yara yile mesi ve bak m n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Yara İyileşmesi ve Bakımı PowerPoint Presentation
Download Presentation
Yara İyileşmesi ve Bakımı

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 51

Yara İyileşmesi ve Bakımı - PowerPoint PPT Presentation


  • 819 Views
  • Uploaded on

Yara İyileşmesi ve Bakımı. Dr Levent Eralp İstanbul Tıp Fakültesi , Ortopedi ve Travmatoloji AD. YARA. Doku bütünlüğünün cerrahi yada travmatik olarak bozulmasıdır. YARA İYİLEŞMESİ. Yaralanmış dokuyu normal durumuna getirmeye çalışan fizyolojik bir cevaptır. Temel Görevimiz.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Yara İyileşmesi ve Bakımı' - luciano


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
yara yile mesi ve bak m

YaraİyileşmesiveBakımı

Dr Levent Eralp

İstanbulTıpFakültesi, OrtopediveTravmatoloji AD.

slide2
YARA
  • Doku bütünlüğünün cerrahi yada travmatik olarak bozulmasıdır
yara y le mes
YARA İYİLEŞMESİ

Yaralanmış dokuyu normal durumuna getirmeye çalışan fizyolojik bir cevaptır.

temel g revimiz
Temel Görevimiz
  • Yaranın iyileşmesi için çabalamak
    • Yara oluşturmak
      • Osteosentez, anastomoz, rezeksiyon vb...
cerrah n yan lg s
Cerrahın Yanılgısı
  • Yarayı dikip kapattım!
  • Anastomoz yaptım!
cerrah n yan lg s1
Cerrahın Yanılgısı
  • Yarayı dikip kapattım!
  • Anastomoz yaptım!
  • Diktim, kapattım, anastomoze ettim, ...

SANIYORUZ...!

asl nda
Aslında...
  • Yarayı dikip kapattığımızda, yara dudaklarını, organizmanın onarım yapacağı süre boyunca yaklaştırmış oluruz.
    • İki cilt ucunu / kemik segmentini / arter uçlarını / tendon segmentlerini / duodenum anslarını vb....... ağızlaştırdığınızda (anastomoz), organizmanın birleşme hattını onarabileceği süre boyunca uçları yaklaştırmış oluruz.
slide9
Yani...
  • Cerrah YARA OLUŞTURUR

ama

  • YARAYI İYİLEŞTİREMEZ
slide10
Yani...
  • Cerrah YARA OLUŞTURUR

ama

  • YARAYI İYİLEŞTİREMEZ
  • Ancak, hatalı uygulamalarla

İYİLEŞMEYİ RAHATLIKLA ENGELLEYEBİLİR!

cerrah n g revi
Cerrahın Görevi
  • Yarayı oluşturduktan sonra, yaranın iyileşebilmesi için en iyi şartları sağlamaktır.
yara y le mes1
YARA İYİLEŞMESİ

Primer iyileşme (Temiz yara)

Doku kaybı yok

Yara kenarları yaklaşabiliyor

Enfeksiyon yok

Minimal skar formasyonu

Sekonder iyileşme (Doku kaybı)

Enfeksiyon

Travma

Granülasyon dokusu

Epitelizasyon

Uzun sürer

Skar formasyonu fazladır

yara yile mesi
Yara İyileşmesi
  • Enflamasyon
  • Proliferasyon
  • Remodelasyon
    • Keskin sınırlar yok!!!
yara yile mesi1
Yara İyileşmesi
  • Hemostaz (1-3 gün)
    • Vazokonstrüksiyon
    • Fibrin pıhtı
    • Plateletler
  • Enflamatuar cevap (2-5 gün)
    • Kan akımı artar
    • Yara temizlenir !!
    • Makrofaj ve nötrofiller
  • Enflamasyon
  • Proliferasyon
  • Matürasyon
yara yile mesi2
Yara İyileşmesi
  • Granülasyon oluşumu (5-21 gün)
    • Neokollajenez (I ve III)
    • Neokapillerizasyon
    • Kontraksiyon
    • Epitelizasyon
      • Hücre migrasyonu
  • Enflamasyon
  • Proliferasyon
  • Matürasyon
yara yile mesi3
Yara İyileşmesi
  • Skar oluşumu (21 gün – > 2 yıl)
    • Kollajen 
    • Skar tensil gücü orijinalin % 80’i
    • Remodelasyon
  • Enflamasyon
  • Proliferasyon
  • Matürasyon
yara yile mesinde etkili b y me fakt rleri
Yara İyileşmesinde Etkili Büyüme Faktörleri

