Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel
Download
1 / 71

Acht juridische analyses voor de toekomst van het Pensioenstelsel - PowerPoint PPT Presentation


  • 180 Views
  • Uploaded on

Acht juridische analyses voor de toekomst van het Pensioenstelsel. Expertisecentrum Pensioenrecht en vu Law academy Vrije Universiteit Amsterdam. Verder kijken naar juridische toekomst pensioen Expertisecentrum Pensioenrecht – Prof Erik Lutjens.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' Acht juridische analyses voor de toekomst van het Pensioenstelsel' - kelly-vargas


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Acht juridische analyses voor de toekomst van het Pensioenstelsel

Expertisecentrum Pensioenrecht

en vu Law academyVrijeUniversiteitAmsterdam


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Verder kijken naar juridische toekomst pensioen Pensioenstelsel

Expertisecentrum Pensioenrecht – Prof Erik Lutjens


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel1

Acht juridische analyses voor de toekomst van het Pensioenstelsel

Dagvoorzitter

Monica swalef

Swalefpensioenjuristen


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Programma Pensioenstelsel

  • 13.30-15.10: Lezingen:

    • Lezing 1: Welke problemen moeten opgelost? - mr. drs. Edwin Schop

    • Lezing 2: Wat is het doel? - mr. Ivor Witte

    • Lezing 3: Verplicht of niet? - prof. dr. Erik Lutjens

    • Lezing 4: Toegang zelfstandige? - mr. Mark Boumans

    • Lezing 5: Welke solidariteit en gelijkheid? – prof. dr. Erik Lutjens en mr. Monique van der Poel

    • Lezing 6: Pensioen, of ook zorg en wonen? - mr. Wim Thijssen

    • Lezing 7: Welke fiscale behandeling? - prof. mr. Herman Kappelle

    • Lezing 8: Pensioen in de context van de EU? - drs. Erik Schouten CPC

  • 15.10-15.40: Pauze

  • 15.40-16.20: Reacties

    • Reactie 1: Mr. TarikUçar

    • Reactie 2: Michiel J. Hietkamp

  • 16.20-17.00: Discussie - geleid door Monica Swalef

  • 17.00-18.00: Borrel


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Problemen en uitdagingen Pensioenstelsel

Mr. drs. Edwin Schop CPL

Directeur Flexis Groep, adviseurs arbeidsvoorwaarden en verbonden aan het Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Probleem Pensioenstelsel

Uitgangspunt Ontwikkeling

premie als stuurmiddel afhankelijkheid financiële markten

balans jong en oud ontgroening en vergrijzing

lifetimeemployment arbeidsmarkt verandert

solidaire collectiviteit maatschappij wordt individueler

Probleem

  • uitgangspunten zijn achterhaald

  • huidige stelsel zucht en kraakt


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Pogingen tot nu toe Pensioenstelsel

  • Onderzoeken Goudswaard, Donner, Frijns (2009)

  • Pensioenakkoord (2010 - 2013)

  • Voornemen: omzetten in nFTK (2011 - 2014)

  • nFTK per 2015, is technisch onderhoud

    (2011 - 2014)

  • Reconstructie/nieuwbouw nu pas gestart

    (2015 - ….)


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Uitdagingen Pensioenstelsel

  • Verplichtstellingbehouden, zo ja in welke vorm?

  • Welke vormen van solidariteit nog aanvaardbaar?

  • Past doorsneepremie nog? Hoe om te gaan met transitie?

  • Wat is positie van zzp-er in tweede pijler?

  • Ontschottenpensioen, wonen en zorg?

  • Kan organisatie van tweede pijler pensioen beter?


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

PensioenstelselVerderkijken!”


