slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Wakcynologia (Vaccinology) - nauka o szczepieniach ochronnych PowerPoint Presentation
Download Presentation
Wakcynologia (Vaccinology) - nauka o szczepieniach ochronnych

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 61

Wakcynologia (Vaccinology) - nauka o szczepieniach ochronnych - PowerPoint PPT Presentation


  • 250 Views
  • Uploaded on

Postępy w akcynologi i dr hab. n. med. Ewa Majda-Stanisławska Katedra i Klinika Chorób Zakaźnych Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Wakcynologia (Vaccinology) - nauka o szczepieniach ochronnych. Bakteriologia/wirusologia. Immunologia szczepień. Medycyna. Technologia produkcji,

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Wakcynologia (Vaccinology) - nauka o szczepieniach ochronnych' - kaiser


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1

Postępy wakcynologiidr hab. n. med. Ewa Majda-StanisławskaKatedra i Klinika Chorób ZakaźnychUniwersytetu Medycznego w Łodzi

wakcynologia vaccinology nauka o szczepieniach ochronnych
Wakcynologia (Vaccinology)- nauka o szczepieniach ochronnych

Bakteriologia/wirusologia

Immunologia szczepień

Medycyna

Technologia produkcji,

warunki transportu i przechowywania

wytworzona sztucznie odporno bierna podawanie przeciwcia
Wytworzona sztucznie odporność bierna - podawanie przeciwciał
  • Zalety: natychmiastowa ochrona, najskuteczniejsza możliwość leczenia niektórych chorób
  • Wady:

1. trwa krótko - do 6 tygodni,

2. upośledza czynną odpowiedź na wprowadzone w

tym czasie antygeny, w tym antygeny szczepionkowe

3. możliwość przeniesienia czynników zakaźnych

wytworzona sztucznie odporno bierna podawanie przeciwcia1
Wytworzona sztucznie odporność bierna -podawanie przeciwciał
  • Choroby w których podanie przeciwciał jest najskuteczniejszą metodą leczenia: błonica, tężec, zatrucie jadem kiełbasianym, ukąszenie przez węża, noworodek matki chorej na ospę wietrzną
  • Zastosowanie uodpornienia czynno - biernego (surowica + szczepionka):

- wścieklizna

- tężec

- ekspozycja na HBV osoby podatnej

rodzaje przeciwcia stosowanych do uodpornienia biernego immunoglobulina ludzka
Rodzaje przeciwciał stosowanych do uodpornienia biernego:IMMUNOGLOBULINA LUDZKA
  • Przygotowywana z surowicy zdrowych, dorosłych ludzi
  • Zawiera różnorodne przeciwciała
  • Stosowana w ciężkich zakażeniach, szczególnie u osób z zaburzoną odpornością
rodzaje przeciwcia stosowanych do uodpornienia biernego swoista immunoglobulina
Rodzaje przeciwciał stosowanych do uodpornienia biernego:SWOISTA IMMUNOGLOBULINA
  • Gamma globulina otrzymana od osób niedawno wyleczonych z choroby zakaźnej lub od hiperimmunizowanych (wielokrotnie szczepionych) ochotników
  • Przykłady:

immunoglobulina przeciw WZW B (HBIG)

ludzka immunoglobulina przeciw wściekliźnie (HRIG)

ludzka immunoglobulina przeciwko ospie wietrznej i

półpaścowi (HVIG)

rodzaje przeciwcia stosowanych do uodpornienia biernego antytoksyna
Rodzaje przeciwciał stosowanych do uodpornienia biernego:ANTYTOKSYNA
  • ANTYTOKSYNA jest rodzajem swoistej immunoglobuliny
  • ANTYTOKSYNA to swoiste przeciwciała neutralizujące toksynę (truciznę). Uzyskuje się je podając zwierzętom (zwykle koniom) lub ludziom - ochotnikom toksynę i pobierając od nich surowicę, która jest opracowana poprzez zagęszczanie, eliminację innych białek, sterylizację
przyk ady zastosowania antytoksyn
Przykłady zastosowania antytoksyn
  • ANTYTOKSYNA przeciwko jadowi kiełbasianemu, przeciwbłonicza, przeciwtężcowa
  • ANTYWENINA przeciw ukąszeniom węży
anatoksyna
ANATOKSYNA
  • ANATOKSYNA (Toksoid) to inaczej toksyna (trucizna) bakteryjna pozbawiona poprzez obróbkę laboratoryjną właściwości toksycznych, ale zachowujące swoje właściwości antygenowe. Anatoksyny są stosowane w niektórych szczepionkach np. anatoksyna błonicza, tężcowa
slide11