O:etkisi yok, +/-: doz bağımlı etki

slide23

Necrotic tissues

  • Bacteria
  • Toxins
  • Hypoxia
  • Hematoma

INJURY

EARLY

RESPONSE

  • Macrophages
  • Neutrophils
  • Complement
  • Basophils
  • Mast cells
  • Platelets
  • Clotting

C3b

C5a

Histamine

  • Serotonine
  • PG
  • Kinin

VICIOUS CIRCLE

INFLAMMATION

Opsonization

Chemotaxis

Phagocytosis

  • Vascular permeability
  • Vasodilatation

Release of

proteolytic

enzymes

  • Tissue
  • pressure
  • Ischemia
  • Immunity
  • Cellular
  • Humoral

Bacteria killed

Removal of

Necrotic tissue

Tissue necrosis

OUTCOME

  • Progressive Inflammation
  • Compartment Synd.
  • Tissue loss
  • Infection
  • Control of Inflammation
  • Tissue repair
slide24
Lokal Faktörler

Enfeksiyon

Ölü doku

Cerrahi materyal

Lokalizasyon

İskemi(sigara, DM, şok, ödem, anemi)

Yabancı cisim

Doku gerginliği

Yara İyileşmesini Olumsuz Etkileyen Faktörler

slide25
Sistemik Faktörler

Malnütrisyon, dehidratasyon

Protein (Albumin)

Vitamin A,C,D

Kalsiyum, Çinko, Bakır

Yaş

Bağ dokusu ve damar hastalıkları

Üremi

Karaciğer hastalıkları

Obezite

Anemi

Yara İyileşmesini Olumsuz Etkileyen Faktörler

davran na g re yara tipleri
Akut yaralar

Beklenen sürede iyileşir

Etken geçicidir

İyileşmeyi engelleyen faktörler az sayıdadır

İyileşme devamlıdır

Kronik yaralar

İyileşmeyen, yavaş iyileşen yaralar

Etken devamlıdır

İyileşmeyi engelleyen bir çok sistemik ve lokal faktör vardır

Yara sıklıkla tekrar eder

Davranışına Göre Yara Tipleri
yaran n tedavi s reci
Yaranın Tedavi Süreci
  • Kronik yaraların ancak %50’ si uygun tanısal incelemeden geçmektedir.
  • Venöz bacak ülserlerinin %40’ ı kompresyon tedavisi almamaktadır.
  • Ayak ülserlerinin %35’ inde diyabet soruşturması yapılmamaktadır.
  • Bası yaralarının %50’ si basınç giderici tedaviden yoksundur.
yaran n de erlendirilmesi
Sebep: Etyolojinin belirlenmesi

Lokal yara özellikleri:

Lokalizasyon

Boyut

uzunluk, genişlik, derinlik

Yara yatağı

siyah, sarı, kırmızı, pembe, dekole

Eksüda

aşırı, çok, orta derecede, yok

Yara kenarları

kallus veya pul olması, masere, eritemli, ödemli

Koku

yok veya var

Hastanın şikayeti :

Ağrı ( yok veya var )

Çevre derinin durumu

normal, ödemli, sıcak, eritemli

Kritik kolonizasyon / lokal enfeksiyon ve bulguları

Yaranın Değerlendirilmesi
spesifik gereksinimi olan yaralar
Spesifik Gereksinimi Olan Yaralar
  • Enfekte yaralar
  • Aşırı eksudalı yaralar
  • Kuru yaralar
  • Nekrotik materyal içeren yaralar
  • Toksik materyal içeren yaralar
yara rt s n n devleri
Yara Örtüsünün Ödevleri
  • Sıvı kontrolü
  • Koku giderimi
  • Mikrobiyal kontrol
  • Fiziksel bariyer
  • Boşluk doldurucu
  • Debridman
  • Kanama / pıhtılaşma
  • Düşük yapışkanlık
  • Yara izinin giderilmesi
  • Metal iyon metabolizması
yara rt s n n zellikleri
Yara Örtüsünün Özellikleri
  • Ağrıyıazaltmak
  • Akıntıyıabsorbeetmek
  • Toksikolmamak
  • Nemliortamsağlamak
  • Enfeksiyonuönlemek
  • Optimum ısı / pH sağlamak
  • Kontaminasyonuengellemek
yara rt s n n tercih zellikleri
Yara Örtüsünün (Tercih) Özellikleri
  • Biyobozunurluk
  • Biyoabzorbeedilebilirlik
  • Transparanolmak
  • Kolayuygulanabilirlik
  • Yaraalanınahücregöçüneyardımcıolmak
  • Esnekvekonforluolmak
  • Su buharıgeçirgenliği / bakterifiltrasyonu
yara rt leri
Yara Örtüleri
  • Pasif
  • Aktif
yara rt leri1
Yara Örtüleri
  • Pasif
  • Aktif
  • Kompozit
  • Transparan
  • Hidrokolloid
  • Hidrofiber
  • Hidrokapiller
  • Köpük (foam)
  • Alginat
    • örtü
    • doldurucu)
  • Yaradoldurucu
  • SilikonJel
  • Antibakteryel
  • Hidrojel
  • Kompresyonbandajı
yara rt leri2
Yara Örtüleri
  • Pasif
  • Aktif

