elementi iiia grupe periodnog sistema elemenata b al ga in tl uut unt ununtrijum n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
ELEMENTI IIIa GRUPE PERIODNOG SISTEMA ELEMENATA B Al Ga In Tl Uut ( Unt – ununtrijum ) PowerPoint Presentation
Download Presentation
ELEMENTI IIIa GRUPE PERIODNOG SISTEMA ELEMENATA B Al Ga In Tl Uut ( Unt – ununtrijum )

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 18

ELEMENTI IIIa GRUPE PERIODNOG SISTEMA ELEMENATA B Al Ga In Tl Uut ( Unt – ununtrijum ) - PowerPoint PPT Presentation


  • 1207 Views
  • Uploaded on

ELEMENTI IIIa GRUPE PERIODNOG SISTEMA ELEMENATA B Al Ga In Tl Uut ( Unt – ununtrijum ). zajednička oznaka za elektonsku konfiguraciju ovih elemenata je: ns ² np ¹. Boraks se pominjao u ranim latinskim spisima o hemiji .

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'ELEMENTI IIIa GRUPE PERIODNOG SISTEMA ELEMENATA B Al Ga In Tl Uut ( Unt – ununtrijum )' - lillian-gilliam


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
elementi iiia grupe periodnog sistema elemenata b al ga in tl uut unt ununtrijum

ELEMENTI IIIa GRUPEPERIODNOG SISTEMA ELEMENATAB Al Ga In Tl Uut(Unt – ununtrijum)

zajednička oznaka za elektonsku konfiguraciju ovih elemenata je:

ns² np¹

otkri a
Boraks se pominjao u ranim latinskim spisima o hemiji.

Lavoazje proučavao bornu kiselinu, a potom i Gej-Lisak, Tenard i Devi izolovali bor 1808.godine.

1827. Veler izolovao prah aluminijuma, a potom i Devil i Hol.

1861. do 1875. spektralnom analizom otkriveni talijum, indijum i galijum po boji spektralnih linija

OTKRIĆA
fizi ka i hemijska svojstva
BOR

Eksperimentalna ispitivanja kristala pokazuju prostornu strukturu, postoje slobodne orbitale i atomi su vezani čvrstim kovalentnim vezama.

Bor je metaloid, podseća na silicijum (ostali članovi su metali i po nepravilnosti kristalne rešetke razlikuju se od ostalih metala).

Bor gradi jedinjenja sa negativnim oksidacionim brojevima.

FIZIČKA I HEMIJSKA SVOJSTVA
slide4
ALUMINIJUM

Zastupljena je metalna veza.

Relativno niska temperatura topljenja.

GALIJUM

Slaba veza između atoma usled čega Ga na temp.iznad 30°C prelazi u tečno stanje.

INDIJUM I TALIJUM

Usled nepotpune jonizacije stvaraju se slabe metalne veze.

Energija jonizacije opada sa porastom atomskog broja

Svi elementi grade jedinjenja sa oksidacionim brojevima +1 i +3.

jedinjenja
I sa oksidacionim brojem +1

Stabilna jedinjenja gradi samo talijum – pri rastvaranju njegovih jedinjenja u vodi nastaju stabilni Tl ๋ katjoni.

II sa oksidacionim brojem +3

1. HIDRIDI

Vodonik u hidridima ima negativan stepen oksidacije

Hidridi bora – borani (diboran B2H6).

JEDINJENJA
slide6
2. HALOGENIDI

Halogenidi bora su kovalentne prirode, a ostalih elemenata i jonskog i kovalentnog karaktera.

Grade se i kompleksni halogenidi.

3. OKSIDI (X2O3)I HIDROKSIDI X(OH)3

Kiseli karakter oksida opada sa porastom atomskog broja u grupi.

B – kiseli oksid

Al – amfoterni oksid

Ga – amfoterni oksid

In i Tl – bazni oksid

primena elemenata
Bor se koristi pri proizvodnji specijalnih čelika, legura obojenih metala i u nuklearnoj tehnici.

Galijum se koristi za punjenje kvarcnih termometara, a jedinjenja se koriste kao poluprovodnici.

Indijum povećava sjaj srebra i sprečava njegovo tamnjenje, štiti metale od korozije, a legure se koriste u zubarstvu.

Talijum sekoristi za izradu optičkog stakla, povećava osetljivost fotoelemenata prema infracrvenom zračenju, a jedinjenja se koriste u poljoprivredi za suzbijanje štetočina (otrovna su!).

PRIMENA ELEMENATA
aluminijum
Al je srebrnasto beo, sjajan metal, male gustine, čvrst i jako rastegljiv (izvlači se u tanku zice i folije).

Dobar je provodnik toplote i elektriciteta.

U jedinjenjima se javlja sa oksidacionim brojem +3.

Ne reaguje sa kiseonikom iz vazduha, vodom i azotnom kiselinom zbog zaštitnog oksidnog sloja.

Ako se zaštitni oksidni sloj naruši dolazi do reakcije:

- Sa vazduhom gradi oksid

- Sa vodom gradi hidroksid uz oslobađanje vodonika:

2Al amalgam (s) + 6 H2O → 2 Al(OH)3(s) + 3 H2

ALUMINIJUM
slide9
Al se rastvara u kiselinama koje ga ne oksiduju, pri čemu se stvara hidratizovani jon, a oslobađa vodonik:

2Al(s) + 6H3O+ + 6H2O→ 2[Al(H2O)6]3++3H2(g)

Ovaj kompleksni katjon nastaje tako što svaki molekul vode daje (donor) aluminijumu po jedan slobodan nevezivi elektronski par.

Al3+jon prima elektronske parove gradeći stabilan kompleksni jon.