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Doel van pensioen Pensioenstelsel

Mr. IvorWitte

Promovendus Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Verzorgen Pensioenstelselof belonen

  • Principe: maatstaf, in acht nemen uit overwegingen van rechtvaardigheid, redelijkheid of een andere dimensie van de werkelijkheid (Dworkin)

  • Principes kunnen daardoor bijdragen aan de onderbouwing van concrete regels (Hart)

  • Twee principes van pensioen: beloning en verzorging:

    • beloning: pensioen tegenprestatie voor verrichte arbeid

    • verzorging: pensioen voorziet in de behoefte van levensonderhoud


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Principes Pensioenstelselversus pensioen in natura

  • Pensioen in natura = verstrekken van zorg

  • Geen verzorgingsgedachte: voorzietniet in behoefte van levensonderhoud

  • Geen beloningsgedachte: geenuitkering in geld

  • Praktisch: wijziging PW enmogelijk IORP-richtlijnnodig


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Principes versus Pensioenstelsel

pensioen naar hypotheek

  • Geen verzorgingsgedachte: wonenweliswaareerstelevensbehoefte, maar eigendomwoningniet van belang

  • Geen beloningsgedachte: gaat om afschrijvingduurzaamconsumptiegoed

  • Eventueelwelbetaling interest in uitkeringsfaseteverenigen met principes van pensioen


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

PensioenstelselVerderkijken!”


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Verplicht of niet verplicht? Pensioenstelsel

Prof. dr. Erik Lutjens

Hoogleraar Pensioenrecht Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Wat is verplicht? Pensioenstelsel

  • Rechtstreeksbij wet:

    • notarieel PF, ABP

  • Op verzoekrepresentatievevertegenwoordiging:

    • verplichtstelling Wet Bpf2000, Wvb

  • Contractueelverplichtcollectief:

    • cao

  • Contractueelverplichtindividueel:

    • pensioenovereenkomst


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Wettelijk Pensioenstelselverplichtedeelnemingverplicht?

  • Antwoord = neen

  • Nederlandsekeuze


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Dus Pensioenstelselafschaffingzondermeermogelijk?

  • Naar NL recht:

    • afschaffen mag

    • zorgplichtwetgeverlaatzichniettoetsen(Grondwet)

  • Naarinternationaalrecht:

    • veelbesprokeneigendomsrecht? Geenstrijd, want:

    • opgebouwderechtenblijvenbestaan, misschienonzekerder, maar geenaantastingin wezenvan het opgebouwderecht


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Afschaffing Pensioenstelselnoodzakelijkvoordoelen? Neen

  • Minder doorsneepremie

    • Ander karakter. Premieovereenkomst

  • Uittreders

    • Ongeremde vrijwillige voorzetting tegen doorsneepremie + zorgplicht bij aanbod bij einde deelneming

  • Flexibele arbeidsmarkt

    • Waardeoverdracht naar verzamelregeling. Concurrentie van uitvoerders

  • Keuze uitvoerder

    • Alleen regeling verplicht, collectieve keuze uitvoerder

  • Keuze regeling

    • Meer contracting out. In ieder geval op basis van cao


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

PensioenstelselVerderkijken!”


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

PensioenstelselEenpensioenstelselvoorallewerkenden’

Mr. Mark Boumans

Promovendus Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam en werkzaam bij PGGM


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Huidig stelsel Pensioenstelsel

  • geen grand design

  • 1e | 2e | 3e pijler

    Knelpunten

  • verandering stelsel arbeidsverhoudingen door

    groei aantal zzp-ers+ groei flex-arbeid

    Oplossingsrichtingen

  • vergroot bereik 2e pijler → verplicht

  • verbeter mogelijkheden 3e pijler → vrijwillig

  • introductie nieuw stelsel → grand design?


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

‘Pensioenstelsel voor alle werkenden’ Pensioenstelsel

  • verplicht aanvullende basisvoorziening

  • voor alle werkenden ongeacht arbeidsverhouding

  • met individuele of collectieve aanvulling

  • Uitgangspunt

  • wettelijke pensioenplicht voor alle werkenden


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Juridische noodzaak pensioenstelsel voor alle werkenden? Pensioenstelsel

Wettelijke pensioenplicht getoetst aan:

  • Proportionaliteit en subsidiariteit

    • Overheidsinterventie gerechtvaardigd + noodzakelijk?

