slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
2.1 Að vera unglingur PowerPoint Presentation
Download Presentation
2.1 Að vera unglingur

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 38

2.1 Að vera unglingur - PowerPoint PPT Presentation


  • 110 Views
  • Uploaded on

2.1 Að vera unglingur. 2. hluti – Réttindi og skyldur. Réttindi og skyldur. Allir þegnar hafa réttindi og skyldur í því samfélagi sem þeir búa í. Dæmi um réttindi sem stjórnvöld ákvarða eru: R éttur til fæðingarorlofs. Réttur til ellilífeyris. Réttur til menntunar. Réttur til að kjósa.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about '2.1 Að vera unglingur' - jordan-savage


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1

2.1 Aðveraunglingur

2. hluti – Réttindiogskyldur

r ttindi og skyldur
Réttindiogskyldur
  • Allir þegnar hafa réttindi og skyldur í því samfélagi sem þeir búa í. Dæmi um réttindi sem stjórnvöld ákvarða eru:
    • Réttur til fæðingarorlofs.
    • Réttur til ellilífeyris.
    • Réttur til menntunar.
    • Réttur til að kjósa.
nokkrar venjulegar skyldur
Nokkrarvenjulegarskyldur
  • Skyldurnar eru líka ákvarðaðar af stjórnvöldum. Dæmi um skyldur:
    • Það er skylda að vera í skóla.
    • Að greiða skatta.
    • Framfærsluskylda foreldra gagnvart börnum.
nokkrar venjulegar skyldur1
Nokkrarvenjulegarskyldur
  • Í lögum er fjallað um hvaða réttindi og skyldur við höfum og okkur ber skylda til að kynna okkur þau.
  • Hægt er að líta á réttindi sem ákveðin hlunnindi sem fólk hefur en skyldurnar eru kvaðir sem allir verða að taka á sig.
nokkrar venjulegar skyldur2
Nokkrarvenjulegarskyldur
  • Það eru ekki bara stjórnmálamenn sem ákvarða (með lögum) um réttindi og skyldur. Heimilin (foreldrar) setja líka fjöldann allan af reglum sem gilda fyrir heimilismenn.
    • Búðu til lista yfir t.d. 10 reglur sem þú munt hugsanlega setja þegar þú stofnar þína eigin fjölskyldu/heimili.
eiginmenn og eiginkonur bls 61
Eiginmennogeiginkonur(bls. 61)
  • Viðhorfskönnun meðal 9. og 10. bekkinga um verkaskiptingu á heimilum (1992).
    • 37% töldu að konur ættu frekar eða alltaf að sjá um að þvo þvotta. Enginn taldi að karlinn ætti frekar eða alltaf að sjá um að þvo þvotta.
    • 63% töldu að karlinn ætti frekar eða alltaf að sjá um bílinn en 2% að konan ætti frekar eða alltaf að sjá um hann.
eiginmenn og eiginkonur bls 611
Eiginmennogeiginkonur(bls. 61)
  • Heldur þú að það hafi orðið einhver breyting á að líta á heimilisstörf og barnauppeldi sem dæmigerð kvennastörf? Af hverju / af hverju ekki? Rökstyddu svarið.
eiginmenn og eiginkonur bls 612
Eiginmennogeiginkonur(bls. 61)
  • Hvaða orsakir telur þú vera fyrir að atvinnu-þátttaka kvenna er lægri en atvinnuþátttaka karla á Íslandi?
skipting heimilisstarfa bls 62
Skiptingheimilisstarfa(bls. 62)
  • Fram yfir miðja 20. öld (1950) var mjög skýr munur á hlutverkum kynjanna. Kynbundin verkaskipting:
    • Hlutverk karla var að framfleyta fjölskyldunni.
    • Hlutverk kvenna var að sjá um börn og bú.
skipting heimilisstarfa bls 621
