slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
ÜNİTE ÖZETİ PowerPoint Presentation
Download Presentation
ÜNİTE ÖZETİ

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 68

ÜNİTE ÖZETİ - PowerPoint PPT Presentation


  • 184 Views
  • Uploaded on

.Anlatım Bozuklukları ve Uygulamaları V.ÜNİTE CÜMLE(TÜMCE)BİLGİSİ      C.Cümlede Anlam 4.Anlatım Bozuklukları. ÜNİTE ÖZETİ. ANLATTIKLARIN KARŞIDAKİNİN ANLADIĞI KADARDIR

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'ÜNİTE ÖZETİ' - lula


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1

.Anlatım Bozuklukları ve UygulamalarıV.ÜNİTE CÜMLE(TÜMCE)BİLGİSİ     C.Cümlede Anlam 4.Anlatım Bozuklukları

n te zet
ÜNİTE ÖZETİ

ANLATTIKLARIN KARŞIDAKİNİN ANLADIĞI KADARDIR

Anlatım bozukluğunun nedenlerini belirleme

Gruplara ayrılan öğrenciler, yazılı ve sözlü metinlerde, açıklamalarda dile getirilenlerden hareketle kazanımlarda belirtilen hususlar doğrultusunda anlatım bozukluklarını araştırırlar; buldukları anlatım bozukluklarının nedenlerini belirlerler ve bozuk olan ifadenin doğru hâlini yazarlar, daha sonra her iki ifadeyi karşılaştırırlar. Anlatım bozukluklarının, dil bilgisi kurallarına uymamaktan ve anlamdan kaynaklananlardan olmak üzere iki grupta incelenebileceği hususu üzerinde durulur.Özne-yüklem arasındaki teklik-çokluk bakımından ve kişi uyuşmazlığının anlatım bozukluğuna neden olduğu vurgulanır. Yer tamlayıcısı, nesne ve diğer öğelerin eksikliğinden kaynaklanan  anlatım bozuklukları açıklanır.

slide3
ÖPTS
  • TEMEL SORU:

YANLIŞ ANLAŞILMAK HAYATINIZI NASIL ve NE KADAR ETKİLEYEBİLİR?

ÜNİTE SORULARI:

  • Doğru tümceler kullanmak bize ne kazandıracaktır?
  • Anlatım bozukluklarının nedenlerini bilmek, bizi bu tür yanlış kullanımlardan nasıl uzak tutacaktır?
  • Etkili bir anlatım bize neler kazandıracaktır?
slide4
ÖPTS
  • İÇERİK SORULARI:

1) Anlatım bozukluklarının nedenleri nelerdir?.2) Özne-yüklem uyumsuzluğu nereden kaynaklanır? 3) Birbirine bağlı cümlelerde yüklemler arasındaki çatı uyuşmazlığından kaynaklanan anlatım bozukluğunun nedeni nedir?4) Öge eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğunun nedenini nedir?5) Cümlelerde yüklem ve yardımcı fiil eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğunun nedeni nedir?6) Tamlamaların ve eklerin yanlış kullanılmasından,  eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğunun ayırdına nasıl varırız?7) Noktalama yanlışlıklarından kaynaklanan anlatım bozukluklarının nedeni nedir?8) Yanlış anlamda ve yanlış yerde kullanılan kelimelerin sebep olduğu anlatım bozukluklarının nedeni nedir?9) Cümle kurarken anlatım bozukluklarından nasıl kaçınırız?

anlat m bozukluklar

Anlatım Bozuklukları

Dilin en önemli görevi onu kullanan insanlar arasındaki anlaşmayı sağlamaktır.. İyi bir cümlede kelimeler yerli yerinde kullanılmalıdır.

slide7
Gereksiz kelimelere yer verilmemeli, anlatılmak istenenin dışında bir anlam çıkarılmasına olanak tanınmamalıdır.
slide8
Eğer konuşmada ve yazmada açıklık, yalınlık ve anlaşılırlık yoksa ortada bir anlatım bozukluğu var demektir.
slide9

Bunlar toplumdaki yerimize ve aldığımız eğitime bakılarak hoş görülür ya da görülmez. Ama yazılı anlatımda bu bozukluklar asla affedilemez. Çünkü yazı dili kültür dilidir.

