ta su pesticidi n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
ŠTA SU PESTICIDI ? PowerPoint Presentation
Download Presentation
ŠTA SU PESTICIDI ?

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 56

ŠTA SU PESTICIDI ? - PowerPoint PPT Presentation


  • 615 Views
  • Uploaded on

ŠTA SU PESTICIDI ?. Pestis , cedere EPA - definicija : “supstance ili smeše supstanci namenjene za prevenciju, uništavanje, suzbijanje ili smanjenje količine štetočina”. PESTICIDI. PESTICIDI SU MATERIJE HEMIJSKOG BIO LOŠKOG ILI PRIRODNOG POREKLA NAMENJENE SUZBIJANJU MAKRO I

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'ŠTA SU PESTICIDI ?' - kaleb


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
ta su pesticidi

ŠTA SU PESTICIDI ?

  • Pestis , cedere
  • EPA- definicija:

“supstance ili smeše supstanci namenjene za prevenciju, uništavanje, suzbijanjeili smanjenje količine štetočina”.

pesticidi
PESTICIDI

PESTICIDI SU MATERIJE HEMIJSKOG BIOLOŠKOG

ILI PRIRODNOG POREKLA

NAMENJENE SUZBIJANJU MAKRO I

MIKROORGANIZAMA I BILJNIH VRSTA

KOJE DRUŠTVO SMATRA ŠTETNIM

Federal Insecticide, Fungicide, and Rodenticide Act (FIFRA)

zna aj upotrebe pesticida
PRO

80-100 000 vrsta biljnih bolesti

30 000 vrsta korova, 10000 vrsta št.insekata

1/3 hrane biljnog porekla biva uništena štetočinama

SAD: šteta 20 milijardi $ godišnje

Broj zaposlenih u poljoprivredi 3-4 puta manji sa pesticidima

Ušteda energije 80%

Vektori 24 infektivnih i tropskih bolesti

CONTRA

540 000 tona se troši samo u SAD godišnje

20 000 smrtnih slučajeva trovanjem pesticidima godišnje

Hronični efekti:

neurotoksični

imunološki

reproduktivni

ugrožavanje rasta i razvoja

karcinogenost

ZNAČAJ UPOTREBE PESTICIDA
podela pesticida
PODELA PESTICIDA
  • Prema nameni (insekticidi, herbicidi, fungicidi, rodenticidi, arboricidi, akaricidi, nematocidi, defolijanti, desikanti, hemosterilizanti, repelenti, algicidi, baktericidi, moluscidi)
  • Prema hemijskom sastavu (OFJ, karbamati, ditiokarbamati, OHJ, piretrini, dinitrofenoli, derivati fenoksisirć.kis., dipiridili, triazini, kumarinska jedinjenja, der.ureje, ftalimidi, jedinj. Sn, Hg, Cu,Ta, S, As, F)
  • Prema kategoriji toksičnosti (I, II, III ) LD50peroralni, dermalni, LC50 inhalacioni
podela pesticida prema nameni
PODELA PESTICIDA prema nameni
  • INSEKTICIDI
  • HERBICIDI
  • RODENTICIDI
  • FUNGICIDI
  • AKARICIDI (suzbijanje grinja)
  • NEMATOCIDI (suzbijanje valjkastih crva)
  • MOLUSCIDI (suzbijanje mekušaca, puževa)
  • ALGICIDI
  • ANTIHELMINTICI (suzbijanje glista)
  • ARBORICIDI (uništavanje drvenastih korova)
  • ATRAKATNTI
  • DEFOLIJANTI (izazivanje prevremenog opadanja lišća)
  • DESIKANTI (izazivanje uvenuća i sušenja biljaka)
  • FUMIGANTI
  • HEMOSTERILIZANTI
  • REPELENTI
  • REGULATORI RASTA BILJAKA (fiziološko regulisanje rasta)
pesticidi pesticidi u poljoprivredi i umarstvu u srbiji i crnoj gori 2004
PESTICIDI“Pesticidi u poljoprivredi i šumarstvu u Srbiji i Crnoj Gori”, 2004.

