1 / 42

Lekd.Beata Dobracka

Zaka ź ne choroby zawodowe przenoszone drog ą kontaktu ze zwierz ę tami bruceloza, ró ż yca, tularemia, w ś cieklizna, lep t ospirozy. Lek.med.Beata Dobracka. ANTROPOZOONOZY choroby odzwierzęce. Zaka ź ne i paso ż ytnicze choroby ludzi, wynikaj ą ce z kontaktów cz ł owieka

josiah
Download Presentation

Lekd.Beata Dobracka

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Zakaźne choroby zawodowe przenoszone drogą kontaktu ze zwierzętami bruceloza, różyca, tularemia, wścieklizna, leptospirozy Lek.med.Beata Dobracka

  2. ANTROPOZOONOZY choroby odzwierzęce Zakaźne i pasożytnicze choroby ludzi, wynikające z kontaktów człowieka ze zwierzętami lub produktami pochodzenia zwierzęcego • antropozoonozy hodowlane • antropozoonozy naturalne

  3. Łańcuch epidemiologiczny w chorobach odzwierzęcych • źródło zakażenia – zwierzę domowe i dzikie • drogi szerzenia się zakażenia w środowisku i populacji – środowisko zewnętrzne jako miejsce bytowania zarazka rola transmiterów czyli wektorów zakażenia • człowiek – wrażliwa populacja

  4. Odzwierzęce choroby zawodowe Ważna grupa chorób zawodowych występujących wśród pracowników zatrudnionych w: • rolnictwie, • leśnictwie, • przemyśle rolno-spożywczym, • garbarskim, • włókienniczym, • nadzorze weterynaryjnym, • wśród osób pracujących w strefie klimatu tropikalnego i subtropikalnego.

  5. Odzwierzęce choroby zawodowe Poszczególne grupy zawodowe są wyjątkowo narażone na niektóre antropozoonozy, np.: • służba weterynaryjna i hodowcy zwierząt –tularemia, bruceloza, różyca, grzybice, choroby pasożytnicze, gorączka Zachodniego Nilu; • hodowcy drobiu i ptactwa – ornitozy, listerioza; • pracownicy przemysły skórzanego – gorączka Q, wąglik, grzybice; • pracownicy handlu i przemysłu mięsnego – salmonellozy, leptospirozy, różyca, włośnica; • pracownicy leśni – wścieklizna, kleszczowe zapalenie mózgu, borelioza, leptospirozy; • rybacy – choroby pasożytnicze.

  6. Bruceloza, różyca, tularemia, wścieklizna i leptospirozy zachorowania ludności w latach 2000-2004 w Polsce (1) i na Dolnym Śląsku (2)

  7. Bruceloza (Brucelosis, Morbus Bang) Występuje na całym świecie i jest powszechnym zakażeniem zwierząt hodowlanych, a w szczególności bydła. ETIOLOGIA I REZERWUAR Gram(-) pałeczki z rodzaju Brucella (Br.)umiejscawiające się wewnątrzkomórkowo, a ich chorobotwórczość związana jest z tworzeniem endotoksyn Poznano 6 gatunków zarazka – pierwsze 4 są patogenne dla człowieka • Br.melitensis (Bruce – 1886) – owce, kozy i bydło • Br.abortus (Bang – 1895) – bydło, konie, sarny • Br.suis (Traum – 1914) – świnie, zające (biotyp 2); • Br.canis – psy • Br.ovis – owce • Br.neotome – gryzoń Neotoma lepida.

