College 10
Download
1 / 28

- PowerPoint PPT Presentation


  • 1246 Views
  • Uploaded on

College 10. Taalcontact: Nederlands van Turken en Marokkanen. Overzicht . Achtergrond Turken en Marokkanen in Nederland Taalachtergrond Marokkanen Taalachtergrond Turken Het Nederlands van Marokkanen Eerste generatie Tweede generatie Het Nederlands van Turken Eerste generatie

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about '' - liam


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
College 10

College 10

Taalcontact: Nederlands van Turken en Marokkanen


Overzicht
Overzicht

  • Achtergrond Turken en Marokkanen in Nederland

  • Taalachtergrond Marokkanen

  • Taalachtergrond Turken

  • Het Nederlands van Marokkanen

    • Eerste generatie

    • Tweede generatie

  • Het Nederlands van Turken

    • Eerste generatie

    • Tweede generatie

  • Het Marokkaans Nederlands als “algemeen allochtoons”


Achtergrond
Achtergrond

  • Eind jaren vijftig/begin jaren zestig: tekort aan ongeschoold personeel in Nederlandse industrie

  • Gastarbeiders (mannen) uit Turkije en Marokko (en Joegoslavië, Griekenland, Spanje en Italië) naar Nederland

  • Recht om te blijven, familie na 2 jaar over laten komen

    • Met name veel Turken en Marokkanen maakten gebruik van dit recht


Taalachtergrond marokkanen
Taalachtergrond Marokkanen

Marokko meertalig:

  • drie Berbertalen (40-45%)

    • Sousberber/Tachelhit, Atlasberber/Tamazight, Rifberber/Tarifit

  • Marokkaans-Arabisch (meerderheid)

  • Berber lage status

  • Arabisch dominante taal

  • Marokkaans-Arabisch als lingua franca

  • Cultuur- en schrijftaal: Frans en Standaardarabisch

    In Nederland:

  • 60% Marokkanen spreekt Rifberber, 10% Sousberber, 30% Arabisch dialect

  • Tweede generatie Marokkanen spreken onderling Nederlands, Marokkaans alleen thuis en op vakantie in Marokko



Taalachtergrond turken
Taalachtergrond Turken

Turkije:

  • Ook veel minderheidstalen (Koerdisch)

  • Consequente en succesvolle taalpolitiek na val Ottomaanse Rijk (o.l.v. Atatürk): taalzuivering, onderwijs

  • Vrijwel iedere Turk kan Standaardturks spreken

    In Nederland:

  • Komst Turkse gastarbeiders: Turkstalige kranten

  • Taaltrots

  • Turken, ook 2e en 3e generatie spreken onderling Turks


Taalachtergrond
Taalachtergrond

  • Houding Turken en Marokkanen t.o.v. hun moedertaal zeer verschillend

    Resultaat in Nederland:

  • Marokkanen spreken Nederlands met Marokkaans accent

    • Identiteit ontleend aan eigen variant van het Nederlands

  • Turken spreken Turks en Nederlands naast elkaar en door elkaar (codewisseling)

    • Identiteit ontleend aan het Turks


Het nederlands van marokkanen
Het Nederlands van Marokkanen

  • Marokkaans-Nederlands: twee verschillende moedertalen: Marokkaans-Arabisch en Berber

  • Invloed van beide talen op het Nederlands van Marokkanen toch goed vergelijkbaar, m.n. klank

    • Klanksysteem Berber grote invloed uitgeoefend op Marokkaans-Arabisch


Het nederlands van marokkanen1
Het Nederlands van Marokkanen

  • Twee spreeksters eerste generatie

  • Nederlands van beide in stadium van fossilisatie (verandert nauwelijks meer)


Het nederlands van marokkanen2
Het Nederlands van Marokkanen

Fonologie:

Medeklinkers

  • /s/  /sj/

    • Muisj, sjlapen

  • ‘Sjwa’ verkort uitgesproken in open lettergrepen (in Marokk. sjwa alleen in gesloten lettergrepen)

    • Gevallen  gvallen

  • Geen palatalisering van /j/ na /t/, maar /tsj/

    • Hondje, jongetje  hontsj, jongtsj

  • ng en nk-klank: bang  ban, drinken  drin/g/en (stemhebbend als in bingo) (in Marokk. bestaan deze klanken niet)

‘isj nie nodig’

‘blangrijk’

‘beetsje’

‘belan[g]rijk’


Het nederlands van marokkanen3
Het Nederlands van Marokkanen

  • /z/ sterk stemhebbend

  • Velaire fricatieven /, /  uvulair // en klinken harder en scherper

    • Gezien  ggzzien

  • Regressieve stemassimilatie fricatieven:

    • Ik zie  /gzi/Nederlands: /ksi/

  • Tongpunt-r, sterk rollend


Het nederlands van marokkanen4
Het Nederlands van Marokkanen

Klinkers:

  • Marokkaanse talen: 3 klinkers (a, i, u) + sjwa ()

  • Nederlands:

    • 7 ‘lange’, gespannen klinkers (a, e, i, o, , u, )

