slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
ยาคุมกำเนิด PowerPoint Presentation
Download Presentation
ยาคุมกำเนิด

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 42

ยาคุมกำเนิด - PowerPoint PPT Presentation


  • 745 Views
  • Uploaded on

ยาคุมกำเนิด. ภญ. ดร. อ . สายทิพย์ สุทธิรักษา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม รายวิชายาในชีวิตประจำวัน. วัตถุประสงค์. นิสิตสามารถอธิบายความหมายของรอบเดือนได้ นิสิตสามารถนับวันปลอดภัยของรอบเดือนได้ นิสิตสามารถอธิบายความหมายของการปฏิสนธิได้ นิสิตสามารถอธิบายหลักการคุมกำเนิดได้

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'ยาคุมกำเนิด' - laasya


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1

ยาคุมกำเนิด

ภญ. ดร. อ.สายทิพย์ สุทธิรักษา

คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

รายวิชายาในชีวิตประจำวัน

slide2
วัตถุประสงค์
  • นิสิตสามารถอธิบายความหมายของรอบเดือนได้
  • นิสิตสามารถนับวันปลอดภัยของรอบเดือนได้
  • นิสิตสามารถอธิบายความหมายของการปฏิสนธิได้
  • นิสิตสามารถอธิบายหลักการคุมกำเนิดได้
  • นิสิตสามารถอธิบายการคุมกำเนิดแบบต่างๆได้อย่างถูกต้อง
  • นิสิตสามารถอธิภายวิธีการตรวจการตั้งครรภ์ได้
slide3
รอบเดือน
  • เริ่มนับตั้งแต่วันแรกของการมีประจำเดือน
  • รอบเดือนปกติจะนานประมาณ 28 วัน
  • ไข่จะตกในช่วงวันที่ 12 – 16
  • ระยะปลอดภัยคือ หน้าเจ็ด หลังเจ็ด
slide4
การปฏิสนธิ
  • ในช่วงวันที่ 14 ของรอบเดือน ไข่ในท่อรังไข่เจริญเต็มที่
  • รังไข่สร้างฮอร์ไมนเอสโตรเจน และโปรเจสเตอโรนเพื่อให้เยื่อบุมดลูกเหมาะกับการฝังตัวของไข่ที่ได้รับการผสมกับอสุจิแล้ว
  • ไข่ที่สุกเมื่อได้รับการผสมกับอสุจิจะเกิดการปฏิสนธิที่ท่อรังไข่กลายเป็นตัวอ่อน
  • ตัวอ่อนที่แบ่งตัวจะเคลื่อนมาฝังตัวที่เยื่อบุมดลูก และเจริญเป็นทารก
slide5
วีดิทัศน์การปฏิสนธิ

http://www.youtube.com/watch?v=u5cIMy-u-CQ

slide6
การคุมกำเนิด
  • ป้องกันไม่ให้อสุจิผสมกับไข่
  • ป้องกันไม่ให้ไข่ที่ถูกผสมกับอสุจิฝังตัวในมดลูก
slide7
การคุมกำเนิด
  • แบบถาวร
    • การทำหมันชาย
    • การทำหมันหญิง
  • แบบชั่วคราว
    • การนับวันปลอดภัย
    • การสวมถุงยางอนามัย
    • การใส่ห่วงคุมกำเนิด/ห่วงอนามัย
    • หมวกครอบปากมดลูกและยาฆ่าเชื้ออสุจิ
    • ฮอร์โมนคุมกำเนิด
      • ยาเม็ดคุมกำเนิด
      • ยาคุมกำเนิดแบบฉุกเฉิน
      • ยาฝังคุมกำเนิด
      • ยาฉีดคุมกำเนิด
      • ยาคุมกำเนิดแบบแผ่นแปะ
slide8
การคุมกำเนิดแบบชั่วคราวการคุมกำเนิดแบบชั่วคราว
slide9
การนับวันปลอดภัย
  • หน้า 7 หลัง 7
  • หญิงที่ประจำเดือนไม่สม่ำเสมอ มีโอกาสตั้งครรภ์สูง
  • ไม่สามารถป้องกันการติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์
slide10
ตัวอย่าง การนับวันปลอดภัย
  • ประจำเดือนมาสม่ำเสมอ
    • เดือนสิงหาคม ประจำเดือนมาวันที่ 7-11
    • เดือนกันยายน ประจำเดือนน่าจะมาวันที่ 7- 11
    • ระยะปลอดภัยคือ
      • หน้า 7 : 1 ก.ย. – 7 ก.ย.
      • หลัง 7 : 7 ก.ย. – 13 ก.ย.
slide11