  8. Ostrą postać brucelozy powoduje zwykle, występująca w strefie klimatu śródziemnomorskiego Br.melitensis oraz Br.suis.Postać przewlekłą choroby w klimacie umiarkowanym najczęściej powoduje Br.abortus (bovis)Zarazki brucelozy są odporne na działanie czynników środowiska zewnętrznego (woda, gleba, niskie temperatury), są natomiast wrażliwe na ogrzewanie i ogólnie stosowane środki odkażające (chloramina, lizol, soda kaustyczna)

  9. Źródło zakażenia dla człowieka • chore zwierzę, • jego wydzieliny i wydaliny (poronienie: płód, łożysko, wody płodowe – czysta hodowla zarazka) • krew i mleko. • Nie notuje się zakażeń człowieka od człowieka. Drogi szerzenia i wrota zakażenia • uszkodzona skóra (ręce), • błony śluzowe w bezpośredniej styczności z chorym zwierzęciem (poronienia, pomoc w wycielaniach), • często drogą przewodu pokarmowego (mleko, inne produkty pochodzenia zwierzęcego) • oraz drogą wziewną i dospojówkową (kurz i aerozol) • opisywane są zakażenia laboratoryjne

  10. Patogeneza • Okres wylęgania trwa od kilku dni nawet do kilku miesięcy; przeciętnie 1 – 3 tygodnie. • Pałeczki po wniknięciu do ustroju namnażają się w układzie chłonnym (węzły) i po przełamaniu bariery ochronnej dostają się do krwi i różnych narządów (ostra faza choroby). • U znacznej części chorych, zwłaszcza zakażonych Br.abortus (choroba Banga) schorzenie przybiera od razu charakter przewlekły (pierwotnie). • Początkowo dominuje swoisty proces infekcyjno-toksyczny, a wtórnie rozwijają się procesy immunologiczne (przewlekła alergizacja( wiodące do narządowo-układowych zmian zwyrodnieniowych.

  11. Obraz kliniczny (3 formy) • Ostra (Br.melitensis, rzadziej Br.suis) – może przybierać „maski”: gruźliczą, goścową i durową – w zależności od reprezentacji narządowej: • gorączka o przebiegu falistym (febris undulans), • zlewne poty, dreszcze, osłabienie, uporczywe bóle głowy, • znaczne bóle stawowo-mięśniowe, • zaburzenia żołądkowe, • zapalenia jąder jedno- lub obustronnie, • powiększenie wątroby, rzadziej śledziony oraz węzłów chłonnych; • zdarzają się zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i ciężki uszkodzenia narządowe (zapalenie wsierdzia, uszkodzenie wątroby z żółtaczką, stan septyczno-toksyczny.

  12. Obraz kliniczny (3 formy) • Podostry – czasami od początku może przebiegać podostro, zwykle występują objawy jak w postaci ostrej, lecz są słabiej wyrażone; • Przewlekły – bywa zejściem postaci powyższych, lecz często występuje jako pierwotnie przewlekła (zakażenie Br.abortus): • dolegliwości bólowe ze strony układu ruchu (o typie zwyrodnieniowym), • obwodowego układu nerwowego (uszkodzenia wielonerwowo-korzeniowe), • uszkodzenie układu autonomicznego oraz OUN (nerwice, zaburzenia psychoorganiczne), • obustronne uszkodzenie słuchu typu odbiorczego (pow. 1000Hz), • cechy uszkodzenia wątroby i mięśnia sercowego • Zespół pobrucelozowy – metabrucellosis.

  13. Rozpoznanie brucelozy • Wywiad epidemiologiczny, • Obraz kliniczny • Badania immunoserologiczne • OA (Wrigta) • OWD • Odczyn Coombsa • ELISA • W brucelozie przewlekłej często decydujące znaczenia w miał śródskórny alergiczny odczyn Burneta – obecnie nie wykonywany z powodu braku bruceliny

  14. Leczenie • Doksycyklina – antybiotyk podstawowy • Kotrimoksazol • Gentamycyna • Rifampicyna (ew.skojarzone) • NIE zaleca się: penicylin, większosci cefalosporyn, makrolidów, chloramfenikolu • W brucelozie przewlekłej dominuje leczenie objawowe