    • Geen ander middel effectief, minder bezwarend

      Getoetst voor:

  • Werknemers met aanvullend pensioen

  • Witte vlek

  • Zelfstandigen


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Juridische Pensioenstelselnoodzakelijkheid

  • Getoetst aan eigendomsrecht Protocol EVRM

    • legitimatie eigendomsontneming

    • ‘fair balance’: belang samenleving – individu

    • levenstandaardbescherming vs. bescherming minimumniveau (AOW)

  • De werkende

    • Arbeidsrechtelijk | sociaalrechtelijk | fiscaalrechtelijk

    • Onderscheid groepen werkenden vervaagt

    • Gewenste effecten


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

PensioenstelselVerderkijken!”


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Doorsneepremie Pensioenstelsel

Prof. dr. Erik Lutjens

Hoogleraar Pensioenrecht Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam

mede namens mr. Monique van der Poel

Promovenda Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam en advocaat bij EPB-law


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Probleem? Pensioenstelsel

En voor wie?

  • Nietvoor:

    • blijvers– ouderen- late toetreder - uitvoerder

  • Welvoor:

    • de uit het stelseltredendedeelnemer

    • werkgevermet jongpersoneelbestand

  • Voorwerkgeveralleen issue

    • Alszijnpersoneelaltijdjongblijft – maar is dataannemelijk?

    • Of bijvrijstelling (ivm VTN) – maar is dateenprobleem?


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

De Pensioenstelseluittredersen de argumenten

  • Stelsel op de schopalleenvanwegeuittreders?

  • Goedeaspectensolidariteitbehouden?

  • Profijtbeginselonjuist

    • Er is geen (eigendoms)recht op premie

    • Premie is hoofdzakelijkwerkgeverspremie

  • Nadeelnietmeerprofiterenoplossen met daaropgerichtemaatregel

    • ZiepresentatieLutjens: voorzettingdeelnemingtegendoorsneepremie


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Alternatieven Pensioenstelseljuridischhoudbaar?

AfschaffendoorsneepremieenMededingingsrecht

  • Essentievoorbehoudverplichtstelling: socialefunctie

  • Eenvorm van solidariteit, doorsneepremienietnoodzakelijk

  • Watoverblijft: toetsenaanproportionaliteit

  • Is dezevorm van solidariteitzonderverplichtedeelnemingniet op economischverantwoordewijze door eenpensioenfondsuittevoeren


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Alternatieven Pensioenstelseljuridischhoudbaar?

Progressievepremie of degressieveopbouwengelijkbehandeling op grond van leeftijd

  • Leefijdonderscheidverboden, tenzijobjectieverechtvaardiging

  • Bijpremieovereenkomstverdedigbaar

    • Met zelfderedeneringzowelongelijkepremie+ gelijkeopbouw of gelijkepremie + ongelijkeopbouw

  • Bijuitkeringsovereenkomst

    • Waarschijnlijknietverdedigbaar, want arbeidsvoorwaarde is pensioenaanspraakenniet de premie


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Conclusie Pensioenstelsel

  • Beoogdedoelenalleenbereikbaarbijpremieovereenkomst

  • Premieovereenkomstkan met doorsneepremie

  • Premieovereenkomstkanbinnenverplichtedeelneming

  • Moet dan het stelseloverboordwordengezetalleenvooruittrederswaarvooreenmeertoegesnedenmaatregelmogelijk is


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

PensioenstelselVerderkijken!”


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Pensioen Pensioenstelselinzetbaarvoor “wonen” en “zorg”?

