kr nan h stu h um hva er til r a
Download
Skip this Video
Download Presentation
Krónan í hæstu hæðum – hvað er til ráða?

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 12

Krónan í hæstu hæðum – hvað er til ráða? - PowerPoint PPT Presentation


  • 82 Views
  • Uploaded on

Krónan í hæstu hæðum – hvað er til ráða?. LÍÚ 28. október 2005 Sigurjón Þ. Árnason Bankastjóri Landsbankans. Núverandi staða er óásættanleg. Styrking krónunnar er komin langt út fyrir það sem eðlilegt getur talist

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Krónan í hæstu hæðum – hvað er til ráða?' - hovan


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
kr nan h stu h um hva er til r a

Krónan í hæstu hæðum – hvað er til ráða?

LÍÚ 28. október 2005

Sigurjón Þ. ÁrnasonBankastjóri Landsbankans

n verandi sta a er s ttanleg
Núverandi staða er óásættanleg
  • Styrking krónunnar er komin langt út fyrir það sem eðlilegt getur talist
  • Við erum nú að upplifa yfirskot í gengismálum sem er álíka umfangsmikið og á árunum 2001-2002 með öfugum formerkjum
  • Sveiflur af þessari stærðargráðu eru of miklar og ekki til þess fallnar að skapa stöðugleika
  • Það er hlutverk efnahagsstefnunar að skapa stöðugleika, sem aftur skapar hagvöxt og þar með bætt lífskjör
  • Eitthvað hlýtur að vera óeðlilegt við efnahagsstjórn sem leitt hefur til þessarar niðurstöðu

Gengisvísitala krónunnar 2001-2005

Mat Landsbankans á jafnvægisgengi

Heimild: Seðlabanki Íslands, Greiningardeild Landsbankans

m likvar inn st ugleika er allt of r ngur
Mælikvarðinn á stöðugleika er allt of þröngur
  • Stöðugleiki í efnahagsmálum er almennt talinn líklegasta umhverfið til að skapa sem mestan og jafnastan hagvöxt og þar með efnahagslega velferð
  • Efnahagsstöðugleikinn er því fyrst og fremst leið að lokamarkmiðinu og verðbólgan ein af þeim lykilbreytum sem skipta máli
  • Lág og stöðug verðbólga er notuð sem skilgreining á efnahagslegum stöðugleika
  • Með því að horfa eingöngu á verðbólguna og nota einungis vexti til að halda verðbólgunni í skefjum hefur skapast gífurlegt álag til hækkunar á gengi krónunnar
  • Gríðarlegar sveiflur í gengi krónunnar eru ekki stöðugleiki
  • Spennan sem þetta veldur í útflutnings- og samkeppnisgreinum getur hreinlega unnið gegn stöðugleikanum til lengri tíma
  • Með því að hækka vexti endalaust til að slá á verðbólgu, sem við íslenskar aðstæður þýðir að krónan styrkist og styrkist, er í raun hætta á því að í stað þess að skapa stöðugleika snúist lækningin upp í andhverfu sína
  • Hættan er sú, að lækningin gangi að sjúklingnum dauðum. Það er ekki góð læknisfræði
hefur se labankinn gengi of langt
Hefur Seðlabankinn gengið of langt ?
  • Sú verðbólga sem bankinn er að kljást við er að hluta til vegna varanlegrar hliðrunar á verðlagi á fasteignum og er því að mörgu leyti af öðrum toga en venjuleg verðbólga
  • Seðlabankinn hefur lagt of mikla áherslu á að beita stýrivöxtum til þess að ná niður “verðbólgunni” og skapa þannig stöðugleika
  • Seðlabankanum er hins vegar vorkunn, því þegar ríkið hefur ákveðið:
    • að setja stóriðjuframkvæmdir á fulla ferð
    • lækka skatta og
    • umbylta húsnæðislánakerfinu

liggur alveg ljóst fyrir að Seðlabankann á engan séns á að ráða einn við verðbólguna og þá er hættan á því að hann gangi svo langt við hækkun vaxta að valdi skaða til langframa

Verðbólga – mikil eða lítil ?