  15. Nowe zachorowania w Polsce • W roku 2000 zarejestrowano 2 rodzime przypadki zachorowania na boreliozę (woj.warmińsko-pomorskie): 1 u osoby zatrudnionej przy strzyżeniu owiec, 1 u rolnika - hodowcy owiec. • Pozostałe zarejestrowane w latach 2000 – 2004 przypadki nowych zachorowań na brucelozę były importowane z rejonu Morza Śródziemnego. Do zakażenia doszło podczas pracy przy strzyżeniu, wypasaniu, uboju i przetwórstwie owiec w Hiszpanii. • U osób tych po powrocie do kraju wystąpiła ostra lub podostra postać kliniczna brucelozy potwierdzona wynikami badań serologicznych (OA i OWD lub ELISA – klasy IgM, IgG, IgA) • W latach 1986 – 2004 zarejestrowano 48 przypadków brucelozy importowanej z rejonu Morza Śródziemnego

  16. Różyca (Erysipeloid) • Choroba odzwierzęca przebiegająca u ludzi najczęściej w postaci przyrannego zapalenia skóry spowodowanego włoskowcem różycy - Erysipelothrix rhusiopathiae szeroko rozpowszechnionym w przyrodzie. • Występuje sezonowo w miesiącach letnich. • Włoskowce są odporne na wysuszenie, solenie, wędzenie i peklowanie oraz gnicie.

  17. Rezerwuar zarazka i źródło zakażenia • zwierzęta – głównie świnie (chore i zdrowe - nosicielstwo na migdałkach), • drób, • myszy • oraz surowe mięso wieprzowe, • a także ryby i kraby (zakażone na lądzie). Drogi szerzenia • uszkodzona skóra (ukłucia, otarcia), • rzadziej zakażone przedmioty, • sporadycznie przewód pokarmowy.

  18. Obraz kliniczny Okres wylęgania - 1-3 dni (do 7 dni). • postać skórna - najczęstsza, umiejscawia się głównie na dłoni - wokół skaleczenia; zmiana jest silnie swędząca, sinoczerwona, plamisto-grudkowa z obrzękiem, niekiedy z drobnymi pęcherzykami; dołączają się objawowy zapalenia stawów - międzypaliczkowych oraz naczyń chłonnych i okolicznych węzłów. Objawy ogólne są słabo wyrażone. • postać jelitowa - przebieg cięższy: dreszcze, gorączka, bóle brzucha, biegunki z domieszką krwi; w ciągu 5-10 dni występuje wyzdrowienie. • postać posocznicowa: przebieg ciężki, ostry z wysoką gorączką i dreszczami, bólami i obrzękiem stawów, może dochodzić do zaburzeńświadomości i zajęcia wsierdzia.

  19. Rozpoznanie • typowy obraz i umiejscowienie zmian skórnych oraz narażenie zawodowe; • w postaciach pozostałych pomaga wywiad, rozstrzyga biopsja skóry ze zmian, posiew krwi oraz odczyn IF i odczyn zahamowania wzrostu hodowli włoskowca (PZH). Leczenie • penicylina i jej poch. półsyntetyczne, • ew. doksycyklina, ciprofloksacyna, klarytromycyna, chloramfenikol

  20. Tularemia (Tularaemia) • Ostra odzwierzęca choroba zakaźna, w naturalnych warunkach występuje wśród gryzoni – „dżuma gryzoni” • W Polsce występuje endemicznie w rejonie Szczecina i Olsztyna • Rozpowszechniona zwłaszcza na półkuli północnej

  21. Etiologia: Gram(-), nieruchome pałeczki Francisella tularensis wrażliwe na działanie środków odkażających, oporne na niskie temperaturyRezerwuar: gryzonie i stawonogi (kleszcze i gzy)Źródła zakażenia dla człowieka: * zając, królik * owce, świnie* ptaki* a także gzy, komary i kleszcze* oraz woda, środki spożywcze * pył zawierający zarazkiWrota zakażenia: uszkodzona skóra, spojówki, śluzówki dróg oddechowych

  22. Okres wylęgania Namnażanie zarazka we wrotach zakażenia i okolicznych węzłach chłonnych oraz rozsiew krwią i chłonką do różnych narządów: 3 –5 dni Obraz kliniczny • gwałtowne dreszcze, • bóle mięśni, • wysoka gorączka, • osłabienie, • wysypka plamisto-grudkowa