REGISTROVANO JE 526 PREPARATA RAZLIČITIH PESTICIDA NA BAZI 235 AKTIVNIH MATERIJA, OD TOGA:

  • INSEKTICIDA, 76 aktivne materije
  • HERBICIDA, 126 aktivnih materija
  • RODENTICIDA, 6 aktivnih materija
slide8

INSEKTICIDI

Organohlorni insekticidi

Organofosforni insekticidi

Karbamati

Insekticidi biljnog porekla i sintetski homolozi

Fumiganti

Repelenti

Atraktanti

Hemosterilizanti

Neorganski insekticidi

organohlorni insekticidi
Organohlorni insekticidi
  • Derivati HLORBENZENA
  • Derivati CIKLOHEKSANA
  • Hlorovani derivati KAMFENA i TERPENTINA
  • Derivati INDANA
  • Drugi organohlorni insekticidi
organohlorni pesticidi u ivotnoj sredini
ORGANOHLORNI PESTICIDI U ŽIVOTNOJ SREDINI
  • Postojanost, hemijska stabilnost, liposolubilnost, nizak stepen biotransformacije i degradacije
  • DDT “preleteo” od Maroka do Barbadosa 6000 km
  • DDT, DDE, lindan, heptahlor, aldrin, nadjeni 1969. u masnom tkivu polarnih životinja
  • EFEKTI NA REPRODUKCIJU I RAZVOJ (smanjenje fertiliteta životinjskih vrsta)
  • KARCINOGENOST
  • IMUNOTOKSIČNI EFEKTI (imunosupresivni ili razvoj autoimunih bolesti)
m ehanizam dejstva ohi
Deluju na nivou ćel.membrane:

1. Smanjivanje transporta K+ kroz

membrane nervnih ćelija

2. Sprečavnje zatvaranje Na+

kanala

3. Inhibicija Na+ K+ATP- aze i

Ca2+Mg2+ATP- aze

4. Smanjenje sposobnosti

kalmodulina da veže i prenosi

Ca2+

Smanjenje brzine repolarizacije nervnih ćelija,

povećanje osetljivosti (reaktivnosti) prema stimulusima

MEHANIZAM DEJSTVA OHI
klini ka slika i terapija trovanja ohi
Akutno trovanje:

Mučnina, povraćanje, dijareja

Gubitak ravnoteže, vrtoglavica konfuzija

Parestezija usana, jezika i lica

Mišićna hiperekscitabilnost

Konvulzije

Depresija disanja i srčanog rada

Hronično trovanje:

Opšta slabost

Encefalitisi

Polineruritisi, pareza ekstremiteta, tremor

Anemija

Leukocitoza

Dermatit

Simptomatska terapija:

Lavaža želuca, aktivni ugalj, salinska purgativa

Uklanjanje vodom i sapunom sa kože

Kupiranje konvulzija

KLINIČKA SLIKA I TERAPIJA TROVANJA OHI
slide13

D

E

R

I

V

A

T

I

H

L

O

R

B

E

N

Z

E

N

A

C

l

C

H

D

D

T

C

l

2

,

2

-

b

i

s

-

(

p

-

h

l

o

r

f

e

n

i

l

)

-

1

,

1

,

1

-

t

r

i

h

l

o

r

e

t

a

n

C

C

l

3

C

l

C

C

l

C

H

C

l

C

l

C

C

l

C

O

O

H

2

D

D

E

D

D

A

C

H

O

C

H

H

C

O

3

3

C

C

l

3

M

E

T

O

K

S

I

H

L

O

R

,

D

M

D

T

,

m

e

t

o

k

s

i

-

D

D

T

2

,

2

-

b

i

s

-

(

p

-

m

e

t

o

k

s

i

f

e

n

i

l

)