Topikal negatif basınç (VAC)

Elektrostimulasyon

HBO

Ozon

Larva (Maggot)

Jet lavaj

Kök hücre

a pas f kapama r nler
A. PASİF KAPAMA ÜRÜNLERİ

1. KOMPOZİT ÖRTÜLER

  • Tek bir örtü üzerine yapılmış fiziksel ilavelerle elde edilen ve birkaç işlevi olan ürünlerdir. Bu materyaller:
    • Bariyer ürün özelliği taşırlar
    • Alginat, sünger, hidrokolloid veya hidrojelden oluşan tabakaları olabilir
    • Yapışmaz özelliktedirler
2 transparan f lm rt ler

A. PASİF KAPAMA ÜRÜNLERİ

2. TRANSPARAN FİLM ÖRTÜLER
  • Yapısı: Yarı geçirgendirler, adeziv bir madde ile kaplı çok ince poliüretan yaprak yapısındadırlar.
  • Etki: Nem, buhar ve gazların geçişine izin verirler, sıvılara geçirgen değildirler. Bakteriyel kontaminasyona engel olurlar, Yaranın nemli ortamını korurlar.
  • Endikasyon: İyileşmenin son aşamasında, yeni epitelin travmadan korunması amacı ile ve yüzeyel az eksudalı yaralarda uygundur.
  • Uygulama: Haftada 3 kez değişmesi önerilmektedir.
    • Opsite®, Tegaderm® vb
3 h drokollo dler

A. PASİF KAPAMA ÜRÜNLERİ

3. HİDROKOLLOİDLER
  • Yapısı: Orijinal olarak stoma ürünlerinden geliştirilmiş bir malzemedir. Genellikle sellüloz yapısındadır.
  • Etki: Eksudayı absorbe ederler, eksuda ile temasa geçince jel haline gelerek, mikroorganizmalara karşı bariyer oluşturur, nekrotik dokuların rehidrasyonunu hızlandırıp otolitik debritmana yardımcı olurlar
  • Endikasyon:Granülasyon dokusu ve epitelizasyon aşamasında kullanımı önerilmektedir.
  • Uygulama: Yarada 3-5 gün kalabilirler.
    • Granufleks®, Komfeel®
7 alg nat rt ler ve yara doldurucular

A. PASİF KAPAMA ÜRÜNLERİ

7. ALGİNAT ÖRTÜLER ve YARA DOLDURUCULAR
  • Yapısı: Yosunların bir komponenti olan kalsiyum alginattan elde edilen dokunmamış lifler halindedirler.
  • Yara yüzeyindeki kalsiyum, eksudadaki sodyum ile değişerek, ürünü jel haline getirir.
  • Atravmatik olduklarından yaradan kaldırılmaları

ağrısızdır

  • Endikasyon: Orta ve ağır eksudalı yaralarda kullanım endikasyonu vardır.
    • Surbalgon®, Algisit®
7 alg nat rt ler ve yara doldurucular1
7. ALGİNAT ÖRTÜLER ve YARA DOLDURUCULAR

AVANTAJLARI

  • Ağırlığından 20 kat fazla miktarda eksudayı emebilir.
  • Yara üzerinde jel formuna dönüşür.
  • Debridmanı sağlar.
  • Ölü boşlukları doldurur.
  • Uygulaması ve kaldırılması kolaydır.

DEZAVANTAJLARI

  • Eksuda miktarı az olan veya kuru yaralar için kullanımı önerilmez. Yaranın kurumasına neden olabillir.
  • Enfekte yarada önerilmez
  • Çevre deride maserasyon yapabilir.
  • İkincil pansuman kullanımını gerektirir.
10 ant bakter yel rt ler

A. PASİF KAPAMA ÜRÜNLERİ

10. ANTİBAKTERİYEL ÖRTÜLER
  • Genel kural olarak antibiyotikler yaraya topikal uygulanmaz
  • Kritik kolonizasyon aşamasından itibaren

kullanım endikasyonları vardır.