  23. Postacie kliniczne zależne od miejsca zakażenia • wrzodziejąco-węzłowa – w miejscu zakażenia zmiana pierwotna grudka – krosta dająca kraterowate owrzodzenie i powiększenie węzłów chłonnych – zropienie – przebicie; • węzłowa – zmiany pierwotnej brak, węzły chłonne - jak poprzednio; • oczno-węzłowa – zmiana pierwotna dotyczy oka, zajęte najbliższe węzły chłonne; • anginowa – zmiana pierwotna na migdałku podniebiennym, zajęte najbliższe węzły chłonne; • płucna – pierwotna: na drodze wziewnej lub wtórna: z rozsiewu zarazka, przebieg ciężkiego zapalenia płuc (o cechach atypowych) • trzewna (durowa) – zakażenie pokarmowe: ciężkie wrzodziejące zapalenie jelit – krwotok (perforacja) – cechy toksemii.

  24. Rozpoznanie • Klinicznie trudne, może decydować wywiad epidemiologiczny; • Laboratoryjnie: OA i OWD, test ELISA • Próba skórno-alergiczna z tularyną (odczyn Wherre’go) Leczenie • aminoglikozydy, • tetracykliny, • chloramfenikol • zropiałe węzły chłonne wymagają leczenia chirurgicznego

  25. Wścieklizna (Rabies, Lyssa) Ostra wirusowa choroba ośrodkowego układu nerwowego zwierząt ssących, dla człowieka zawsze śmiertelna.

  26. Etiologia neurotropowy wirus RNA z rodziny Rhabdoviridae - 6 serotypów wirusa: (1) - CVS (Chalange Virus Standard) - szczep prototypowy należą tu wszystkie „klasyczne” szczepy: uliczne, „fixe”, izolowane od gryzoni, adoptowane do zarodków ptasich i hodowli tkankowych; (2) - LAGOS - wirus owadożernych nietoperzy z wyspy Lagos (1956r.); (3) - MOKOLA - wirus zwierząt kretopodobnych (1968r.). W 1972r. - izolowany od człowieka; (4) - DUVENHAGE - szczepy izolowane od koni i owadów. W 1985r. izolowany od nietoperzy w Polsce i w Danii oraz w Polsce od szczura; (5) i (6) - EUROPEAN BAT LYSSAVIRUS: EBL-1 i EBL-2 - izolowane od nietoperzy europejskich - w 1997r. - 25 przypadków.

  27. Rezerwuar i źródło zakażenia • dzikie zwierzęta (drapieżne): lisy, jenoty, wilki, nietoperze, sarny, borsuki, kuny; • domowe zwierzęta: psy, koty, krowy, konie; • gryzonie ziemne: szczury, myszy, wiewiórki - rezerwuar a źródło - ?; • materiał pochodzący od zwierząt chorych i/lub padłych na wściekliznę. Drogi i wrota zakażenia: • ślina chorego zwierzęcia - ugryzienie, oślinienie uszkodzonej skóry i błon śluzowych; • krew i tkanki zwierząt chorych (oskórowanie, kontakt z tk. nerwową, inne czynności); • wirus pojawia się w ślinie chorego zwierzęcia na 1 - 3 dni przed wystąpieniem objawów.

  28. Patogeneza • wstępne namnożenie wirusa - wrota zakażenia (miocyty, nabłonek skóry); • wędrówka wzdłuż włókien nerwowych (3 mm/h) do OUN; • powinowactwo wirusa do układu limbicznego, podwzgórza i pnia mózgu - ostateczne namnożenie - uszkodzenia tkanki nerwowej - objawy choroby.

