar. • Bu köşede oynanan beraber oyunlar, çocukların bloklardan yaptıkları bir ürünün içinde aldığı roller. Onların sosyal gelişmesine etkisi açısından önemlidir. Arkadaşlarıyla birlikte oynama, yardımlaşma, iş birliği yapma gibi sosyal davranışları gösterirler. Ortaya çıkarılan ürünler çocuğun güven duygusunun artmasına, daha değişik ürünler yapmak için çalışmasına faydalıdır. Bloklarla oynanan oyunlar, aynı zamanda çocuğun problem çözme becerisini de geliştirir, • Blok köşesinde bulundurulacak bloklar çeşitli büyüklüklerde olmalıdır. Bunlar bir • araya geldiğinde bir bütün oluşturabilmelidir. Tahtadan yapılmış çeşitli büyüklüklerde • bloklar, içi boş kutular, tahta kaşıklar, oyuncaklar, hayvanlar, trafik işaret takımları bu • köşede bulundurulabilecek oyuncaklardır.

  25. Bloklar çocukların rahatça oynayabilmesi açısından çok sayıda olmalıdır. Kolay taşınması için tahtadan ve zımparalanmış olmalıdır. Aksi halde çocukların eline kıymık batabilir ve istenmeyen sonuçlara yol açabilir. Zımparalanan blokların üzerine bir kat mat cilanın sürülmesi blokları daha dayanıklı hale getirir. Bloklar büyüklük ve ağırlık yönünden çocukların rahat taşıyabilecekleri ölçülerde olmalıdır. Blokların yerleştirileceği raflar çocukların boyuna, göre yapılmalıdır. Bloklarla oynamak isteyen çocuklar rahatça buradan blokları alabilmeli yerine kolayca koyabilmelidir. Bloklar üst üste koyulurken çocuğun boyunu geçmemesine dikkat edilmelidir. Çocuğun boyunu aşan bloklar devrilerek tehlike yaratabilir.

  26. Blok köşesi, oynanırken en fazla ses çıkaran köşedir. Bu nedenle rahatsız etmeyecek bir bölüme yerleştirilmelidir. Gürültüyü önlemesi açısından yere bir halı serilmelidir. Blok köşesi çocukların rahatça oynayabilmesi için geniş bir alana yerleştirilmelidir. Öğretmen blok köşesine blokları ne kadar çeşitli ve bol koyarsa çocukları bu köşeye çekmede o kadar başarılı olur. Çocuklar bu köşede bloklardan inşaat oyunları oynayabilecekleri için uyarıcı olabilecek yardımcı materyallere de (kasklar, inşaat başlıkları, tekerlekler, çemberler, tulumlar, tahtadan yapılmış hayvan ve taşıtlarla ilgili oyuncaklar gibi) amaçlara kazanımlara ve verilecek tema konularıyla bağlantılı olarak yer verilebilir. Blok köşesinde ayrıca, boyut olarak daha küçük ve sert ahşaptan yapılmış değişik geometrik şekiller ve birbirini tamamlayıcı parçalardan oluşan bloklar bulunmalıdır. Çocukların bu bloklarla yaratıcı ürünler oluşturabilmeleri için parça sayısının fazla olmasına özen gösterilmelidir.

  27. Blok köşesinde oynayan çocukları gözlemeli, " ne yapıyorsun " nasıl yapabilirsin" gibi sorularla onları düşünmeye ve planlama yapmaya yöneltmelidir. Böylece çocuğun çeşitli çözüm yollarını düşünmesini ve yaratıcılığının hayal gücünün harekete geçmesini sağlamalıdır. Öğretmenin blok köşesinde durmaması çocuğun bu köşeye ilgisinin azalmasına neden olabilir. Bu nedenle öğretmen bu köşedeki çocuklara sorular sorarak düşündürücü uyarılarda bulunarak onları heveslendirme yoluna gitmelidir. Blokların toplanarak yerlerine koyulması sürecine öğretmen de katılmalı böylece çocuklara tertip ve düzen alışkanlığı kazandırmalıdır. Blokların hep aynı yerlere konması çocuklarda genişlik sayı gibi matematiksel kavramlarının gelişmesi açısından önemlidir. Zaman zaman çocukların yaptıkları ürünler bu köşede sergilenerek çocukların güven duygularının arttırılması ve bu köşeye ilgilerinin çekilmesi açısından önemlidir.