slide10
Eğer bu anlatımda da bozukluklara yer verilirse insanlar arasında hem anlaşma eksikliği ortaya çıkar hem de farklı anlaşma yolları bulunur.
slide11

İster istemez bizim de oluşmasına katkıda bulunduğumuz kolaycı, “kısa yol”cu bir dil daha vardır: “...dermişim”, “...falan”, “...yok böyle bir şey”, “kolum iptal oldu”...

slide13
21. YÜZYIL BECERİLERİÖğrenciler aşağıdakileri gerçekleştirerek üst düzey 21. Yüzyıl becerilerini geliştireceklerdir:
  • Temel Soruları ve Ünite Sorularını kullanma
  • Fikirlerini toplumda bir izleyici kitleyle paylaşma
  • Kendi bireysel okuma, yazma, araştırma ve düşünme stratejilerini değerlendirme ve gerektiğinde bunları uyarlayarak değiştirme
  • Kendi çalışmalarını değerlendirmek için proje değerlendirmelerini kullanma ve akranlarına geribildirim verme
anlat m bozukluklar n n nedenleri

Anlatım Bozukluklarının Nedenleri

Eş anlamlı kelimelerin bir arada kullanılması

Eklerin yanlış kullanımı

Birbiriyle çelişen sözlerin bir arada kullanılması

slide15

Anlamı zaten diğer kelimelerde bulunan kelimelerin gereksiz yere kullanılması

Bir kelimenin yerine yanlış anlam verecek şekilde başka bir kelime kullanılması

Tümleç yanlışları

slide16
Özne-yüklem uyumsuzluğu: Farklı yüklemlerin aynı özneye bağlanması

Nesne-yüklem uyumsuzluğu

Düşünme ve mantık hataları

fiilin veya yard mc fiilin yanl kullan lmas tamlama yanl lar kelimelerin yanl yerde kullan lmas
Fiilin veya yardımcı fiilin yanlış kullanılması

Tamlama yanlışları

Kelimelerin yanlış yerde kullanılması

imdi en ok kar la t m z anlat m bozukluklar n rneklerde g relim

Şimdi en çok karşılaştığımız anlatım bozukluklarını örneklerde görelim

e anlaml kelimelerin bir arada kullan lmas

Eş anlamlı kelimelerin bir arada kullanılması

Bu konuda herkesin fikir ve görüşünü almalısınız.

Hava sıcaklığı sıfırın altında eksi sekizderece imiş.

Ben çok varlıklı, zenginbiri değilim.

slide20

Neşeli, sağlıklı, şen bir görünüşü vardı.

Yirmi dakika geçmesine rağmen program henüz, hâlâbaşlamadı.

Güç ve müşkülzamanlarda üstüne düşeni yerine getirir.

anlam zaten di er kelimelerde bulunan kelimelerin gereksiz yere kullan lmas

Anlamı zaten diğer kelimelerde bulunan kelimelerin gereksiz yere kullanılması

Cümlede gereksiz sözcük kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar. Bir cümlede gereksiz sözcük bulunduğunu anlamak için, sözcük cümleden çıkarılır.

slide22
Bu durumda cümlenin anlam ve anlatımında bir bozulma oluyorsa o sözcük gerekli, olmuyorsa gereksizdir.
slide23

Satıcı burnu havada, kendini beğenmişbiri.

Yaklaşık beş yıl kadar bu Edirne'de oturduk.

Dışarı çıkmak istediğini kulağıma alçak sesle fısıldadı.

Eve arkadaşı ilebirliktegeldi.

slide24
Yanına gidiniz, konuşarak derdinizi anlatınız.
  • Problemi çözmek için iki arkadaş üç saatsüre ile uğraştılar.
  • Japonya’daki arkadaşıyla on yıl boyunca karşılıklımektuplaştılar.
bir kelimenin yerine yanl anlam verecek ekilde ba ka bir kelime kullan lmas

Bir kelimenin yerine yanlış anlam verecek şekilde başka bir kelime kullanılması

Futbolcu, attığı muhteşem golle takımının galip gelmesine neden oldu.

slide26

Cümlesindeki “neden olmak” eylemi olumsuz anlamda kullanılır. Oysa maçın kazanılması olumlu bir durumdur. Öyleyse “neden oldu” sözü bu cümlede yanlış kullanılmıştır. Bunun yerine cümle “...gelmesini sağladı.” şeklinde bitirilebilir.

