podstawy etyki lekarskiej relacje lekarz pacjent oraz lekarz firma farmaceutyczna n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Podstawy etyki lekarskiej Relacje lekarz – pacjent oraz lekarz –firma farmaceutyczna PowerPoint Presentation
Download Presentation
Podstawy etyki lekarskiej Relacje lekarz – pacjent oraz lekarz –firma farmaceutyczna

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 43

Podstawy etyki lekarskiej Relacje lekarz – pacjent oraz lekarz –firma farmaceutyczna - PowerPoint PPT Presentation


  • 207 Views
  • Uploaded on

Kurs wprowadzający do specjalizacji z chorób wewnętrznych, Katowice, czerwiec 2014. Podstawy etyki lekarskiej Relacje lekarz – pacjent oraz lekarz –firma farmaceutyczna. Jan Duława Klinika Chorób Wewnętrznych i Metabolicznych Śląski Uniwersytet Medyczny, Katowice.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Podstawy etyki lekarskiej Relacje lekarz – pacjent oraz lekarz –firma farmaceutyczna' - julius


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
podstawy etyki lekarskiej relacje lekarz pacjent oraz lekarz firma farmaceutyczna

Kurs wprowadzający do specjalizacji z chorób wewnętrznych, Katowice, czerwiec 2014

Podstawy etyki lekarskiej Relacje lekarz – pacjentoraz lekarz –firma farmaceutyczna

Jan Duława

Klinika Chorób Wewnętrznych i Metabolicznych

Śląski Uniwersytet Medyczny, Katowice

etyka gr ethos zwyczaj lub miejsce sta ego zamieszkania
ETYKA(gr. ethos - zwyczaj lub miejsce stałego zamieszkania)
  • Podział ze względu na normujący lub opisujący stosunek do moralności
    • Teoria powinności moralnej lub moralnej wartości postępowania = etyka normatywna(= teoria moralności doskonałej)
slide4
2. Teoria faktycznie uznawanych w określonym środowisku społecznym (etos), często także praktykowanych w nim norm moralnych postępowania = etyka opisowa = etologia

3. Same przeświadczenia (oceny) i praktyki moralne danej społeczności lub nawet poszczególnych jej przedstawicieli

slide5
Podział etyki ze względu na stopień ogólności
    • Etyka ogólna - filozoficzna refleksja nad celem i sensem ludzkiego istnienia w relacji do podstawowych elementów moralności, takich jak dobro, powinność, sumienie, odpowiedzialność, sprawności moralne (cnoty)

2. Etyka szczegółowa - szczegółowe zastosowanie norm ogólnych do normowania poszczególnych dziedzin życia.

slide6
Podział etyki ze względu na stosunek do stałości wartości, norm i ocen moralnych
    • Etyka absolutystyczna – przyjmuje stałość norm
    • Etyka relatywistyczna – traktuje normy i oceny moralne jako względne, zależne od wielu różnorodnych czynników obiektywnych i subiektywnych
sk adowe etyki
Składowe etyki
  • Aksjologia etyczna = teoria wartości etycznych
  • Deontologia etyczna = teoria postępowania moralnie słusznego
  • Aretologia = teoria sprawności moralnych
  • Synejdezjologia = teoria sumienia
  • Eudajmonologia = teoria szczęścia
etyka medyczna
Etyka medyczna
  • Etyka
    • szczegółowa
    • normatywna
    • opisowa ~ kodeksowa (analizująca i normalizująca sferę moralną pracowników służby zdrowia)
    • absolutystyczna / relatywistyczna (?) (zajmująca się głównie deontologią i aksjologią)
slide9
Działy etyki medycznej
  • Etyka zawodów medycznych
    • np. lekarska, pielęgniarska, farmaceutyczna
  • Etyka kliniczna
  • Etyka profilaktyczna
slide10
Etyka lekarska
  • Kodeksowa etyka lekarska
    • Zapobieganie nadużyciom moralnym
  • Filozoficzna etyka lekarska
    • Udoskonalanie wewnętrzne lekarza
slide11
Etyka kliniczna
  • Etyka terapeutyczna
    • rozwiązywanie problemów moralnych i sytuacji konfliktowych u chorych (alkoholizm, psychopatia)
  • Etyka oceniająca eksperymenty kliniczne
  • Etyka zajmująca się problemami swoistymi dla poszczególnych dyscyplin klinicznych (np. transplantologia, intensywna terapia, położnictwo, farmakologia)
historia bioetyki
Historia bioetyki
  • 1745: Francesco Cangiamila:
    • Embriologia sacra
  • 1803: Thomas Percival:
    • Medical Ethics („paternalizm młodzieńczy”)
  • 1949: (Genewa):
    • Kodeks etyki medycznej (przysięga genewska)
  • 1970: Van Rensselaer Potter:
    • Bioethics – The Science of Survival (interdyscyplinarność + spojrzenie w przyszłość + globalizm)
  • Kodeksy Etyki Lekarskiej
    • Polska: 2.01.2004 (Nadzwyczajny VII Krajowy Zjazd Lekarzy)
slide13