  28. Resimli Kitap Köşesi • İnsanların en iyi dostu olan kitaplar henüz okuma yazma bilmeyen çocuklar için de iyi • bir arkadaştır. Okuyamasalar bile sayfalarını karıştırmak resimlerine bakmak, çocuklar için büyük bir zevktir. Çocukları kitaba alıştırmak ve sevdirmek için okul öncesi eğitim • kurumlarında kitap köşesi bulunmalıdır. • Yetişkinleri örnek alan, onların davranışları ile özdeşim yapan çocuklar zamanla • kitaplardaki kahramanlarla özdeşim yapmaya, onların davranışlarını örnek almaya başlar. Hikâye kahramanlarının yaşadıkları olaylara sevinir veya üzülürler. Bu nedenle yetişkinlikte kazandırmak istedikleri davranışları hikâyedeki kahramanlar çocuklara daha kolay verebilirler. İyi nitelikler taşıyan kitaplar, çocuğa iyi davranışları yansıtarak çocuğa sanat zevki aşılar. Okuma ilgi ve isteği uyandırır.

  29. Kitapların çocuklara sağladığı yararlar; • Okuma alışkanlığı kazandırır. • Hayal gücünü zenginleştirir. • Dil gelişimine yardımcı olur. • Eğlendirir. • Kitap sevgisi aşılar. • Olumlu davranışlar kazandırır.

  30. Kitapların bu yararları sağlayabilmesi için birtakım özelliklere sahip olması gerekir. Kitapların resimleri büyük, canlı renklerde ve okunacak olayı açıklayıcı nitelikte olmalıdır. Seçilecek kitabın hazırlanmasında kullanılacak kâğıt kaliteli olmalı, kolayca yırtılmamalıdır. Gözü yormaması için mat olmalıdır. Kitap köşesinde kullanılacak kitapların seçiminde konuların da önemi büyüktür. Konular çocuğa olumlu mesajlar verecek nitelikte olmalı, olağanüstü yaratıkların yer aldığı çocuğu korkutacak nitelikli kitaplar tercih edilmemelidir. Yine konular çok karmaşık olmamalı kullanılan dil akıcı ve çocuğun anlayabileceği şekilde ve sade olmalıdır.

  31. Kitap köşesi anaokulunun en sessiz ve aydınlık yerinde düzenlenmelidir Burada kitapların konulabileceği, çocukların boyuna uygun raflar bulunmalıdır. Kitaplar bu raflara kapakları öne gelecek şekilde çeşitli boyutlarda yerleştirilmelidir. Zaman zaman bu köşelerdeki kitaplar değiştirilmelidir. Rafların bir bölümüne günlük programı destekleyecek kitaplar, diğer bölümlerine de eskimiş dergiler, mecmualar, gazeteler yerleştirilebilir. Çocuklar bunların sayfalarını inceleyerek resimlerini keserek kendilerine ait bir kitap hazırlayabilirler. Çocukların bu köşede rahatça oturup kitaplara bakabilmesi için masa ve sandalye bulundurulmalıdır. Bu köşedeki masa ve sandalyeler diğerlerinden farklı biçimde ve renkte düşünülmelidir. Yere halı ve minder konarak çocukların yerde de kitaplara bakabilmesi sağlanmalıdır.

  32. Öğretmen bu köşede kitaplara bakan çocuklara kitapların zarar görmemesi için gereken uyarıları yapmalı, bazen onlarla beraber kitaplara bakarak çocuklarla beraber bu zevkli dakikaları paylaşmalıdır. Okul öncesi eğitim kurumlarında kitap köşesinin oluşturulması, çocukların kitap sevgisi kazanması açısından önem taşımaktadır. Kitap köşesindeki kitaplar çocukların okuma ilgilerini geliştirmelerinde de etkilidir. Bu nedenle küçük yaşlardan itibaren ilgiyi kitaplara yönlendirebilmek için bir kitap köşesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu köşede çocuklar ilgi duydukları kitapların resimlerine bakarak hikâyeler oluşturabilir, birbirlerine hikâyeler anlatabilirler. Bu da onların hayal güçlerini geliştirir yaratıcılıklarını ve dil gelişimlerini destekler.