slide28

Cümlesindeki “ çekimser ” sözcüğü görüş bildirmekten çekinmek anlamındadır. Oysa cümlede verilmek istenen anlam “ürkek, sıkılgan”dır. Öyleyse bu cümlede “çekingen” sözcüğü kullanılmalıdır.

slide29
Başarısızlığını düzensiz çalışmasına borçludur.
  • Böyle hareketler ülkede demokrasinin işlememesini sağlayacaktır.
  • Elindeki bıçağı vücuduna batırmış.
  • Bu, Türkiye’ye özel bir durumdur.
  • Buradan gidersek yakalanma şansımız nedir?
birbiriyle eli en s zlerin bir arada kullan lmas

Birbiriyle çelişen sözlerin bir arada kullanılması

Eminim bu saatlerde eve gelmiş olmalı.

Mutlaka bir gün çocukluk arkadaşlarını belki yine arayacak.

Kesinlikle yarın gelebilirler.

slide31

Şüphesiz bu sözleri bütün öğrenciler duymuş olmalı.

Aşağı yukarıbundan tam yirmi yıl önceydi.

Sözünü ettiğiniz şairin herhâlde on altıncı asırda yaşadığını zannediyorum.

eklerin yanl kullan m

Eklerin yanlış kullanımı

Biricik arzumuz sınavı kazanmak ve iyi bir bölüme girmemizdir.

Öğrencilerin başarısına ilgilenmek gerekir.

d nk toplant da ali bize s n f arkada lar n tan t rd bizi en ok sevindiren onun bu s nav kazand d r
Dünkü toplantıda Ali bize sınıf arkadaşlarını tanıştırdı.

Bizi en çok sevindiren onun bu sınavı kazandığıdır.

slide34
Bu çocuklar, fakir bir ülkenin, savaş nedeniyle kendileriyle ilgilenilmeyen, gerekli eğitimi alamayan çocuklardır.
  • Yazarlarımızın köy yaşantısına ilgilenmeleri toplumumuz açısından çok yararlıdır.
zne y klem uyumsuzlu u farkl y klemlerin ayn zneye ba lanmas

Özne-yüklem uyumsuzluğu - Farklı yüklemlerin aynı özneye bağlanması

Kimse gelmemiş, maça gitmiş.

Cümlesinde “gelmemiş” olanlar ile “gitmiş” olanlar aynı ancak “kimse” olumsuz bir öznedir. Oysa “gitmiş” olumlu bir çekimdir. İkinci cümle özneyle uyum sağlamamıştır. Buna “hepsi” şeklinde bir özne getirilmelidir.”

slide36
Türkçede bazı özneler olumlu, bazıları olumsuz anlamlar verir. Buna göre yüklemlerin de olumlu, olumsuz çekimlenmesi gerekir.
slide37
Sen ve arkadaşlarınbeni iyi dinleyin.(siz)

Kardeşim ve annem okula gitti.(onlar)

Sen ve kardeşinhangi okulda okuyorsunuz?(siz)

slide38

Sen hatta hepinizbana yardım edin.(siz)

Ödülü sadece ben ve sınıf arkadaşımkazanmıştık.(biz)

Bu soruyu ancak ben ve sençözebiliriz.(biz)

slide39

Öznenin insan ya da başka varlıklar olması da yüklemin tekil veya çoğulluğunu etkiler. Eğer özne bitkiler, hayvanlar, cansız varlıklar ya da soyut kavramlarsa, yüklem daima tekil olur. İnsanlar çoğul özne olduğunda ise yüklem tekil veya çoğul olabilir.

slide40

“Kuşlar ağaçlarda ötüyorlar.”değil, “Kuşlar ağaçlarda ötüyor.”olmalı.

“Korkular üzerine gidildikçe azalırlar.”değil “azalır.” olacak.

“Öğrenciler öğretmeni dinliyor.”şeklinde de doğrudur, “dinliyorlar.” şeklinde de.

slide41
Türkçede sıfatlar çoğul anlam verirse isimler çoğul eki almaz. Bu özellik genellikle belgisiz sıfatlarda görülür.
slide42

Birçok insanlar bu kitabı beğendi.

“ Cümlesinde “birçok” sıfatı çoğul bir anlam verdiği hâlde “insanlar” sözü de çoğul eki almıştır. Cümleden çoğul eki çıkarılmalıdır.“

slide43

Herkes ondan nefret ediyor, yüzünü görmek istemiyordu.