ภาพที่ 9.2ถุงยางอนามัยชาย และหญิง

ถุงยางอนามัย
  • มีสำหรับทั้งชายและหญิง
  • มีประสิทธิภาพในการป้องกันการตั้งครรภ์สูงสุด
  • ป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ได้
slide12
ข้อควรระวังเกี่ยวกับการใช้ถุงยางอนามัยข้อควรระวังเกี่ยวกับการใช้ถุงยางอนามัย
slide13
ถุงยางอนามัยสำหรับผู้หญิงถุงยางอนามัยสำหรับผู้หญิง
slide14
ห่วงคุมกำเนิด
  • กลไกการคุมกำเนิด
    • ทำให้เกิดสภาพที่ไม่เหมาะสมขึ้นที่เยื่อบุมดลูก ทำให้ไข่ที่ผสมแล้วไม่สามารถฝังตัวได้
    • อาจทำให้ไข่ทั้งที่ถูกผสมและไม่ถูกผสม เดินทางผ่านท่อรังไข่ไปเร็วกว่าปกติ จึงไม่พร้อมที่จะฝังตัวเมื่อผ่านไปถึงโพรงมดลูก
    • การมีเม็ดเลือดขาวออกมาอยู่ในโพรงมดลูก
  • ใช้คุมกำเนิดได้ยาวนาน เนื่องจากมีอายุการใช้งานนาน 3-8 ปี
  • มีทั้งชนิดที่มีฮอร์โมน และไม่มีฮอร์โมน
  • ควรรับการตรวจภายในทุกปี
slide16
หมวกครอบปากมดลูกและยาฆ่าเชื้ออสุจิหมวกครอบปากมดลูกและยาฆ่าเชื้ออสุจิ
  • ครอบบริเวณปากมดลูก ป้องกันไม่ให้อสุจิเคลื่อนเข้าไปในโพรงมดลูก
  • อาจใช้ร่วมกับน้ำยาฆ่าเชื้ออสุจิ
  • สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้
  • ผู้ใช้ควรได้รับการอบรมที่ถูกต้อง
slide18
ยาฆ่าเชื้ออสุจิ
  • Nonoxynol-9
  • อยู่ในรูป
    • ครีม
    • โฟม
    • เคลือบบนถุงยางอนามัย
    • เคลือบบนฟองน้ำคุมกำเนิด
  • อาจก่อให้เกิดการระคายเคืองได้
slide19
ยาฮอร์โมนคุมกำเนิด
  • รูปแบบ
    • ยาเม็ด
    • ยาฉีด
    • ยาฝังใต้ผิวหนัง
    • ยาแผ่นแปะ
  • กลไกป้องกันการตั้งครรภ์
    • ยับยั้งการตกไข่ โดยกดการหลั่ง Follicle Stimulating Hormone (FSH) และ luteinizing Hormone (LH) จากต่อมใต้สมอง
  • เปลี่ยนแปลงโครงสร้างของเยื่อบุโพรงมดลูก ทำให้ไม่เหมาะสมต่อการฝังตัวของไข่ที่ผสมแล้ว
  • ทำให้มุกบริเวณปากมดลูกเหนียวข้น
  • ทำลายความสามารถของตัวอสุจิที่ผสมกับไข่
slide21
ชนิดของฮอร์โมนคุมกำเนิดชนิดของฮอร์โมนคุมกำเนิด
  • Estrogen
    • Ethinylestradiol
      • ปริมาณ 20, 30, 50 ug
  • Progesterone
    • Norethisterone
    • Norethindrone
    • Lynesteerone
    • Cyproterone acetate
slide22
ชนิดของยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดของยาเม็ดคุมกำเนิด
  • ยาเม็ดคุมกำเนิดฮอร์โมนรวม
    • ปริมาณฮอร์โมนทุกเม็ดเหมือนกัน
    • ปริมาณฮอร์โมนแต่ละเม้ดแตกต่างกันเป็น 2 หรือ 3 ระดับ
  • ยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนเดี่ยว
    • มีโปรเจสเทอโรนเพียงอย่างเดียว ในปริมาณต่ำ
  • ยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉิน
    • มีโปรเจสเทอโรนเพียงอย่างเดียว ในปริมาณสูง
slide24
ยาเม็ดคุมกำเนิดฮอร์โมนรวมยาเม็ดคุมกำเนิดฮอร์โมนรวม
  • ปริมาณฮอร์โมนทุกเม็ดเท่ากัน
    • Anna®
    • Magaret ®
    • Diane ®
    • Marvelon ®
  • ปริมาณฮอร์โมนแต่ละเม็ดแตกต่างกันเป็น 2 หรือ 3 ระดับ
    • Triquilar ®
    • Oilezz ®
slide25
ยาเม็ดคุมกำเนิดฮอร์โมนรวมยาเม็ดคุมกำเนิดฮอร์โมนรวม
  • ในแต่ละเม็ดจะประกอบด้วยฮอร์โมน 2 ชนิด คือ estrogen และ progesterone
  • กลไกการออกฤทธิ์
    • ยับยั้งการตกไข่
    • ทำให้เมือกที่ปากมดลูกเหนียว อสุจิผ่านได้ยาก
    • ทำให้เยื่อบุมดลูกไม่เหมาะในการฝังตัว
slide26
วิธีรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดวิธีรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิด
  • เริ่มเม็ดแรกในวันที่ 1-5 ของการมีประจำเดือน
  • ควรรับประทานตามวันที่กำหนดในแผงและตามลำดับลูกศร
  • ควรรับประทานเวลาเดียวกันทุกวัน วันละ 1 เม็ด แนะนำให้ทานก่อนนอนเพื่อลดอาการข้างเคียง
  • แบบ 28 เม็ด เมื่อรับประทานหมดแผง ให้รับประทานแผงใหม่ต่อได้เลย
  • แบบ 21 เม็ด เมื่อรับประทานยาหมดแผง ให้หยุดรีบประทานยา 7 วัน แล้วจึ่งเริ่มรับประทานแผงต่อไป
  • ใน 15 วันแรกของการเริ่มยาแผงที่ 1 ควรใช้วิธีคุมกำเนิดอย่างอื่นร่วมด้วย เช่น การสวมถุงยางอนามัย
slide27
การปฏิบัติตัวหากลืมรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดการปฏิบัติตัวหากลืมรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิด
  • ลืม 1 เม็ด
    • ทานทันทีที่นึกได้ เม็ดต่อไปทานเวลาเดิม
  • ลืม 2 เม้ด
    • หากลืมในช่วง 2 สัปดาห์แรก
      • ให้กิน 2 เม็ดทันที วันต่อมากินอีก 2 เม็ด และควรคุมกำเนิดแบบอื่นร่วมด้วย เช่นการสวมถุงยางอนามัย
    • หากลืมในช่วงสัปดาห์ที่ 3
      • ให้หยุดยาแผงเก่า และเริ่มแผงใหม่ และคุมกำเนิดวิธีอื่นร่วมด้วยนาน 7 วัน
  • ลืม 3 เม็ด
        • ให้หยุดยาแผงเก่า และเริ่มแผงใหม่ และคุมกำเนิดวิธีอื่นร่วมด้วยนาน 7 วัน
slide29
ยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนเดี่ยวยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนเดี่ยว
  • เรียกว่า Mini-pills
  • มีโปรเจสเตอโรนเพียงอย่างเดียว ในปริมาณต่ำ ใช้เพื่อลดผลข้างเคียงของเอสโตรเจน
  • กลไกการออกฤทธิ์
    • ทำให้เยื่อเมือกที่ปากมดลูกเหนียวอสุจิผ่านยาก
    • ทำให้เยื่อบุมดลูกไม่เหมาะในการฝังตัว
  • ประสิทธิภาพในการคุมกำเนิดจะต่ำกว่ายาคุมกำเนิดชนิดรวม
