s awomir odzi ski zak ad socjologii og lnej instytut socjologii uw n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW PowerPoint Presentation
Download Presentation
Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 16

Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW - PowerPoint PPT Presentation


  • 124 Views
  • Uploaded on

Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW. Wybrane problemy socjologii etniczności (nr 10): Naród – nacjonalizm - przykłady prac. Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 10.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW' - loan


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
s awomir odzi ski zak ad socjologii og lnej instytut socjologii uw

Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW

Wybrane problemy socjologii etniczności (nr 10):

Naród – nacjonalizm - przykłady prac

wybrane problemy socjologii etniczno ci nr 10
Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 10

1. Historia badań nad nacjonalizmem (Krzysztof Jaskułowski, Nacjonalizm bez narodów):

  • nacjonalizm jako polityczna ideologia narodu;
  • rozwój narodowej historiografii;
  • rozwój teorii nacjonalizmu:
    • industrializacja i nacjonalizm;
    • naród jako wspólnota wyobrażona;
    • polityczna teoria nacjonalizmu.
  • nacjonalizm bez narodów:
    • naród jako zinstytucjonalizowana praktyka;
    • retoryka nacjonalizmu.
  • antropologia nacjonalizmu: flaga narodowa (jako metonimia narodu), mityczny wymiar (pamięć początków), kultura popularna.
wybrane problemy socjologii etniczno ci nr 101
Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 10

2. Dwa kierunki myślenia o narodzie:

  • naród jako „pojęcie operacyjne”:
    • powstaje w wyniku różnych okoliczności historycznych;
    • Weber naród to „największa z grup przejawiających wiarę we wspólne pochodzenie”;
    • doświadczenia europejskie i potrzeba uzasadnienia państwa narodowego;
    • naród się staje, przez większość swojej historii ludzie mogli „obyć się bez narodów”.
  • naród jako „uwieńczenie logiki dziejów”:
    • długie tradycje, przeznaczenie i los narodu;
    • podział społeczeństw na narody jako „starożytny” i naturalny sposób klasyfikacji społeczeństw.
wybrane problemy socjologii etniczno ci nr 102
Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 10

3. „Przełom” w badaniach nad narodem - 3 prace w 1983 r.:

  • kształtowanie się narodu jako krystalizacja” jego elementów (krytyka);
  • Ernst Gellner, „Narody i nacjonalizmy”:
    • nacjonalizm jest ideologia jednocząca sfragmentaryzowane społeczeństwo industrialne;
    • nacjonalizm poprzez istnienie narodu, stwarza go;
    • realnie istnieje nacjonalizm, który „czasami” przekształca zastane kultury w narody.
  • Benedict Anderson, „Wspólnoty wyobrażone”:
    • w jaki sposób przekonać członków populacji do odczuwania bliskości i wspólnoty z „innymi” i symbolami?
    • nacjonalizm to rodzaj dyskursu (narracji), który przedstawia wspólnotę polityczną jako skończoną, suwerenną i obejmującą wszystkie klasy społeczne.
wybrane problemy socjologii etniczno ci nr 103
Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 10

4. ErickHobswam i TerenceRanger, „Wynalezienie tradycji”:

    • analiza XIX –wiecznego nacjonalizmu romantycznego;
    • utwierdzenie nowych tradycji narodowych jako „odwiecznych”;
    • społeczne oddziaływanie tych tradycji – traktujemy rytuały narodowe jako wspólnotowe i „starożytne”;
    • znaczenie tej pracy: „wynalezienie” obejmuje nie tylko tradycje, ale również tożsamości, etniczność itp..
  • naród jako kulturowe „logo” :
    • wynajdywanie tradycji i tworzenie poczucia wspólnoty dokonuje się w ramach systemu publicznej edukacji i świata sztuki (pomniki, dzieła muzyczne, dzieła literackie itp.);
    • kontrolowanie pamięci społecznej oraz wykluczanie „niuansów” narodowo-etnicznych.
wybrane problemy socjologii etniczno ci nr 104
Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 10