Szczepionka jest to produkt pochodzenia biologicznego zawierający substancje zdolne do wywołania takich procesów immunologicznych, które prowadzą do powstania trwałej odporności przeciwko określonej chorobie zakaźnej

cele szczepie ochronnych
Cele szczepień ochronnych

Zapobieganie zachorowaniu u osoby szczepionej

Zmniejszenie liczby chorujących( zapadalności) - odra

Eliminacja choroby z danego obszaru - poliomyelitis

Eradykacja (wykorzenienie) choroby na świecie – ospa prawdziwa

eliminacja drobnoustroju chorobotw rczego ze rodowiska cz owieka eradykacja wykorzenienie
Eliminacja drobnoustroju chorobotwórczego ze środowiska człowieka = ERADYKACJA (wykorzenienie)
  • Możliwa tylko w odniesieniu do mikroorganizmów, których jedynym rezerwuarem jest człowiek
  • Szczepienie prowadzone we wszystkich krajach, w których występuje choroba, u co najmniej 90% podatnej populacji
  • Udany program eradykacji ospy prawdziwej (1979 r)
  • Program WHO „świat bez polio”? - w założeniu eradykacja Poliomyelitis do 2000 roku
slide15
Edward Jenner - zastosowanie wirusa ospy krowiej dla uzyskania odporności przeciwko wirusowi ludzkiej ospy prawdziwej
obawy przed stosowaniem szczepie ochronnych s tak dawne jak same szczepienia
Obawy przed stosowaniem szczepień ochronnych są tak dawne, jak same szczepienia

James Gillray, The Cow-Pock—or—the Wonderful Effects of the New Inoculation! (1802)

ospa prawdziwa variola vera1
Ospa prawdziwa (Variola vera)
  • Pierwsza choroba zakaźna, przeciwko której opracowano szczepionkę: Edward Jenner 1796 r
  • Pierwsza choroba zakaźna, którą zwalczono na świecie dzięki szczepieniom ochronnym - (ostatnie naturalne zachorowanie zarejestrowano 26.10.1977 roku w Somalii)
  • Ostatnie zakażenie laboratoryjne - 1978 rok, Uniwersytet Medyczny w Birmingham
  • Certyfikat globalnej eradykacji ospy prawdziwej - 9.12.1979
cechy idealnej szczepionki
Cechy idealnej szczepionki
  • Jednorazowa dawka antygenu
  • Trwała odpowiedź (na całe życie)
  • Pełna odporność u 100% szczepionych
  • Nie wywołuje żadnych działań niepożądanych
  • Niska cena (możliwość powszechnego stosowania)
slide20

A crowd of people in Niger, West Africa awaiting vaccination during the Smallpox Eradication and Measles Control Program in the late 1960s or early 1970s. Image: Dr. JD Millar/CDC.

drogi podania szczepionki
Drogi podania szczepionki
  • Najczęstsze: injekcja domięśniowa lub podskórna
  • Podanie doustne: szczepionka przeciwko polio OPV (Sabina), szczepionka przeciwko rotawirusom
  • Podanie donosowe (historyczne-ospa prawdziwa); grypa – zarejestrowana w USA)
program szczepie ochronnych na rok 2013

PODSTAWY PRAWNE

Program szczepień ochronnychna rok2013
  • Ogłaszany w formie załącznika do Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego
  • zawiera zasady przeprowadzania szczepień ochronnych przeciwko chorobom zakaźnym w 2013 roku.
kalendarz szczepie ochronnych punkty i a oraz i b pso
KALENDARZ SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH:punkty I.A. oraz I.B. PSO
  • I.A. Szczepienia obowiązkowe dzieci i młodzieży według wieku
  • I.B. Szczepienia obowiązkowe osób narażonych w sposób szczególny na zakażenie
  • II.A. Szczepienia zalecane – nie finansowane z budżetu państwa,
rodzaje szczepionek w zale no ci od budowy sk adnik w antygenowych
Rodzaje szczepionek - w zależności od budowy składników antygenowych

1. Żywe drobnoustroje, rozmnażające się w organizmie człowieka

a. Naturalne (wirus krowianki)

b. Atenuowane (BCG, MMR, ospa wietrzna)