  33. Kitaplar yaşlara göre gerek iç yapı, gerekse dış yapı özellikleri yönünden değişiklikler göstermektedir. Kitap köşesine konulacak kitaplar bol resimli olmalıdır. Resimleme, kitabın içeriğini açıklayıcı nitelikte olmalı, kullanılan çizgiler ve renkler yuvarlak, yumuşak, gözü yormayacak ve resim bütünlüğünü sağlayan şekilde uyumlu olmalıdır. Resimlerde gereksiz ayrıntılara yer verilmemiş olmasına dikkat edilmelidir. Çünkü bunlar çocuğun ilgisini konudan uzaklaştırabilir. Kitap köşesi için seçilecek kitapların dış yapı özelliklerinde; Kâğıdın kalitesine, sayfaların kartondan yapılmış olmasına veya sayfalarda kalın kâğıdın kullanılmasına, pürüzsüz ve gözü yormayan mat kâğıt hamuru kullanılmasına dikkat edilmelidir. Kapağın kalın olması, ciltlemenin kaliteli yapılması kitabın dayanıklılığı açısından önemlidir.

  34. Fen ve Matematik Köşesi • Çocukları gözlem yapmaya, araştırma, inceleme ve keşfetmeye yönelten etkinliklerdir. • Fen ve Matematik etkinlikleri: • Deneyler, • Araçları tanıma ve kullanma, • Keşifler icatlar, • Mutfak çalışmaları, • Doğa gezileri ve yürüyüşleri, piknikler, kamplar, • Koleksiyonlar, • İlgili bilim alanlarındaki kaynak kişileri konuk olarak çağırma, • Başvuru kitaplarını, diğer kitapları ve dergileri inceleme, • Fotoğraf çekme, fotoğraf inceleme, • Belgesel izleme vb. çalışmalardan oluşmaktadır.

  35. Ayrıca fen ve matematik etkinlikleri sırasında çocukları doğaya çıkarıp onlara doğayı ve doğadaki canlı ve cansız varlıkları tanıtmaya, sevdirmeye ve korumaya yönelik bilgi ve becerilerle donatmanın önemli olduğu da unutulmamalıdır. Bireyin çevresi ile etkileşime geçtiği andan itibaren fenle ilişkisi başlar. Fen öğrenimi ailede başlar, okul yaşamında devam eder. Okul öncesi eğitim, çocukların fen ve matematiğe karşı ilgi ve tutumlarının gelişmesinde önemli yer tutar. Bu dönem çocuğu hareketli ve sürekli bir oyun dünyası içindedir. İlgi duyduğu şeyleri oyun yolu ile öğrenmekten büyük haz duyar. Bu nedenle okul öncesi eğitim kurumlarında fen ve matematik etkinlikleri yapılırken oyunlardan yararlanılmalıdır.

  36. Fen ve matematik köşesinde yapılan çalışmaların çocuklara sağladığı yararlar: • Yaşadığı çevreyi tanıma, deneyerek ve yaşayarak öğrenme imkânı sağlar. • Çocukların özgüvenleri gelişir. • Gözlem ve deney yeteneklerini geliştirir. • Problem çözme becerisini geliştirir. • Araştırmaya yönlendirir, merak duygusunu artırır. • Temel bilgilerini artırır. • Grup çalışması ile sosyal gelişimine olumlu etkisi olur. • Yapılan faaliyetler yaratıcılıklarını geliştirir, çocukları zihinsel yönden • uyararak çevrelerine karşı daha duyarlı olmalarını sağlar. • Paylaşmayı, yardımlaşmayı, başkalarının hakkına saygılı olmayı öğrenir. • Sorumluluk edinir, aldığı görevi yerine getirmeyi öğrenir.

  37. Olaylar arasında ilişki kurmayı öğrenir. • Yetişkinler ve diğer çocuklarla iletişim kurmayı öğrenir. • Kendi kendini denetlemeyi öğrenir. • Belli bir obje ve uyarıcıya dikkatini toplamayı öğrenir. • Kendini ve çevresini algılama imkânı bulur. • Büyük ve küçük kaslarını kullanır. • Bedensel koordinasyonu gelişir. • Fen ve matematik etkinlikleri ile ilgili araçları kullanma becerisi kazanmalarına yardım eder. • Çocuklar gözlem yapmayı, araştırmayı, soru sormayı öğrenirler. • Matematiksel kavramları eğlenceli ve somut olarak öğrenir. • Günlük yaşantısındaki matematik kavramlarının farkına varır. • Matematiğe olumlu bir yaklaşım sergiler.