KOMPLEKSI

Svojstvo građenja kompleksa javlja se tek kod elemenata III periode, gde je i Al.

slide10
[Al(H2O)6]3+

U kompleksnim molekulima razlikujemo:

a) centralni jon ili atom koji prima elektrone

b) jone ili molekule tzv. ligande koji daju elektrone pri nastanku koordinativno-kovalentne veze.

Koordinacioni broj označava broj liganada oko centralnog atoma (piše se iza male zagrade).

Centralni joni i ligandi čine unutrašnju sferu kompleksa, koja se označava uglastom zagradom.

Joni van uglaste zagrade čine spoljašnju sferu kompleksa.

po iupac u nazivi soli koje daju kompleksni katjon npr al h 2 o 6 cl 3 itaju se slede im redom
-Broj i grčki naziv liganda

-Centralni jon sa rimskim brojem u zagradi

(koji označava njegov oksidacioni broj)

-Anjon

naziv: heksaakvaaluminijum(III)-hlorid

Kod kompleksnog anjona:

-Naziv katjona

-Broj i naziv anjonskog liganda

-Naziv centralnog jona sa sufiksom “at” i oksidacionim brojem (pisan u zagradi rimskim brojem)

-Imena anjonskih liganada se uvek završavaju na “o” (sulfido, hloro, cijano, hidrokso)

Na[Al(OH)4]

naziv: natrijum-tetrahidroksoaluminat(III)

Po IUPAC-u nazivi soli koje daju kompleksni katjon, npr.[Al(H2O)6]Cl3čitaju se sledećim redom:
slide12
Al je amfoteran, rastvara se i u kiselinama i u bazama, uz oslobađanje vodonika.

Pri rastvaranju u bazama nastaju kompleksna jedinjenja aluminati:

2Al(s) +2OH¯(aq)+ 6H2O→ 2[Al(OH)4]¯(aq)+3H2(g)

tetrahidroksoaluminat(III)-jon

Zagrevanjem na vazduhu aluminijum sagoreva jer sa kiseonikom gradi aluminijum(III)oksid:

4Al(s) +3O2(q)→ 2Al2O3(s)

Najvažnija ruda za industrijsko dobijanje je boksit,

Al2O3 · H2O

glinica (bezvodni)

slide13
BOKSIT Al2O3· H2O

+NaOH

Na-aluminat Na[Al(OH)4]

razređivanje i hlađenje

Al-hidroksid Al(OH)3

žarenje

GLINICA Al2O3

elektroliza

ALUMINIJUM

H2O

nala enje i upotreba
U zemljinoj kori su najrasprostranjeniji alumosilikati alkalnih i zemnoalkalnih metala (glina, ilovača).

Folije aluminijuma se koriste u prehrambenoj industriji i za pakovanje cigareta.

Od Al-lima izrađuju se konzerve, tube za boje, kozmetički preparati i lekovi, posuđe i nameštaj

Al-prah koristi se za izradu eksploziva, kao i za zaštitu gvožđa od korozije.

Smeša Fe i Al naziva se termit, a postupak za redukciju metalnih oksida aluminijumom naziva se aluminotermija.

NALAŽENJE I UPOTREBA
legure
Skoro polovina proizvedenog aluminijuma se prerađuje u aluminijumove legure.

Legure su čvrste, lake, hemijski otporne, lako se obrađuju.

Postoji:

1. Magnalijum – legura sa magnezijumom

Koristi se u auto industriji i grđevinarstvu.

2. Duraluminijum – sadrži bakar, magnezijum, mangan i silicijum.

Zbog velike čvrstoće zamenjuje čelik i koristi se u industriji pri izradi aviona, brodova i vagona.

3. Silumin – legura sa silicijumom.

Hemijski je otporna i koristi se za izradu motora sa unutrašnjim sagorevanjem i za izradu hemijskog posuđa.

LEGURE
jedinjenja aluminijuma
Aluminijum(III)-oksid Al2O3

U prirodi se javlja kao mineral korund. Veoma je tvrd i nastaje sagorevanjem aluminijuma.

Koristi se za izradu vatrostalnih opeka i hemijskog posuđa.

Onečišćen raznim primesama čini drago kamenje, najpoznatiji su:

1. rubin (crvena boja potiče od hroma)

2. safir (plava boja potiče od kobalta)

JEDINJENJA ALUMINIJUMA
slide17
Aluminijum-hidroksid Al(OH)3

Nastaje dejstvom alkalnih hidroksida na boksit u vidu belog želatinozno-pihtijastog taloga sa promenljivim sadržajem vode.

Dužim stajanjem uz zagrevanje prelazi iz amorfnog u kristalno stanje.

Amfoteran je hidroksid i rastvara se i u kiselinama i bazama.

Sa bazama daje aluminate u kojima aluminijum gradi kompleksni anjon (dokazna reakcija za Al3+jon).

Na-aluminat ima najveći industrijski značaj, u industriji hrane i tekstila.

aluminijum sulfat al 2 so 4 3 18h 2 o
Kristališe iz vodenih rastvora sa 18 molekula vode.

Upotrebljava se u industriji hartije (kao lepak)i industriji tekstila.

Upotrebljava sei za prečišćavanje vode, tako što Al-hidroksid nastao tokom procesa prečišćavanja povlači sa sobom nečistoće i mikroorganizme.

STIPSE

Al ima svojstva da gradi stipse-dvogube soli sumporne kiseline, formule:

M+Al2(SO4)3·12H2O

gde je M+Na, K ili amonijum jon

Najvažnija stipsa je kalijumova stipsa, koristi se u medicini i kod prečišćavanja vode.

Postoje i hromne stipse i stipse gvožđa.

Stipse su kristalne strukture.

Aluminijum-sulfat Al2(SO4)3·18H2O