Mr. Wim Thijssen

Advocaat bij Thijssen Pensioen Advocaten en promovendus Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Inzetten pensioen bij “wonen” en “zorg” Pensioenstelsel

Wonen:

  • (Extra) aflossen hypotheek met pensioenvermogen

  • (Extra) aflossen restschuld na (gedwongen) verkoop woning met pensioenvermogen

  • (Extra) aflossen of (gedeeltelijke) rentebetaling uit pensioenpremie

  • (Extra) zekerheid stellen met pensioenvermogen

    Zorg:

  • Direct en indirect naturapensioen

    Algemeen:

  • Sanering bij (dreiging) schuldsanering of faillissement


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Wat zit er in de gereedschapskist? Pensioenstelsel

  • Afstand van pensioen (denk aan verplichte pensioenregelingen)

  • Pensioen moet worden uitgedrukt in Nederlands wettig betaalmiddel

  • Ouderdomspensioen dient levenslang te zijn

  • Pensioen kan niet worden afgekocht

  • Vervreemding van pensioen is slechts beperkt mogelijk

  • Volmacht tot invordering van pensioen is herroepelijk

  • Beslag op pensioen is beperkt mogelijk

  • “Pensioen” is beperkt aantastbaar bij schuldsanering en faillissement

  • Voor “pensioen” geldt een bijzondere voorrangsregeling


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Toepassen van het gereedschap bij woningfinanciering Pensioenstelsel

  • "Vrijmaken” van pensioenvermogen is afkoop; niet mogelijk

  • Met terugwerkende kracht afstand doen van pensioenovereenkomst is aantasting verworven aanspraken; niet mogelijk

  • Voor de toekomst afstand doen van pensioen is mogelijk; premie dan inzetbaar (uitzondering: verplichte pensioenregelingen)

  • Pensioen laten fungeren als zekerheid door verpanding is vervreemding; in die vorm niet mogelijk

  • Scheiding/eindigen partnerrelatie: verband met alimentatie, pensioenverevening en bijzonder partnerpensioen

  • “Vrijmaken” pensioenvermogen van saniet of failliet; niet mogelijk


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Toepassen van het gereedschap voor zorg Pensioenstelsel

  • Direct naturapensioen: niet mogelijk

  • Indirect naturapensioen:wel mogelijk


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Denkbare aanvullingen van de gereedschapskist Pensioenstelsel

  • Wettelijke uitzondering op afkoopverbod voor woningfinanciering; eventueel door delegatie

  • Wettelijke uitzondering op verbod van vervreemding om pensioen te kunnen verpanden; eventueel door delegatie

  • Wettelijke uitzondering verplichte deelneming; individuele vrijstellingsmogelijkheid met beroepsgang

  • Onherroepelijke inningsvolmacht (boven beslagvrije voet?) in het kader van woningfinanciering

  • Pensioen direct in natura uitkeren mogelijk maken (vergt ook aanpassing pensioenfondsenrichtlijn en Richtlijn Solvabiliteit II)


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

PensioenstelselVerderkijken!”


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Fiscaal Pensioenstelsel

Prof. mr. Herman Kappelle

Bijzonder hoogleraar Fiscaal Pensioenrecht bij de Vrije Universiteit Amsterdamen directeur Aegon Adfis


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Nabije Pensioenstelseltoekomst

  • Nettopensioen:- AMvB voorgehangen; voorwaarden voor dispensatie- fiscale kader op basis van Wet LB 1964 in Belastingplan 2015

  • Verschil in franchise eindloon en middelloon:- eindloon 100/66,28 AOW-gehuwd- middelloon 100/75 AOW-gehuwd- besluit 23-9-2014, BLKB 2014/1702M

  • Verlies partnerpensioen a.o.-deelnemer bij pensioenfonds- politieke wil voor oplossing conform verzekerde regeling ontbreekt- argumentatie Wiebes o.b.v. WMK onvolledig

  • Verschil opbouw a.o.-deelnemers met en zonder a.o.-pensioen- politieke wil om artikel 10a UBLB aan te passen ontbreekt

  • Pensioeningangsdatum 1e van de maand of verjaardag- storm in een glas water, opbouw stopt ook op 1e van de maand