Skiptingheimilisstarfa(bls. 62)
  • Karlar hafa ávallt tekið þátt í ákveðnum tegundum starfa sem flokkast í hugum flestra ekki beint sem heimilisstörf, svo sem minniháttar viðgerðum og viðhaldi, snjómokstri og viðhaldi á bílnum.
  • Það sem myndi flokkast sem dæmigerð heimilis-störf eru eldamennska og þrif. Þessi störf eru oftar en ekki í umsjá kvenna. (Það þýðir eiginlega að konur bera ábyrgð á þessum störfum þó svo að karlinn taki þátt í þeim.)
skipting heimilisstarfa bls 622
Skiptingheimilisstarfa(bls. 62)
  • Hlutverkaspenna:Þegar einstaklingur reynir að leika tvö ósamræmanleg hlutverk samtímis.
    • Flestar konur á Íslandi eru útivinnandi og atvinnuþátttaka þeirra er með því mesta sem gerist í heiminum nú á dögum. Þeir sem telja að konur eigi einar að bera mestalla ábyrgð á heimilisstörfum eru í raun að segja að konum beri að vinna tvöfalda vinnu á við karla.
skipting heimilisstarfa bls 623
Skiptingheimilisstarfa(bls. 62)
  • Munur á vinnuframlagi karla og kvenna á Íslandi við heimilisstörfin árið 1994 voru 11 klst. á viku. Í breskri könnun frá 2006 kom í ljós að konur þar eyddu að meðaltali 8 klst. meiri tíma í heimilisstörf á viku en karlar. Afleiðing þessa er að konur hafa almennt minni frítíma en karlar.
skipting heimilisstarfa bls 62 63
Skiptingheimilisstarfa(bls. 62-63)
  • Ný lög um fæðingarorlof sem sett voru árið 2000 eru að áliti margra með stærstu fram-faramálum í jafnréttisbaráttu kynjanna hér á landi.
    • Fæðingarorlof nú er nú 9 mánuðir í stað 6 áður og það skiptist á milli foreldranna.
    • Þú getur skoðað reglurnar betur hér: http://www.island.is/fjolskyldan/barneignir/faedingar-og-foreldraorlof/
skipting heimilisstarfa bls 63
Skiptingheimilisstarfa(bls. 63)
  • Verkefni:
    • Því er haldið fram að lög um fæðingarorlof hafi breytt viðhorfum karla til barnauppeldis. Hvernig? Rökstyddu svarið.
    • Sumir telja að karlar feli sig á bak við vinnumenninguna til að losna undan heimilisstörfum. Hver er þín skoðun á þessari fullyrðingu?
vinnumenning karla bls 63
Vinnumenning (karla)(bls. 63)
  • Erlendar rannsóknir benda til að ætlast sé til þess að karlar í hálaunastörfum hafi mjög langan vinnudag.
  • Fólk í sumum atvinnugreinum álítur að það þurfi að „fórna“ sér og vinna mjög mikið til að eiga möguleika á stöðuhækkun eða til að halda vinnunni.
h sfe ur bls 63
Húsfeður(bls. 63)
  • Til eru karlar sem hafa snúið baki við hlutverk-um og starfa sem heimaverandi húsfeður, sjá um börn og bú meðan makinn (konan) er í hátt launuðu starfi á vinnumarkaðinum.
verkefni bls 64
Verkefni (bls. 64)
  • Ræðið í hóp punktana sem eru á bls. 64 um heimilisstörf.
fermingar 20 ld bls 64
Fermingar á 20. öld(bls. 64)
  • Fermingar voru mikill félagslegur viðburður á síðari hluta 20. aldar og eru hugsanlega enn.
  • Það eru einkum þrjár ástæður fyrir því af hverju börn sem fermast gera það ekki af trúarlegum sökum. Þessar ástæður eru:
fermingar 20 ld bls 641
Fermingar á 20. öld(bls. 64)