5. Codzienność tworzenia poczucia narodowego:

  • wpływ kultury popularnej (i jej mechanizmów) na utrwalanie myślenia w kategoriach narodowych;
  • bezrefleksyjne „hartowanie” poczucia tożsamości narodowej:
    • „narodowe” krajobrazy;
    • „święte miejsca”;
    • sport (zawody sportowe);
    • kanon kuchni narodowej.
  • pytanie: w jaki sposób – wyobrażony czy tez wynaleziony naród staje się czymś realnym, mającym na nas przemożny wpływ?
wybrane problemy socjologii etniczno ci nr 105
Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 10

6. Benedict Anderson (1936 -), Wspólnoty wyobrażone. Rozważania o źródłach i rozprzestrzenianiu się nacjonalizmu, Wydawnictwo Znak, Kraków 1997 (1983/1991);

  • praca klasyczna, nowatorska, często cytowana, ale słabo znana (!);
  • wykazywał w niej nie tyle iluzoryczność, ile symboliczną naturę narodów;
  • naród jest zjawiskiem ze sfery kultury:
    • nacjonalizm jest traktowany nie jako ideologia polityczna państwa narodowego, lecz jako system kulturowy.
  • definicja „narodu”: „jest to wyobrażona wspólnota polityczna, wyobrażona jako nieuchronnie ograniczona i suwerenna”, ale dla autora:
    • narody są realnymi grupami wymagającymi od swoich członków poświęcenia, które wykształciły się w wyniku wielowiekowego rozwoju i są ważnym elementem nowoczesności.
wybrane problemy socjologii etniczno ci nr 106
Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 10

7. Krytyka definiowania narodu jako „wspólnoty wyobrażonej”:

  • używanie pojęcia „wspólnoty” - pomija istniejące podziały i konflikty;
  • czy tylko braterstwo (problem płci)?;
  • przecenianie siły i „czaru” tożsamości narodowych:
  • zbyt jednostronna (pozytywna) ocena nacjonalizmu:
    • wspólnota braterstwa oparta na braterstwie, w imię której ludzie są gotowi się poświęcać.
  • niedocenianie roli wojen i konfliktów towarzyszących powstawaniu narodów;
  • odrzucanie związków nacjonalizmu z rasizmem, czy antysemityzmem.
wybrane problemy socjologii etniczno ci nr 107
Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 10

8. Anderson - przyczyny rozprzestrzeniania nacjonalizmu:

  • naród a język (podstawowym spoiwem narodowym jest język „narodowy”);
  • rola „kapitalizmu drukowanego” (społeczne znaczenie druku i stopniowej likwidacji analfabetyzmu);
  • literatura piękna – powieści (losy bohaterów, wtopienie ich historii w dzieje społeczności, tworzenie wyobrażenia „naszego” – narodowego świata społecznego”);
  • gazety („jednodniowy bestseller”) i konsekwencje czytania gazet: jest to masowa i regularna ceremonia;
  • później (1991) podkreślał rolę spisów ludności, map i muzeów.
wybrane problemy socjologii etniczno ci nr 108
Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 10

9. Zalety i krytyka tej pracy:

  • narody są zjawiskiem towarzyszącym powstawaniu nowoczesnych społeczeństwa;
  • ich wyobrażeniowy charakter wskazuje nie tyle na nierealność, ile na symboliczne zapośredniczenie;
  • ale pytania:
    • jedna wspólnota, czy wiele wspólnot wyobrażonych?;
    • stosunek „wspólnoty” do wspólnot innego typu (klasowych, religijnych itp.);
    • brak uwzględnienia wpływu innych mediów.
wybrane problemy socjologii etniczno ci nr 109
Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 10

10. Michael Billig, Banalny nacjonalizm, Wydawnictwo Znak, Kraków 2008 (oryg. 1995)

  • podejście psychologiczne:
    • podejście dyskursywne a podejście poznawcze.
  • ludzi należy badać w ich naturalnym środowisku (ich sferze życia codziennego i zrozumienia sytuacji społecznych, w jakich się znajdują);
  • decydująca rola języka w konstruowaniu jaźni i rzeczywistości
  • badanie ma dotyczyć nie tyle prawdziwości (fałszywości) danego dyskursu, ile jego ideologicznych skutków (podtrzymania relacji władzy);
  • dyskurs trzeba rozpatrywać jako zjawisko społeczne.
wybrane problemy socjologii etniczno ci nr 1010
Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 10