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Verdere Pensioenstelseltoekomst

  • Hoe consistent is de grens van € 100.000?- in beginselgeïndexeerd- knop is er, draaieneraandusmakkelijk(er)

  • Pensioen, wonenenzorg

  • Meer flexibiliteit- vóórpensioendatum- nápensioendatum


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Pensioen Pensioenstelsel, wonenenzorg

  • RMU-voorstel; eigenbijdragenaarkeuzetegebruikenvoorpensioen of aflossenhypotheek

  • Op het eerstegezichtsympathiek, op het tweedegezichtonuitvoerbaar- doorsneepremie- ongelijkebehandeling; man/vrouw, jong/oud, huurder/eigenaar- selectie; gezondheid, dekkingsgraad

  • Uitwisselbaarheidpensioenenzorgraakt fundament van pensioen

  • Pensioen is oudedagsvoorziening; duslevenslangennietafkoopbaar

  • Oudedaghoudt pas op als je dood bent

  • Anderevraag is of niveaupensioen per definitie en vooriedereenmoetzijnwat het nu is

  • Genoeg, teveel, teweinig?


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Meer Pensioenstelselflexibliteitvóórpensioendatum

  • Werkgeverheeftbestemminggebondendeelsalarisvoorpensioen, wonenenzorg. Maximaal de pensioenpremie die op basis van de omkeerregelmag wordenbetaald.

  • Werknemerbepaalt hoe hijditwilverdelen.

  • Watpensioenwordt, blijftpensioen.

  • Wonenenzorguitnettoinkomen.

  • Welminimaaladequaatpensioen; hoogtedaarvan is per deelnemerverschillend. Absoluut minimum is politiekevraag.

  • Pensioenpremieen/of –aansprakenkrijgengeenanderebestemming, maar deelnemerverdeeltbeschikbareloonruimteanders.

  • Hoeveel (on)gelijkheidenselectievinden we acceptabel?


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Meer Pensioenstelselflexibliteitnapensioendatum

  • 100/75 ooknapensioeningang, voorbeperktaantalsituaties met incidenteleuitgavenvoorzorg (traplift).

  • Artikel 18d, eerste lid Wet LB 1964 aanpassen.

  • Gelijktrekkentweedeenderdepijler; zie rapport VvB 2010,“Fiscalebehandeling van oudedagsvoorzieningen, het kanbeter, eerlijker, efficientereneenvoudiger”.

  • Uitgangspuntenstaan nog overeind;- zelfderuimteo.b.v. middelloontweedepijler- zelfdegrondslag, franchise endeeltijdfactor- in tijdongelimiteerdeinzetnietbenutteruimteuitverleden- in uitkeringsfasezelfdebehandeling; 100/75 ook in derdepijler


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

PensioenstelselVerderkijken!”


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Keuzevrijheid: buitenlandse aanbieders op de Nederlandse pensioenmarkt

Drs. Erik Schouten CPC

Internationaal adviseur bij Aegon Adfis en promovendus Expertisecentrum Pensioenrecht VrijeUniversiteit Amsterdam

mede namens mr. Michelle Tomeij CPL

Promovenda Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

+ 56% pensioenmarkt



Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

+ 56% pensioenmarkt


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

pensioenmarktVerderkijken!”


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Pauze pensioenmarkt


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Reactie pensioenmarktmr. Tarik Uçar

BeleidsadviseurPensioenfederatie

Wat is (‘het probleem’ met) pensioen?


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Reactie pensioenmarktMichielHietkamp

VoorzitterCNVJongeren

Pensioen in de 21e eeuw



Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Pensioen pensioenmarkt en …?


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Discussie pensioenmarktonderleiding van Monica Swalef


Dank voor uw aanwezigheid

DANK VOOR UW AANWEZIGHEID pensioenmarkt

Expertisecentrum Pensioenrecht

en vu Law academyVrije Universiteit Amsterdam


Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel

Einde pensioenmarkt & Borrel