-

1

,

1

,

1

-

t

r

i

h

l

o

r

e

t

a

n

slide14

D

E

R

I

V

A

T

I

C

I

K

L

O

H

E

K

S

A

N

A

C

l

C

l

C

l

H

C

H

1

,

2

,

3

,

4

,

5

,

6

-

h

e

k

s

a

h

l

o

r

-

c

i

k

l

o

h

e

k

s

a

n

C

l

C

l

C

l

C

l

C

l

C

l

L

I

N

D

A

N

C

l

g

a

m

a

i

z

o

m

e

r

h

e

k

s

a

h

l

o

r

c

i

k

l

o

h

e

k

s

a

n

a

(

a

,

a

,

a

,

e

,

e

,

e

)

Cl

C

l

slide15

H

L

O

R

O

V

A

N

I

D

E

R

I

V

A

T

I

K

A

M

F

E

N

A

I

T

E

R

P

E

N

T

I

N

A

C

H

2

C

H2C

CH

H3C-C-CH3

K

A

M

F

E

N

K

A

M

F

E

H

L

O

R

i

l

i

T

O

K

S

A

F

E

N

C

H

C

l

1

0

1

0

8

H2C

CH2

C

H

DERIVATI INDANA

Cl

Cl

H

H

Cl

Cl

H

H

[O]

Cl-C-Cl

H-C-H

H

Cl-C-Cl

H-C-H

H

O

l

Cl

Cl

H

H

Cl

Cl

H

H

H

H

D

I

E

L

D

R

I

N

A

L

D

R

I

N

slide16

ORGANOFOSFORNI INSEKTICIDI

  • 1854. sintetisano prvo OFJ (tetraetilpirofosfat)
  • 1934.-1944. sintetisano  2000 OFJ
  • 1936.-1952. sintetisani tabun, sarin, soman, VX
  • U R.Srbiji je u upotrebi 18 aktivnih materija OFI, (2008.)
  • Godišnje se u svetu registruje oko 100 000 slučajeva
  • akutnog trovanja OFJ (20-30 % letalni ishod)
  • 70 % akcidentalna trovanja
  • 20 % suicidna trovanja

AChE

CH3COOH

+

HO-CH2-CH2-N+(CH3)3

Holin

CH3-CO-O-CH2-CH2-N+(CH3)3

ACh

ofi u ivotnoj sredini
OFI U ŽIVOTNOJ SREDINI
  • 50% proizvedenih pesticida u SAD sadrže metilparation, paration, terbufos, fonofos i metilazinofos
  • Bazirano na LD50 spadaju medju najtoksičnije za ptice i sisare
  • Iako se preko 95% OFJ koristi van mesta guste naseljenosti, oni su najčešći uzrok trovanja ljudi pesticidima
  • Nemaju mogućnost biomagnifikacije, ali ulaze u lanac ishrane
slide21

P

A

R

A

T

I

O

N

O

,

O

-

d

i

e

t

i

l

-

O

-

p

-

n

i

t

r

o

f

e

n

i

l

-

t

i

o

n

o

f

o

s

f

a

t

S

C

H

O

2

5

P

O

N

O

2

C

H

O

2

5

M

A

L

A

T

I

O

N

O

,

O

-

d

i

m

e

t

i

l

-

d

i

k

a

r

b

e

t

o

k

s

i

e

t

i

l

-

d

i

t

i

o

f

o

s

f

a

t

S

CH3O

P

S

C

H

C

O

O

C

H

2

5

CH3O

C

H2

C

O

O

C

H

2

5

O

R

T

O

T

R

I

K

R

E

Z

I

L

F

O

S

F

A

T

C

H

C

H

3

6

4

P

O

C

H

C

H

3

4

6

4

C

H

C

H

3

6

4

slide23

Mehanizam delovanja OFJ

Acetilholinestaraza (AChE)

Butirilholinestaraza (BuChE)

OFJ

Karboksilesteraze (CarbE)

Akutna holinergična kriza

Intermedijarni sindrom, 1.-4. dana tr.

slabost proksimalnih skeletnih m.(interkostalni), paraliza

kranijalnih n., oštećenje mišića

Odložena periferna neuropatija, 7.-14. dana tr.