  38. Fen ve matematik etkinliklerinde dikkat edilmesi gereken özellikler: • Fen ve matematik köşesindeki raflar çocukların erişebileceği yükseklikte olmalı. • Malzemeler tehlike oluşturmayacak nitelikte ve çocuğun göz hizasında yerleştirilmeli. • Uygulanacak etkinlikler için gereken tüm materyaller kullanıma hazır şekilde düzenlenmeli. • Uygulama yapılacak ortamda çocuğun dikkatini dağıtacak unsurlar bulundurulmamalı. • Çocukların ilgileri yönünde çalışmalara katılımları sağlanmalı, zorlama da bulunmamalı. • Çocukların başarıyı tatmaları ve öğrenmelerini destekleyici davranışlar sergilenmelidir.

  39. Matematiksel kavramlar somutlaştırılarak verilmelidir. • Fen ve matematik etkinlikleri ve diğer etkinliklerde her çocuğun bireysel • özelliği dikkate alınmalıdır. • Etkinlikler çocukların hazır oluşlarına göre basitten zora doğru bilgi ve becerilerine yönelik düzenlenmelidir. • Etkinlikler çocukların etkin olarak katılmalarını sağlayarak, eğlenceli bir şekilde sunulmalıdır. • Etkinlikler “proje merkezli yaklaşım” ile çocukların etkinlik sonunda • ortaya bir ürün koymaları sağlanmalıdır.

  40. Çocuk sürekli olarak merak eden ve çevreyi tanımaya çalışan bir varlıktır. Öğretmen de çocuktaki bu merak duygusunu artırmaya çevresinde olup bitenlere karşı çocuğun kafasında oluşan bir sorunun oluşmasına, merak uyandırmaya çalışmalıdır. Daha sonra onları yönlendirmeli ve bu soruların cevaplarını oyun ve deney yolu ile bulmalarına yardımcı olmalıdır. Bu amaçla da sınıfın bir yerinde fen ve matematik köşesi oluşturulmalıdır. Fen ve matematik köşesi, sınıfın aydınlık bir yerinde düşünülmelidir. Burada bulundurulacak araç gereçlerin ilgi çekici ve yeterli sayıda olmasına dikkat etmek gerekmektedir, Yine köşenin çocuklara cazip gelmesi için sık sık değişiklikler yapılmalı, bu değişikliklerin yapılması esnasında çocuklara da sorumluluk verilmelidir.

  41. Fen ve matematik köşesinde bulundurulabilecek araç ve gereçler: Büyüteç, termometre, saat, levhalar, mıknatıslar, prizmalar, çeşitli bitki ve tohumlar, doğadan, alınmış taşlar, deniz kabukları, bitki tohumları ve çekirdekler, kumaşlar, tüyler, fosiller, yapraklar, dürbün, dünya küresi, hava grafiği, boy aynası, el feneri, resimler, koleksiyonlar, kurutulmuş bitki ve böcekler, büyüteç, çeşitli kitap ve ansiklopediler ise konuyu çocukların incelemesine olanak tanır. Tadabilecekleri, koklayabilecekleri, dokunabilecekleri, seslerini dinleyebilecekleri kısacası duyularını geliştirecek değişik materyaller bulundurulmalıdır. Bu köşeye sayı şablonları, boncuklar, ölçme çubukları, sayı yapbozları, mıknatıslı rakamlar, abaküs, cetveller, saat, ip, rafya, metre, mandal, boncuk, renk skalaları gibi araçlar konulabilir. Bu araçlar çocukların basit matematik alıştırmaları yapmalarına fırsat verebilir. Hava grafiği fen ve matematik köşesinde sürekli bulunmalı, çocuklar değişen hava olaylarını burada incelemelidir.

  42. Bu köşede su ve kum oyunlarına fırsat tanımak amacıyla plastik araba ve kamyonlar, kaşıklar, kepçeler, kürekler, huniler, ölçekli kaplar, plastik hortumlar, kavanozlar, süngerler, kapaklar, saksılar, değişik özellikte plastik şişeler vb. araç gereçler de bulundurulabilir. Fen matematik köşesinde sınıfın fiziki koşullarına göre balık, karınca, ipek böceği, vb. hayvanlar sınıfın uygun bir yerinde bulundurulabilir. Ancak bu hayvanların bakımı ve beslenme durumları fen matematik etkinliklerinin bir parçası olarak her gün sırayla çocuklara verilerek sorumluluk almaları sağlanır. Mutlaka bakım esnasında öğretmen rehberlik etmelidir. Yetiştirilen hayvan ve bitkiler doğa sevgisinin gelişmesini sağlar. Bu kadar malzemeyi fen ve matematik köşesi adı altında sınıfın bir köşesinde toplamak zor olabilir. Yukarıda sayılan araç gereçlerin yer alabileceği bir dolap ve deneylerin yapılabileceği bir masa bu köşe için yeterlidir