European Federation of Internal MedicineAmerican College of Physician – American Society of Internal MedicineAmerican Board of Internal Medicine

Podstawowe zasady:

  • Nadrzędność dobra pacjenta
  • Autonomia pacjenta
  • Sprawiedliwość społeczna

KARTA LEKARZA

slide14
Zasada nadrzędności dobra chorego:

wynika z poświęcenia się dla dobra pacjentów. Altruizm zwiększa zaufanie, które ma zasadnicze znaczenie dla relacji między lekarzem a pacjentem. Mechanizmy rynkowe, naciski społeczne

i wymagania administracyjne nie mogą prowadzić do łamania tej zasady.

slide15
Zasada zachowania autonomii chorego:

lekarz musi szanować autonomię chorych,

być wobec nich szczery i umożliwiać im podejmowanie świadomych decyzji dotyczących leczenia.

Wolę pacjenta należy traktować jako nadrzędną, o ile nie jest sprzeczna

z zasadami etyki lekarskiej i nie oznacza żądania niewłaściwej opieki medycznej.

slide16
Zasada sprawiedliwości społecznej:

środowisko lekarskie musi się opowiadać za sprawiedliwością w systemie ochrony zdrowia, w tym także za sprawiedliwą dystrybucją jego zasobów. Lekarze powinni czynnie dążyć do wyeliminowania każdej dyskryminacji w ochronie zdrowia.

Ann Intern Med, 2002, 136:243-246

Lancet, 2002, 359:520-522

Med Prakt, 2002,Wyd. Specjalne 4/2002

slide17
Zobowiązanie do kompetencji zawodowej
  • Zobowiązanie do szczerości wobec pacjenta
  • Zobowiązanie do przestrzegania tajemnicy zawodowej
  • Zobowiązanie do właściwych relacji z pacjentem
  • Zobowiązanie do doskonalenia jakości opieki
  • Zobowiązanie do zapewnienia dostępności opieki medycznej
slide18
Zobowiązanie do sprawiedliwego rozdziału ograniczonych zasobów systemu ochrony zdrowia
  • Zobowiązanie do zdobywania wiedzy naukowej
  • Zobowiązanie do podtrzymywania zaufania społecznego poprzez odpowiednie postępowanie w przypadku konfliktu interesów
  • Zobowiązanie wypełniania obowiązków zawodowych
american college of physician american society of internal medicine
American College of Physician American Society of Internal Medicine

Pytania do rozważenia:

  • W jakim celu przedstawiciel firmy składa mi propozycję?
  • Co o takiej zależności sądziliby moi pacjenci?
  • Co o takiej umowie sądziliby moi koledzy?

Physician – industry relations

Annals of Int Med, 2002, 136: 396-402

Med Prakt, 2002, Wyd specj. 5/2002

problemy na styku lekarz firma
PROBLEMY NA STYKU LEKARZ - FIRMA
  • Wypaczenie w przedstawianiu informacji naukowej
  • Podświadomy (?) związek emocjonalny z firmą i produktem
  • Zagrożenie przedkładaniem zysku nad dobro chorego
lekarz wobec konieczno ci wyboru
LEKARZ WOBEC KONIECZNOŚCI WYBORU
  • Metod diagnostycznych i leczniczych
  • Kolejności udzielania pomocy w razie ograniczonych zasobów systemu ochrony zdrowia
  • Modelu medycyny