“ İkinci cümlenin öznesi eksik. İlk özne yanlış anlam verecek şekilde ortak olarak kullanılmış.”

t mle yanl lar

Tümleç yanlışları

Türkçe öğretmeninin yanına gitti, bir soru sordu.

slide45

Cümlesindeki öğeleri inceleyelim: “gitti” ve “sordu” yüklemdir. Giden ve soran kişi yani “o” gizli öznedir. Yani “o” öğesi her iki yüklemin ortak öğesidir. Bu ortak öğeyi yüklemlerle kullanalım.

slide46

Bebeğe sevgiyle baktı, sevdi.

“ Cümlesinde nesne eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır. Bu bozukluk ikinci cümleye “onu” sözcüğü getirilerek giderilir.”

d nme ve mant k hatalar

Düşünme ve mantık hataları

Problemleri karşılıklı anlayış ve birlik içinde çözeceğiz.

Yiyecek bir lokma ekmeğimiz hatta yemeğimiz bile yok.

slide48
Bu yazıyı değil okumak, anlamak bile imkânsız.

Bölgeyi iyi tanımasına rağmen her yeri gezdi

Yarın mutlaka bir gazete almayı unutmayın.

fiilin veya yard mc fiilin yanl kullan lmas

Fiilin veya yardımcı fiilin yanlış kullanılması

Bazı yiyecekler sağlı yerinde ve yaşlı olmayan kişilerce özellikle yenmelidir.

Ekşiyi az, acıyı ise hiç sevmezdi.

Boyu kısa, bedeni de pek biçimli değildi.

slide50
Kitap için kendisine verilen paranın eksik ve yeterli olmadığını söyledi.

Ben ona ağabey, o da bana kardeşim derdi.

kelimelerin yanl yerde kullan lmas

Kelimelerin yanlış yerde kullanılması

Bazen sözcük doğrudur ancak cümlede bulunduğu yer doğru değildir. Bu durum cümlenin anlamını bozar.

slide52

Yeni durağa varmıştım ki otobüs geldi.

“Cümlesinde “yeni” sözünün yeri anlatımda bozukluğa yol açmıştır. Çünkü burada söylenmek istenen, durağın yeniliği değil, durağa varmanın yeni, henüz yapıldığıdır.”

c mlenin do rusu dura a yeni varm t m ki otob s geldi eklinde olmal d r
Cümlenin doğrusu:

“Durağa yeni varmıştım ki otobüs geldi.” şeklinde olmalıdır.

slide54
Yeni durağa gelmiştik ki otobüs de hemen geldi. (değil)

Durağa yeni gelmiştik ki otobüs de hemen geldi. (olmalıdır.)

slide55
Bu toplantıda çekinmeden düşünceler dile getirilmeli. (değil)

Bu toplantıda düşünceler çekinmeden dile getirilmeli. (olmalıdır.)

slide59
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?A) Çalışma yaşamınızda bu tür güçlüklerle sık sık karşılaşacaksınız.B) Bizim için önemli olan, görevinizi en iyi biçimde yerine getirmenizdir.C) Bir sorunla karşılaştığınızda bizlerden yardım isteyebilirsiniz.D) Bu, sizlere verebileceğimiz en önemli ödül ve en önemli hedeftir.E) Bu işte de başarılı olacağınızdan hiç kuşkumuz yoktur.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?A) Makinenizi, açma-kapama düğmesine basarak kapatmanız gerekmektedir.B) Daha fazla bilgi edinmek için yetkili satıcınıza başvurabilirsiniz.C) Bilgisayarınızın bozuk olup olmadığını öğrenebilmek için onu bir teknisyene göstermelisiniz.D) Bu bölümde, bilgisayarınızı nasıl kuracağınız ve nasıl kullanacağınız açıklanmaktadır.E) Bu kılavuzda sizi belli türdeki bilgilere uyarmak için bazı özel işaretler kullanılmıştır.