  29. Obraz kliniczny Postacie kliniczne: • GWAŁTOWNA (SZAŁOWA) - okresy: * zwiastunowy, melancholii (stadium prodromorum, melancholicum); * podniecenia, maniakalny (stadium irritationis, exatationis); * porażenia, depresje (stadium paraliticum, depressionis); • CICHA (SPOKOJNA) - grupy objawów: * sfera psychiczna - zaburzenia świadomości, otępienie, zamroczenia lub bezsenność, stany pobudzenia, omamy, halucynacje; * zaburzenia ruchowe - drżenia, wzrost napięcia mięśni, drgawki, niedowłady, porażenia; * zaburzenia czuciowe - przeczulica, parestezje, świąd; * objawy somatyczne - gorączka, potliwość, poliuria, glikozuria, ślinotok.

  30. Rozpoznanie • kliniczne – wywiad! objawy - nie zawsze proste na początku! • laboratoryjne przyżyciowo: OIF bezpośredniej (obecność wirusa): biopsja skóry, mózgu, odciski rogówki; osad płynu m.-rdz.; pośmiertnie: badanie mózgu na obecność antygenu wirusa (OIF); badanie rozmazów mózgu na obecność ciałek Negriego; próby biologiczne (myszy).

  31. Zapobieganie / leczenie Szczepionki(5 szczepionek opartych na kulturach komórkowych): w Polsce stosowana jest szczepionka PVRV(Purified Vero Cell Vaccine) - Verorab produkcji Aventis Pasteur Surowica: HRIG (ludzka) - 20 j.m./kg c.c. – Immogam Rage produkcji Aventis Pasteur (od 2001r. wyłącznie) I. POSTĘPOWANIE PRZEDEKSPOZYCYJNE: Szczepienie: I schemat: 0, 7 i 21 (28) dni od rozpoczęcia szczepienia; II schemat: 0, 28 i 56 dni od rozpoczęcia szczepienia. i co 1 -3 lata dawka przypominająca (kontrola p/ciał).

  32. Zapobieganie / leczenie II. POSTĘPOWANIE POEKSPOZYCYJNE: 1. ocena rodzaju ekspozycji i sytuacji epidemiologicznej; 2. oczyszczenie uszkodzeń ciała (przemycie, dezynfekcja, ew. opracowanie chirurgiczne; 3. ocena stopnia narażenia - wybór postępowania uodparniająco - leczącego: SZCZEPIENIE (mięśnie naramienne - naprzemian): • Standardowy schemat poekspozycyjny (Essen - 5 dawek): 1 dawka w dniach: 0, 3; 7; 14, 28 (30) od rozpoczęcia szczepień; • Schemat alternatywny (WHO - 1997r. - 4 dawki): dzień 0 - 2 dawki i po 1 dawce w dniu 7 i 21. SUROWICA: jeśli konieczna - podaje się w mięsień naramiennyw dawce 20 j.m. HRIG / kg c.c.

  33. Zachorowania ludzi na wściekliznę w Polsce W Polsce od 1985r. stwierdzono 2 przypadki wścieklizny człowieka (w 2000r. I 2002r.) W 2000r. w wojew. mazursko-warmińskim zmarła na wściekliznę kobieta lat 59, nie szczepiona, pokąsana w opuszkę palca przez kota. Zachorowała po miesięcznym okresie wylęgania choroby. Wściekliznę potwierdzono stwierdzając obecność antygenu wirusa metodą immunofluorescencji bezpośredniej w przyżyciowo pobranym materiale – w odcisku z rogówki i śliny oraz pośmiertnie w odcisku z tkani mózgowej. W okresie objawów klinicznych nie stwierdzono w surowicy krwi chorej obecności przeciwciał neutralizujących wirus wścieklizny (test szybkiego hamowania ognisk immunofluorescencyjnych – RFFIT).