2. Pełne drobnoustroje, niezdolne do rozmnażania w organizmie człowieka

a. Pełnokomórkowe, zabite bakterie (krztusiec)

b. Inaktywowane wirusy (WZW A)

podzia szczepionek w zale no ci od ilo ci antygen w
Podział szczepionek w zależności od ilości antygenów
  • Monowalentne - zawierające jeden antygen drobnoustroju np. szczepionka przeciw WZW B.
  • Poliwalentne - zawierają kilka serotypów tego samego gatunku drobnoustroju np. szczepionka przeciwko poliomyelitis (typ 1, 2 i 3); przeciwko pneumokokom, grypie.
podzia szczepionek w zale no ci od ilo ci zawartych gatunk w drobnoustroj w
Podział szczepionek w zależności od ilości zawartych gatunków drobnoustrojów
  • Pojedyncze (jeden gatunek drobnoustroju)
  • Skojarzone (kilka gatunków w jednej strzykawce np. szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa (DTP), szczepionka przeciwko WZW A i WZW B (TWINRIX), odra+świnka+różyczka (MMR)
szczepionki bakteryjne pe nokom rkowe martwe zabite lub ywe atenuowane
Szczepionki bakteryjne pełnokomórkowe - martwe (zabite) lub żywe (atenuowane)
  • Szczepionki z zabitych bakterii produkuje się z hodowanych drobnoustrojów, które zostały zabite przez wysoką temperaturę lub odczynniki chemiczne (aceton, formalinę, tiomersal, fenol). Sposób zabicia musi być tak dobrany, aby zachować immunogenność preparatu czyli jego zdolność do wywołania swoistej odpowiedzi immunologicznej)
  • Żywe, atenuowane szczepionki przygotowuje się przez częste pasażowanie na sztucznych pożywkach
slide33

Atenuacja jest to proces pozbawiania właściwości chorobotwórczych drobnoustroju (zjadliwości bakterii, wirulencji wirusów) przy zachowaniu wszystkich składników antygenowych warunkujących immunogenność

ludwik pasteur zastosowanie sztucznych po ywek do hodowli bakterii utrata zjadliwo ci atenuacja
Ludwik Pasteur - zastosowanie sztucznych pożywek do hodowli bakterii, utrata zjadliwości (atenuacja)
rodzaje szczepionek w zale no ci od budowy sk adnik w antygenowych1
Rodzaje szczepionek - w zależności od budowy składników antygenowych

3. Fragmenty drobnoustrojów

a. Wielocukry otoczki

b. Antygen powierzchniowy (WZW B)

4. Toksoidy bakterii (błonica, tężec)

5. Rekombinanty DNA

a. Gen klonowany w komórkach (WZW A)

b. Geny wyrażane w wektorach

c. DNA (goły)

co to jest otoczka bateryjna
Co to jest otoczka bateryjna?
  • Otoczka to sztywna struktura zewnętrzna komórki bakteryjnej
  • Otoczki są zbudowane z wielocukrów
  • Otoczki chronią przed fagocytozą, zapobiegają aktywacji dopełniacza na drodze alternatywnej
  • Ważną rolę w niszczeniu tych bakterii odgrywają komórki żerne śledziony (pochłanianie bez uprzedniej opsonizacji)
produkty pochodzenia bakteryjnego stosowane w szczepieniach wielocukry otoczki
Produkty pochodzenia bakteryjnego stosowane w szczepieniach - wielocukry otoczki
  • Wielocukry otoczki Haemphilus influenzae to bardzo małe antygeny, tzw. antygeny niekompletne: hapteny
  • Hapteny mogą reagować z wytworzonymi przeciwciałami, ale same nie są immunogenne
  • Immunogenność uzyskuje się przez połączenie (skonjugowanie) z nośnikiem
  • Nośnikami w szczepionkach przeciwko HiB mogą być: toksoid błoniczy, toksoid tężcowy (Hiberix, Act Hib), białko błony zewnętrznej meningokoków (Pedvax HiB)
streptocccus pneumoniae szczepionka 23 walentna nieskoniugowana
Streptocccus pneumoniaeszczepionka 23 -walentnanieskoniugowana
  • Jednakowe ilości (po 25 g) wielocukrów otoczki pochodzących z 23 serotypów S. pneumoniae:

1, 2, 3, 4, 5, 6B, 7F, 8, 9N, 9V, 10A, 11A, 12F, 14, 15B, 17F, 18C, 19F, 19A, 20, 22F, 23F, 33F

streptocccus pneumoniae szczepionka 13 walentna skoniugowana prevenar
Streptocccus pneumoniaeszczepionka 13-walentnaskoniugowana - Prevenar
  • 13 serotypów wielocukrów otoczki, najczęściej powodujących choroby inwazyjne u małych dzieci

1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19F, 23F

udowodniony mechanizm odporno ci gromadnej szczepionki
Udowodniony mechanizm odporności gromadnej, szczepionki:
  • Pneumokokowa dla dzieci 6 tyg – 5 lat
  • Menigokokowa dla niemowląt
  • Rotawirusowa dla dzieci do 6 miesiąca życia
szczepionki chroni ce przed seps meningokokow
Szczepionki chroniące przed sepsą meningokokową
  • Podobnie jak pneumokoki – wielocukry otoczki skonjugowane (sprzężone z białkami)
  • Tylko wielocukier serogrupy C
  • Lub wielocukry serogrup A, C, Y W135
ep i demiolog ia w europ i e serogroup y b i c stanowi 90
Epidemiologiaw Europie Serogroupy B i C stanowią 90%