  • Fermingin er spennandi atburður og svalar vissri athyglisþörf. Í huga unglinga er fermingin „sögulegur atburður“.
  • Fermingargjafir skipta verulegu máli, sem og föt þau sem unglingar fá af sama tilefni.
  • Sumir unglingar láta ferma sig til að þóknast foreldrum sínum en ekki síður öfum og ömmum.
r ttindi og skyldur bls 65
Réttindiogskyldur (bls. 65)
  • Þú hefur enn ekki náð öllum réttindum og skyldum samkvæmt íslenskum lögum því mörg ákvæði laganna eru aldursbundin.
  • Allir einstaklingar undir 18 ára aldri eru skilgreindir sem börn samkvæmt íslenskum lögum sem styðjast við Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna.
sj lfr i bls 66
Sjálfræði (bls. 66)
  • Sjálfræðisaldurinn nú er 18 ár. Sjálfræði þýðir að þú ræður yfir eigin peningum, hvar þú vilt vinna og hvar þú vilt búa.
  • Hægt að svipta fólk sjálfræði ef heilsubrestur eða ofnotkun áfengis eða fíkniefna gerir einstaklinginn ófæran um að ráða persónulegum högum sínum.
umbo sma ur bls 66
Umboðsmaður (bls. 66)
  • Umboðsmaður barna er skipaður af stjórnvöldum og hann á að gæta sérstaklega að öllum málefnum sem snerta börn og unglinga.
  • Þú getur skoðað heimasíðu Umboðsmanns barna: http://www.barn.is/barn/adalsida/forsida/
h sagi bls 66
Húsagi (bls. 66)
  • Kristján VI. Danakonungur gaf út sérstaka tilskipun um húsaga fyrir Íslendinga árið 1746.
    • Í tilskipunninni var ítarlega kveðið á um barnauppeldi og skyldur og réttindi húsbænda og vinnufólks. Húsbændum var tryggt mikið vald yfir börnum sínum og vinnufólki.
hven r m g hva bls 67
Hvenærmáéghvað (bls. 67)
  • Þú færð ekki bara réttindi eftir því sem þú eldist heldur líka skyldur.
    • Sakhæfisaldur er 15 ár en það þýðir að hægt er að refsa þér sem fullorðnum fyrir að brjóta lög.
hven r m g hva bls 671
Hvenærmáéghvað (bls. 67)
  • Börnum ber að fara eftir lögum og reglum samfélagsins eins og öllum öðrum. Tilgangurinn með því að setja lög og reglur er að skapa betra og öruggara samfélag - fyrir okkur öll. Dæmi:
    • Umferðarlög.
  • Almenn hegningarlög.
  • Barnaverndarlög.
hven r m g hva bls 672
Hvenærmáéghvað (bls. 67)
  • Grunnskólalög: Þér ber að hlíta fyrirmælum kennara og starfsfólks grunnskóla í öllu því sem skólann varðar, fara eftir skólareglum og fylgja almennum umgengnisreglum í samskiptum við starfsfólk og skólasystkin.
hven r m g hva bls 673
Hvenærmáéghvað (bls. 67)
  • Ólögráða.
  • Þú ert ólögráða þar til þú nærð 18 ára aldri.
    • Á vef bókarinnar eða á vefsíðu Umboðsmanns barna færðu nánari upplýsingar um réttindi þín og skyldur.
tj ningarfrelsi bls 68 69
Tjáningarfrelsi (bls. 68-69)
  • Hvað má skrifa í skólablaðið eða á Netið?
    • Þú mátt skrifa það sem þú vilt, en frelsi til að tjá skoðanir sínar felur einnig í sér ábyrgð. Það kallast ærumeiðingar ef þú skrifar eitthvað ljótt um aðra og það er hægt að dæma þig fyrir skrifin eða ummælin.
rumei ingar bls 69
Ærumeiðingar (bls. 69)
  • Móðgun – það eru ýmis skammaryrði, uppnefni, háðsyrði og þess háttar.
  • Aðdróttun – er þegar þú gefur eitthvað í skyn um einstakling sem getur leitt til álitshnekkis. Það er einnig refsivert ef þú berð vísvitandi upp á einhvern sakir sem þú veist að eru ekki réttar.