Simetrična senzomotorna aksonopatija (dugih aksona)

Specifične lezije organa

slide27

Acetylcholine System

Acetylcholine System

hidroliza acetilholina
HIDROLIZA ACETILHOLINA
  • Formiranje Michaelisovog kompleksa
  • Acetiliranje OH grupe serina
  • Deacetilovanje
  • Acetilholinesteraza
slide30

Hirloliza OF estra

  • Fosforilacija enzima AChE

INHIBICIJA AChE

slide32

R

2

O

H

H

O

R

P

O

2

AChE

1

X

O

H

fosforilfosfataze

R

2

X

intermedijerni kompleks

R

P

O

1

R

P

O

1

OH

R

2

-HX

neaktivni metabolit

O

R

P

O

1

inhibirani enzim

R

2

MEHANIZAM INHIBICIJE I HIDROLIZE

ofi klini ka slika
OFI - KLINIČKA SLIKA

A. MUSKARINSKI: hipersalivacija, lakrimacija, muka, povraćanje, proliv, bronhoreja i bronhokonstrikcija, bradikardija, hipotenzija, mioza.

B. NIKOTINSKI: fascikulacije mišića, malaksalost, arefleksija, paraliza muskulature, tahikardija, hipertenzija.

C. CENTRALNI: nemir, tremor, konfuzija, pospanost, delirijum, konvulzije, koma, prestanak disanja.

slide34

GIT – gastrointestinalni simptomi

ARI – akutna respiratorna insuficijencija

ACF – akutna cirkulatorna insuficijencija

procena te ine trovanja ofi
PROCENA TEŽINE TROVANJA OFI
  • KLINIČKA SLIKA

TEŠKO TROVANJE: POREMEĆAJ SVESTI, FASCIKULACIJE, KONVULZIJE, DEPRESIJA DISANJA

  • AKTIVNOST HOLINESTERAZE

40-60% LAKO

20-40% SREDNJE

<20% TEŠKO

akutna trovanja ofi le enje
AKUTNA TROVANJA OFILEČENJE

1. ASPIRACIJA GORNJIH DISAJNIH PUTEVA

2. KARDIOPULMONALNA REANIMACIJA

3. ATROPIN SULFAT DO HIPERATROPINIZACIJE

4. LAVAŽA ŽELUCA

5. REAKTIVATOR HOLINESTERAZE (PRALIDOKSIM ILI HI-6)

6. DIAZEPAM ILI MIDAZOLAM

7. SIMPTOMATSKA TERAPIJA

delovanje oksima kod trovanja ofj

HON = CH

H3C - +N

+

R2

R1 – P = O

Oksim (PAM – 2)

O

R2

HC = NOH

R1 – P = O

N+

R2

OH

CH3

O

CH = NO– P = O

R1

-

-

N+ - CH3

-

AChE

+

AChE

AChE

Reaktivirani enzim

Fosforilisani oksim

Intermedijalni kompleks

Inhibirani enzim

DELOVANJE OKSIMA KOD TROVANJA OFJ
slide38

ORTOTRIKREZILFOSFAT

triortokrezilfosfat TOCP

“ginger paralysis”

CH3C6H4

Bezbojna, zejtinjava tečnost

Bez mirisa, teža od vode

Nerastvorljiv u vodi

Dobro se rastvara u alkoholu, etru i dr.

CH3C6H4

PO4

CH3C6H4

PRIMENA: omekšivač (ind. plastičnih masa), rastvarač (fenola)

impregnator (železničkih pragova), antidetonator u gorivima

Inhibitori NTE (neurotoksična esteraza): TOCP,

mipafoks, DFP, ometoat, fention, hlorpirifos, trihlorfon,

metamidofos, paration

slide39

TOKSIČNOST OTCP: akutna trovanja 0,5 g

(kumulativni efekat) hronično trovanje 0,02-0,03 g

SIMPTOMI:

GIT-muka, povraćanje, proliv

PNS-polineuritis, paraliza ekstremiteta

(oštećenje- degeneracija naročito dugih aksona

perifernih nerava)

slide40

KARBAMATI - kao insekticidi, 1950-ih

O

Fizostigmin (ezerin), Physostigma venenosum

1877. u terapiji glaukaoma, antidot (atropin)