Reference: EU-IBIS Network. Invasive Neisseria Meningitidis in Europe 2006 Health Protection Agency London 2006. Available from www.euibis.org

slide47
Dystrybucja grup serologicznych Neisseria meningitidis wśród pacjentów z IChM w Polsce 2005-VI.2008 (n=628)

Dane KOROUN/BINet

Opr. A.Skoczyńska

reakcje krzy owe wykazane in vitro
Reakcje krzyżowe wykazane in vitro
  • Pomiędzy monoklonalnymi przeciwciałami przeciwko glikoproteinom otoczki meningokoków serogrupy B a:
      • glikoproteinami centralnego układu nerwowego
      • glikoproteinami mięśnia sercowego
      • glikoproteinami wątroby
      • glikoproteinami nerek

Robbins i wsp. 2008

czynniki wirulencji jako sk adniki szczepionek meningokokowych
Czynniki wirulencji jako składniki szczepionek meningokokowych

OMV

outer membrane vesicle

Otoczka

produkty pochodzenia bakteryjnego stosowane w szczepionkach toksoidy bakteryjne
Produkty pochodzenia bakteryjnego stosowane w szczepionkach - toksoidy bakteryjne
  • Toksoidy są to preparaty toksyn (trucizn) bakteryjnych pozbawione właściwości toksycznych, ale o zachowanych własnościach immunogennych.
  • Toksoid przygotowuje stosując wysoką temperaturę lub formalinę.
  • Podanie toksoidu = wytworzenie przeciwciał tylko przeciw tej toksynie
znaczenie szczepionek zawieraj cych toksoidy bakteryjne
Znaczenie szczepionek zawierających toksoidy bakteryjne
  • Uodpornienie toksoidem jest skuteczne przez rok lub dłużej.
  • Konieczne są szczepienia przypominające.
  • Przedłużenie działania bodźca antygenowego i wzmocnienie jego immunogenności uzyskuje się poprzez dodanie adiuwantów (łac. adiuvare -pomagać).
  • Przykład: anatoksyna błonicza i tężcowa adsorbowane na wodorotlenku glinu szczepionki DT lub Td
wiele chor b jedno uk ucie
Wiele chorób – jedno ukłucie

Szczepionki skojarzone przeciwko:

  • błonicy,
  • tężcowi,
  • krztuścowi (acellularna)
  • polio (inaktywowana)
  • Haemeophilus infuenzae typu b
slide55

Nowoczesne szczepionki skojarzone

z acellularną komponentą krzuścową

  • wysoka efektywność i bezpieczeństwo
  • redukcja liczby iniekcji, zwłaszcza w pierwszym roku życia dziecka
  • mniej bólu i stresu dla niemowląt i rodziców

INFANRIX –IPV-HiB, Pentaxiom, DTaP (SSI)

drogi szerzenia si rotawirus w
Drogi szerzenia się Rotawirusów

Fekalno-oralna

Na rękach do kilku godzin

Na stałych powierzchniach do kilku tygodni

W wodzie do kilku tygodni

Inne drogi szerzenia

Kropelkowa

zmienno antygenowa rotawirus w
Zmienność antygenowa rotawirusów
  • Genom rotawirusów to podwójna nić RNA złożona z 11 segmentów (każdy z nich koduje odrębne białko VP)
  • W przypadku współzakażenia łatwo dochodzi do reasortacji genów między szczepami rotawirusów
  • (ludzkich ale także ludzkich i zwierzęcych)
szczepionki przeciw biegunkom rotawirusowym dost pne w polsce
Szczepionki przeciw biegunkom rotawirusowym dostępne w Polsce

Żywa,doustna, pięciowalentna - zawierająca atenuowany wirus bydlęcy + wirus ludzki (PRV)

Żywa,doustna, monowalentna – zawierająca atenuowany szczep ludzki- RIX 4414

r d a informacji
Źródła informacji
  • Zarządzenia ogólne Ministra Zdrowia, coroczne komunikaty Głównego Inspektora Sanitarnego www.mz/gov.pl/
  • Dane liczbowe na temat realizacji kalendarza szczepień ochronnych w Polsce: Państwowy Zakład Higieny www.pzh.gov.pl
r d a informacji1
Źródła informacji
  • Rekomendacje AAP dotyczące szczepień Centers for Disease Control and Prevention– www.cdc.gov (MMWR Recommendations and Reports)
  • Zalecenia dotyczące szczepień i zalecenia profilaktyczne dla wyjeżdżających za granicę World Health Organisation www.who.int. (international travel and public health)