setningafr ihugt k n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Setningafræðihugtök PowerPoint Presentation
Download Presentation
Setningafræðihugtök

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 12

Setningafræðihugtök - PowerPoint PPT Presentation


  • 112 Views
  • Uploaded on

Setningafræðihugtök. Tekið er mið af Handbók um málfræði eftir Höskuld Þráinsson (1995). Námsgagnastofnun, Reykjavík. Kafli 4: Setningafræði, bls 259- 282. Setningafræðihugtök I. Setning/setningarliður (-hluti) Aðalsetning Fallstjórnandi Aðalorð (kjarni) Ákvæðisorð (ákvæðisliður)

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Setningafræðihugtök' - lynton


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
setningafr ihugt k

Setningafræðihugtök

Tekið er mið af Handbók um málfræði eftir Höskuld Þráinsson (1995). Námsgagnastofnun, Reykjavík.

Kafli 4: Setningafræði, bls 259- 282.

setningafr ihugt k i
Setningafræðihugtök I
  • Setning/setningarliður (-hluti)
  • Aðalsetning
  • Fallstjórnandi
  • Aðalorð (kjarni)
  • Ákvæðisorð (ákvæðisliður)
  • Fylliliður
  • Sambeyging
  • Orðflokkar (no/fn/lo/so/ao/fs/st)
  • Áhrifssagnir og andlög
  • Áhrifslausar og ósjálfstæðar sagnir og sagnfyllingar
  • Viðurlög, einkunnir og eignar-fallseinkunnir
  • Frumlag, frumlagsígildi, auka-fallsfrumlag
setningafr ihugt k 2
Setningafræðihugtök 2
  • Aukasetning:
    • Atvikssetning
    • Tilvísunarsetning
    • Fallsetning
  • Samtenging, skýringartenging
  • Spurnaratviksorð
  • Spurnarfornafn
  • Nafnháttarsetning
  • Sjálfgefin orðaröð
  • Breytt orðaröð
setningafr ihugt k skilgreiningar 1
Setningafræðihugtökskilgreiningar 1
  • Setning:
    • Orðasamband sem inniheldur hið minnsta eina aðalsögn og oftast líka frumlag. Að auki geta komið til fjölmargir aðrir liðir.

Dæmi: Kallinn lést á sjúkrahúsi í gær.

[Frl] [so]

  • Setningarliður:
    • Eftir gerð skiptast setningarliðir í:

Nl (aðalorð: no eða fn)

Sl (aðalorð: so)

Ll (aðalorð: lo)

Al (aðalorð: ao)

Fl (aðalorð: fs)

setningafr ihugt k skilgreiningar 2
Setningafræðihugtökskilgreiningar 2
  • Ákvæðisorð
    • Ákvæðisorð eru þau orð kölluð sem standa með öðrum orðumog kveða nánar á um þau (einkenni þeirra) eða segja nánar til um hvað við er átt. Þau sambeygjast yfirleitt aðalorðinu sem þau standa með ef þau eru fallorð.

Sigrún keypti gulan bíl

Hún á þennan hvolp

Hver setti þetta ofsalega ljóta hárband í töskuna mína?

Fasttengd ákvæðisorð kallast

einkunnir en laustengd kallast

viðurlög.

setningafr ihugt k skilgreiningar 3
Setningafræðihugtökskilgreiningar 3
  • Fylliliðir:

Fylliliður: Hugtak sem nær yfir liði sem fylgja aðalorði setningarliðs. Ef fylliliður er fallorð (Nl) stjórnar aðalorðið falli hans. Andlög sagna teljast fylliliðir þeirra og það gera líka aðrir liðir sem so. krefjast að fylgi þeim, t.d. Fl og Al. Fs. taka með sér fylliliði og stjórna falli á þeim og það geta lo. einnig gert og jafnvel no.

Hún spurði margs [NL er f. með sögn]

Hún spurði um margt [Fl með so.]

Hann er líkur Jóni [Nl með lo.]

Hann er hræddur við hunda [Fl með lo.]

setningafr ihugt k skilgreiningar 4
Setningafræðihugtökskilgreiningar 4
  • Nafnliðir (Nl):

Nl hafa no. eða fn. sem aðalorð og geta t.d. gegnt hlutverki frumlags eða andlags eða staðið með for-setningu. Ákvæðisorð aðalorðsins telst hluti af Nl og fylliliður sömu-leiðis.

Ég keypti skemmtilega bók áðan

Þetta borð er ónýtt

Hann er í skítugum skóm

Páll er bróðir Heimis

setningafr ihugt k skilgreiningar 5
Setningafræðihugtökskilgreiningar 5
  • Lýsingarliðir (Ll):

Höfuð: Lýsingarorð, getur tekið ákvæðisorð og fylliorð (ao. og no.)

Dæmi:

  • Hún er [skemmtileg] lo.
  • Þú ert [mjög fallegur] ao.+lo.
  • Mér finnst hann [líkur Jóni] lo.+no
setningafr ihugt k skilgreiningar 6
Setningafræðihugtökskilgreiningar 6

Höfuð: Sagnorð og það sem því fylgir= fylliliðir þess.

Dæmi:

  • Stelpan [faðmaði barnið]

Hann [gaf mér bókina]

Hann [heitir Gummi]

Við [lærum mikið heima]

setningafr ihugt k skilgreiningar 7
Setningafræðihugtökskilgreiningar 7
  • Höfuð: Forsetning ásamt þeim orðum sem hún stýrir falli á. Nafnorð fylgir nær ævinlega forsetningu og fall þess stýrist af henni: [um hest] / [frá hesti] / [til hests]

Dæmi:

  • Komdu [á morgun]
  • Förum [til Frakklands]
  • Ég sæki þig [á bílnum]
setningafr ihugt k skilgreiningar 8
Setningafræðihugtökskilgreiningar 8
  • Höfuð: Oft eitt atviksorð. Atviksorðinu getur fylgt annað atviksorð til nánari fyllingar:

Dæmi:

  • Hún syngur [afar vel]
  • Atviksorð einkenna mest sagnir: syngur [vel], kemur [oft], fer [út], er [úti].
  • Áhersluatviksorð herða eða draga úr merkingu lýsingar-orða: [afar] fallegur, [geysilega] virðulegur.
slide12
Greindu aðalsetningar og aukasetn-ingar í eftirfarandi málsgreinum og afmarkaðu nákvæmlega setningarliði:

Í nótt struku allir hestarnir úr girðingunni.

S¹ Sjálfgefin orðaröð: [Allir hestarnir] [struku]

[úr girðingunni] [ í nótt].

[Hann sagði] [að veðrið væri mjög gott].

S¹ Fallsetning (andlag)

[Hann kom ekki í skólann] [af því að hann var

S¹ S²=Al veikur].

[Konan [sem gisti hjá okkur í nótt] er farin aftur S²=Nl (tilvísunarsetning) heim].

Héldu þeir síðan leiðar sinnar án frekari tafar.

S¹ Sjálfgefin orðaröð: [Þeir] [héldu síðan leiðar sinnar] [án frekari tafar].

[Ég kem] [þegar ég má vera að].

S¹ S²=Al (tíðarsetning)

[Hann gleymdi öllu] [eins og ég bjóst við].

S¹ S²=Al