  • ข้อดี
    • ใช้ในหญิงที่ให้นมบุตรได้เนื่องจากไม่ได้ลดน้ำนม
    • ใช้ในผู้ที่ไม่สามารถทนอาการข้างเคียงของเอสโตรเจนได้ เช่น คลื่นไส้ อาเจียน
    • ใช้ในคนที่มีความดันโลหิตสูง สูบบุหรี่ หรือคนอ้วนได้
slide30
ตัวอย่างยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนเดี่ยวตัวอย่างยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนเดี่ยว
  • มี 28 เม็ด ตัวยาเหมือนกันทุกเม็ด
  • เริ่มกินวันแรกของรอบเดือน และกินยาต่อเนื่องทุกวัน
  • เพื่อประสิทธิภาพที่ดี ต้องกินยาในเวลาเดิมเสมอ
slide31
ข้อดีของการใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดข้อดีของการใช้ยาเม็ดคุมกำเนิด
  • ประสิทธิผลดี ใช้ง่าย ปลอดภัย
  • มีให้เลือกหลายชนิด ตามความเหมาะสมกับแต่ละบุคคล
  • หยุดยาเมื่อต้องการจะตั้งครรภ์
  • สามารถทำงานได้ตามปกติ
  • มีเพศสัมพันธ์ได้ตามปกติ
slide32
ประโยชน์ทางการแพทย์อื่นๆ ของยาเม็ดคุมกำเนิด
  • ปรับรอบเดือนให้เป็นปกติ
  • ควบคุมการมีประจำเดือนที่มากผิดปกติ
  • ลดกลุ่มอาการก่อนมีประจำเดือน เช่นคัดหน้าอก หงุดหงิด อารมณ์แปรปรวน
  • ลดการเกิดสิวหรือขนดก (ยาคุมกำเนิดชนิดที่มีฤทธิ์ต่อต้านฮอร์โมนแอนโดรเจน)
  • ใช้เลื่อนประจำเดือน
  • ป้องกันโรคกระดูกพรุน
  • ป้องกันมะเร็งรังไข่และมะเร็งมดลูก
slide33
อาการข้างเคียงของยาคุมกำเนิดอาการข้างเคียงของยาคุมกำเนิด
  • อาการข้างเคียงที่ไม่รุนแรง
    • ปวดศีรษะ กระตุ้นการปวดไมเกรน
    • ประจำเดือนมาน้อย มากระปิดประปรอย หรือไม่มาเลย
    • วิงเวียนศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน
    • น้ำหนักตัวเพิ่ม
    • หน้าเป็นฝ้า
  • อาการข้างเคียงรุนแรง ควรหยุดยาทันที
    • ปวดท้องรุนแรง
    • หายใจขัด เจ็บหย้าอก
    • ปวดศรีษะรุนแรง
    • ตาพร่ามัว มองเห็นภาพซ้อน
    • ปวดน่อง และต้นขาอย่างรุนรง
slide34
ข้อห้ามใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดข้อห้ามใช้ยาเม็ดคุมกำเนิด
  • มีประวัติ หรือเป็นโรคของหลอดเลือด เช่น
    • เส้นเลือดในสมองแตก
    • หลอดเลือดดำอักเสบ มีลิ่มเลือด
    • มีลิ่มเลือดในปอด
    • มีการอุดตายของกล้ามเนื้อหัวใจ
  • เป็นโรคตับ
  • เป็นมะเร็งเต้านม หรือสงสัยว่าเป็น
  • มีเลือดออกผิดปกติจากช่องคลอดที่ยังหาสาเหตุไม่พบ
  • ตั้งครรภ์ หรือสงสัยว่าอาจจะตั้งครรภ์
  • อายุมากกว่า 35 ปี และสูบบุหรี่
  • โรคความดันโลหิตสูง
slide35
ยาคุมกำเนิดแบบฉุกเฉินยาคุมกำเนิดแบบฉุกเฉิน
