landm tun n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Landmótun PowerPoint Presentation
Download Presentation
Landmótun

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 19

Landmótun - PowerPoint PPT Presentation


  • 294 Views
  • Uploaded on

Landmótun. Yfirborð jarðar mótast af flekahreyfingum eldsumbrotum jarðhræringum vindur feykir sandi rigningar skola burtu jarðvegi ár grafa gljúfur og færa framburð á sléttlendi úrkoma myndar jökla Allt þetta mótar landið. Ytri öfl – innri öfl. Innri öfl koma úr iðrum jarðar eldgos

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Landmótun' - libitha


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
landm tun
Landmótun
  • Yfirborð jarðar mótast af
    • flekahreyfingum
    • eldsumbrotum
    • jarðhræringum
    • vindur feykir sandi
    • rigningar skola burtu jarðvegi
    • ár grafa gljúfur og færa framburð á sléttlendi
    • úrkoma myndar jökla
  • Allt þetta mótar landið
ytri fl innri fl
Ytri öfl – innri öfl
  • Innriöfl koma úr iðrum jarðar
    • eldgos
    • jarðskjálftar
    • skorpuhreyfingar
  • Ytriöfl má flest öll rekja til sólar
    • vindur
    • öldugangur
    • jöklar
    • frost
    • úrkoma
    • vatnsföll
rof og set
Rof og set
  • Þegar berg molnar vegna ytir afla skríður mylsnan niður og berst burt með vindi eða öðru = rof
  • Þar sem bergmylsna sest myndast set.
  • Set úr bergmylsnu sest oftast á láglendi og í sjó
  • Setmyndun getur verið mjög mikil t.d. má segja að allt Suðurlandsundirlendið sé þakiðseti.
flokkun sets
Flokkun sets
  • Sandur og möl er dæmi um set.
  • Molaberg er set úr bergmylnsu
  • Efnaset myndast hverasvæði
    • hverahrúður eða lög af leir og brennisteini.
  • Lífræntset verður til úr leifum plantna og dýra
    • Í Mývatni mynda skeljar af kísilþörungum þykk setlög
  • Mold er set gert úr bergmylsnu blandaðri rotnandi eða rotnuðum dýra- og plöntuleifum
k sili jan vi m vatn
Kísiliðjan við Mývatn
  • Kísiliðjan dælir seti af botni Mývatns og það er hreinsað og unnin kísilgúr úr setinu.
  • Smáir kísilþörungar sem hafa harða skel mynda þetta þykka lag af seti þegar þeir falla til botns.
  • Þetta er dæmi um lífræntset.
  • Kísilgúr er bætt í málningu, plast, pappír, tannkrem og snyritvörur og notaður til að sía ýmsa vökva.
gr ur og jar vegsey ing
Gróður og jarðvegseyðing
  • Gróðurfar á Íslandi hefur breyst mikið síðan landið var numið.
  • Landsins gæði hafa rýrnað mikið.
  • Nú eru auðnir þar sem áður voru skóglendi og gróið land.
  • Fyrir 3-4000 árum var stærstur hluti Ísl. gróinn og u.þ.b. 1/2 þess skóglendi.
  • Skógurinn fór hnignandi vegna kólnandi loftslags fyrir um 2500 árum.
  • Skógurinn hvarf síðan í flestum landshlutum vegna ágangs manna og búfjárs.
gr ur og jar vegsey ing1
Gróður og jarðvegseyðing
  • Eldgos hafa einnig haft slæm áhrif á gróðurfar á landinu.
  • Öskufall getur valdið uppblástri og jarðvegseyðingu.
  • Stærsta eyðimörk í Evrópu er á Íslandi.
  • Stærsta umhverfisvandamál Íslendinga er jarðvegseyðing.
  • Ef sár myndast í jarðveginn á vindurinn greiða leið og blæs jarðveginum út í hafsauga.
  • Sár myndast við leysingarhláku, skriðuföll og af mannavöldum.
gr ur og jar vegsey ing2
Gróður og jarðvegseyðing
  • Regndropar losa moldina, ísnálar slíta rætur og leysingavatn og rigning skola moldinni burt.
  • Rofabörð(sjá mynd bls. 54) er hátt moldarbarð sem orðið hefur til við uppblástur.
  • Örfoka land er þegar allur gróður ásamt moldinni er fokin burt og sandurinn er einn eftir.
  • Nokkrar gróðurtegundir geta lifað á sandinum.
  • Það tekur langan tíma áður en gróðurlendi verður samfellt á ný
lofthj purinn
Lofthjúpurinn
  • Sólin ræður mestu um veðurfar á jörðinni.
  • Veðrið verður til í lofthjúpi jarðar.