    • 6 ‘korte’ klinkers (, , , , , )

    • 3 tweeklanken (u, i, )

  • Marokkanen: geen onderscheid gespannen – ongespannen:

    • Hij ziet en hij zit zelfde uitspraak

    • Praten pr:ten

  • /u/  /o/ /o/  /ow/ /y/ = // = /o/ = /u/

    • Roept  rooptvogel  vouwgel (invloed Amsterdams?)boet, bot, boot en bout: uitspraakvarianten van zelfde klank

  • Tweeklanken: soms over twee lettergrepen verdeeld, sjwa ingevoegd

    • Huis  houwes


Het nederlands van turken
Het Nederlands van Turken

Fonologie:

Vanuit Turks te verklaren:

  • /r/  /rz/

  • /k/  /kj/ (in sommige gevallen)

    • Ikj denkj

  • Lettergreepstructuur:

    • Opeenvolging medeklinkers:

      • klinker ingevoegd: fles  files

      • medeklinkers gescheiden door pauze: zoekt  zoek-t

  • Nederlands: <schr>  /sr/ Schreuder, schreeuwenTurks-Nederlands:  /s/

  • Geen sjwa in 1e lettergreep: gevonden givonden, gvonden

  • Palatalisering van /j/ na /t/: hondje hon[]e (als in Eng. show)

    Verklaring vanuit moeilijkheid Nederlands (probleem voor sprekers van andere talen):

  • Tweeklanken: uil ouwel of ui


Het nederlands van marokkanen en turken
Het Nederlands van Marokkanen en Turken

Woordvolgorde, syntaxis

  • Weglating lidwoorden

  • Overgeneralisatie de/die:

    • het de

    • dat  die

  • Bijvoeglijke naamwoorden vervoegd als de-woorden, eindigen op -e

    • Die kleine hondje


Het nederlands van marokkanen en turken1
Het Nederlands van Marokkanen en Turken

Werkwoordsvormen:

  • Vervoegen moeilijk (Marokk. en Turks: rijk vervoegingssysteem!)

  • Veel infinitieven

    • Wat hij zoeken?

    • Hondje hij ook kijken

  • Soms hoog-frequente woorden wel vervoegd:

    • jongetje heb gevallen

    • hoe heet die

  • Turkse vrouw: meer vervoegingen, maar instabiel: gebruikt verschillende vormen naast elkaar


Het nederlands van marokkanen en turken2
Het Nederlands van Marokkanen en Turken

Woordvolgorde:

  • Plaats van onderwerp en werkwoord t.o.v. elkaar

  • Nederlandse hoofdzin: werkwoord of hulpwerkwoord op 2e plaats:

    • Ik kwam gisteren te laat

    • Gisteren kwam ik te laat

    • Ik heb hem gisteren op school gezien

  • Bijzin: werkwoord achteraan

    • …, dat zij hun kinderen verwennen

  • Turkse en Marokkaanse: werkwoord vrijwel altijd achteraan:

    • Hondje hij ook kijken


Het nederlands van marokkanen en turken3
Het Nederlands van Marokkanen en Turken

  • Subjectpronomen weggelaten (in moedertalen rijke inflectie werkwoord, pronomen overbodig)

    • Wat doet hij? wat doen?

    • Ze zoeken/hij zoekt de kikker  kikker zoeken

    • Hij heeft de kikker niet gevonden  niet gevonden kikker

  • Koppelwerkwoord weggelaten (net als in moedertalen):

    • Het hondje is er ook bij en hondje ook bij

  • Turkse woordvolgorde bezitsconstructies andersom:

    • Dat is de dochter van de tweede man van de grootmoeder van mijn echtgenote  die mijn vrouw oma andere man dochter


Het nederlands van marokkanen en turken4
Het Nederlands van Marokkanen en Turken

  • 2e generatie:

  • In Nederland geboren

  • Voor schoolleeftijd uitsluitend Turks of Marokkaanse talen

  • Sinds school: Nederlands dominante taal

    • Spreken meestal vrijwel vloeiend Nederlands

  • Verschil met 1e generatie: minder variatie, systematischer in taalgewoonten


Het nederlands van marokkanen5
Het Nederlands van Marokkanen

  • Veel onderlinge verschillen!

  • Marokkaanse dochters: enkele verschillen met standaardnederlands, minder duidelijk dan moeder

  • Turkse dochter: niet te onderscheiden van standaardnederlands

    • Wel vaak: codewisseling (Turks gemengd met Nederlands of andersom)


Het nederlands van marokkanen6
Het Nederlands van Marokkanen

Fonologie:

  • Sjwa-reductie/deletie:

    • jongetje  jongtsj

    • gevangen  gvangen

    • Terecht  trecht

  • Harde g, zeer stemhebbende z

  • Regressieve stemassimilatie fricatieven

  • Uitspraak ij/ei: keurig als ij/ei (“bekakt”, geen Poldernederlands!)