  • ใช้ในกรณีมีเพศสัมพันธ์ที่ไม่ได้ป้องกัน ถูกข่มขืน ถุงยางอนามัยรั่ว/แตกขณะมีเพศสัมพันธ์ ผู้ที่ลืมทานยาคุม หรือทานยาคุมล่าช้ากว่าที่กำหนด
  • มีเฉพาะโปรเจสเตอโรน ในปริมาณสูง
    • Levonorgestrel 750 ug
  • ข้อเสีย
    • ประสิทธิภาพในการป้องกันการตั้งครรภ์ต่ำกว่าแบบแผง (85-88%)
    • zผลข้างเคียงสูง เช่น ปวดศรีษะ อาเจียน เลือดออกกระปิดกระปรอย
    • เพิ่มอุบัติการณ์ท้องนอกมดลูก
slide36
วิธีรับประทานยาคุมกำเนิดแบบฉุกเฉินวิธีรับประทานยาคุมกำเนิดแบบฉุกเฉิน
  • 1 กล่องมียา 2 เม็ด
  • วิธีรับประทาน
    • แบบที่ 1
      • รับประทาน 1 เม็ดทันทีหลังมีเพศสัมพันธ์ที่ไม่ได้ป้องกัน หรือภายใน 72 ชั่วโมง
      • เม็ดที่ 2 รับประทานหลังเม็ดแรกนาน 12 ชั่วโมง
    • แบบที่ 2
      • รับประทานทีเดียวพร้อมกันทั้ง 2 เม็ด
  • ผลข้างเคียงสูง
  • ไม่ควรทานเกิน 4 เม็ด (2 กล่อง) ต่อ เดือน
slide37
ยาฉีดคุมกำเนิด
  • แบบ Progesterone เพียงอย่างเดียว
    • DMPA (depot medoxy progesterone acetate) 150 mg คุมกำเนิดได้นาน 3 เดือน
    • Norethisteroneenanthate 200 mg คุมกำเนิดได้นาน 2 เดือน
  • แบบฮอร์โมนรวม
    • ฉีดทุก 1 เดือน
    • ฉีดภายใน 5 วันแรกของรอบเดือน
  • ภายหลังฉีดประจำเดือนจะไม่มา
slide38
ยาฝังคุมกำเนิด
  • เป็นยาที่มีเฉพาะ Progesterone เพียงอย่างเดียว
  • ตัวยาอยู่ในแคปซูล หรือหลอดเล็กๆ ใช้ฝังบริเวณต้นแขนด้านใน
  • จะปลดปล่อยตัวยาออกมาช้าๆ ในระยะเวลา 3-5 ปี แล้วแต่ชนิด
  • ข้อดี
    • ประสิทธิภาพในการป้องกันการตั้งครรภ์สูง
    • สะดวก ไม่ต้องกังวลในเรื่องการลืม
    • อาการข้างเคียงน้อย
    • ใช้ในสตรีระยะให้นมบุตร
slide39
แผ่นแปะคุมกำเนิด
  • ประกอบด้วยฮอร์โมน 2 ชนิดคือ estrogen และ progesterone
  • ตัวยาซึมผ่านผิวหนังเข้าสู่กระแสเลือด
  • วิธีใช้
    • แปะแผ่นแรกในวันแรกของรอบเดือน
    • ลอกออกเพื่อแปะแผ่นใหม่ทุกสัปดาห์ ต่อเนื่องนาน 3 สัปดาห์ แล้วหยุด 7 วันก่อนแปะแผ่นต่อไป
slide40
การทดสอบการตั้งครรภ์
  • การตรวจหาฮอร์โมน Human chorionic gonadotropin (hCG)
    • รกผลิต hCGหลังการปฏิสนธิประมาณ 6 วัน และมีระดับสูงสุดใน 8-12 สัปดาห์
    • ประจำเดือนขาดจากปกติ 1 วัน สามารถตรวจได้
slide41
ข้อควรปฏิบัติในการทดสอบการตั้งครรภ์ด้วยตนเองข้อควรปฏิบัติในการทดสอบการตั้งครรภ์ด้วยตนเอง
  • งดน้ำและเครื่องดื่มหลัง 2 ทุ่ม และปัสสาวะให้หมดก่อนนอน
  • ไม่ควรรับประทานยาใดๆ ใน 48 ชั่วโมงก่อนทดสอบ
  • เก็บปัสสาวะครั้งแรกในตอนเช้า
  • ทดสอบและอ่านผลภายใน 5 นาที
slide42

ขอบคุณที่ตั้งใจเรียนค่ะขอบคุณที่ตั้งใจเรียนค่ะ