  34. Zachorowania ludzi na wściekliznę w Polsce W 2002r. w wojew. podkarpackim zmarł na wściekliznę mężczyzna lat 28, nie szczepiony, w wywiadzie brak informacji o pokąsaniu go przez zwierzę. Od momentu wystąpienia pierwszych objawów choroby do zgonu upłynęło 18 dni. Wściekliznę stwierdzono przez wykrycie w materiale pobranym przyżyciowo (ślina chorego) – fragmentu genomu wirusa wścieklizny (met. RT-PCR) oraz poprzez stwierdzenie w surowicy krwi chorego obecność przeciwciał neutralizujących wirus wścieklizny (RFFIT). • Stosując metodę nester PCT oraz RFLP stwierdzono, że osoby zmarłe w obu przypadkach były zakażone szczepem reprezentującym północno-wschodni europejski (NEE) wariant wirusa wścieklizny gentotypu I. Wariant ten jest charakterystyczny i dominuje na terenach Polski położonych na wschód od Wisły.

  35. LEPTOSPIROZY (Leptospiroses) Krętkowice - choroby odzwierzęce wysoce zakaźne, szeroko rozpowszechnione na świecie, często pod postacią epizoocji lub epidemii. ETIOLOGIA - krętki Leptospira interrogans patogenne dla człowieka: • L. icterohaemorrhagiae; • L. hebdomadis; • L. canicola; • L. pomona; • L. grippotyphosa; • L. panama.

  36. Rezerwuar, źródło i drogi zakażenia: • zwierzęta dzikie - małe ssaki: gryzonie (szczury, myszy), lisy; • zwierzęta domowe - psy, bydło, świnie; Człowiek zakaża się • przez uszkodzoną skórę, błony śluzowe, spojówki, rzadko: przewód pokarmowy; • a także przezkontakt bezpośredni, żywność, glebę, wodę (picie, kąpiele, prace).

  37. Obraz kliniczny Okres wylęgania: 1 - 2 tygodnie; I faza - septyczna - obecność krętków we krwi i zwykle w płynie m.-rdz. - uszkodzenie naczyń włosowatych; Objawy ogólne: • gorączka, dreszcze, poty; • bóle głowy i bóle pozagałkowe; • bóle mięśniowe i przeczulica skóry (okolice L-S i uda); • nudności, wymioty, biegunka (wątroba, nerki); • kaszel i bóle w klatce piersiowej.

  38. Obraz kliniczny II faza - immunologiczna (narządowa): • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych / mózgu; • uszkodzenie wątroby - żółaczka, wzrost aktywności aminotransferaz (gł. AspAT); • uszkodzenie nerek (azotemia, białkomocz, krwinkomocz); • krwawe wybroczyny skóry; • krwawienia z nosa, krwioplucie; • zaburzenia świadomości, gorączka. ! Podobieństwo (w epidemiologii, obj. klinicznych, dodatnie krzyżowoodczyny serologiczne) do zakażeń: wirus Hanta (Hemmorrhagic Fever with Renal Syndrome) Rickettsia tsutsugamushi (dur zaroœlowy) Zjawisko Lephangamushi Syndrome - rejony endemiczne tych chorób.

  39. Rozpoznanie • wywiad epidemiologiczny - WAŻNY!; • wyniki badań laboratoryjnych (morfologia, biochemia, mocz); • posiewy materiału (krew, mocz, płyn m.-rdz.); • I faza - krętki we krwi (tzw. ciemne pole widzenia); • próba biologiczna; • odczyny serologiczne. Leczenie: • dostosować do stanu wydolności wątroby i nerek – • antybiotyki: penicyliny, tetracykliny, fluorochinolony, chloramfenikol.

  40. Choroby odzwierzęce będą zawsze towarzyszyć człowiekowi i zwierzętom, będzie się tylko zmieniać ich oblicze i częstość występowania, w miejsce starych – rzadko występujących lub eradykowanych – pojawiają się nowe. Należy zatem pamiętać, że wśród odzwierzęcych chorób zawodowych wymienionych z nazwy w pkt. 18 i 26 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. (grzybica, borelioza, bruceloza, zimnica), istnieje jeszcze wiele innych, które zostały ogólnie sklasyfikowane jako inne choroby zakaźne lub pasożytnicze (pkt.26.7).

  41. Dziękuję za uwagę

More Related