  • Zeer rollende /r/

  • Verlenging beklemtoonde klinker: nadruk:

    • Geheimziiiiinnig (heel geheimzinnig)

    • Vroeoeoeoeoeger (heel lang geleden)

  • /s/  /sj/ /tj/  /tsj/ beetsje, datsje

  • Regionale kleuring: Amsterdams, Rotterdams, Nijmeegs (huig-r)


Het nederlands van turken en marokkanen
Het Nederlands van Turken en Marokkanen

Syntactische variatie

  • Bepaald lidwoord: de is default

    • Dan is eh zitten we in de laatste jaar

  • Bijvoeglijke naamwoorden: -e (ingewikkeld, geen rol in betekenis, overbodig)

    • Als ik ooit met een Marokkaanse meisje ga trouwen


Het nederlands van turken en marokkanen1
Het Nederlands van Turken en Marokkanen

  • Zelfstandig gebruikt het: valt vaak weg als

    • het niet als onderwerp aan het begin van de zin staat

      • In Turkije maakt niet uit

    • het lijdend voorwerp is

      • Marokkaanse of Turkse meisjes die begrijpen niet zo

    • het deel van een staande uitdrukking is

      • Nou, daar zijn wij dus helemaal niet mee eens

  • ‘er-zinnen’:

    • Ze komen minder in aanraking mee

    • Vooral als je niet mee opgegroeid bent


Het nederlands van turken en marokkanen2
Het Nederlands van Turken en Marokkanen

  • Hulpwerkwoorden:

  • Doen op plekken waar niet in standaardnederlands:

    • Dan doe je al denken dat Lombok criminele wijk is enzo (Turkse jongen)

    • Eh, eh, zwemmen, en naar het strand, en dan hadden we deden we iedere keer uitgaan (Marokkaanse jongen)

  • Wederkerend voornaamwoord zich weggelaten:

    • Ehm, nee, meestal eh bemoeit de hele groep mee


Het nederlands van marokkanen7
Het Nederlands van Marokkanen

Woordenschat:

  • Gebruik van Arabische woorden in Nederlandse gesprekken

  • Vaak symbolische betekenis

    • Inšallah ‘als Allah het wil’, “misschien”

    • Llah yehfed ‘Allah beware [ons]’, “niet te hopen”

  • Typisch Marokkaanse of Islamitische concepten

    • S-seddari ‘ligbank’

    • Hram ‘verboden’

    • Halal ‘toegestaan’

  • Gespreksmarkeringen

    • Structuur

    • Houding van de spreker


Het nederlands van marokkanen8
Het Nederlands van Marokkanen

Gespreksmarkeringen:

  • Structuur

    • Wella ‘of?’ (aan einde van uiting): speker verwacht reactie

    • Waxxa: ‘ik heb het begrepen’

  • Houding van de spreker, aanspreekvormen

    • A sahb-i ‘mijn vriend’

    • We llah? ongeloof, teleurstelling

    • We llah kracht bijzetten aan mededeling

  • Begroetingen begin/einde interactie

    • B s-slama! ‘tot ziens!’

  • Scheldwoorden, krachttermen

    • Tezz ‘shit’


Het nederlands van marokkanen9
Het Nederlands van Marokkanen

Farid: Temši[ga je] morgen uit wella [of]?

Younes: Ja we gaan wel.

Farid: We gaan naar Eindhoven.

Younes: Nee joh, ik ga, ik heb afgesproken toch in Groningen, jongen, naar Palace.

Farid: We llah[echt waar]? (Ongeloof en teleurstelling)

Younes: Ja.

Farid: Waxxa(oké)

Younes: Ja. Jij gaat toch ook mee?

Farid: Neeheeh.

Younes: Heb ik toch vorige week gezegd, jongen? ’laš a sahb-i [waarom vriend]?

Farid: Het is te ver. Ik heb geen zin daarin we llah [ik zweer het]!


Allochtoons accent
“Allochtoons” accent

  • Nederlandse perceptie van één “allochtoons” accent: Turko-Marokkaans

    • Toen meest immigranten Indisch waren werd een Indisch accent geïmiteerd, toen het meest Surinamers waren was het m.n. de bilabiale /w/

  • Meest gebaseerd op Marokkaans

    • Marokkaans accent prominenter

    • Verschil in taalhouding Turken en Marokkanen

  • Marokkaanse jongeren wenden zelf naar believen een Marokkaans accent aan, of versterken het

  • Benadrukken gemeenschappelijke identiteit

Ali Osram (Gerard Egging): parodie op ‘Het Dorp’ van Wim Sonneveld, met Turko-Marokkaans accent

http://home.planet.nl/~holla066/temp/hetdorpremix2003.htm


Bibliografie
Bibliografie

  • Abderrahman El-Aissati, Louis Boumans, Leonie Cornips, Margreet Dorleijn en Jacomine Nortier (2005). Turks- en Marokkaans-Nederlands. In: Nicoline van der Sijs (red., 2005). Wereld-nederlands. Oude en jonge variëteiten avn het Nederlands, pp. 149-185. Den Haag: Sdu Uitgevers.

  • Geluidsvoorbeelden Marokkaanse sprekers afkomstig van Jacomine Nortier en van televisieprogramma NCRV's Rondom Tien, uitzending donderdag 13 oktober 2005.


ad