hefur se labankinn gengi of langt frh
Hefur Seðlabankinn gengið of langt ?... frh
  • Í umræðunni um peningastjórnina og hagstjórnarvandann tala menn oft eins og að það skipti einu hvort stýrivaxtahækkanir Seðlabankans virki í gegnum markaðsvexti eða gengi krónunnar
  • Þetta er ekki rétt, ef markmiðið er hagvöxtur og almenn velferð
  • Þegar hækkun stýrivaxta hefur áhrif á markaðsvexti þá bremsa þeir nýfjárfestingar, draga úr einkaneyslu og auka sparnað - áhrifin eru í núinu og í allra nánustu framtíð
  • Þegar hækkun stýrivaxta hefur megináhrif á gengi krónunnar bremsa þær ekki aðeins nýfjárfestingar heldur eyðileggja arðsemi núverandi fyrirtækja, hratt og örugglega. Áhrifin eru því í núinu og til langrar framtíðar
  • Þessi áhrif geta verið kostnaðarsöm fyrir hagkerfið og haft skaðleg langtímaáhrif
    • Fyrirtæki eru þvinguð til að flytja starfsemi úr landi, sem kemur ekki sjálfkrafa til baka þótt aðstæður breytist til batnaðar síðar meir
    • Það er mjög kostnaðarsamt að vinna upp tapaða markaðshlutdeild, t.d. í ferðaþjónustu
    • Það er einfaldlega ekki hægt að kveikja og slökkva á fyrirtækjum þegar á þarf að halda
hefur se labankinn gengi of langt frh1
Hefur Seðlabankinn gengið of langt ?... frh
  • Mikil erlend lántaka og víðtæk verðtrygging hér á landi valda því að stýrivextir virka fyrst og fremst í gegn um gengi krónunnar
  • Áhugi erlendra fjárfesta á íslensku krónunni, sem þegar hafa fjárfest fyrir 100 milljarða á tveimur mánuðum, eykur enn á þessi áhrif
  • Það hefur því sérstaklega slæm áhrif hér á landi að beita einungis stýrivöxtum
  • Við þetta bætist að íslenska hagkerfið er “opnara” en flest önnur, því að virðisauki útflutningsgreinanna er svo stór hluti af landsframleiðslunni
  • Í raun og veru rennur manni í grun að hreint verðbólgumarkmið sé “hannað” fyrir lönd þar sem vaxtamarkaður er mun virkari og virðisauki útflutningsgreina minna hlutfall af landsframleiðslu
r ki getur ekki veri stikk fr
Ríkið getur ekki verið stikk frí
  • Það eru langtímahagsmunir íslensks efnahagslífs að trúverðugleiki stjórnvalda varðveitist
    • Einungis með þeim hætti getum við tryggt að samkeppnisskilyrði íslenskra fyrirtækja og lífskjör íslenskra heimila verði sambærileg og í nágrannalöndunum
    • Trúverðugleiki og efnahagslegur stöðugleiki er t.d. forsenda þess að við náum íslenskum vöxtum niður á alþjóðlegt stig til langframa
  • Við eigum því að líta á efnahagslegan stöðugleika (og trúverðugleikann) sem “eign” sem þarf að varðveita og það er skylda stjórnvalda að kasta honum ekki fyrir róða
  • Þetta verður stöðugt mikilvægara eftir því sem íslenskt efnahagslíf verður samofnara alþjóðlegum mörkuðum (fjármálamörkuðum, vinnumarkaði og vörumarkaði)
  • Efnahagsstefnan í heild sinni verður að taka mið af þessu og ríkið getur ekki vikið sér undan ábyrgð í þessu efni
  • Það er ekki ábyrgt að lækka skatta og umbylta húsnæðislánakerfinu á sama tíma og stjórnvöld standa fyrir stærstu framkvæmdum síðari tíma.
  • Það þurfa fleiri að sýna ábyrgð, t.d. bæði fjármálastofnanir og aðilar vinnumarkaðarins
lausnir fyrir sj var tveginn
Lausnir fyrir sjávarútveginn
  • Það eru ekki til neinar töfralausnir á þeim vanda sem sjávarútvegurinn stendur nú frammi fyrir. Gengi krónunnar ræðst á frjálsum markaði þar sem framlag sjávarútvegs er einungis einn af mörgum þáttum sem ráða niðurstöðunni
  • Fjármálafyrirtækin geta boðið upp á vissa þjónustu sem getur gagnast útflutningsfyrirtækjum og það er mikilvægt að fyrirtæki í greininni nýti sér hana til fulls
  • Eðlilegt er að sjávarútvegsfyrirtæki hugi að því hvort þeim henti betur að færa bókhaldi sitt í erlendri mynt í því skyni að draga úr áhrifum gengissveiflna á skattalega afkomu
  • Mikilvægt er að fyrirtækin nýti sér alla þá möguleika sem eru til hagræðingar. Vaxandi spenna á vinnumarkaði getur létt undir með fyritækjum hvað þetta varðar