Piridostigmin - m.gravis

Neostigmin - m.gravis

R1

N-C-O-X

R2

Mono (di) metil karbamati, tiokarbamati - insekticidi

Ditiokarbamati - fungicidi (tiram, maneb, cineb, ciram)

nadražaj kože, očiju, sluzokože disajnih puteva

Maneb (ekspozicija 4-5 god.) - tremor ekstremiteta,

nestabilnost pri hodu, teškoće u govoru

slide41

O

O

O

R1

R1

R1

AChE + X-O-C-N

AChE... X-O-C-N

AChE + H-O-C-N

R2

R2

R2

O

R1

R2

O-CO-NH-CH3

KARBARIL

AChE-O-C-N

Metil karbamati, tiokarbamati - insekticidi

ALDIKARB, KARBOFURAN, karbaril

CH3-S-C(CH3)2-CH=N-O-CO-NH-CH3, ALDIKARB

slide42

INSEKTICIDI BILJNOG POREKLA I SINTETSKI HOMOLOZI

NIKOTIN, VERATRIN, PIRETRINI (Chrysanthemum c.)

Estri hrizantemne/piretrinske kis. (ciklopropankarbonske kis.) i ciklopentenolona

Sintetski: cismetrin, permetrin, fenotrin (T sindrom)

Deltametrin, cipermetrin, fenvalerat (CS sindrom)

Simptomi: kontaktni dermatit, parestezije kože, crvenilo, svrab,

epigastrični bol, muka povraćanje, vrtoglavica, anoreksija,

stezanje u grudima, fascikulacije mišića, poremećaj svesti

Simptomatska terapija i pomoćne mere lečenja

slide43

Permetrin

Bifentrin

Deltametrin

slide44

FUMIGANTI

  • SO2, HCN, CS2, PH3, metilbromid, etilendibromid, etilenoksid,
  • akrilonitril, formaldehid, hlorpikrin
  • REPELENTI
  • Etarska ulja citrus vrsta, karanfilića, cimeta, lavanda
  • Sintetski: indalon, dimetilftalat, etilheksandiol, dietiltoluamid
  • ATRAKTANTI
  • Bombikol (Svileni prelac, Bombyx mori)
  • HEMOSTERILIZANTI
  • Sredstva za alkilovanje (azidrin derivati)
  • Sterilizanti
  • Antimetaboliti (5-fluorouracil)
herbicidi
Herbicidi
  • BISPIRIDINIJUM JEDINJENJA (PARAKVAT I DIKVAT)
  • DERIVATI HLORFENOKSI KARBONSKIH KISELINA
  • DINITROFENOLI
  • KARBAMATI I DITIOKARBAMATI
  • Ostali (derivati triazina, uree, amida, anilida, anilina …)
slide46

B

I

S

P

I

R

I

D

I

N

I

J

U

M

J

E

D

I

N

J

E

N

J

A

N

N

2

C

l

H

C

C

H

3

3

1

,

1

'

-

d

i

m

e

t

i

l

-

4

,

4

'

-

b

i

s

p

i

r

i

d

i

n

i

j

u

m

d

i

h

l

o

r

i

d

P

A

R

A

K

V

A

T

1

,

1

'

-

e

t

i

l

e

n

-

2

,

2

'