  • Í lofthjúpnum eru nauðsynleg efni svo að líf geti þrifist á jörðinni.
  • Helstu lofttegundirnar eru nitur (78%) og súrefni (21%)
  • Einnig er talsvert af vatnsgufu.
hvolf
Hvolf
  • Þyngdarkraftur jarðar heldur lofthjúpnum við jörðina.
  • Næst jörðu er veðrahvolf sem nær 11 km upp frá jörðu. Efsti hluti veðrahvolfa heitir veðrahvörf.
    • Hér eiga sér stað öll veður.
  • Þá tekur við heiðhvolf sem nær frá veðrahvörfum upp í 50 km hæð.
    • Þar myndast ósonlagið sem kemur í veg fyrir að skaðlegir geislar sólar nái til jarðar.
hvolf frh
Hvolf áfrh.
  • Þá tekur miðhvolf við og nær upp í 80 km hæð.
    • þar eyðast loftsteinar upp
  • Hitahvolf tekur við af miðhvolfi og nær upp í um 400 km hæð.
    • hér myndast norðurljósin sem eru rafhlaðnar agnir frá sólu sem rekast á lofthjúpinn
  • Yst er svo úthvolf þar sem ekkert loft er, úthvolfið teygir sig út í geiminn.
ve ur
Veður
  • Loft er alltaf á hreyfingu.
  • Heitt loft leitarupp og við það kólnar það.
  • Þá þéttist það og mynda skýjadropa eða ískristalla sem svífa um og mynda ský.
  • Droparnir eða kristallarnir stækka smátt og smátt við það að rekast hvorn á annan og falla síðan til jarðar sem snókoma.
  • Ef loftið er hlýtt í neðstu lögunum þá bráðna snjókornin og þá rignir.
ve ur frh
Veður áfrh.
  • Ísland er á miklu óróasvæði veðurfarslega séð.
  • Fyrir norðan landið myndast oft mikið háþrýstisvæði en fyrir sunnan er loftið rakara, léttara og hlýrra.
  • Við skilin á milli hlýja og kalda loftsins myndast lægðir.
  • Kalda loftið ryðst undir hlýja loftið og þar eru kuldaskil
  • Þar sem heita loftið lyftist upp yfir kaldara eru hitaskil.
ve ur frh1
Veður áfrh.
  • Hitaskil fara hægar en kuldaskil og þegar kuldaskilin ná hitaskilunum er talað um samskil.
  • Í lægðum streymir loft rangsælis en í hæðumréttsælis.
  • Loft á láréttri hreyfingu köllum við vind, mældur í m/s
  • Vindátt er sú stefna sem vindurinn blæs úr.
ve urathuganir
Veðurathuganir
  • Allstaðar í heiminum er safnað upplýsingum um veður.
  • Þessum upplýsingum er síðan safnað saman og reynt að spá fyrir um veður næstu daga.
  • Veðurspá er sett fram á kortum með ýmsum táknum á.
v r arvo in g a
Værðarvoðin góða
  • Lofthjúpurinn heldur hita á jörðinni.
  • Lofthjúpurinn sendir u.þ.b. helming sólargeislanna til jarðar.
  • Þessir sólargeislar hita jörðina og höfin.
  • Jörðin sendir síðan frá sér hitageislun sem endurkastast síðan aftur hita til jarðar.
gr urh sa hrif
Gróðurhúsaáhrif
  • Nokkrar lofttegundir, gróðurhúsalofttegundir, hleypa sólargeislum í gegnum sig en halda hita á jörðinni.
  • Magn þessara lofttegunda hefur farið vaxandi á 19. og 20. öld.
  • Koltvíoxíð er ein þessara lofttegunda og myndast við bruna á viði, kolum og olíu.
  • Við þetta getur hitnað á jörðinni, heimskautaís bráðnað, lífverur dáið út, veður getur breyst og hafstraumar.
tfj lubl ir geislar og sonlagi
Útfjólubláir geislar og ósonlagið
  • Geislar sólar eru sumir sýnilegir, sýnilegtljós, en aðrir geislar eru ósýnilegir.
  • Ósýnilegu geislarnir hafa annaðhvort styttri bylgjulengd eða lengri bylgjulengd en sýnileg ljósið.
  • Lengri bylgjulengdina skynjum við sem hita, innrauðgeislun.
  • Styttri bylgjulengdin er útfjólublágeislun og getur verið skaðleg.
  • Í 20-30 km hæð er ósonlagið sem er lofttegund sem ver okkur fyrir þessari skaðlegu geislun.
sonlagi
Ósonlagið
  • Ósonlagið er alltaf að þynnast.
  • Það gerist vegna ýmissa efna sem maðurinn er að sleppa út í umhverfið t.d. frá iðnaði.
  • Útfjólublágeislun er skaðleg húð og augum og getur valdið krabbameini.
  • Útfjólublá geislun kemur ekki aðeins frá sólinni heldur líka t.d. frá ljósbekkjum.
  • Börn og unglingar ættu ekki að stunda ljósabekkina því að þau eru mun viðkvæmari en fullorðnir fyrir útfjólubláum geislum.