  43. Masada o gün için yapılacak çalışmalar için gerekli araç gereçler yer alır. Yetiştirilen bitkilerin bir bölümü bu köşede, diğerleri cam kenarında evcilik köşesinde yer alabilir. Fen ve matematik köşesinde bir pazen tahta bulundurulmalıdır. Bazı olayların oluş şekli, sırası, nedenleri pazen tahta üzerinde anlatılabilir. Bazen gün boyunca bu kartlar tahtada sergilenebilir. Çocuklar bu kartları pazen tahtadan ellerine alıp inceleyebilirler. Bu köşede öğretmenin en önemli görevi öğrenmeyi çocuklara sevdirmek olmalıdır. Bu da çocukların kafasında soruların oluşturulması ve bu soruların yapılan deneylerle araştırmalarla yanıtlarının bulunmasıyla mümkündür. Öğretmen bu köşede çocukların ilgilerini çeken onlarda merak uyandıran ve çocukları da hareketli kılan etkinliklere de sık, sık yer vermelidir. Çocukların becerileri sınamalarına, deneylere girişmelerine, düşüncelerini rahatça açıklamalarına imkân tanıyan özgür hareketli ortamlar hazırlamalıdır. Öğretmen fen matematik köşesinde çocuklara gerektiğinde bazı materyallerin nasıl kullanılabileceğini açıklamalı ve bu materyalleri çocukların istedikleri gibi kullanarak gözlem, inceleme ve deneme yanılmalar yapmalarına imkân vermelidir.

  44. Kukla Köşesi • Çocukların her zaman severek oynadıkları ve oynamaktan büyük zevk aldıkları • oyuncaklardan biri de kukladır. Çocuklar kuklalarla oynarken hayal güçlerini kullanırlar. • Yaratıcılıklarını geliştirirler. Bazen kuklaları kendi yarattıkları bir öykünün kahramanı yapıp oynatırlar. Bazen da kuklalarla kendi yaşamlarını canlandırırlar. Böylece kuklalar zihin ve dil gelişimine yardımcı olurken çocuğun duygularının da açığa çıkmasına da yardımcı olurlar. Beraber oynanan oyunlar esnasında çocukta arkadaşları ile bir olayı paylaşma, kurallara uyma, başkalarını dinleme gibi sosyal yönlerinin gelişmesi de mümkün olmaktadır. Okul öncesi eğitim kurumlarında mutlaka bir kukla köşesi bulundurulmalıdır. Bu köşede çeşitli kuklalar ( el, parmak, yüzük, ip, çorap, gölge, çomak vb.), kukla oynatılacak sahne yer almalıdır.

  45. Alınan ya da hazırlanan kuklaların canlı renklerde, ilgi çekici ve dayanaklı olmasına dikkat edilmelidir. En önemlisi de kuklaların çocukların rahatlıkla oynayabilecekleri büyüklükte olmasıdır. Köşede yer alan kuklalar sadece bu köşede hizmet etmekle kalmamalı; Türkçe dili etkinliklerinde, oyunda, müzikte dramatizasyonlarda da kullanılabilmelidir. Yapılan araştırmalara göre kuklaların 3500 yıl önce Mısırlılar tarafından kullanıldığı bilinmektedir. Türklerde Hacivat-Karagöz oyunları ile başlamıştır.