-

b

i

s

p

i

r

i

d

i

n

i

j

u

m

d

i

b

r

o

m

i

d

2

B

r

N

N

D

I

K

V

A

T

H

C

C

H

2

2

D

I

N

I

T

R

O

F

E

N

O

L

I

O

H

O

N

C

H

2

3

N

O

2

D

N

O

C

4

,

6

-

d

i

n

i

t

r

o

-

o

-

k

r

e

z

o

l

slide47

DINITROFENOLI

Mehanizam: sprečavanje sinteze ATP-a

kumulativan efekat

Simptomi: Mučnina, povraćanje, dijareja, kolike, osećaj toplote,

žeđ, crvenilo kože, znojenje, ubrzano disanje, tahikardija,

poveć.temp. (42 0C), aritmija, kolaps, cijanoza, konvulzije, koma,

edem pluća, insuficijencija jetre i bubrega

Hronično trovanje: umor, uznemirenost, znojenje, žeđ,

gubitak tel.mase, žuto obojenje konjuktiva i katarakta

Terapija: Ispiranje kože vodom i sapunom, lavaža (5 % NaHCO3),

laksativi, rashlađivanje, davanje kiseonika, infuzija glukoze i

fiziološkog rastvora

slide48

H

L

O

R

F

E

N

O

K

S

I

J

E

D

I

N

J

E

N

J

A

O

C

H

C

O

O

H

O

C

H

C

O

O

H

2

2

C

l

C

l

C

l

C

l

C

l

2

,

4

,

5

-

T

2

,

4

-

D

2

,

4

,

5

-

t

r

i

h

l

o

r

f

e

n

o

k

s

i

s

i

r

ć

e

t

n

a

k

i

s

.

2

,

4

-

d

i

h

l

o

r

f

e

n

o

k

si

sirćetna

k

i

s

.

N

A

S

T

A

J

A

N

J

E

D

I

O

K

S

I

N

A

O

N

a

C

l

C

l

C

l

0

1

7

0

C

C

H

O

H

3

C

l

C

l

N

a

O

H

C

l

C

l

N

a

-

2

,

4

,

5

-

t

r

i

h

l

o

r

f

e

n

o

l

a

t

1

,

2

,

4

,

5

-

t

e

t

r

a

h

l

o

r

b

e

n

z

en

O

N

a

C

l

C

l

O

C

l

-

2

N

a

C

l

T

C

D

D

2

C

l

O

C

l

C

l

C

l

2

,

3

,

7,8

,

-

t

e

t

r

a

h

l

o

r

-

d

i

b

e

n

z

o

-

p

-

d

i

o

k

s

i

n

slide49

HLORFENOKSI JEDINJENJA

Simptomi: opšta slabost, glavobolja, gubitak apetita, gađenje,

epigastrični bol (žarenje jezika, ždrela), bolovi u mišićima i

parestezije, kontaktni dermatitis

Lakša trovanja: Subnormalna ili povišena temp., poremećaj vida

Teža trovanja: pad pritiska, poremećaj svesti, distalna pareza,

fibrilacija mišića, konvulzije, poremećaj srč. ritma i cirkulacije,

interkostalna paraliza, edem pluća, fibrilacija srč. Komora

Terapija: lavaža, aktivni ugalj, alkalna diureza,

antiaritmici (hinidin),

diazepam, ispiranje kože vodom i sapunom

bispiridinijum jedinjenja
BISPIRIDINIJUM JEDINJENJA
  • PARAKVAT (I grupa) I DIKVAT (II grupa)
  • LOKALNO DELUJU KAO KOROZIVI
  • SISTEMSKO DELOVANJE JE ORGAN SPECIFIČNO: PARAKVAT SE VEZUJE ZA PLUĆA, DIKVAT ZA BUBREGE
  • PARAKVAT: PEROKSIDACIJA LIPIDA I SLOBODNI KISEONIČNI RADIKALI
klini ka slika trovanja parakvatom
KLINIČKA SLIKA TROVANJA PARAKVATOM
  • KOROZIVNA OŠTEĆENJA
  • TOKSIČNI EDEM PLUĆA
  • TOKSIČNO OŠTEĆENJE BUBREGA
  • TOKSIČNI HEPATITIS
  • TOKSIČNA ENCEFALOPATIJA
  • FIBROZA PLUĆA (POSLE 15 - 45 DANA)
slide54

Triazinski herbicidi

AMETRIN, ATRAZIN, PROMETRIN, SIMAZIN, TERBUTRIN

Akutno trovanje:

korozivni efekat (GIT), hepatorenalni poremećaj,

metabolička acidoza, cirkulatorni kolaps, koma

KARCINOGENOST, GENOTOKSIČNOST

ENDOKRINA TOKSIČNOST, IMUNOTOKSIČNOST