(biomedyczny vs aksjomedyczny)

czynniki decyduj ce o wyborze metod diagnostycznych i leczniczych
CZYNNIKI DECYDUJĄCE O WYBORZE METOD DIAGNOSTYCZNYCH I LECZNICZYCH
  • Osobiste cechy lekarza (wiedza, umiejętności, doświadczenie)
  • Wyniki wiarygodnych badań klinicznych (EBM)
  • Organizacja systemu ochrony zdrowia
  • Możliwości finansowe systemu
potencjalne kryteria wyboru w razie ograniczonych zasob w systemu ochrony zdrowia
POTENCJALNE KRYTERIA WYBORUW RAZIE OGRANICZONYCH ZASOBÓW SYSTEMU OCHRONY ZDROWIA
  • Kryteria nie do zaakceptowania
    • Względy ekonomiczne
    • Wartość społeczna chorego
    • Nacisk lobby (np. naukowego)
    • Kryteria polityczne, rasowe, narodowościowe
potencjalne kryteria wyboru cd
POTENCJALNE KRYTERIA WYBORU- cd
  • Kryteria neutralne (?!) etycznie
    • Randomizacja (loteria)
    • Kolejka (first come - first served)
  • Kryteria etycznie akceptowalne
    • Stan kliniczny chorego
    • Maksymalizacja efektu leczniczego
lekarz wobec wyboru modelu wedycyny
LEKARZ WOBEC WYBORU MODELU WEDYCYNY
  • Model biomedyczny(mechanicystyczny, biostatyczny)

Założenie:

Istnienie neutralnej aksjologicznie wiedzy biologicznej, którą należy zastosować w praktyce

Rola nauki:

Odkrycie normy uniwersalnej

Rola praktyki klinicznej:

Ustalenie przyczyn odchyleń od normy i przywrócenie równowagi biologicznej organizmu

Zagrożenie:

Uprzedmiotowienie chorego, przesadny optymizm epistemologiczny, zlekceważenie autonomii chorego

lekarz wobec wyboru modelu wedycyny cd
LEKARZ WOBEC WYBORU MODELU WEDYCYNY - cd
  • Model aksjomedyczny(holistyczny, systemowy)

Założenie

Nie istnieje ściśle określona norma biologiczna, która jest indywidualnie (kulturowo) zmienna

Rola nauki

Ustalenie normy dla każdego indywidualnego pacjenta

Rola praktyki klinicznej

Rozpoznawanie zagrożeń dla zdrowia (jednostki, społeczeństwa), przywrócenie równowagi psychosomatycznej

Zagrożenia

Relatywizm epistemologiczny, wykształcenie mylnych wyobrażeń o możliwościach człowieka

slide27
Medycyna:

dziedzina nauk przyrodniczych zajmująca się badaniem budowy

i czynności organizmu ludzkiego…, rozpoznawaniem chorób,

rokowaniem oraz leczeniem chorych

i zapobieganiem chorobom

Wielki słownik medyczny (PZWL)

slide28
Medycyna:

[łac. medicina = sztuka lekarska]

nauka o zdrowiu i chorobie człowieka

oraz sztuka leczenia i zapobiegania chorobom; należy do nauk przyrodniczych, gdyż opiera się na biologii, chemii i fizyce, ale również do nauk humanistycznych,

gdyż jej podmiotem jest człowiek

Słownik języka polskiego (PWN)

slide29

Medycyna nie jest

  • kosmetyką biochemiczną
  • zbiorem procedur w katalogu płatnika
  • sztuką zarabiania pieniędzy na lęku przed chorobą i śmiercią

(Rzeczpospolita 2006.04.15-17)

slide30
Rzemiosło

Samodzielna działalność gospodarcza na niewielką skalę

Umiejętności warsztatowe, opanowanie techniki, inaczej kunszt lub sztuka

  • Sztuka
  • Szeroko pojęta twórczość artystyczna nakierowana na wartości estetyczne
  • Umiejętność wykonywania czegoś biegle, czyli kunszt, mistrzostwo
  • Wykonywanie czynności niemożliwych do opanowania dla przeciętnego człowieka, traktowana jako popis czyichś umiejętności
slide32
Rzemiosło

Samodzielna działalność gospodarcza na niewielką skalę

Umiejętności warsztatowe, opanowanie techniki, inaczej kunszt lub sztuka

  • Sztuka
  • Szeroko pojęta twórczość artystyczna nakierowana na wartości estetyczne
  • Umiejętność wykonywania czegoś biegle, czyli kunszt, mistrzostwo
  • Wykonywanie czynności niemożliwych do opanowania dla przeciętnego człowieka, traktowana jako popis czyichś umiejętności
slide33
Medycyna: nauka ścisła czy humanistyczna ?