  • Þú mátt ekki bera út móðganir eða gefa eitthvað ljótt í skyn um einstaklinga sem þú hefur heyrt hjá öðrum.
r ttindi bls 69
Réttindi (bls. 69)
  • Réttindi sem allt mannkynið ætti að hafa.
    • Meðal almennra mannréttinda nú er rétturinn til að tjá sig, réttur til frelsis og réttur til jafnræðis.
    • Frelsisstríðið í Bandaríkjunum (1775-1783) og franska byltingin (1789) voru meðal annars háð til að ná fram almennum mannréttindum.
r ttindi bls 691
Réttindi (bls. 69)
  • Franska byltingin (1789).
    • Pólitískir fangar voru lokaðir inni í Bastillunni (ríkisfangelsinu í París) og því var hún tákn fyrir kúgun einveldisins í Frakklandi.
    • Frakkland var gert að lýðveldi árið 1792. Konur áttu mikinn þátt í byltingunni en nutu þó engra pólitískra réttinda (svo sem kosningaréttar).
stj rnarskr bls 70
Stjórnarskrá (bls. 70)
  • Hugmyndir sem komu fram í frelsisstríði Bandaríkjanna og frönsku byltingunni um mannréttindi voru hafðar til hliðsjónar við mótun Stjórnarskrár Íslands frá árinu 1874.
  • Mannréttindi víða brotin. Amnesty International (1961) eru alþjóðleg samtök, óháð stjórnmálastefnum, sem berjast gegn mann-réttindabrotum um allan heim.
mannr ttindi bls 70
Mannréttindi (bls. 70)
  • Í Mannréttinda-yfirlýsingu Sameinuðu þjóðanna frá árinu 1948 er lýsing á mörgum réttindum sem eiga að gilda fyrir allt mannkynið, óháð hörundslit, kynferði, trú, móðurmáli eða uppruna.
mannr ttindi bls 701
Mannréttindi (bls. 70)
  • Venja er að greina mannréttindi í þrjá flokka:
  • Fólk á að hafa rétt á að fá grundvallarþörfum sínum fullnægt (sjá mynd á bls. 72).
  • Fólk á að geta tekið þátt í að stjórna landinu sem það býr í.
  • Fólk á að hafa frelsi og rétt til að velja.
  • Á heimasíðu Innanríkisráðuneytisins (áður Dóms- og kirkjumálaráðuneytis) eru margar krækjur á áhugavert efni, þar með talin mannréttindi.
a st ra eigin neyslu bls 71
Aðstýraeiginneyslu (bls. 71)
  • Kínverski spekingurinn Lao-Tse (6. öld fyrir Krist) hélt því fram að ef þú ættir meira en sjö hluti þá ættu hlutirnir þig. Hvað heldur þú að hann hafi átt við með því?
  • Þú getur fundið meira um Lao-Tse á Vísindavef Háskóla Íslands: http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=773
abraham maslow bls 71
Abraham Maslow (bls. 71)
  • Rannsakaði mannlegar þarfir og teiknaði þær upp í píramída. Neðstar eru lægstu grunnþarfirnar og þær æðstu efstar. Í tveimur neðstu þrepum píramídans eru líffræðilegar þarfir sem allir þurfa að fá uppfylltar.
    • Sjá teikningu á bls. 72.
barnas ttm linn bls 72
Barnasáttmálinn (bls. 72)
  • Árið 1989 samþykktu Sameinuðu þjóðirnar sáttmála um réttindi barna sem nú er staðfestur sem alþjóðalög.
  • Í sáttmálanum stendur meðal annars að öll börn eigi sama rétt til að lifa og alast upp í friði og öryggi og virðingu fyrir hugsunum sínum og skoðunum.
kafla 2 1 er loki
Kafla 2.1 erlokið
  • Hér lýkur glósum úr kafla 2.1
  • Nú áttu bara eftir að svara spurningunum á bls. 74.