  • Hin endanlega lausn hlýtur að felast í því að eðlileg rekstrarskilyrði skapist á nýjan leik. Sú krafa snýr fyrst og fremst að stjórnvöldum
gnarjafnv gi efnahagsm lum
Ógnarjafnvægi í efnahagsmálum
  • Íslenskt efnahagslíf einkennist af miklu ójafnvægi:
    • Mikill og vaxandi viðskiptahalli,
    • of sterk króna og vaxandi verðbólga,
    • spenna á vinnumarkaði,
    • gífurleg hækkun fasteignaverðs og
    • mikill útlánavöxtur í bankakerfinu
  • Í því ljósi er full þörf á því að beita aðhaldsamri efnahagsstjórn
  • Stóra spurningin er, með hvaða hætti hægt sé að vinda ofan af þeirri þeirri stöðu sem við erum komin í á sem skemmstum tíma
  • Lykillinn að lausn er falinn í samspili þriggja mikilvægra markaða
    • Fasteignamarkaðar
    • Gjaldeyrismarkaðar
    • Vinnumarkaðar
fasteignamarka urinn er lykilhlutverki
Fasteignamarkaðurinn er í lykilhlutverki
  • Miklar líkur eru á því að hækkunum fasteignaverðs linni fljótlega, eins og nýjustu tölur virðast staðfesta.
    • Hækkandi langtímavextir og mikið framboð nýbygginga skiptir hér sköpum
  • Betra jafnvægi á fasteignamarkaði er að okkar mati forsenda þess að hagkerfið geti náð mjúkri lendingu
    • Landsbankinn hefur gengið á undan og þegar lækkað veðhlutfall í 80% í varúðarskyni til þess að draga úr áhættu bankans og viðskiptavina
    • Í núverandi stöðu eru frekari verðhækkanir í raun skaðlegri en lítilsháttar verðlækkanir
  • Breyting Íbúðalánasjóðs í heildsölubanka er mikilvægur hluti af lausninni
  • Minni þensla á fasteignamarkaði hefur margvísleg áhrif
    • Dregur úr eftirspurn eftir íbúarhúsnæðis
    • Dregur úr þennslu í byggingariðnaði
    • Minni hvati til endurfjármögnunar fasteignalána og þar með minni einkaneysla
    • Minni verðbólga
    • Forsendur skapast fyrir lækkandi stýrivöxtum
gjaldeyrismarka ur og vinnumarka ur lykilhlutverkum
Gjaldeyrismarkaður og vinnumarkaður í lykilhlutverkum
  • Seðlabankinn þarf augljóslega að búa yfir stærri gjaldeyrisvarasjóði nú þegar erlendir fjárfestar hafa tekið stöðu í kónunni í stórum stíl. Gjaldeyriskaup eru því æskileg og til þess fallin að draga úr styrkingu krónunnar
    • Það er hinsvegar mikilvægt að hindra að peningamagn í umferð aukist ekki af þessum sökum
  • Mjög mikilvægt er að aðilar vinnumarkaðarins nái saman um endurskoðun kjarasamninga í nóvember
    • Stjórnvöld verða að skapa hvata til að svo geti farið
  • Mjög mikilvægt er að viðhalda þeim sveigjanleika sem þróast hefur á vinnumarkaði á síðustu árum
    • Félagsleg undirboð eiga auðvitað ekki að líðast, en að öðru leyti er mikilvægt er að aðflutningur vinnuafls sé greiður
    • Hér skiptir EES samningurinn mjög miklu máli og tryggir að ekki er hægt að takmarka aðflutning vinnuafls innan svæðisins
  • Á endanum verða allir að axla sína ábyrð bæði stjórnvöld, aðilar vinnumarkaðarins og fjármálafyrirtækin
samantekt
Samantekt
  • Við erum í slæmri stöðu, með of sterkt gengi, of háa vexti sem erlendir aðilar nýta sér og styrkja krónuna enn meira
  • Stöðugleiki í gengismálum er ekki síður mikilvægur en lág verðbólga til að tryggja jafnvægi í efnahagslífinu
  • Staðan nú er óþolandi og við þurfum að komast út úr henni sem fyrst
    • Finna framtíðarlausn á fyrirkomulagi Íbúðalánasjóðs
    • Seðlabanki kaupi gjaldeyri til að byggja upp forða
    • Seðlabankinn á að gefa til kynna að vaxtahækkunum séu takmörk sett
    • Aðilar vinnumarkaðarins verða að ná samkomulagi um framlengingu núverandi kjarasamninga. Ríkið á að koma að því, ef þess þarf
    • Fresta á skattalækkunum og/eða grípa til aðgerða sem auka sparnað í þjóðfélaginu í því skyni að draga úr neyslu
  • Það sem mestu máli skiptir er að allir vinni saman og þá fyrst og fremst að ríki og Seðlabanki vinni í takt
ad