1999
slide60
Gürültüden uzak, doğal güzelliklerle dolu parkın (I)bir köşesinde, yaşlı (II)bir hanım masanın üstüne koyduğu romanını (III)bir karış uzaktan okumaya çalışıyor; (IV)bir şişman, spor giyimli (V)bir adam da dalgın uzaklara bırakıyordu.Bu cümledeki anlatım bozukluğunu gidermek için altı çizili sözcüklerden hangisi atılmalıdır?A) I  B) II  C) III  D) IV  E) V

Oraya gidersen, Etnografya ya da Kurtuluş Savaşı müzelerini gezmelisin.Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdakilerin hangisinden kaynaklanmaktadır?A) Yanlış bağlaç kulanılmasındanB) Koşul cümlesi olmasındanC) Nesnenin yanlış yerde bulunmasındanD) Yüklemin gereklilik kipinde olmasındanE) Ad tamlamasının gereksiz kullanılmasından

slide61
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?A) Burada, en çok eski arkadaşlarımı arıyor, özlüyorum.B) Konunun az bilinen bir yönüne ışık tutuyor, aydınlatıyor.C) Yeni çıkan kitapları alıyor, hemen okuyorumD) Gezilerinde yeni yerler görüyor, değişik insanlar tanıyor.E) Yaptıklarını yeterli bulmuyor, eleştiriyor.

Beyin zarı iltihapları iyi tedavi edilmezse, ölüme hatta sara nöbetlerine yol açabilir.Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdakilerin hangisiyle giderilebilir?A) "sara nöbetlerine" sözü ile "ölüme" sözcüğü yer değiştirerekB) "yol açabilir" yerine "neden olabilir" sözü getirilerekC) "sara" sözcüğü kaldırılarakD) "zarı" yerine "zarının" sözcüğü getirilerekE) "edilmezse" yerine "edilmediğinde" sözcüğü getirilerek

1990
slide62
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ilk kez" sözü gereksiz kullanılmıştır?A) Onu ilk kez bu kadar üzgün görüyordum.B) Uçağa ilk kez bineceği için çok heyecanlıydı.C) Bu kıyı kasabasına ilk kez gidiyordum.D) Böyle bir yarışmaya ilk kez katılıyorum.E) Onunla ilk kez bir arkadaş toplantısında tanıştık. 

Aşağıdaki cümlelerin hangisinden altı çizili sözcük çıkarılırsa cümlenin anlamında bir değişme olmaz?A) Buradaki gerçek, kanımca sanat gerçeğidir.B) Her şey sanki aynı anda olup bitiyor gibidir.C) Bunun nereden kaynaklandığını kestirmek oldukça güçtür.D) Oyunda ayrıca, gülünç bulunabilecek mantıksızlıklara rastlanıyor.E) Yaşamdaki gerçek ile sanattaki gerçek çoğunlukla aynı değildir.

slide63
Sevda Hanım’a bu mahalledeki bütün kadınlar dert yakınır, sorunlarını anlatır.

Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdaki deği-şikliklerin hangisiyle giderilebilir?

A) “bu mahalledeki bütün kadınlar” yerine “bu ma-hallenin bütün kadınları” sözü getirilerek

B) “dert yakınır” yerine “dert yanar” sözü getirilerek

C) “bütün” sözcüğü atılarak

D) “sorunlarını anlatır”dan önce “ona” sözcüğü ge-tirilerek

E) “anlatır” yerine “anlatırlar” sözcüğü getirilerek

Bu davranış insandan insana göre değişir.

Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdakilerin

hangisinden kaynaklanmaktadır?

A) İşaret sıfatına yer verilmesinden

B) İkilemenin yanlış kullanılmasından

C) Gereksiz yere ilgeç kullanılmasından

D) Tümleç kullanılmasından

E) Yüklemin geniş zamanlı olmasından

2006
slide64
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu

vardır?

A) İşe geç geleceğini hiç olmazsa bana haber verseydin

bari.

B) O anda, dertleşebileceği bir dosta ihtiyacı vardı;

ama yanında kimse yoktu.

C) Bu karara varmadan önce, onların da görüş ve

önerilerini dikkate alman gerekirdi.

D) Yazıda onun resimlerinden pek söz edilmiyor;

oysa o, çok yetenekli bir sanatçı.

E) Beğendiğimiz o evi satın aldık; ancak oraya

önümüzdeki yıl taşınabileceğiz.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu

vardır?

A) İlgililer bu konuda görüş alışverişinde bulundular.

B) Bu tür etkinliklerin çoğaltılması gerektiğini düşünüyorum.

C) Gazetelerde yer alan haberleri değerlendirecekler.

D) Bundan sonraki amacımız halkı bilinçlendirmek

olacak.

E) O dönemde para üç katı değer kaybetmişti.