11. Nacjonalizm:

  • krytyka dotychczasowych ujęć nacjonalizmu:
  • brak namysłu nad nacjonalizmem rutynowym, codziennym;
  • stąd ważniejsze jest badanie nacjonalizmu, które jest zakorzenione w codziennym życiu rozwiniętych państw narodowych;
  • krytyka „metodologicznego nacjonalizmu”:
    • „społeczeństwa zintegrowanego w ramy państwa narodowego”;
    • pojęcia „narodu” jako uniwersalnego zamiennika „społeczeństwa”.
  • nacjonalizm to wzorce potocznego dyskursu, które sprawiają, że świat jawi się nam trwale podzielony na państwa narodowe;
  • przenika codzienne życie społeczne w stopniu większym, niż zdajemy sobie z tego sprawę;
  • jest tak powszechny, że niedostrzegany - bo stał się normą.
wybrane problemy socjologii etniczno ci nr 1011
Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 10

12. Tożsamość narodowa:

  • tożsamość narodowa a procesy kategoryzacji;
  • problemem jest nie tylko to jak ludzie kategoryzują rzeczywistość, ale jak są kategoryzowane kategorie;
  • koncepcje tożsamości nie biorą pod uwagę „habituacji” narodowych kategorii (czyli ich zakorzenienia w życiu codziennym);
  • ważne pytanie Billiga - dlaczego ludzie nie zapominają o swojej tożsamości narodowej?
  • odpowiedź – ponieważ „rzeczywistość” jest stale flagowana narodowo (duże znaczenie „flagowania nie-odświętnego”;
  • flagowanie odbywa się w sposób dyskursywny poprzez banalne zwroty i nawyki językowe, które służą jako narodowe „przypominacze”.
wybrane problemy socjologii etniczno ci nr 1012
Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 10

13. Banalny nacjonalizm:

  • dzięki codziennym i rutynowym „flagowaniom” narodowe sacrum staje się częścią codziennego życia, zamiast ograniczyć się do specjalnych miejsc kultu lub świąt;
  • narodowe emocje i pojęcia (lojalność, ksenofobia) opierają się na wspólnych sądach, przekonaniach, wyobrażeniach o „nas „ i o „ich” i są wyrażane w obrębie wzorców dyskursu;
  • trywialność nacjonalizmu sprawia, że „mistycyzm narodowy” staje się elementem naszej codzienności, staje się czymś bliskim, swojskim i gotowym;
  • narodowe tożsamości są głęboko zakorzenione w banalnych praktykach życia codziennego;
  • integracja europejska nie osłabi retoryki narodowej, gdyż politycy posługują się wyłącznie retoryką narodową.
wybrane problemy socjologii etniczno ci nr 1013
Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 10

14. Retoryka nacjonalizmu:

  • język polityków:
    • politycy zwracają się do nas („rodacy”, „nasi” itp.);
    • przywołują tożsamość narodowa (obrona narodowych interesów);
    • używają określeń ”my”, „ten”, „tutaj” itp.
  • kultura – prasa codzienna:
    • przywoływanie perspektywy (roli) „państwa i narodu”:
    • informacja o pogodzie jako czynnik utrwalający obraz państwa – narodu (mapa kraju jako geograficzne „logo” narodu);
    • informacje z kraju i zagranicy (podział wieści z kraju i ze świata);
    • informacje sport owe (wojenna metaforyka, świętowanie „naszych” triumfów) .
wybrane problemy socjologii etniczno ci nr 1014
Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 10

15. Krytyka Billiga:

  • jego studium jest ograniczone – brak np. uwzględnienia roli „flagowania” w innych , ważnych sferach życia społecznego (np. w kulturze popularnej);
  • autor nie uwzględnia relacji banalnego nacjonalizmu z banalnym kosmopolityzmem, regionalizm w życiu codziennym;
  • nie bada, jak są odbierane rzeczywiście „banalne” zwroty narodowe w codziennych interakcjach;
  • redukcjonizm – autor skupiał się na analizie retoryki bez uwzględnienia szerszych uwarunkowań społecznych i politycznych;
  • Banalny nacjonalizm nie mówi o ideologii nacjonalistycznej, lecz o naszej świadomości (mentalności,) która nie potrafi wyobrazić sobie życia poza państwem narodowym i nigdy nie zapomina o tym, że jesteśmy członkami konkretnego narodu.