  46. Kukla köşesinde çocukların kuklaları oynatabilecekleri basit kukla sahnesi de bulunmalıdır. Büyük bir kutunun iki tarafı açık bırakılarak bir kukla sahnesi yapılabileceği gibi kapı ya da pencere çevresine örtü geçirilerek ya da masanın ön tarafına bir örtü serilerek de bir kukla sahnesi hazırlanabilir, Kuklaların kukla sahnesinin yanında raflara yerleştirilmesi çocukların ilgisini çekmek açısından önemlidir. Zaman zaman kukla çeşitleri değiştirilerek köşe ilgi çekici hale getirilmelidir. Ayrıca bu köşede çocukların kendi yaptıkları kuklalar da sergilenmelidir. Öğretmen, bu köşede oynayan çocuklara kuklaları nasıl kullanacakları konusunda rehberlik etmelidir. Bazen kendisi de çocuklarla beraber oynamalıdır. Çocuklar zaman zaman öğretmenlerine ve arkadaşlarına kukla gösterisi yapmaktan büyük zevk duyarlar. Öğretmen bu imkânı çocuklara tanımalı ve teşvik edici sözlerle çocukların kendine güven duymasını sağlamalıdır.

  47. Kukla köşesi çocukların öncelikle yaratıcılıklarını ortaya koymalarını sağlayan köşelerden biridir. Çocukların bu köşeye ilgilerini çekebilmek için değişik özellikte ve çok sayıda kukla bulundurmaya dikkat edilmelidir. Kuklalar; el kuklası, parmak kukla, çomak kukla ve ipli kukla gibi kullanılış şekillerine göre farklılıklar göstermektedir. Öğretmen, her özelliği temsil eden kukla figürlerinden yeterli sayıda bulundurmaya dikkat etmelidir. Öğretmen bu köşedeki kuklaları zaman, zaman değiştirerek çocukların ilgilerinin sürekliliğini sağlamalıdır. Bununla birlikte köşeye çeşitli hayvan, farklı insan karakterleri ile değişik maskeler de ilave edebilir. Değişik aksesuarlar kanat, kuyruk, gaga, ibik, pençe vb. de köşede yer alabilir.

  48. Kukla köşesinin çocuklara sağladığı yararlar: • Çocuğu eğlendirir. • Yaratıcılığını geliştirir. • Zihin ve dil gelişimine yardımcı olur. • Çocuğu tanımaya yardımcı olur. • Çocuğun iç dünyasını dışa vurarak rahatlamasını sağlar. • Küçük kas gelişimine yardımcı olur. • Sosyal gelişimine olumlu etkisi olur.

  49. Eğitici Oyuncak (Masa Oyuncakları) Köşesi • Okul öncesi eğitim kurumlarında bulunması gerekli köşelerden biri de eğitici oyuncak • köşesidir. Eğitici oyuncaklar çocuklarda problem çözme, kavram oluşumu gibi birtakım • zihinsel yeteneklerinin gelişimine yardımcı olduğu gibi çocukların dikkat süresini ve • yoğunluğunu geliştirmelerini de sağlar. Çocukların sayıları tanıma, sınıflandırma, gruplama, parçalardan bütün oluşturmalarını kolaylaştırır. Düşünme, karar verme, akılda tutma gibi zihinsel işlevleri de geliştirir. Eğitici oyuncaklarla oynanan oyunlar çocukların algılamasını, bir konuda belli bir süre dikkatini toplayabilmesini, problemlere deneme yanılma yoluyla çözümler bulmasını sağlamaktadır. • Gözlem yapmalarını kolaylaştırır. Araştırma, karşılaştırma, ilişki kurma, benzerlerini ya da farklılarını bulma gibi görsel yeteneklerini geliştirmelerine yardımcı olur.

  50. Çocukların zihin gelişiminde büyük önemi olan bu oyuncaklarla çocuklar büyük, küçük, sayı, renk, şekil, miktar vb. pek çok kavramı da geliştirme imkânı bulurlar. Ayrıca eğitici oyuncak köşesi yaratıcılığı da destekler. Grupla oynanan eğitici oyuncaklar ise çocukların birbirleriyle iletişim kurmalarına iş birliği içinde bir oyunu sürdürebilmelerine fırsat verdiği için dil gelişimi ve sosyal gelişimi açısından da önemlidir. Eğitici oyuncaklar el göz koordinasyonunu ve küçük kas becerilerinin gelişimini desteklemektedir. Çocuklar eğitici oyuncaklarla oynarken, oyuncağın amacına uygun belli yönergelere uyarak ve belli bir süre bir etkinliği sürdürebilmek gibi davranışları kazanırlar. Eğitici oyuncaklarla olaylar ve objeler arasında neden-sonuç, benzerlik, parça-bütün gibi ilişkiler kurarak veya onları belli bir özellik ya da oluş sırasına göre sıralayarak ve gruplayarak zihinsel yeteneklerini geliştirirler.

More Related