Aquacel Ag®

Topikal antimikrobiyal olarak:

  • Cadexomer iodine,
  • Povidone iodine,
  • Chlorhexidine,
  • Gümüş sulfadiazin ve gümüş içerikli pansuman malzemeleri tercih edilir.
g m n etki mekanizmas
Gümüşün Etki Mekanizması
  • Bakteri elektron transportunu engeller.
  • Bakteri DNA ve sporlarına bağlanarak double heliks yapısını bozar.
  • Bakteri membranındaki reseptörlere bağlanıp reseptör fonksiyonlarını bozar.
g m l pansuman kullanma endikasyonlar
Gümüşlü Pansuman Kullanma Endikasyonları

Kritik kolonizasyon, lokal enfeksiyonlu yara:

  • Yeni başlayan veya artan bir ağrı,
  • Ateş yok, ancak kötü koku var,
  • Granülasyon sağlıksız ve soluk,
  • Aşırı veya artmış seröz eksüda ,
  • Yara kenarlarında tünel veya cepler olabilir.
    • Topikal antimikrobiyal, tercihen gümüş salınımı yapan bir yara bakım malzemesi uygundur.
11 h drojel rt ler

A. PASİF KAPAMA ÜRÜNLERİ

11. HİDROJEL ÖRTÜLER
  • Yapısı:Yapısının %80’inden fazlası sudan oluşmaktadır. Hidrokolloid, alginat ya da nişasta bazlı polimerlerle kombine edilmiştir.
  • Etki: Asıl olarak otoliz ve debridman yaparlar. Yarada mükemmel nemli ortam oluşmasını sağlarlar.
  • Endikasyon: Minimal eksüdalı veya eksüda içermeyen nekrotik yaralarda kullanılır. Günlük pansuman değişimi gerekmektedir.
    • Aquajel®, Granujel®
1 top kal negat f basin tedav s

B. AKTİF KAPAMA ÜRÜNLERİ

1. TOPİKAL NEGATİF BASINÇ TEDAVİSİ
  • Yaraya lokal, subatmosferik basınç uygulanmasıdır.
  • Yara iyileşmesini hızlandıran, farmakolojik olmayan yeni fiziksel bir metodtur.
  • TNP pansuman malzemeleri temelde ”polüretan eter” veya “polivinil alkol” içeren, yaraya göre şekillendirilebilen, porları kapanmayan süngerden ve bunun üzerine yerleştirilen yapışkan semi-oklüzif örtüden ibarettir.
  • Sünger içine gömülmüşdrenaj tüpü vasıtası ile yara yatağına negatif basınç uygulanır.
uygulama ekl
UYGULAMA ŞEKLİ
  • Negatif basınç
    • 50-75 mmHg, 125 mmHg ye kadar çıkılabilir: Kronik ülserler, özellikle bacak ülserleri
    • 50-125 mmHg : cilt greftleri
    • 125 mmHg: Diğer yaralar, poliüretan sünger
    • 125-175 mmHg:Diğer tüm yaralar, polivinil alkol sünger
  • Siklus
    • İlk 48 saat devamlı, sonra aralıklı ( 5 dak açık/ 2 dak kapalı)
  • Pansuman değişimi
    • 48 saat veya daha az süre: enfekte yaralar
    • 4-5 gün : temiz yaralar
tnp etk mekan zmasi
TNP ETKİ MEKANİZMASI
  • Dermal perfüzyon artışı
  • Ödem kontrolü (intertisyel sıvının azaltılması)
  • Yara eksudasının kontrolü
  • Mekanik stresin granülasyon dokusunu indüksiyonu
  • Bakteriyel yükün azaltılması
7 larva maggot terapi debr dmani

B. AKTİF KAPAMA ÜRÜNLERİ

7) LARVA (maggot terapi) DEBRİDMANI
  • Biyolojik debridman olarak da bilinmektedir. Kurtçuklar yardımı ile yaranın debride edilmesidir.
  • Phormia, Protophormia ve Phaenicia türleri kullanılmaktadır
  • Larvalar sadece ölü dokuları etkilemelidir.
slide50
Sonuç
  • Her yaraya uygun, ideal, bir pansuman malzemesi yoktur. Yaranın gereksinimlerine göre seçilecek ürün ile yara uygun eşleştirilmelidir.
  • Önemli olan; yaranın
    • varsa nekrotik dokulardan arındırılması
    • enfeksiyondan korunması
    • uygun nemli ortamın sağlanmasıdır