→ przykład niewłaściwie sformułowanego pytania

metodynauk humanistycznych

metody naukścisłych

CZŁOWIEK jako przedmiot nauki

slide34
Nauki ścisłe

dedukcyjne:konstrukcja układów wyrażeń wraz z ich własnymi regułami przekształcania

empiryczne:izolacja obiektów badań, poddanych kontroli badacza

Nauki humanistyczne

istniejący obiekt badań (człowiek, społeczeństwo) złożony bardziej niż jakikolwiek układ dedukcyjny lub zaaranżowany w laboratorium układ zależności (fizycznych, chemicznych); poza kontrolą badacza

czy medycyna jest nauk
TAK:

podstawą jest metodologia naukowa

jednym z celów jest poznanie prawdy

Czy medycyna jest nauką?

ALE:

najważniejszym celem medycyny nie jest poznanie prawdy;

jest nimulżenie cierpiącemu człowiekowi

slide36
Medycyna

Sztuka oparta na solidnym rzemiośle

i rzetelnych podstawach naukowych

uprawiana przez współczującego

i spolegliwego lekarza, któremu nieobcy jest zdrowy rozsądek i intuicja

slide37

Rozpoznanie sytuacji klinicznej

System wartości pacjenta i jego preferencje

P.Gajewski i wsp.,Med.Prakt.2003,3:31-34

slide38

Rozpoznanie sytuacji klinicznej

Wiedza, umiejętności i doświadczenie lekarza

System wartości pacjenta i jego preferencje

Doniesienia z badań naukowych

P.Gajewski i wsp.,Med.Prakt.2003,3:31-34

wykorzystanie wynik w badania klinicznego w opiece nad konkretnym pacjentem
Wykorzystanie wyników badania klinicznegow opiece nad konkretnym pacjentem
  • Czy pacjent jest podobny do przeciętnego uczestnika badania (wyselekcjonowane grupy !) ?
  • Czy interwencja, którą chcemy zastosować będzie taka sama jak w badaniu klinicznym ? (np. dawki leków, inne leki, inne choroby, umiejętności i doświadczenie lekarza)
  • Czy opisane w badaniu skutki stosowania danej interwencji (punkty końcowe) są ważne dla naszego pacjenta ?
  • Czy skutki korzystne danej interwencji przeważają nad skutkami niekorzystnymi ?
10 przykaza lekarza oxford handbook of clinical medicine ii edition 1989
10 Przykazań lekarza(Oxford Handbook of Clinical Medicine, II edition, 1989)
  • Nie wiń chorego za to, że jest chory
  • Jeżeli znasz życzenia chorego, staraj się je spełnić
  • Pracuj dla chorego, nie dla konsultanta
  • Wykorzystaj obchód lekarski dla poprawy nastroju (morale) chorego, nie własnego (dla chorego, nie dla siebie)
  • Lecz chorego, nie chorobę lub pielęgniarkę
10 przykaza lekarza cd
10 Przykazań lekarza - cd
  • Przyjmuj ludzi, nie „przypadki”(zawały, udary itp..)
  • Spędzaj czas z osamotnionymi – możesz im pomóc otrzeć łzy
  • Pytaj swoje sumienie – ono ci podpowie co masz robić
  • Pielęgniarka często ma rację – nie lekceważ jej opinii
  • Bądź uprzejmy dla siebie – nie jesteś niewyczerpalnym źródłem
2 dodatkowe przykazania lekarza lancet 1999 354 1320
2 Dodatkowe przykazania lekarza(Lancet, 1999, 354:1320)
  • Daj choremu ( i sobie) czas: czas na zadawanie pytań, czas na refleksję, czas na wyzdrowienie, czas na poznanie siebie
  • Nie obawiaj się wątpliwości. Jeżeli możesz, bądź optymistą: chory odczuwający opiekę żyje dłużej i czuje się lepiej